ÂM THANH và THÀNH TÍCH LAO ĐỘNG NHÓM LAO ĐỘNG là VINH QUANG

TIẾNG ỒN VÀ THÀNH TÍCH LAO ĐỘNG  Định nghĩa: - Tiếng ồn là một yếu tố môi trường có tính chất độc hại lớn đối với cơ thể con người vì gây ra sự mệt mõi cho con người, làm giảm số lượng

MÔN TÂM LÝ HỌC LAO ĐỘNG

CA 1 THỨ 5 TIẾT 4,5

NHÓM LAO ĐỘNG LÀ VINH QUANG

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SÀI GÒN

KHOA GIÁO DỤC NGÀNH TÂM LÍ HỌC

ÂM THANH VÀ THÀNH TÍCH LAO ĐỘNG

I TIẾNG ỒN VÀ THÀNH TÍCH LAO ĐỘNG

 Định nghĩa:

- Tiếng ồn là một yếu tố môi trường có tính chất độc hại lớn đối với cơ thể con người

vì gây ra sự mệt mõi cho con người, làm giảm số lượng và chất lượng của sản phẩm lao động

- Con người có thể tiếp nhận âm thanh có tần số 16 đến 20000Hz và cường độ từ 0 đến 120dB.Trong đó âm thanh có cường độ:

+ Từ 75dB trở lên, kéo dài -> gây ra hiện tượng mất thính giác

+ Trên 90dB -> gây mệt mõi, bực bội, khó tập trung, thay đổi khả năng khéo léo, giảm tri giác ( Nhưng khó phát hiện)

+ Trên 120dB -> gây đau tai

- Cơ quan thính giác của con người tuy có khả năng thích nghi, tự bảo vệ dưới tác động của tiếng ồn: Khi có tiếng ồn mạnh độ nhạy của thính giác giảm xuống và sau khi tiếng ồn ngừng được 2 - 3 phút thì thính lực sẽ được hồi phục trở lại Nhưng khả năng thích nghi của con người cũng chỉ có giới hạn, theo nhiều nghiên cứu thấy rằng chỉ sau 1 phút tác dụng của tiếng ồn ở vùng tần số 1800 - 2000 Hz với mức âm 85 - 90 dB có thể giảm thính lực 10 - 11 dB Nếu thời gian tác động của tiếng ồn mạnh hơn và kéo dài thì sẽ

có hiện tượng mệt mỏi thính lực dẫn đến khả năng phục hồi kém dần, cuối cùng là không thể phục hồi Ngoài ra sự thích nghi còn phụ thuộc vào tính mẫn cảm của từng cơ thể, giới tính, sức khoẻ, tuổi tác

- Những âm thanh có cường độ rất mạnh hoặc tiếng nổ có thể gây thủng màng nhĩ, tổn thương ba xương nhỏ trong tai và phá huỷ các tế bào thần kinh thính giác hoặc các tổ chức xung quanh Với mức tiếng ồn khoảng 140 dB sẽ gây chấn thương âm học cho tai.Không những thế, tiếng ồn còn có tác hại đến các cơ quan khác như: hệ thần kinh, hệ tuần hoàn, hệ tiêu hoá, như gây tăng huyết áp, căng thẳng, ù tai, giảm thính lực, rối loạn giấc ngủ và các tác hại khác

- Bệnh điếc nghề nghiệp: Việc tiếp xúc với tiếng ồn nhiều năm có thể dẫn đến bệnh điếc nghề nghiêp Theo nhiều nghiên cứu cho thấy, nếu mỗi ngày người công nhân tiếp xúc 8 giờ với tiếng ồn thì cơ quan thính giác của họ sẽ:

+ Với mức ồn từ: 90 - 100 dBA, sẽ dẫn đến tổn thương sau 10 - 20 năm làm việc +Với mức ồn từ: 100 - 105 dBA, sẽ dẫn đến tổn thương sau 10 năm làm việc

+Với mức ồn > 105 dBA, sẽ dẫn đến tổn thương sau 5 năm làm việc

Bệnh điếc nghề nghiệp được phát triển dần dần và có thể có các biểu hiện, triệu chứng lâm sàng chia thành 4 giai đoạn như sau:

+ Giai đoạn khởi đầu: Bệnh nhân cảm thấy mệt mỏi, ù tai, cảm thấy nghe kém sau ca làm việc Đo thính lực sau ngày làm việc sẽ thấy có sự suy giảm thính lực ở tần số 4.000 Hz

+ Giai đoạn tiềm tàng: Thời kỳ này kéo dài từ 5 - 7 năm tuỳ thuộc vào sức đề kháng của tai Đo thính lực thấy có khuyết hình chữ V rõ rệt ở tần số 4.000, đỉnh có thể tới 50

-60 dB

+ Giai đoạn cuối của quá trình tiềm tàng: Thời kỳ này kéo dài từ 10-15 năm Đo thính lực thấy khuyết hình chữ V đã mở rộng đến vùng tần số 2.000 Nói chuyện bị ảnh hưởng + Giai đoạn điếc rõ rệt: Giai đoạn này bệnh nhân bị ù tai, tiếng nói to cũng khó nghe Khuyết hình chữ V đã mở rộng đến cả vùng tần số 1.000, 500, 250 Hz

 Nguồn gốc tiếng ồn

- Trực tiếp: máy móc, động cơ, búa,…

- Gián tiếp: sự truyền của sóng âm qua tường, sàn, trần nhà,…

- Tiếng ồn bất ngờ và xen kẽ sẽ gây khó chịu nhiều hơn một tiếng ồn liên tục

- Tiếng ồn ở tần số cao gây khó chịu hơn ở tần số thấp

- Những hoạt động cần đến sự chú ý thường dễ bị tác động bởi tiếng ồn nhiều hơn các hoạt động khác

- Tiếng ồn có hại đối với những hoạt động trí óc ( học tập, sáng tạo, ) hơn là đối với những hoạt động chân tay

 Biện pháp hạn chế

1 Biện pháp giảm tiếng ồn tại nguồn

Đây là biện pháp chủ động, tích cực, giảm tận gốc nguồn ồn Có thể giảm tiếng ồn ngay từ nguồn phát sinh bằng cách thay đổi dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị cũ,

có mức tiếng ồn cao bằng dây chuyền công nghệ, máy móc, thiết bị mới, tiên tiến có mức tiếng ồn thấp hơn Đối với hệ thống thiết bị, máy cũ có thể giảm mức tiếng ồn bằng các biện pháp như:

- Biện pháp công nghệ: thay đổi qui trình công nghệ, vật liệu Thí dụ: thay một số chi

tiết có độ chính xác chưa cao, bị mòn, rơ , thay bánh răng thẳng bằng bánh răng nghiêng, thay các chi tiết kim loại bằng các chi tiết phi kim loại

- Biện pháp cô lập nguồn ồn: trang bị thêm cho thiết bị vỏ bao cách âm, cabin cách

âm để cô lập nguồn ồn Biện pháp này đem lại hiệu quả cao khi áp dụng với các động cơ, máy phát điện, máy nén khí

- Biện pháp cách rung: thiết kế bệ giảm rung, gối giảm rung cho thiết bị nhằm giảm

tiếng ồn sinh ra do rung động Biện pháp này áp dụng đối với hệ máy bơm, quạt cao áp, máy giặt công suất lớn

Gắn thêm ống giảm âm cho thiết bị khí nén, quạt cao áp

Đối với hệ thống thông gió, nên thay loại quạt có mức tiếng ồn thấp hơn, cần tính toán, thiết kế để vận tốc lưu chuyển khí trong hệ thống đường ống tương đối thấp (v < 5 m/s), xử lý bề mặt bên trong hệ thống đường ống bằng các vật liệu hấp thụ âm và lắp thêm

bộ tiêu âm cho hệ thống thông gió

Đối hệ thống băng chuyền, cần giảm đến tối thiểu chiều cao rơi của sản phẩm, nên dùng thiết bị chuyền tải bằng băng chuyền thay vì bằng trục lăn

2 Biện pháp giảm tiếng ồn trên đường lan truyền

Trên địa bàn vùng, cũng như khu công nghiệp, khu chế xuất, khu vực nhà máy, xí nghiệp có thể áp dụng biện pháp giảm tiếng ồn trên đường lan truyền như:

- Biện pháp sử dụng màn chắn âm

- Biện pháp hấp thụ âm trong gian sản xuất

- Biện pháp cách âm

- Biện pháp sử dụng cabin cách âm, bao cách âm

- Biện pháp trồng các dải cây xanh dày cành, lá vừa tạo cảnh quan, đảm bảo trong sạch môi trường vừa có thể giảm được một phần sự lan truyền tiếng ồn đến khu vực cần yên tĩnh hơn

3 Giảm tiếng ồn bằng phương tiện bảo vệ cá nhân và tổ chức lao động khoa học

a Biện pháp giảm ồn bằng phương tiện bảo vệ cá nhân

Không phải với mọi vị trí lao động có thể áp dụng các biện pháp kiểm soát tiếng ồn như đã trình bày ở trên (do tính chất lưu động của công việc, do luôn cần phải điều khiển, vận hành qui trình sản xuất ) thì người ta sử dụng các PTBVCN chống ồn

Đối với một số thiết bị như máy khoan đá, khoan than, máy tán rivê, máy rèn, máy đột dập, máy cưa thì việc sử dụng các PTBVCN là thuận tiện và kinh tế hơn cả Các phương tiện cá nhân chống ồn gồm có: nút tai, bao tai, mũ chống ồn Các loại bao tai chống ồn của Mỹ, Nhật, Đức, có thể giảm mức ồn ở tần số cao từ 20 - 30 dBA

b Biện pháp giảm tiếng ồn bằng tổ chức lao động khoa học

Định kỳ tổ chức khám bệnh điếc nghề nghiệp: Bên cạnh các biện pháp kỹ thuật trên, cần tổ chức khám bệnh điếc nghề nghiệp định kỳ cho người lao động nhằm phát hiện sớm những người mắc bệnh cũng như mức độ bệnh để các nhà quản lý, các bác sỹ có kế hoạch, biện pháp chữa trị kịp thời, có hiệu quả

Hạn chế thời gian tiếp xúc với tiếng ồn cao: Giảm thời gian tiếp xúc với tiếng ồn cao bằng cách thay đổi, luân phiên vị trí làm việc cũng là một biện pháp được áp dụng nhằm bảo vệ sức nghe của người lao động

Giáo dục nâng cao nhận thức về tác hại của tiếng ồn: Thông qua các lớp huấn luyện định kỳ về ATVSLĐ hàng năm, người sử dụng lao động, cũng như người lao động sẽ nâng cao nhận thức về tác hại của tiếng ồn trong sản xuất, đồng thời cũng nắm vững được một

số biện pháp tối thiểu nhằm tự bảo vệ thính lực của mình trong quá trình tham gia các hoạt động sản xuất, đặc biệt trong môi trường lao động có mức tiếng ồn cao

II ÂM NHẠC CHỨC NĂNG

- Ích lợi của âm nhạc đối với trạng thái của con người và hoạt động lao động của họ

đã được nhận thấy từ rất lâu

- Âm nhạc có tác động đến con người ở hai mặt:

+ Tạo ra một tâm trạng tốt (những cảm xúc tích cực)

+ Tạo ra một nhịp điệu lao động cao, ổn định, do đó sẽ hạ thấp sự mệt mỏi trong lao động

- Âm nhạc đã được đưa vào sản xuất công nghiệp từ khá lâu và nó được sử dụng đặc biệt rộng rãi trong các phân xưởng lắp ráp, trong các dây chuyền sản xuất, tức là ở những nơi sản xuất mà ở đó công nhân thực hiện các công việc đơn điệu, quen thuộc, ít phải bận tâm chú ý Trong các hoạt động đơn điệu và lặp lại hay trong các ca làm việc ban đêm, nên đưa một số chương trình âm nhạc trong thời gian làm việc để tạo cảm giác thoải mái, thư giãn -> Âm nhạc tạo được cảm giác thoải mái, thư giãn trong các ca làm việc ban đêm và với các công việc đơn điệu, quen thuộc, ít phải bận tâm chú ý

- Khi đưa âm nhạc vào sản xuất thì vấn đề cơ bản là vấn đề số thời gian mở nhạc.

Bằng thực nghiệm, người ta đã xác định rằng, phương pháp đưa nhỏ giọt các lần truyền nhạc, tức là mở một số lần trong cả thời gian một ca sản xuất với những khoảng thời gian không kéo dài, đem lại những kết quả tốt nhất Thời gian chung của việc dùng nhạc không nhiều

- Tất nhiên, thời gian mở nhạc tốt nhất sẽ khác nhau đôi chút tuỳ theo tính chất của hoạt động lao động trong phòng mở nhạc và tính chất của việc truyền nhạc

- Tính chất của âm nhạc sản xuất, nhịp độ và âm độ của nó cũng phải khác nhau tuỳ

theo tính chất của các động tác lao động của công nhân, tuỳ theo trình độ hiểu biết âm nhạc của họ, thị hiếu của họ và thời gian của ca sản xuất

- Người ta đã xác định rằng, âm độ và tiết tấu (nhanh hay chậm) của nhạc cần phải

được điều chỉnh tuỳ theo mức độ tập trung chú ý vào công việc của công nhân: khi công việc càng đòi hỏi sự chú ý cao thì âm độ của nhạc càng phải nhỏ đi và nhịp điệu phải càng thanh thản hơn Khi sử dụng âm nhạc sản xuất, phải tính đến thị hiếu và trình độ hiểu biết

âm nhạc của công dân trên cơ sở một cuộc điều tra được tổ chức trước đó với nội dung: “ Anh (chị) thích những bản nhạc nào?”

- Một điều nữa cần lưu ý là khi chọn những chương trình nhạc đưa vào sản xuất, thì không nên chọn những bài ca có lời, bởi vì nó đòi hỏi người công nhân phải chú ý để nghe

rõ và hiểu được ý nghĩa của bài ca, do đó sẽ mất tập trung vào công việc Những tác phẩm

có lời chỉ đưa vào những công việc mà ở đó mức độ chú ý thường xuyên của công nhân không vượt quá 25%

* Nội dung âm nhạc:

- Nội dung của các buổi truyền nhạc cần phải luân phiên thay đổi bởi vì cơ thể con người làm quen rất nhanh với mọi kích thích, kể cả kích thích âm nhạc và sẽ ngừng phản ứng với những kích thích đó

- Tùy thuộc vào điều kiện cụ thể mà quyết định tần số thay đổi chương trình âm nhạc, không nên dùng một bản nhạc nào đó đến 2 lần trong một tuần

- Trong một ngày làm việc, chương trình nhạc cũng cần được thay đổi:

• Bắt đầu buổi lao động, sức làm việc đang ở giai đoạn “ bắt tay vào làm việc” thì cần dùng loại nhạc có âm độ lớn, tiết tấu nhanh đề công nhân dễ dàng bắt vào nhịp lao động

• Ở giai đoạn sức làm việc cao và ổn định cần để nhạc nhỏ và nhẹ nhàng hơn

• Ở giai đoạn sức làm việc bị giảm súc và bắt đầu xuất hiện những dâu hiệu mệt mỏi thì cần loại nhạc sảng khoái, giàu sinh khí, có nhịp độ nhanh

• Trong các giờ giải lao nên dùng loại nhạc sinh động, vui tươi Đối với các giờ giải lao của ca chiều và ca đêm thì lại đặc biệt cần loại nhạc sảng khoái, tỉnh táo

- Việc phân phối nhạc sản xuất sẽ cho phép “ san bằng” một cách đáng kể đường cong biến đổi của sức làm việc trong một ca sản xuất

- Tác dụng của việc sử dụng âm nhạc sản xuất trong thực tiễn:

• Giúp ổn định trạng thái tâm lý của người công nhân, hạ thấp sự mệt mỏi, nâng cao sức làm việc

• Tăng năng suất lao động trong khoảng từ 10- 30%

• Nâng cao chất lượng sản phẩm Các thì nghiệm cho thấy các phế phẩm giảm từ 9 -13% trong một tháng Còn khi ngừng nhạc trong một tuần lễ, phế phẩm tăng từ 6- 13%

III ĐỘ RUNG VÀ THÀNH TÍCH LAO ĐỘNG

1 Khái niệm: Độ rung là những dao động có tần số lớn và biên độ giao động nhỏ có

hại đối với cơ thể và do đó ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất lao động

2 Tác hại

- Những rung động cơ khí tác động lên cơ thể một lực mà trong một chừng mực nào

đó được cảm thấy như một tải nặng (quá tải) Có thể coi là một dạng sốc đặc biệt, gây ra những biến đổi của các chức năng tâm – sinh lí và được biểu hiện bằng sự giảm súc hiệu quả làm việc, làm biến đổi trạng thái tâm lí

- Những rung động trong công nghiệp có thể do các máy đục lỗ, búa, động cơ, máy khoan, máy cắt bê tông,v.v… Hậu quả tai hại của chúng thể hiện ở những rối loạn mạch đập, rối loạn cảm giác, những thay đổi về xương và những biểu hiện thần kinh

3 Biện pháp khắc phục

Có thể chống lại sự rung động bằng cách sử dụng găng tay và ủng bằng da, có lớp

chống rung, những chiếc gối chống rung dành cho ngực, vai, đùi

IV SÓNG ÂM

5 loại sóng não phổ biến được biết đến ở thời điểm hiện tại

1 Gamma, 30-50 Hz

2 Beta, 14-30 Hz

3 Alpha, 8-14 Hz

4 Theta, 4-8 Hz

5 Delta, 0,1-4 Hz

Ngoài ra, ba dạng sóng hơn nữa (thường được mô tả trong các nghiên cứu điện não

đồ):

6 Mu, 8-12 Hz

7 Sigma 12-14 Hz

8 SMR 12,5-15,5 Hz

Biểu đồ cảu các nhạc sóng não phổ biến

Tác dụng của các loại nhạc sóng não lên não bộ con người:

Gamma Trên 27 Hz Khi não bạn ở điều kiện tuyệt nhất, trong suốt thời gian kích

hoạt

Beta 12 Hz – 38 Hz Tỉnh táo Đây là trạng thái tinh thần của hầu hết mọi người

trong ngày Thông thường có ở những người trên 15 tuổi

Alpha 8 Hz – 12 Hz Thức nhưng thư giãn Bạn ở trong trạng thái này khi thức dậy

vào buổi sáng và trước khi đi ngủ Khi bạn nhắm mắt lại thì não sẽ bắt đầu sản sinh ra sóng alpha Sóng Alpha luôn là mục tiêu nhắm đến của những thiền nhân Vì sóng alpha giúp cho tinh thần ở trạng thái dễ tiếp thu và lĩnh hội nhất, bạn có thể dùng nó để tự thôi miên hoặc tái lập trình lại bản thân một cách hiệu quả nhất hoặc còn nhiều hơn thế nữa Thông thường có ở trẻ em từ 5-15 tuổi

Theta 3 Hz – 8 Hz Giấc ngủ nhẹ và hoàn toàn thư giãn Theta cũng có thể được

dùng cho thôi miên hoặc tự lập trình bản thân Theta thuộc về trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Delta 0.2 Hz – 3 Hz Ngủ sâu và không mơ Delta là mức sóng thấp nhất của não

Khi phần lớn sóng não là delta, cơ thể sẽ tự điều trị và cài đặt lại đồng hồ sinh họcbên trong Bạn không thể mơ trong trạng thái này và sẽ như hoàn toàn ở trạng thái bất tỉnh

Với các loại sóng não MU, Sigma và SMR chưa có thống kê cụ thể

Với âm thanh ở tần số thấp này thì tai của chúng ta gần như không cảm nhận thấy được, chính vì vậy mà cần phải giao thoa hai âm thanh có tần số khác nhau ở hai tai để tạo

ra được các bước sóng này và chúng ta buộc phải nghe bằng phương pháp “Binaural beats” (Nghe bằng cả hai tai) chỉ có như vậy thì các tín hiệu ngầm mới có thể phát huy hết

tác dụng của chúng

Cách nghe loại nhạc sóng này để đạt hiệu quả cao là sự dụng tai nghe:

Vì Bởi vì khi nghe bằng headphone âm thanh của hai bên tai sẽ có tần số khác nhau

và nó giao thoa khi tai bạn cảm nhận, đúng hơn là não của bạn cảm nhận

Lưu ý quan trọng:

Thế nào là sử dụng đúng? Đây là vài gợi ý căn bản về sử dụng hiệu quả âm nhạc trong học tập:

1 Không nghe bản nhạc này trước khi lái xe 30 phút và tuyệt đối KHÔNG nghe khi đang di chuyển

2 Bản nhạc này lúc đầu sẽ khá là khó nghe… nhưng cứ làm bạn nhé �

3 Sử dụng nhạc có nhịp từ 8 – 13 Hz mỗi giây, tương tự như tần số sóng alpha của não

4 Khi cần tập trung sâu để nghiên cứu, học thuộc nên sử dụng những loại nhạc

có nhịp từ 4 – 7 Hz mỗi giây để kích thích tần số sóng não Theta hoạt động

5 Nguyên tắc quan trọng: Tuyệt đối không phán xét khi nghe Và tuyệt đối không quá kỳ vọng vào âm nhạc như một phép màu có thể tạo ra hiệu quả tức thời cho việc học sáng tạo hoặc học tập trung.Hiệu quả chỉ đến với những người sử dụng nó như nhạc nền, tức là bật nhỏ đủ nghe, rồi tập trung vào việc học mà không tập trung vào âm nhạc

Nếu thấy mình đang bị tập trung vào âm nhạc thì cần bật nhạc nhỏ hơn nữa Nếu đặt

sự kỳ vọng cao cũng thì sẽ dẫn đến tư duy phán xét liên tục xảy ra trong đầu, dẫn đến thay

vì học, người ta chạy theo việc đặt câu hỏi, khiến não chuyển sang tần số sóng Beta, cảm giác ức chế sẽ đến theo sóng beta chứ không thể đưa não về trạng thái alpha được

Hãy lưu hình ảnh phía dưới vào điện thoại để đọc và khẳng định với chính bản thân mình mỗi khi bạn rèn luyện sự tập trung