Nghiên cứu thực trạng và đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả các công thức luân canh chính tại huyện văn lâm tỉnh hưng yên

XU#T MT S& GI'I PHÁP NHM NÂNG CAO HIU QU' CÁC CÔNG THC LUÂN CANH CHÍNH TấI HUYN VĂN LÂM T-NH H NG YÊN LU.N VĂN THấC SĨ NÔNG NGHIP... DANH M C CÁC CHa VINT TbTði chng ð n v2 tính Hecta H-

B GIÁO D C VÀ đÀO TấO

TR NG đấI HậC NÔNG NGHIP HÀ NI

-đÀO QUANG HUY

NGHIÊN CU TH C TRấNG VÀ đ! XU#T MT S& GI'I PHÁP NH(M NÂNG CAO HIU QU' CÁC CÔNG THC LUÂN CANH

CHÍNH TấI HUYN VĂN LÂM T-NH H NG YÊN

LU.N VĂN THấC SĨ NÔNG NGHIP

LI CAM đOAN

Tôi xin cam ựoan ựây là công trình nghiên cu ca riêng tôi Các s li-u, k!t qu# nghiên cu trong lu$n văn này là trung th'c và ch a h) ự *c s+ d-ng ự b#o v- m0t h1c v2 nào.

Tôi xin cam ựoan r3ng các thông tin trắch d5n trong lu$n văn ự)u ựã ự *c ch7 rõ ngu9n gc.

Tác giQ luSn văn

đào Quang Huy

Tr ng đ i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa h

c nông nghip ………. i

L I C'M ƠN

Trong sut quá trình nghiên cu th'c hi-n lu$n văn, ngoài s' n: l'c ca b#n thân, tôi ựã nh$n ự *c r;t nhi)u s' quan tâm giúp ự> ca các cá nhân và t$p th

Tr ?c tiên, tôi xin ự *c b@y tA lòng bi!t n sâu sDc ự!n PGS.TS.PhHm Ti!n Dũng - B0 môn H- thng nông nghi-p - ng Ni ựã t$n tìnhgiúp ự> tôi trong sut quá trình nghiên cu, th'c hi-n và hoàn thànhlu$n văn

Tôi cũng xin chân thành c#m n các th@y cô trong B0 môn H- thng nông nghi-p - Khoa Nông h1c - Tr Nng đHi H1c Nông nghi-p Hà N0i ựã giúp ự> tôi hoàn thành lu$n văn ca mình.

Tôi xin g+i lNi c#m n t?i Lãnh ựHo UBND huy-n, cám n lãnhựHo và chuyên viên các phòng: Phòng Nông nghi-p và phát tri.nnông thôn, Thng kê, Tài chắnh - K! hoHch, Dân s, cán b0 và nhândân các xã, th2 tr;n huy-n Văn Lâm, t7nh H ng Yên ựã giúp ự>, tHoựi)u ki-n thu$n l*i cho tôi trong sut quá trình th'c hi-n lu$n văn camình

đ hoàn thành lu$n văn này tôi còn nh$n ự *c s' ự0ng viên, khắch l- ca gia ựình, bHn bè và ự9ng nghi-p trong c

quan.

Hà Nội, ngày tháng 8 năm 2011

Tác giQ luSn văn

đào Quang Huy

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa h

c nông nghip ………. ii

3.1 ThNi gian, ñ2a ñi.m, ñi t *ng và phHm vi nghiên cu 28

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa h

c nông nghip ………. iii

4.2 Th'c trHng s+ d-ng ñ;t ñai _ Văn Lâm năm 2010 46

4 So sánh hi-u qu# kinh t! ca các công thc luân canh cây tr9ng

chính trên các chân ñ;t khác nhau ca huy-n Văn Lâm 63

4.4 Mô hình th+ nghi-m m0t s ging cây tr9ng m?i trên ñ2a

bàn

4.4.

1 Mô hình th+ nghi-m m0t s ging d a chu0t m?i tr9ng trong

v-ñông trong h- thng cây tr9ng: Rau - Lúa mùa - D a chu0t

ñông

71

4.4.

2 Mô hình th+ nghi-m m0t s ging lúa m?i tr9ng v- xuân năm

2011 trong công thc luân canh: Lúa xuân - Lúa mùa - Cây

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa h

c nông nghip ………. iv

DANH M C CÁC CHa VINT TbT

ði chng

ð n v2 tính Hecta

H- thng cây tr9ng

H- thng nông nghi-pKilogam

Nhà xu;t b#n Năng su;t lý thuy!t Năng su;t th'c thuTrung h1c phn thôngTri-u ñ9ng/ha Vi-t Nam ñ9ng

Tp l- ph@n trăm

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa h

c nông nghip ………. v

DANH M C B'NG

2.1 Các ch7 tiêu nghiên cu v) khí h$u nông nghi-p theo vùng

và

4.1 M0t s ch7 tiêu khí t *ng huy-n Văn Lâm tq năm 1995 -

4.5 C c;u ging lúa ca huy-n Văn Lâm năm 2010 53

4.6 H- thng ging m0t s cây tr9ng hàng năm khác 55

4.7 Hi-u qu# kinh t! trên 1ha m0t s ging lúa

4.8 Hi-u qu# kinh t! trên 1ha m0t s ging d a chu0t chính

tr9ng

4.9 Hi-u qu# kinh t! trên 1ha m0t s cây tr9ng chính trên ñ;t

chuyên

4.10 Hi-u qu# kinh t! trên 1ha m0t s cây tr9ng

chuyên màu 69

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa h

c nông nghip ………. vi

4.15 M0t s ñrc ñi.m ca 4 ging D a chu0t tr9ng th+ nghi-m 72

4.16 Tình hình sâu b-nh hHi trên các ging d a chu0t v- ñông

4.20 ðrc ñi.m và tình hình sâu b-nh hHi trên các ging lúa

th+

nghi-m v- xuân 2011, Văn Lâm - H ng Yên 82

4.21 Năng su;t và các y!u t c;u thành năng su;t ca ging lúa

tr9ng

4.22 Hi-u qu# kinh t! ca các ging lúa tr9ng th+ nghi-m trong

4.23 Hi-u qu# kinh t! trên 1ha ca các công thc cây tr9ng ñ *c

th+

4.24 ð) xu;t gi#i pháp c#i ti!n công thc luân canh _ huy-n Văn

Lâm

4.25 Ph ng án chuy.n ñni c c;u cây tr9ng hàng năm _ huy-n

Văn

4.26 ð) xu;t c c;u ging cây tr9ng hàng năm _ huy-n Văn Lâm

ñ!n

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa h

c nông nghip ………. vii

DANH M C SƠ ðc

2.1: Mi quan giYa thng cây tr9ng và thng tr9ng tr1t,

2.2 Quan h- giYa cây tr9ng và môi tr Nng 18

2.3 Thi!t k! h- thng cây tr9ng cho m0t môi tr Nng ch1n tr ?

c

20

DANH M C HÌNH

4.1 B#n ñ9 huy-n Văn Lâm – t7nh H ng Yên 35

4.2 M0t s ch7 tiêu khí t *ng huy-n Văn Lâm tq năm 1995 -

4.5 C c;u cây tr9ng ca huy-n Văn Lâm năm 2010 51

4.6 C c;u ging lúa ca huy-n Văn Lâm năm 2010 54

4.7 Năng su;t ca các ging D a chu0t tr9ng _ v- ñông năm 2010 75

4.8 Năng su;t các ging lúa tr9ng th+ nghi-m v- xuân năm

2011

83

Tr ng ð i h

c Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa h

c nông nghip ………. viii

1 MW đXU

1.1 Tắnh cfp thiht cia ựk tài

Trong tr9ng tr1t ự;t ựai là ngu9n tài nguyên vô cùng quý giá, là t li-uựrc bi-t và không th thay th! Ngày nay, tr ?c sc ép gia tăng dân s và nhuc@u ca cu0c sng, các ngu9n tài nguyên thiên nhiên ự *c con ng Ni khai tháctri-t

ự mà ch a có nhi)u các gi#i pháp hi-u qu# ự ự#m b#o cho s' b)n vYng

Nh3m b#o v-, khai thác h*p lý các ngu9n tài nguyên thiên nhiên, không

ngqng nâng cao hi-u qu# kinh t! trong s#n xu;t nông nghi-p c@n ph#i áp d-ng ự9ng b0 các bi-n pháp khoa h1c kv thu$t trong ựó bi-n pháp luân canh cây tr9ng có vai trò r;t quan tr1ng.

Huy-n Văn Lâm n3m _ phắa BDc t7nh H ng Yên, thu0c vùng ự9ngb3ng sông H9ng, phắa BDc giáp thành ph Hà N0i và t7nh BDc Ninh, phắaTây giáp huy-n Văn Giang, phắa Nam giáp huy-n Yên Mv và huy-n MvHào, phắa đông giáp t7nh H#i D ng Tnng di-n tắch t' nhiên là7.443,25ha, trong ựó ự;t nông nghi-p 3970,27ha chi!m 53,34% (s li-u ự!nnăm 2009), dân s là trên 14 vHn ng Ni (s li-u tắnh ự!n tháng 4 năm2010) MHng l ?i giao thông ca huy-n r;t thu$n l*i cho vi-c phát tri.n kinht! xã h0i Trên ự2a bàn có 8,4 km ự Nng quc l0 5A, trên 22km ự Nng sDt

Hà - H#i ựây là huy!t mHch giao thông ựi Hà N0i - H#i Phòng Ngoài ra,các ự Nng t7nh l0, huy-n l0 nh : 196,19, 198, 206, 196B, 5B và h- thnggiao thông liên thôn ự *c phân b h*p lý giúp cho nhân dân trong huy-nthông th ng v?i các ự2a bàn giáp ranh r;t thu$n l*i Trên ự2a bàn huy-n

có 2 khu công nghi-p t$p trung (Nh Quỳnh và Ph Ni B) v?i trên 200 nhàmáy ựang hoHt ự0ng và 1 tr Nng cao ự{ng v?i trên 5000 sinh viên theoh1c hàng năm

Khắ h$u ca huy-n Văn Lâm nói riêng và t7nh H ng Yên nói chungmang ựrc tr ng khắ h$u nhi-t ự?i gió mùa, ự *c chia làm 2 mùa rõ r-t:

mùa m a (tq tháng 5 ñ!n tháng 10) nóng |m, m a nhi)u và mùa khô(tq tháng 11

Tr ng ð i hc Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa hc nông nghip ………. 1

ñ!n tháng 4 năm sau) th Nng lHnh Trong thNi kỳ ñ@u ca mùa khô khí h$u t

ng ñi khô, n+a cui thì |m ?t và có m a phùn Nhi-t ñ0 trung bình nămkho#ng 24,250C, cao nh;t là 380C - 390C và th;p nh;t không d ?i 60C, ñ0 |mbình quân năm 85% Mùa m a t$p trung ñ!n 80% l *ng m a c# năm, gâyúng l-t #nh h _ng x;u ñ!n s#n xu;t, ng *c lHi mùa khô th Nng lHnh và có m-

a phùn, thích h*p cho gieo tr9ng nhi)u loHi cây ôn ñ?i ngDn ngày có giá tr2kinh t! cao, vì v$y v- ñông ñã và ñang tr_ thành v- s#n xu;t chính ca huy-nVăn Lâm Toàn huy-n có 205 trHm b m t ?i, tiêu Trong ñó, Công ty Khaithác công trình thup l*i qu#n lý 11 trHm b m H- thng thup l*i n0i ñ9ng kháhoàn ch7nh, công tác nHo vét ñ *c làm th Nng xuyên nên vi-c t ?i tiêu r;tthu$n l*i H- thng cây tr9ng trong huy-n t ng ñi ña dHng và phong phú:nhãn, cam, quýt, rau, ñ$u, ngô, khoai, cây d *c li-u, hoa, cây c#nh nh nglúa v5n là cây tr9ng ch y!u Năng su;t lúa ngày càng ñ *c nâng lên, năm

2000 năng su;t ñHt 112,2 tH/ha/năm ñ!n năm 2010 năng su;t bình quânñHt 120,25 tH/ha/năm Ch7 th2 100CT/T và lu$t ñ;t ñai ra ñNi ñã tHo ñi)uki-n thu$n l*i cho nông dân c# n ?c nói chung và huy-n Văn Lâm nói riêng

ch ñ0ng phát tri.n kinh t! h0 trên di-n tích ñ;t nông nghi-p ñ *c giao Vi-ctr9ng cây gì, nuôi con gì ñ có hi-u qu# kinh t! cao còn tuỳ thu0c vào nh$nthc và s' l'a ch1n ca m:i ch h0 H*p tác xã ch7 giY vai trò làm công tác d2chv- nh : làm ñ;t, t ?i, tiêu, v$t t phân bón, con, cây ging m?i, b#o v- câytr9ng, v$t nuôi theo ph ng thc kinh doanh Văn Lâm là m0t huy-n g@n th

ñô Hà N0i - m0t trung tâm kinh t!, chính tr2, khoa h1c kv thu$t, văn hoá xãh0i l?n ca c# n ?c ðrc bi-t trên ñHi bàn huy-n công nghi-p ñang r;t pháttri.n Do vi-c phát tri.n công nghi-p, ñô th2 hoá trong nhYng năm t?i di-ntích ñ;t nông nghi-p cũng nh nhân l'c tham gia s#n xu;t nông nghi-p cahuy-n s~ ngày càng gi#m trong khi nhu c@u v) l ng th'c, th'c ph|m ngàycàng tăng Nông thôn Văn Lâm ñang ñng tr ?c yêu c@u ph#i tHo ra nhi)u h

n nYa l *ng l- ng th'c, th'c ph|m hi-n có ñ cung c;p cho th2 tr Nng n0ihuy-n V$y, ñánh giá ñúng th'c trHng ti)m năng s#n xu;t nông nghi-p cahuy-n Văn Lâm, tìm ra

Tr ng ð i hc Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa hc nông nghip ………. 2

nhYng u ựi.m và nhYng hHn ch! ca các công thc luân canh tq

ựó ự) xu;t gi#i pháp nâng cao hi-u qu# các công thc luân canh chắnh là vi-c làm c@n thi!t và r;t có ý nghĩa.

Xu;t phát tq th'c tiỚn trên, ự góp ph@n th'c hi-n tt ch ng trình m-c tiêu quc gia v) xây d'ng nông thôn m?i nói chung ch

ng trình phát tri.n s#n xu;t nông nghi-p ca huy-n Văn Lâm nói riêng, ự *c s' ự9ng ý ca B0 môn H- thng nông nghi-p, d ?i s' h ?

ng d5n ca PGS.TS PhHm Ti!n Dũng, chúng tôi ti!n hành ự) tài:

ỘNghiên cu thộc trng và ự xut mt s gi i pháp nh#m nâng cao hi%u qu các công thc luân canh chắnh ti huy%n Văn Lâm t-nh H ng YênỢ

1.2 Mlc ựắch, yêu cnu cia ựk tài.

1.2.1 M5c ựắch.

đánh giá th'c trHng các công thc luân canh tHi huy-n Văn Lâm, t7nh H ng Yên và ự) xu;t m0t s gi#i pháp góp ph@n nâng cao hi-u qu# s#n xu;t ca các công thc luân canh chắnh.

1.2.2 Yêu c6u.

t!, xã h0i ựi v?i các công thc luân canh tHi huy-n Văn Lâm - H ng Yên

nông nghi-p dỚ tiêu th- phù h*p v?i ựi)u ki-n t' nhiên, kinh t!, xã h0i cahuy-n

- Th+ nghi-m m0t s cây tr9ng m?i _ m0t vài công thc luân canh và ự) xu;t gi#i pháp góp ph@n nâng cao hi-u qu# các công thc luân canh chắnh tHi huy-n Văn Lâm.

1.3 Ý nghĩa cia ựk tài.

1.3.1.Ý nghĩa khoa h;c.

- K!t qu# nghiên cu ca ự) tài góp ph@n bn sung ph ng pháplu$n v) c c;u và công thc luân canh cây tr9ng theo quan ựi.m nângcao hi-u qu# s#n xu;t nông nghi-p

Tr ng ð i hc Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa hc nông nghip ………. 3

- Tq c s_ khoa h1c trên, ñ2nh h ?ng cho vi-c phát tri.n công thc luân canh cây tr9ng chính phù h*p v?i ñi)u ki-n t' nhiên, kinh t!, xã h0i c;p huy-n.

1.3.2 Ý nghĩa thµc ti<n.

năm cho năng su;t và hi-u qu# kinh t! cao phù h*p v?i ñi)u ki-n kinht!, xã h0i ca huy-n Văn Lâm, t7nh H ng Yên

- K!t qu# nghiên cu ca ñ) tài là c s_ giúp Huy-n y, UBND huy-n có ñ2nh h ?ng và các bi-n pháp ch7 ñHo c- th ñ ngành nông nghi-p ca huy-n ñáp ng ñ *c yêu c@u th'c t! trong thNi gian t?i.

Tr ng ð i hc Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa hc nông nghip ………. 4

2 TYNG QUAN TÀI LIU NGHIÊN CU

2.1 Cơ sr khoa h;c

2.1.1 Khái ni%m v h% thng cây tr>ng

H- thng (Systems) là m0t tnng th có tr$t t' ca các y!u t khácnhau có quan h- và tác ñ0ng qua lHi M0t h- thng có th xác ñ2nh m0tt$p h*p các ñi t *ng horc các thu0c tính ñ *c liên k!t b3ng nhi)u mi t

ng tác (Spedding C R.W, 1979) [41]; (PhHm Chí Thành và cs, 1993)[19]

Theo Vissac, Hentgen (1979): H- thng nông nghi-p là t$p h*p trong không gian ca s' phi h*p các ngành s#n xu;t và kv thu$t trong m0t th'c th xã h0i th'c hi-n ñ thAa mãn các nhu c@u ca mình Nó bi.u hi-n m0t s' tác ñ0ng qua lHi giYa h- thng sinh h1c - sinh thái mà môi tr Nng t' nhiên là ñHi di-n và m0t h- thng xã h0i - văn hóa, qua các hoHt ñ0ng xu;t phát tq nhYng thành qu# kv thu$t.

H- thng cây tr9ng n3m trong h- thng nông nghi-p.

Sr ñ9 2.1: M>i quan ht giua ht th>ng cây tr9ng và ht th>ng tr9ng tr;t, ht

th>ng nông nghitp

Tr ng ð i hc Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa hc nông nghip ………. 5

H- thng tr9ng tr1t, theo Dufumier (1997), là thành ph@n cácging và loài cây tr9ng ñ *c b trí trong không gian và thNi gian ca m0th- sinh thái nông nghi-p nh3m t$n d-ng h*p lý trong không gian vàthNi gian ca m0t h- sinh thái nông nghi-p nh3m t$n d-ng h*p lý cácngu9n l*i t' nhiên.

Theo Nguy•n Duy Tính, (1995)[24], HTCT là m0t th thng nh;t trong mi quan h- t ng tác giYa các loài cây tr9ng, ging cây tr9ng ñ *c b trí h*p lý trong không gian và thNi gian.

Theo Zandstra, (1981)[44], HTCT là hoHt ñ0ng s#n xu;t cây tr9ngtrong nông trHi bao g9m t;t c# các h*p ph@n c@n có ñ s#n xu;t m0t tnh*p các cây tr9ng và mi quan h- giYa chúng v?i môi tr Nng Các h*pph@n này bao g9m t;t c# các y!u t v$t lý, sinh h1c, kv thu$t, lao ñ0ng

và qu#n lý

Theo IRRI, 1989, h- thng cây tr9ng (HTCTr) là hình thc t$p h*p ca m0t tn h*p ñrc thù các tài nguyên trong nông trHi _ m0t môi tr Nng nh;t ñ2nh, b3ng nhYng công ngh- s#n xu;t ra s#n ph|m nông nghi-p s c;p ð2nh nghĩa này không bao g9m hoHt ñ0ng ch! bi!n, nó v *t quá hình thc phn bi!n _ các nông trHi cho các s#n ph|m chăn nuôi và tr9ng tr1t riêng bi-t, nh ng nó bao g9m nhYng ngu9n l'c ca nông trHi ñ *c s+ d-ng cho vi-c ti!p th2 nhYng s#n ph|m ñó.

Theo PhHm Chí Thành và cs, (1996)[20], c c;u cây tr9ng

có 5 ñrc tr ng:

- C c;u cây tr9ng mang tính khách quan;

- C c;u cây tr9ng ph#i ñ#m b#o các mi quan h- cân ñi và ñ9ng b0 giYa các b0 ph$n trong m0t tnng th.;

- C c;u cây tr9ng bao giN cũng là s#n ph|m ca m0t giai ñoHn l2ch s+ nh;t ñ2nh;

- C c;u cây tr9ng không ngqng v$n ñ0ng, bi!n ñni và phát tri.n;

- Chuy.n d2ch c c;u cây tr9ng là quá trình không s‡n có m0t c c;u kinh t! hoàn thi-n.

Tr ng ð i hc Nông nghip Hà Nµi – Lun văn th c sĩ khoa hc nông nghip ………. 6

Nghiên cu c c;u cây tr9ng là m0t trong nhYng bi-n pháp kinh t! kv thu$t nh3m m-c ñích s+ d-ng có hi-u qu# các ngu9n tài nguyên, nâng cao năng su;t cây tr9ng và ch;t l *ng s#n ph|m.

M:i vùng sinh thái t9n tHi m0t h- thng tr9ng tr1t ñrc tr ng trên c s_ ñ;t ñai, các y!u t t' nhiên và các nhân t xã h0i khác Các h- thng cây tr9ng thích ng v?i ñi)u ki-n t' nhiên và ñáp ng v?i nhu c@u ca th2 tr Nng, trình ñ0 canh tác và văn hóa ca khu v'c.

- H- thng cây tr9ng vùng cao: Cây lâu năm ch y!u là cây lâmnghi-p nh Keo, bHch ñàn Cây trong v Nn là h- thng tnng h*p nhi)u loHi.Cây l ng th'c nh lúa, ngô và cây màu khác nh sDn, SDn là cây ñ *ctr9ng ñ0c canh, horc tr9ng k!t h*p v?i khoai H- thng cây tr9ng vùng cao

th Nng r;t phân tán do ñi)u ki-n ñ2a hình phc tHp, ñi)u ki-n canh tác khókhăn do v$y vùng cao h ?ng ñ!n m-c tiêu ñ#m b#o an ninh l ng th'c chom:i vùng

- H- thng cây tr9ng vùng gò ñ9i: H- thng cây lâm nghi-p che ph nh kep, bHch ñàn và m0t s cây b#n ñ2a khác ñ *c chú ý phát tri.n v?i m-c tiêu nâng cao ñ0 che ph và hi-u qu# kinh t! Cây ăn qu# cũng r;t ña dHng nh ng ch;t l *ng không cao vì thi!u nhYng vùng t$p trung H- thng cây l ng th'c phát tri.n ch y!u là lúa, ngô và h- thng thy l*i do v$y nhi)u di-n tích cây tr9ng ch7 canh tác ñ *c m0t v- còn lHi bA hoang hóa Thêm vào m0t khó khăn là ch;t l *ng ñ;t _ vùng này r;t th;p nên ñây là nhYng thách thc cho ng Ni dân.

H- thng cây tr9ng vùng ñ9ng b3ng: H- thng cây l ng th'c ch y!u

là lúa 2 v-, ngoài ra còn h- thng cây màu nh ñ$u, lHc ñ *c phát tri.ntrên nhYng d#i phù sa ven vùng này có nhi)u công ngh- m?i và cácging m?i ñ *c c$p nh$t liên t-c Khó khăn _ vùng này có th là thi!u n ?

c, trũng, nhi•m mrn horc hi-u ng sulphat _ m0t s vùng ven c+a sông