NGHIỆP VỤ THỊ TRƯỜNG MỞ NGÂN HÀNG TRUNG ƯƠNG

Khái niệm  Nghiệp vụ thị trường mở OMO- Open Market Operation: Là việc Ngân hàng Nhà nước thực hiện mua, bán ngắn hạn các loại giấy tờ có giá với các tổ chức tín dụng.. Hìn

NGHIỆP VỤ NHTW

GVC.ThS.Nguyễn Thị Minh Quế Trường Đại học Kinh tế quốc dân

Chương 4

Nghiệp vụ Thị trường mở

của NHTW

Tài liệu tham khảo:

1 Khái quát về Thị trường mở

1.1 Khái niệm

 Nghiệp vụ thị trường mở (OMO-

Open Market Operation): Là việc Ngân hàng Nhà nước thực hiện mua, bán

ngắn hạn các loại giấy tờ có giá với các

tổ chức tín dụng (Điều 2- Quy chế

NVTTM)

1.2 Hình thức giao dich trong

nghiệp vụ TTM

 - Giao dịch mua có kỳ hạn: Là việc

Ngân hàng Nhà nước mua và nhận

quyền sở hữu giấy tờ có giá từ tổ chức tín dụng, đồng thời tổ chức tín dụng

cam kết sẽ mua lại và nhận lại quyền

sở hữu giấy tờ có giá đó sau một thời gian nhất định

1.2 Hình thức giao dich trong nghiệp vụ TTM

 - Giao dịch bán có kỳ hạn: Là việc

Ngân hàng Nhà nước bán và chuyển

giao quyền sở hữu giấy tờ có giá cho tổ chức tín dụng, đồng thời cam kết sẽ

mua lại và nhận lại quyền sở hữu giấy tờ có giá đó sau một thời gian nhất

định

1.2 Hình thức giao dich trong nghiệp vụ TTM

 - Giao dịch mua hẳn: Là việc Ngân hàng

Nhà nước mua và nhận quyền sở hữu giấy tờ có giá từ tổ chức tín dụng, không kèm theo cam kết bán lại giấy tờ có giá

 - Giao dịch bán hẳn: Là việc Ngân hàng

Nhà nước bán và chuyển giao quyền sở

hữu giấy tờ có giá cho tổ chức tín dụng,

không kèm theo cam kết mua lại giấy tờ

có giá

1.3 Giấy tờ có giá được giao dịch

qua nghiệp vụ thị trường mở

 1.3.1.Tín phiếu Ngân hàng Nhà nước.

 1.3.2 Trái phiếu Chính phủ, bao gồm:

 a Tín phiếu Kho bạc;

 b Trái phiếu Kho bạc;

 c Trái phiếu công trình Trung ương;

 d Công trái xây dựng Tổ quốc

 đ Trái phiếu Chính phủ do Ngân hàng Phát

triển Việt Nam (trước đây là Quỹ Hỗ trợ phát triển) được Thủ tướng Chính phủ chỉ định phát hành

1.3 Giấy tờ có giá được giao dịch qua nghiệp vụ thị trường mở

 1.3.3 Trái phiếu được Chính phủ bảo

lãnh, bao gồm:

 a Trái phiếu do Ngân hàng Phát triển Việt Nam phát hành được Chính phủ bảo lãnh thanh toán 100% giá trị gốc, lãi khi đến hạn;

 b Trái phiếu do Ngân hàng Chính sách xã hội phát hành được Chính phủ bảo lãnh

thanh toán 100% giá trị gốc, lãi khi đến hạn

1.3 Giấy tờ có giá được giao dịch

qua nghiệp vụ thị trường mở

 1.3.4 Trái phiếu Chính quyền địa

phương do Ủy ban nhân dân Tỉnh/

Thành phố phát hành

 ( VD: Trái phiếu do UBND TP.Hà Nội và UBND TP.Hồ Chí Minh phát hành)

Các loại giấy tờ có giá phải có đủ

các điều kiện sau đây:

 Được lưu ký tại NHNN trước khi đăng ký

bán;

 Thuộc quyền sở hữu hợp pháp của TCTD

 Tổ chức phát hành không được sử dụng các loại giấy tờ có giá do tổ chức đó phát hành để tham gia giao dịch với NHNN;

 Được phát hành bằng đồng Việt Nam;

 GTCG được mua hẳn có thời hạn còn lại tối

đa là 91 ngày, GTCG được bán hẳn có thời hạn còn lại tối đa là 90 ngày

1.4.Các chủ thể tham gia

nghiệp vụ TTM

1.4.1 Ngân hàng Trung ương

 NHTW tham gia NVTTM với tư cách là người tổ chức, điều hành, đồng thời là người mua/hoặc người bán trên thị

trường

1.4.1 Ngân hàng Trung ương

 NHTW là người có quyền quyết định trong từng phiên giao dịch về:

- Chủng loại hàng hóa mua bán;

- Khối lượng hàng hóa mua bán;

- Phương thức giao dịch;

- Thời gian tiến hành mua bán;

- Phương thức thanh toán,…

 Tất cả các chủ thể khác đều phải chấp

hành quyết định của NHTW khi muốn

tham gia NVTTM

1.4.2 Các đối tác của NHTW

 a- Trên thế giới

 Ở các nước khác, đối tác của NHTW tham

gia NVTTM có thể gồm các chủ thể như:

1.4.2 Các đối tác của NHTW

b- Ở Việt Nam

 Thành viên tham gia nghiệp vụ thị

trường mở là các tổ chức tín dụng thành lập và hoạt động theo Luật Các tổ chức tín dụng được Ngân hàng Nhà nước cấp giấy công nhận là thành viên tham gia nghiệp vụ thị trường mở

1.4.2 Các đối tác của NHTW

 Các TCTD phải có đủ các điều kiện sau:

 Có tài khoản tiền gửi tại Ngân hàng Nhà

nước

 Có đủ các phương tiện cần thiết để̉ tham gia nghiệp vụ thị trường mở gồm: máy FAX,

máy vi tính nối mạng internet;

 Có giấy đăng ký tham gia nghiệp vụ thị

trường mở

1.5 Phương thức hoạt động của

nghiệp vụ TTM

1.5.1 Giao dịch song phương

 Là giao dịch được thực hiện trực tiếp giữa NHTW với một hoặc một số đối tác được NHTW lựa chọn mà

không thông qua đấu thầu

 Giao dịch song phương có thể được thực hiện theo 2 cách:

- NHTW giao dịch trực tiếp với đối tác được lựa chọn

- NHTW đóng vai trò như những thành viên tham

gia TTCK để thực hiện các giao dịch trực tiếp trên

thị trường này.

1.5 Phương thức hoạt động của

nghiệp vụ TTM

1.5.2 Giao dịch theo phương thức đấu thầu

a Đấu thầu khối lượng:

 Là việc xét thầu trên cơ sở khối lượng dự thầu của các tổ chức tín dụng, khối lượng giấy tờ có giá Ngân hàng Nhà nước cần mua hoặc bán và lãi suất do Ngân hàng Nhà nước thông báo

1.5 Phương thức hoạt động của

nghiệp vụ TTM

b Đấu thầu lãi suất:

 Là việc xét thầu trên cơ sở lãi suất dự thầu,

khối lượng dự thầu của các tổ chức tín dụng

và khối lượng giấy tờ có giá Ngân hàng Nhà

nước cần mua hoặc bán

 Trong đấu thầu lãi suất, NHTW có thể áp

dụng dưới hình thức một giá (phương thức

đấu thầu kiểu Hà Lan), hoặc nhiều giá

(phương thức đấu thầu kiểu Mỹ)

 Các tổ chức tham gia đấu thầu tự đăng ký số tiền ứng với mỗi mức LS do mình chọn

2 Nghiệp vụ Thị trường mở

của NHNN Việt Nam

 NVTTM của NHNN Việt Nam được áp dụng

từ 12/7/2000, đánh dấu bước phát triển mới trong điều hành CSTT, từ các công cụ trực tiếp sang các công cụ gián tiếp

 Thông qua việc mua/bán các GTCG với các đơn vị thành viên của TTM, NVTTM là công cụ tạo cho NHNN khả năng linhh hoạt, chủ động tác động đến dự trữ của các TCTD, từ đó tác động đến lượng tiền cung ứng theo mục tiêu của CSTT

2 Nghiệp vụ Thị trường mở

của NHNN Việt Nam

 Luật NHNN 2010, Chương III, Mục 1, Điều 15 Nghiệp vụ thị trường mở, quy

định:

- Ngân hàng Nhà nước thực hiện nghiệp

vụ thị trường mở thông qua việc mua, bán giấy tờ có giá đối với tổ chức tín dụng

- Ngân hàng Nhà nước quy định loại giấy tờ có giá được phép giao dịch thông qua nghiệp vụ thị trường mở

2 Nghiệp vụ Thị trường mở

của NHNN Việt Nam

 2.1 Cơ cấu tổ chức hoạt động của TTM

 2.2 Phương thức giao dịch và

phương thức đấu thầu

 2.3 Quy trình nghiệp vụ TTM

2.1 Cơ cấu tổ chức hoạt động của TTM

 2.1.1 Ban Điều hành nghiệp vụ thị

trường mở được NHNN thành lập, do

một Phó Thống đốc làm Trưởng ban và các thành viên là đại diện của các đơn vị

có liên quan thuộc Ngân hàng Nhà nước Ban Điều hành nghiệp vụ thị trường mở được tổ chức và hoạt động theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước

 (Điều 3 Quy chế NVTTM)

Ban Điều hành nghiệp vụ TTM

 Có thẩm quyền quyết định các nội dung chủ yếu trong phiên giao dịch NVTTM:

 1 Khối lượng các loại GTCG cần mua hoặc bán

 2 Quyết định thông báo hoặc không thông báo

khối lượng GTCG NHNN cần mua hoặc bán;

 3 Các loại GTCG cần mua, bán;

 4 Tỷ lệ giao dịch của các loại GTCG;

 5 Phương thức đấu thầu;

 6 Phương thức xét thầu;

 7 Thời hạn của giao dịch mua, bán có kỳ hạn ;

 8 Lãi suất mua hoặc bán.

2.1 Cơ cấu tổ chức hoạt động của TTM

 2.1.2.Thành viên tham gia nghiệp vụ thị

trường mở là các tổ chức tín dụng thành lập

và hoạt động theo Luật Các TCTD có đủ điều

kiện sau đây:

 1 Có TK tiền gửi tại Ngân hàng Nhà nước

 2 Có đủ các phương tiện cần thiết để tham gia NVTTM gồm: máy FAX, máy vi tính nối mạng internet;

 3 Có giấy đăng ký tham gia NVTTM

=>được NHNN cấp giấy công nhận là

thành viên tham gia NVTTM.

2.1 Cơ cấu tổ chức hoạt động của TTM

2.1.3 Giấy tờ có giá được giao dịch

qua nghiệp vụ thị trường mở gồm:

(1) Tín phiếu Ngân hàng Nhà nước

(2) Trái phiếu Chính phủ

(3) Trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh

(4) Trái phiếu Chính quyền địa phương

(5) GTCG đối với giao dịch mua có kỳ hạn

2.1.3 Giấy tờ có giá được giao dịch qua NVTTM

Trái phiếu Chính phủ, bao gồm:

 Tín phiếu Kho bạc;

 Trái phiếu Kho bạc;

 Trái phiếu công trình Trung ương;

 Công trái xây dựng Tổ quốc;

 Trái phiếu Chính phủ do Ngân hàng

Phát triển Việt Nam (trước đây là Quỹ

Hỗ trợ phát triển) được Thủ tướng

Chính phủ chỉ định phát hành

2.1.3 Giấy tờ có giá được giao dịch qua NVTTM

Trái phiếu được CP bảo lãnh, bao gồm:

 Trái phiếu do Ngân hàng Phát triển Việt

Nam và Ngân hàng Chính sách xã hội phát hành được Chính phủ bảo lãnh thanh toán 100% giá trị gốc, lãi khi đến hạn

Trái phiếu Chính quyền địa phương do

UBND thành phố Hà Nội phát hành

UBND thành phố Hồ Chí Minh phát hành

2.1.3 Giấy tờ có giá được giao dịch qua NVTTM

Riêng đối với giao dịch mua có kỳ hạn

NHNN chỉ giao dịch đối với:

 Công trái xây dựng Tổ quốc;

 Trái phiếu do NH Phát triển Việt Nam và NH CSXH phát hành được CP bảo lãnh thanh

toán 100% giá trị gốc, lãi khi đến hạn;

 Trái phiếu Chính quyền địa phương do UBND thành phố Hà Nội và UBND thành phố Hồ Chí Minh phát hành

GTCG được giao dịch qua NVTTM

phải thỏa mãn các điều kiện:

 Có thể mua, bán được và nằm trong danh

mục các loại GTCG được giao dịch quaNVTTM

 Được phát hành bằng đồng Việt Nam;

 Được lưu ký tại NHNN trước khi đăng ký

bán; (bao gồm GTCG do TCTD lưu ký trực

tiếp tại NHNN và lưu ký tại TK của NHNN mở tại Trung tâm giao dịch chứng khoán);

 GTCG được mua hẳn có thời hạn còn lại tối

đa là 91 ngày, GTCG được bán hẳn có thời hạn còn lại tối đa là 90 ngày

2.1.3 Giấy tờ có giá được giao dịch qua NVTTM

 Danh mục các loại giấy tờ có giá, tỷ lệ

chênh lệch giữa giá trị giấy tờ có giá tại thời điểm định giá và giá thanh toán, tỷ

lệ giao dịch của các loại giấy tờ có giá

qua nghiệp vụ thị trường mở do Thống

đốc Ngân hàng Nhà nước qui định trong từng thời kỳ

(Điều 8 Quy chế NVTTM, QĐ 27 bổ sung)

2.1.4 Quy ước về thời gian

 Ngày giao dịch NV thị trường mở

được tính theo ngày làm việc, không tính ngày nghỉ cuối tuần, nghỉ lễ và nghỉ tết

 Trường hợp ngày mua lại hoặc ngày đến hạn thanh toán của giấy tờ có giá trùng với ngày nghỉ cuối tuần, nghỉ lễ và nghỉ tết, thì ngày thanh toán và chuyển giao giấy tờ có giá được thực hiện vào ngày

làm việc tiếp theo

2.1.4 Quy ước về thời gian

 Ngày đấu thầu: Là ngày Ngân hàng

Nhà nước tổ chức đấu thầu, xét thầu, thông báo kết quả đấu thầu

 Ngày thanh toán: Là ngày tổ chức

tín dụng trúng thầu thực hiện giao,

nhận giấy tờ có giá và thanh toán với Ngân hàng Nhà nước

2.1.4 Quy ước về thời gian

 Ngày mua lại: Là ngày bên mua bán lại và

chuyển giao quyền sở hữu GTCG đã mua (đối

với giao dịch mua, bán có kỳ hạn) cho bên bán, bên bán thanh toán tiền mua lại GTCG cho bên mua theo giá mua lại.

 Thời hạn bán: Là số ngày kể từ ngày đấu thầu

của phiên mua, bán có kỳ hạn đến ngày mua lại (tính cả ngày đấu thầu và không tính ngày mua lại).

(Điều 11 Quy chế NVTTM, QĐ 27bổ sung )

 Giao dịch mua có kỳ hạn;

 Giao dịch bán có kỳ hạn;

 Giao dịch mua hẳn;

 Giao dịch bán hẳn

(Điều 9 Quy chế NVTTM )

2.2.1.1 Giao dịch không hoàn lại

a- Khái niệm: Giao dịch không hoàn lại

là việc NHTW mua, bán GTCG với các

đối tác của mình mà không có bất kì

một cam kết nào về việc bán hoặc mua lại các GTCG đó (Giao dịch không hoàn lại còn gọi là giao dịch mua hẳn, bán

hẳn/ mua đứt, bán đứt)



2.2.1.1 Giao dịch không hoàn lại

Theo Quy chế NVTTM năm 2007:

 Mua hẳn là việc NHNN mua và nhận

quyền sở hữu GTCG từ Các TCTD, không kèm theo cam kết bán lại GTCG

 Bán hẳn là việc NHNN bán và chuyển

giao quyền sở hữu GTCG cho Các TCTD, không kèm theo cam kết mua lại GTCG

2.2.1.1 Giao dịch không hoàn lại

b- Đặc điểm:

 Giao dịch không hoàn lại chỉ được thực hiện một chiều: NHTW chỉ bán hoặc chỉ mua;

 Giao dịch không hoàn lại tác động trực tiếp đến dự trữ của ngân hàng, qua đó tác động đến lượng tiền cung ứng và lãi suất thị trường :

2.2.1.1 Giao dịch không hoàn lại

 Tác động cụ thể

+ NHTW bán hẳn GTCG -> dự trữ sơ cấp của ngân hàng giảm -> lượng tiền cung ứng giảm, lãi suất thị trường tăng

+ NHTW mua hẳn GTCG -> dự trữ sơ cấp của ngân hàng tăng -> lượng tiền cung

ứng tăng, lãi suất thị trường giảm

 Giao dịch không hoàn lại có tác động dài hạn đối với các biến số tiền tệ

2.2.1.1 Giao dịch không hoàn lại

 Giao dịch không hoàn lại được sử dụng trong

trường hợp NHTW muốn điều chỉnh lượng tiền

cung ứng trong nền kinh tế một cách rõ ràng và dứt khoát

 Giao dịch không hoàn lại làm cho việc thực thi

CSTT thiếu sự linh hoạt và uyển chuyển do các tác động dài hạn của nó đối với các biến số tiền tệ

 Tuy nhiên, nó không hoàn toàn cứng nhắc vì NHTW

có thể ngay lập tức thực hiện các giao dịch ngược chiều để giảm bớt sự tác động thái quá của giao

2.2.1.1 Giao dịch không hoàn lại

 Các GTCG được sử dụng trong giao dịch không hoàn lại thông thường phải thoả

mãn các điều kiện:

- Là các công cụ nợ

- Mức rủi ro thấp

- Được phát hành bởi các tổ chức đủ điều kiện

- Thời hạn còn lại tối đa 91 ngày

2.2.1.2 Giao dịch có hoàn lại

(giao dịch có kỳ hạn)

a- Khái niệm: Giao dịch có hoàn lại là

việc NHTW mua, bán các GTCG với đối

tác của mình có kèm theo hợp đồng mua lại - tức là GTCG đã được mua (bán) sẽ được bán (mua) lại vào một ngày xác

định trong tương lai, (còn được gọi là

giao dịch có kỳ hạn)

2.2.1.2 Giao dịch có hoàn lại

Theo quy chế NVTTM năm 2007:

 Mua có kỳ hạn: là việc NHNN mua và

chuyển giao quyền sở hữu GTCG cho các

Các TCTD, đồng thời cam kết sẽ mua lại và nhận lại quyền sở hữu GTCG đó sau một

thời gian nhất định

2.2.1.2 Giao dịch có hoàn lại

b- Đặc điểm của giao dịch có hoàn lại:

 Giao dịch có kỳ hạn được thực hiện 2

chiều: NHTW vừa đóng vai trò là người mua, vừa đóng vai trò là người bán;

quyền sở hữu GTCG chỉ được chuyển

giao tạm thời trong thời hạn 2 bên đã

cam kết

b- Đặc điểm của giao dịch

có hoàn lại:

 Giao dịch có kỳ hạn không ảnh hưởng đến trạng thái dự trữ của các ngân hàng vì nó mang tính chất như một giao dịch hoán

đổi

- Kết thúc hợp đồng, trạng thái dự trữ của các ngân hàng sẽ trở lại như ban đầu

=> Giao dịch có hoàn lại triệt tiêu được

những ảnh hưởng không dự tính trước tới dự trữ của ngân hàng

b- Đặc điểm của giao dịch

có hoàn lại:

 So với giao dịch không hoàn lại, giao

dịch có hoàn lại có chi phí giao dịch rẻ hơn

 Giao dịch có kỳ hạn giúp cho việc thực thi CSTT có sự mềm dẻo và linh hoạt

 Các GTCG sử dụng trong giao dịch

không hoàn lại phải là GTCG có tính

thanh khoản cao và thoả mãn các quy định của NHTW

b- Đặc điểm của giao dịch

có hoàn lại:

 Giao dịch có kỳ hạn được sử dụng trong trường hợp NHTW muốn thị trường tiền tệ thay đổi tạm thời hoặc muốn thay đổi cơ cấu tiền dự trữ để tạo điều kiện cho các TCTD hoạt động kinh doanh tốt hơn

2.2.2 Phương thức đấu thầu

Đấu thầu khối lượng

Đấu thầu khối lượng là việc xét thầu

trên cơ sở khối lượng dự thầu của các

tổ chức tín dụng, khối lượng giấy tờ có giá Ngân hàng Nhà nước cần mua hoặc bán và lãi suất do Ngân hàng Nhà nước thông báo

(Theo khoản 1, điều 12 – Quy chế nghiệp

vụ TTM)