SUMMARY An experiment was carried out to investigate the effect of α-NAA and CCC on vegetative growth and nut yield of peanut grown on infertile sandy soil in Thua Thien Hue Province. It was shown that application of α-NAA and CCC exerted positively significant effect on growth and yield under sandy soil conditions, the yield increased by up to 25.8% when compared with the control. Soaking seeds with 20ppm α-NAA before sowing and foliar application with 20ppm α-NAA and 0.5% CCC after flowering stage appeared to be a suitable combination for peanut grown on sandy soil in the region. Key words: Peanut, α-NAA and CCC, yield.
Trang 1ảnh hưởng của α-naphtyl axetic axit (α-naa) và chlor cholin chlorit (ccc) đến sinh trưởng và năng suất lạc ( Arachis hypogaea L )
trên đất cát ở Thừa Thiên Huế
Effects of α-naphtyl acetic acid (α-NAA) and chlorcholin chloride (CCC) on growth and yield
of peanut (Arachis hypogaea L.) on sandy soil in Thua Thien Hue province
Nguyễn Đình Thi * , Hoàng Minh Tấn ** , Hoàng Kim Toản *
SUMMARY
An experiment was carried out to investigate the effect of α-NAA and CCC on vegetative growth and nut yield of peanut grown on infertile sandy soil in Thua Thien Hue Province It was shown that application of α-NAA and CCC exerted positively significant effect on growth and yield under sandy soil conditions, the yield increased by up to 25.8% when compared with the control Soaking seeds with 20ppm NAA before sowing and foliar application with 20ppm α-NAA and 0.5% CCC after flowering stage appeared to be a suitable combination for peanut grown on sandy soil in the region
Key words: Peanut, α-NAA and CCC, yield
1 ĐặT VấN Đề
Thừa Thiên Huế là tỉnh có nhiều diện tích
đất cát nghèo dinh dưỡng, đồng thời khí hậu ở
đây tương đối khắc nghiệt Nghiên cứu phát
triển sản xuất lạc ở Thừa Thiên Huế không chỉ
góp phần cải thiện chất lượng dinh dưỡng trong
bữa ăn hàng ngày, nâng cao thu nhập cho người
dân mà còn có ý nghĩa cải tạo đất Tuy vậy,
năng suất lạc trên đất cát hiện nay vẫn còn thấp,
chỉ đạt 17,6 tạ/ha (Nguyễn Thị Chinh, 2006)
Để tăng năng suất lạc và các cây trồng
khác, một hướng nghiên cứu có hiệu quả cao là
sử dụng hợp lý chất điều hòa sinh trưởng Trần
Thế Hanh (2004) nghiên cứu ảnh hưởng của
α-NAA và PIX đến giống lạc L14 trên đất bạc màu
Bắc Giang cho thấy: α-NAA và PIX có ảnh hưởng
tốt đến sinh trưởng và tăng năng suất 11,2% -
13% Theo Lê Văn Tri (1998), sử dụng chế phẩm
FIVILAC trong đó có chứa α-NAA cho lạc đã
tăng năng suất từ 10 - 20% Kết quả nghiên cứu
của Mohamed Moniruzzaman (2000) tại Trung
tâm Nghiên cứu vùng châu á (ARC) - Thái
Lan cho thấy: Sử dụng CCC nồng độ 0,2% phun vào thời điểm 45 ngày sau gieo đã tăng năng suất hạt đậu tương rau lên tới 15% Tuy nhiên, các nghiên cứu về ảnh hưởng của chất điều hòa sinh trưởng cho lạc trồng trên đất cát ở Thừa Thiên Huế còn rất ít Năm 2006, Nguyễn Đình Thi, Hoàng Minh Tấn, Đỗ Quý Hải (2007) đã nghiên cứu và xác định được: phun CCC nồng
độ 0,5% vào giai đoạn quả phình to đã tăng năng suất lạc lên 14,93%; xử lý hạt trước khi gieo hoặc phun lên lá vào thời kỳ sau ra hoa dung dịch α-NAA 20ppm có thể tăng năng suất 10,56 - 11,71% Thí nghiệm này tiếp tục được tiến hành nhằm nghiên cứu cách sử dụng phối hợp 2 chất điều hoà sinh trưởng trên một cách hợp lý, góp phần hoàn thiện quy trình trồng lạc năng suất cao ở Thừa Thiên Huế và những vùng có điều kiện đất đai, khí hậu tương tự
2 PHƯƠNG PHáP NGHIÊN CứU Nghiên cứu được tiến hành trên giống lạc
L14 trồng trong vụ Xuân 2007, tại Trung tâm Nghiên cứu cây trồng Tứ Hạ, Khoa Nông học, Trường Đại học Nông Lâm Huế Giống lạc
* Đại học Nông Lâm - Huế,
Trang 2Nguyễn Đình Thi, Hoàng Minh Tấn, Hoàng Kim Toản
L14 là giống được trồng phổ biến và có triển
vọng ở miền Trung (Nguyễn Thị Chinh, 2006)
Các chất điều hoà sinh trưởng α-NAA và CCC
được xử lý riêng rẽ và phối hợp trên lạc Các
hoá chất α-NAA và CCC này có nguồn gốc xuất
xứ từ Trung Quốc, chứa 75% hoạt chất
Thí nghiệm gồm 8 công thức, lặp lại 3 lần,
được bố trí theo phương pháp khối hoàn toàn
ngẫu nhiên (RCBD) Diện tích ô thí nghiệm là:
1,5 ì 5 = 7,5 m2 Các công thức như sau:
CT 1 (ĐC): Xử lý bằng nước lã
CT 2: Xử lý hạt bằng α-NAA 20 ppm
CT 3: Phun α-NAA 20 ppm vào thời kỳ
kết thúc ra hoa
CT 4: Xử lý hạt và phun α-NAA 20 ppm
vào thời kỳ kết thúc ra hoa
CT 5: Phun CCC 0,5% vào thời kỳ vào
quả
CT 6: Xử lý hạt bằng α-NAA 20 ppm và
phun CCC 0,5% ở thời kỳ vào quả
CT 7: Phun α-NAA 20 ppm ở thời kỳ kết
thúc ra hoa và CCC 0,5% ở thời kỳ
vào quả
CT 8: Xử lý hạt bằng α-NAA kết hợp
phun α-NAA luc kết thúc ra hoa và
CCC ở thời kỳ vào quả
Qui trình gieo trồng và chăm sóc được
thực hiện theo đúng qui trình trồng lạc trên
vùng đất cát Thừa Thiên Huế Mỗi công thức
thí nghiệm lấy mẫu 10 cây để theo dõi các chỉ
tiêu Các chỉ tiêu theo dõi gồm: chiều cao thân
chính (cm/cây); số cành (cành/cây) và chiều
dài cành (cm/cành); số lượng (quả/cây) và khối
lượng (g/cây) quả trên cây; khối lượng 100 quả
(g) và khối lượng 100 hạt (g); năng suất sinh
vật (tấn/ha); năng suất kinh tế (tấn/ha); hệ số
kinh tế Các chỉ tiêu được xác định theo
phương pháp hiện hành đối với cây lạc (tài liệu
tham khảo?)
Số liệu được xử lý thống kê sinh học theo
chương trình MSTATC
3 KếT QUả NGHIÊN CứU Và THảO LUậN
3.1 ảnh hưởng của α-NAA và CCC đến sự
sinh trưởng thân cành lạc
Thân cành lạc là những chỉ tiêu sinh
trưởng quan trọng tạo nên bộ khung tán cây, có
ảnh hưởng lớn đến tích luỹ sinh khối và cho năng suất kinh tế
Bảng 1 ảnh hưởng của α-NAA và CCC đến số
cành trên cây (cành/cây)
Công thức Số cành cấp
1
Số cành cấp
2
Tổng số cành
1 (ĐC) 4,57 c 2,57 c 7,14 c
2 4,73 ab 2,90 b 7,63 b
3 4,63 ab 2,87 b 7,50 b
4 4,77 a 3,20 a 7,97 a
5 4,57 c 2,57 c 7,14 c
6 4,67 ab 2,90 ab 7,57 b
7 4,63 ab 2,93 ab 7,56 b
8 4,67 ab 3,17 ab 7,74 ab LSD 0,05 0,148 0,274 0,285 Ghi chú: Các ký hiệu a, b, c, d giống nhau thì không sai
khác ở mức P<0,05 Khi phun CCC vào thời kỳ kết thúc ra hoa
đã không làm thay đổi số lượng cành cấp một
và cành cấp hai của cây lạc ở mức sai khác có
ý nghĩa Tuy nhiên xử lý α-NAA riêng rẽ hoặc phối hợp với CCC lại có tác dụng tăng các chỉ tiêu trên so với đối chứng Công thức xử lý α-NAA vào 2 thời điểm: ngâm hạt trước khi gieo
và phun lên lá giai đoạn kết thúc ra hoa có số lượng cành trên cây lớn nhất (Bảng 1)
Bảng 2 ảnh hưởng của α-NAA và CCC đến chiều cao cây và chiều dài cành
Công thức
Cao thân chính (cm/cây)
Dài cành cấp 1 (cm/cành)
Dài cành cấp 2 (cm/cành)
1 (ĐC) 31,57 a 34,88 a 22,93 c
2 31,81 a 35,25 a 24,32 a-c
3 31,67 a 35,08 a 24,90 a-c
4 32,20 a 35,56 a 26,52 a
5 31,23 a 31,71 b 23,59 bc
6 31,27 a 35,23 a 24,03 a-c
7 31,29 a 35,07 a 24,25 a-c
8 32,08 a 35,46 a 26,08 ab LSD0,05 1,100 1,721 2,416 Ghi chú: Các ký hiệu a, b, c, d giống nhau thì không sai
khác ở mức P<0,05
Trang 3Tuy nhiên, kết quả ở bảng 2 cho thấy: xử
lý α-NAA và CCC không ảnh hưởng đến sinh
trưởng chiều cao cây về mặt thống kê Tương
tự như vậy, chỉ có công thức phun riêng rẽ CCC
vào thời kỳ sau ra hoa có chiều dài cành cấp
một thấp hơn đối chứng, các công thức khác
đều không sai khác có ý nghĩa Chiều dài cành
cấp hai ở công thức xử lý α-NAA 2 đợt hoặc
phối hợp giữa α-NAA và CCC cao hơn đối
chứng ở mức sai khác có ý nghĩa Nếu như ở
thời kỳ trước ra hoa, cây lạc sinh trưởng thân
cành mạnh để tích luỹ vật chất khô thì ở thời
kỳ sau ra hoa, cây đồng thời diễn ra hai quá trình: sinh trưởng sinh dưỡng tạo thân lá và sinh trưởng sinh thực tạo quả và hạt Về mặt lý luận, thúc đẩy hợp lý ở thời kỳ trước ra hoa và hạn chế đúng ở thời kỳ sau ra hoa đối với sự sinh trưởng thân cành sẽ có tác dụng tích cực thúc đẩy qúa trình vận chuyển sản phẩm quang hợp về tích luỹ ở quả và hạt để tăng năng suất kinh tế
3.2 ảnh hưởng của α-NAA và CCC đến hình thành quả lạc
Bảng 3 ảnh hưởng của α-NAA và CCC đến số lượng và khối lượng quả trên cây
Công thức Tổng số quả trên
cây (quả/cây)
Số quả chắc trên cây (quả/cây)
Khối lượng quả
chắc (g/cây)
Khối lượng 100 quả
Khối lượng 100 hạt
1 (ĐC) 38,03 c 24,97 e 19,62 f 138,23 c 51,16 d
2 41,47 b 26,60 cd 22,41 d 141,90 b 52,90 bc
3 41,93 ab 27,57 bc 22,54 d 141,38 b 52,62 c
4 42,80 a 29,53 a 23,33 c 142,75 a 53,18 bc
5 38,77 c 25,13 e 21,99 e 141,56 b 53,29 b
6 42,47 ab 26,33 d 23,81 b 143,37 a 54,56 a
7 42,70 a 27,83 b 23,92 b 143,41 a 54,27 a
8 43,00a 29,07 a 24,69 a 143,52 a 54,80 a LSD 0,05 1,023 1,037 0,320 0,944 0,559 Ghi chú: Các ký hiệu a, b, c, d giống nhau thì không sai khác ở mức P<0,05
ở những công thức xử lý α-NAA hoặc
phối hợp α-NAA với CCC, các chỉ tiêu tổng số
quả và số quả chắc trên cây tăng so với đối
chứng ở mức sai khác có ý nghĩa Công thức
phun CCC vào thời kỳ sau ra hoa không có ý
nghĩa tăng tổng số quả và số quả chắc trên cây
Các công thức thí nghiệm đều có khối lượng
quả chắc trên cây cao hơn đối chứng rõ rệt
Công thức xử lý phối hợp α-NAA và CCC vào
hai thời kỳ cho các chỉ tiêu số lượng và khối
lượng quả cao nhất (43,00 quả/cây; 29,07 quả
chắc/cây và 24,69 g/cây) (Bảng 3) Kết quả này
được giải thích là α-NAA và CCC đã không
những tác động tích cực đến sự tạo quả mà còn
đến quá trình vận chuyển vật chất về quả và hạt
để tạo năng suất nên số quả chắc trên cây tăng
và khối lượng quả trên cây cũng tăng
Khối lượng 100 quả và khối lượng 100 hạt
là những chỉ tiêu quan trọng có ý nghĩa lớn đến năng suất và chất lượng thương phẩm lạc α-NAA và CCC làm tăng khối lượng 100 quả và
100 hạt ở mức sai khác ý nghĩa Các công thức
xử lý α-NAA một hoặc hai thời kỳ có kết hợp với CCC đã tăng mạnh khối lượng 100 quả và
100 hạt Trong các công thức thí nghiệm, công thức xử lý hạt bằng α-NAA trước khi gieo kết hợp phun α-NAA và CCC vào thời kỳ sau ra hoa vẫn cho khối lượng 100 quả và khối lượng
100 hạt cao nhất Rõ ràng, sử dụng hợp lý chất
điều hoà sinh trưởng đã có tác dụng điều hoà giữa quá trình sinh trưởng thân là và quá trình hình thành quả, hạt, trong đó CCC có vai trò quan trọng
Trang 4Nguyễn Đình Thi, Hoàng Minh Tấn, Hoàng Kim Toản
3.3 ảnh hưởng của α-NAA và CCC đến
năng suất lạc trên đất cát
Bảng 4 ảnh hưởng của α-NAA và CCC
đến năng suất lạc
Năng suất kinh tế Công
thức
Năng suất
sinh vật
(tấn/ha) tấn/ha % so đối chứng
Hệ số kinh tế
1 (ĐC) 9,303 e 4,533 f 100,00 0,49 c
2 9,982 c 5,176 d 114,19 0,52 b
3 10,058 c 5,206 d 114,85 0,52 b
4 10,330 b 5,389 c 118,88 0,52 ab
5 9,610 d 5,080 e 112,06 0,53 a
6 10,465 b 5,500 b 121,33 0,53 ab
7 10,526 b 5,526 b 121,92 0,53 ab
8 10,790 a 5,703 a 125,80 0,53 a
LSD
0,05
0,244 0,076 - 0,946
Ghi chú: Các ký hiệu a, b, c, d giống nhau thì không sai
khác ở mức P<0,05
Năng suất sinh vật và năng suất kinh tế
tăng tuần tự theo mức độ sử dụng chất điều hoà
sinh trưởng và đều ở mức sai khác có ý nghĩa
so với đối chứng ở những công thức chỉ xử lý
CCC hoặc α-NAA một lần, năng suất kinh tế
chỉ tăng 12,06 - 14,85% so với đối chứng
Công thức xử lý NAA hai lần hoặc xử lý
α-NAA một lần rồi xử lý tiếp bằng CCC tăng
năng suất kinh tế lên tới 18,88 - 21,92% Công
thức xử lý α-NAA hai lần kết hợp phun CCC
cho năng suât cao nhất, năng suất sinh vật đạt
10,79 tấn/ha, năng suất kinh tế đạt 5,703 tấn/ha
(tăng 25,8% so đối chứng) Sử dụng α-NAA và
CCC cũng đã tăng hệ số kinh tế so với đối
chứng (Bảng 4) Như vậy, một lần nữa khẳng
định rằng hai chất điều hoà sinh trưởng này có
ảnh hưởng điều chỉnh dòng vận chuyển và
phân bố chất hữu cơ về cơ quan kinh tế
4 KếT LUậN
Xử lý α-NAA 20 ppm và CCC 0,5% đã
ảnh hưởng tích cực đến các chỉ tiêu về thân, cành, quả và hạt lạc trong điều kiện khí hậu đất
đai ở Thừa Thiên Huế
Sự phối hợp giữa α-NAA và CCC hợp lý
đã có tác dụng làm tăng số lượng và khối lượng quả chắc trên cây
Cây lạc trồng trên đất cát ở Thừa Thiên Huế cho năng suất và hệ số kinh tế cao nhất ở công thức phối hợp xử lý α-NAA 20 ppm cho hạt trước khi gieo, phun lên lá giai đoạn kết thúc ra hoa và phun CCC 0,5% lên lá vào giai
đoạn quả phình to, Năng suất kinh tế tăng 25,8% so với đối chứng không xử lý
TàI LIệU THAM KHảO
Nguyễn Thị Chinh (2006) Kỹ thuật thâm canh
lạc năng suất cao Nhà xuất bản Nông
nghiệp, Hà Nội, tr.26-30
Trần Thế Hanh (2004) Nghiên cứu ảnh hưởng
của DH1, α-NAA, PIX đến một số chỉ tiêu sinh lý và năng suất của giống lạc L14 trên
đất bạc mầu Việt Yên - Bắc Giang Luận
văn Thạc sỹ Nông nghiệp, Trường Đại học Nông nghiệp I, Hà Nội, tr 48-57 Nguyễn Đình Thi, Hoàng Minh Tấn, Đỗ Quý
Hai (2007) ảnh hưởng của CCC đến
sinh trưởng và năng suất lạc trên đất cát
ở Thừa Thiên Huế Tạp chí khoa học Đại
học Huế, code: ISSN 1859 - 1388; số 3(37), 4-2007; tr 143 - 150
Lê Văn Tri (1998) Chất điều hòa sinh trưởng
và năng suất cây trồng Nhà xuất bản
Nông nghiệp, Hà Nội, tr 55-69
Mohamed Moniruzzaman (2000) Effect of
CCC on the Growth and Yield manipulations of Vegetable Soybean
Asia Regional Center; Bangkok, Thailand, tr 35-37
