Quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầm non huyện nậm pồ tỉnh điện biên

Trong số các tác giả trong nước đã kể trên phải kể đến những đóng góp củaPhạm Thị Hòa với nhiều công lao nghiên cứu, biên soạn nhiều công trình, giáo trìnhgiáo dục âm nhạc nói chung và g

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM –––––––––––––––––––––

LÒ THỊ THIỆN

QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC CHO TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON HUYỆN NẬM PỒ

TỈNH ĐIỆN BIÊNNgành: Quản lý Giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: TS NGUYỄN THỊ NGỌC

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng cá nhân tôi Các sốliệu, kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa được ai công bố trongbất kỳ công trình nào khác Nếu sai tôi xin hoàn toàn chịu trách nhiệm

Thái Nguyên, tháng 10 năm 2018

Tác giả luận văn

Lò Thị Thiện

LỜI CẢM ƠN

Với tất cả sự kính trọng và tình cảm chân thành của mình, cho phép tôi đượcbày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đối với Ban Giám hiệu, Phòng sau đại học thuộc trườngĐại học Sư phạm - ĐHTN, toàn thể các thầy giáo, cô giáo Khoa Tâm lý Giáo dục,các thầy cô giáo đã trực tiếp giảng dạy và tham gia quản lý tôi trong quá trình học tập

và thực hiện luận văn tốt nghiệp

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc tới TS Nguyễn Thị Ngọc - Khoa Tâm lýGiáo dục trường Đại học Sư phạm - ĐHTN, đã tận tình và giúp đỡ tôi hoàn thànhluận văn này

Tôi xin gửi lời cảm ơn đến các đồng chí lãnh đạo Nhà trường, các thầy giáo,

cô giáo trường mầm non huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên đã nhiệt tình giúp đỡ, cungcấp cho tôi những thông tin, số liệu, tạo điều kiện thuận lợi trong quá trình nghiêncứu Cảm ơn gia đình, bạn bè đồng nghiệp đã động viên, cổ vũ tinh thần giúp đỡ đểtôi trong quá trình học tập và thực hiện luận văn tốt nghiệp

Mặc dù đã có nhiều cố gắng, song luận văn khó tránh khỏi những thiếu sót, rấtmong nhận được sự góp ý và giúp đỡ của Hội đồng khoa học và Quý thầy cô, anh chị

em đồng nghiệp và bạn bè

Xin trân trọng cảm ơn./

Thái Nguyên, tháng 10 năm 2018

Tác giả luận văn

Lò Thị Thiện

MỤC LỤC

Lời cam đoan i

Lời cảm ơn .ii Mục lục iii Danh mục chữ viết tắt .iv

Danh mục bảng và biểu đồ v

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Đối tượng và khác thể nghiên cứu .2

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài 3

7 Phương pháp nghiên cứu 3

8 Cấu trúc luận văn 4

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC CHO TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON 5

1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề .5

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài 5

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước .6

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài 8

1.2.1 Quản lý 8

1.2.2 Khái niệm âm nhạc 9

1.2.3 Hoạt động giáo dục âm nhạc 9

1.2.4 Quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 10

1.3 Hoạt động giáo dục âm nhạc trong trường mầm non và ưu thế hoạt động giáo dục âm nhạc trong việc phát triển cho trẻ mầm non 11

1.3.1 Hình thức, mục tiêu, nội dung giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 11

1.3.2 Ưu thế của hoạt động giáo dục âm nhạc trong việc phát triển trẻ mầm non 20

1.4 Quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non trong trường mầm non

20

1.4.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 20

1.4.2 Tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 21

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 22

1.4.4 Quản lý cơ sở vật chất, sử dụng kinh phí phục vụ hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ 23

1.4.5 Kiểm tra đánh giá việc thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 23

Tiểu kết chương 1 28

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC CHO TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN 29

2.1 Khái quát về tình hình giáo dục tại các trường mầm non huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 29

2.2 Những vấn đề chung về khảo sát thực trạng 30

2.2.1 Mục đích khảo sát thực trạng 30

2.2.2 Nội dung khảo sát thực trạng 30

2.2.3 Đối tượng khảo sát 31

2.2.4 Phương pháp khảo sát thực trạng 31

2.2.5 Tiêu chí và thang đánh giá thực trạng 31

2.3 Kết quả khảo sát thực trạng 32

2.3.1 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lí về vai trò của hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 32

2.3.2 Thực trạng hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 35

2.3.3 Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 43

2.4 Đánh giá chung về thực trạng 55

2.4.1 Những điểm mạnh 55

2.4.2 Những điểm còn hạn chế 56

2.4.3 Nguyên nhân của thực trạng 57

Tiểu kết chương 2 58

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC CHO TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH

ĐIỆN BIÊN 60

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 60

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và hệ thống 60

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính mục đích 60

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 60

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 61

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính chất lượng và hiệu quả 61

3.2 Biện pháp hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầm non 61

3.2.1 Biện pháp 1: Tổ chức bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho cán bộ quản lý, giáo viên về hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầm non 61

3.2.2 Biện pháp 2: Hoàn thiện kế hoạch quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầm non 63

3.2.3 Biện pháp 3: Chỉ đạo tổ chuyên môn và GVCN đa dạng hóa các hình thức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 66

3.2.4 Biện pháp 4: Tăng cường các điều kiện cơ sở vật chất, tạo điều kiện thuận lợi để hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầm non 71

3.2.5 Biện pháp 5: Huy động các lực lượng giáo dục tham gia thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầm non 72

3.2.6 Biện pháp 6: Chỉ đạo đổi mới việc kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầm non 76

3.3 Khảo nghiệm về tính cần thiết và tính khả thi của những biện pháp đề xuất 79

3.3.1 Mục đích, nội dung, phương pháp và đối tượng khảo sát 79

3.3.2 Khảo nghiệm sự cần thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 80

3.3.3 Tính khả thi của các giải pháp đề xuất 82

Tiểu kết chương 3 83

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 85

TÀI LIỆU THAM KHẢO 88 PHỤ LỤC

DANH MỤC BẢNG VÀ BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1 Đối tượng khảo sát 31

Bảng 2.2 Đánh giá của CBQL và GV về vai trò của hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 33

Bảng 2.3 Đánh giá của CBQL và GV về việc thực hiện nhiệm vụ giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 34

Bảng 2.4 Đánh giá của CBQL và GV về việc thực hiện nội dung giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 36

Bảng 2.5 Đánh giá của CBQL và GV về việc thực hiện hình thức giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 40

Bảng 2.6 Đánh giá của CBQL và GV về việc thực hiện phương pháp giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 41

Bảng 2.7 Thực trạng công tác lập kế hoạch quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 44

Bảng 2.8 Thực trạng tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non ở các trường mầm non Huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 46

Bảng 2.9 Đánh giá của CBQL về chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 47

Bảng 2.10 Đánh giá của CBQL về việc quản lý cơ sở vật chất trang thiết bị, kinh phí hoạt động giáo dục phát triển hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 48

Bảng 2.11 Đánh giá của CBQL về sự phối hợp chỉ đạo các lực lượng giáo dục tham gia tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 50

Bảng 2.12 Đánh giá của CBQL và GV về công tác kiểm tra đánh giá hoạt động giáo dục hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 52

Bảng 2.13 Đánh giá của CBQL và GV về các yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động giáo dục hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non 54

Bảng 3.1 Đối tượng khảo sát 80

Bảng 3.2 Kết quả khảo sát tính cần thiết của các biện pháp 81

Bảng 3.3 Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp 82

Biểu đồ 2.1 Biểu đồ đánh giá về tầm quan trọng của việc phát triển hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầm non 32

Ngay từ những năm tháng của cuộc đời, giai điệu âm nhạc phát triển rất mạnh

mẽ và giai đoạn này được gọi là giai đoạn vàng, giai đoạn phát triển siêu tốc Đối vớitrẻ em, âm nhạc giữ vai trò quan trọng trong sự hình thành và phát triển cơ sở ban đầucủa nhân cách Do đó để phát triển nhân cách một cách toàn diện cho trẻ mầm non thìnhiệm vụ giáo dục âm nhạc cần phả bắt đầu từ rất sớm Vì âm nhạc đối với trẻ là mộtthế giới kì diệu đầy cảm xúc

Theo những nghiên cứu gần đây âm nhạc tác động vào con người ngay từ khicòn nằm trong nôi, khi được nghe tiếng ru à ơi của mẹ Tâm hồn trẻ thơ trong sáng,luôn luôn vui vẻ cho nên việc tổ chức cho trẻ tiếp xúc với âm nhạc là nhu cầu khôngthể thiếu đối với trẻ Bởi chính ở đây âm nhạc được coi như một phương tiện giáo dụctoàn diện nhân cách trẻ

Trẻ mầm non trong cả nước nói chung nói chung và trẻ ở các trường mầm nontrên địa bàn huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên nói riêng là những trẻ đang bước vào độtuổi phát triển mạnh về các đặc điểm nhân cách tạo tiền đề cho sự phát triển toàn diệncủa trẻ ở giai đoạn tiếp theo

Việc tổ chức hoạt động dạy học âm nhạc cho trẻ mầm non ở các trường mầmnon Trên địa bàn huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên đã được tổ chức và triển khai thựchiện và đạt những kết quả nhất định Tuy nhiên do điều kiện huyện Nậm Pồ là huyệnkhó khăn nhất của tỉnh Điện Biên, đường xá đi lại khó khăn, 99% là con em dân tộcthiểu số và để hạn chế thấp những khó khăn tồn tại và tiếp tục phát huy tối đa nhữngmặt mạnh cần có được hệ thống các biện pháp quản lí sao cho hình thức giáo dục nàytrở nên hiệu quả hơn

Hiện nay các trường mầm non huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên đã quan tâm đếnchất lượng giáo dục, nhà trường đã áp dụng mục tiêu lấy trẻ làm trung tâm, nhiềubiện pháp để phát triển toàn diện toàn diện cho trẻ Trong đó có đề cập đến việc tổchức hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non để trẻ phát triển khỏe mạnh, cânđối, nhanh nhẹn, mạnh dạn, tự tin, cảm nhận, biểu lộ cảm xúc, biết yêu mến ông bà,

bố mẹ , gia đình, thật thà, yêu thích cái đẹp Trên thực tế hoạt động giáo dục này đãđạt được kết quả nhất định Tuy nhiên việc tổ chức hoạt động giáo dục âm nhạc cònnghèo nàn, đơn điệu về phương pháp và hình thức tổ chức, kĩ năng ca hát của trẻ cònhạn chế về giọng, về hơi, âm vực, tiết tấu, ngôn ngữ làm giảm đi tính nghệ thuật củabài hát Ngoài ra việc phát âm của trẻ chưa hoàn chỉnh, âm phát ra yếu hơi thở ngắn,nông và đặc biệt sự phối hợp giữa tai nghe và giọng, cử chỉ điệu bộ chưa thật chủđộng Bản thân trẻ hát chưa có tính nghệ thuật Giáo viên chưa tạo được nhiều tròchơi, còn mang tính dập khuân, máy móc, tích hợp giáo dục âm nhạc lấy trẻ làmtrung tâm với các hoạt động trong cuộc sống hàng ngày ở trường mầm non còn hạnchế, không sáng tạo chưa đạt được hiệu quả mong muốn

Xuất phát từ lý do trên tác giả chọn đề tài “Quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầm non huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên” làm đề tài

nghiên cứu cho luận văn tốt nghiệp

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn, đề tài đề xuất các biện pháp quản líhoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non ở các trường mầm non huyện Nậm Pồ,tỉnh Điện Biên nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻmầm non

3 Đối tượng và khác thể nghiên cứu

3.1 Đối tượng nghiên cứu

Các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầmnon huyện Nậm pồ, tỉnh Điện Biên

3.2 Khách thể nghiên cứu

Quá trình quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ của Hiệu trưởng ở cáctrường mầm non

4 Giả thuyết khoa học

Hoạt động giáo dục âm nhạc là một trong những nội dung giáo dục chủ yếu,đặc biệt ở bậc giáo dục mầm non, giáo dục âm nhạc góp phần hướng tới mục tiêuphát triển toàn diện nhân cách của trẻ Nếu xây dựng được các biện pháp quản lí hoạtđộng giáo dục âm nhạc trẻ mầm non một cách hiệu quả sẽ nâng cao chất lượng hoạtđộng giáo dục âm nhạc đồng thời góp phần thực hiện mục tiêu giáo dục toàn diện đốivới trẻ mầm non trên địa bàn huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Xây dựng cơ sở lý luận về quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các

6 Giới hạn và phạm vi nghiên cứu của đề tài

6.1 Phạm vi không gian

Lựa chọn ngẫu nhiên 04 trường mầm non ở huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên(Gồm 4 trường mầm non: Nà Hỳ, Nà Khoa, Na Cô Sa, Chà Tở)

6.2 Giới hạn nội dung nghiên cứu

Tập trung nghiên cứu biện pháp quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻcủa Hiệu trưởng ở các trường mầm non trên địa bàn huyện Nậm pồ, tỉnh Điện Biên

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Nhóm phương pháp nghiên cứu lí luận

- Hệ thống hóa, thu thập, phân tích, tổng hợp những vấn đề lý luận trong vàngoài nước liên quan đến quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trườngmầm non nhằm khái quát hóa cơ sở lý luận và làm rõ các khái niệm liên quan đến đềtài

- Mục đích sử dụng: xây dựng cơ sở lý luận của đề tài

7.2 Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp điều tra bằng phiếu hỏi (Phương pháp ankét)

- Xây dựng phiếu điều tra với các dạng câu hỏi đóng, câu hỏi mở

- Mục đích sử dụng:

+ Tìm hiểu thực trạng hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ và công tác quản lýhoạt động này ở các trường mầm non huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên.

+ Khảo sát sự cần thiết và tính khả thi của các biện pháp đề xuất

7.2.2 Phương pháp quan sát thực tế, phân tích thực trạng

- Quan sát các hoạt động giáo dục mâm nhạc của giáo viên và biểu hiện của trẻtại địa bàn lựa chọn nghiên cứu

- Mục đích: đánh giá khách quan thực trạng hoạt động giáo dục âm nhạc vàquản lí hoạt động này tại địa bàn lựa chọn nghiên cứu

7.3 Phương pháp thống kê toán học

Thu thập xử lý kết quả điều tra thực trạng và kết quả khảo nghiệm tính cầnthiết và khả thi của các biện pháp quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở cáctrường mầm non trên địa bàn huyện Nậm pồ, tỉnh Điện Biên bằng toán thống kê,phần mềm xử lý số liệu Excel

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận - khuyến nghị, tài liệu tham khảo phụ lục, luậnvăn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các

trường mầm non

Chương 2: Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các

trường mầm non trên địa bàn huyện Nậm pồ, tỉnh Điện Biên

Chương 3: Biện pháp quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường

mầm non trên địa bàn huyện Nậm pồ, tỉnh Điện Biên

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC CHO

TRẺ Ở CÁC TRƯỜNG MẦM NON 1.1 Vài nét về lịch sử nghiên cứu vấn đề

1.1.1 Các nghiên cứu ở nước ngoài

Theo nhà nghiên cứu Tâm lý học Fran Rauscher và Gordon Shaw thuộc Đạihọc California Irvine, Hoa Kỳ, có mối liên hệ chặt chẽ giữa trình độ âm nhạc với việckiểm soát trình độ toán cao cấp Tương tự như vậy với khả năng trong các lĩnh vựckhoa học khi con bạn đã đi học Âm nhạc có khả năng tăng sự thông minh đặc biệtcủa trẻ đến 46% so với những đứa trẻ không được lớn lên cùng âm nhạc

Ở một số nước như Mỹ, Canada, Israel… đã có cả một đội ngũ các chuyên gianghiên cứu về âm nhạc và tác động của âm nhạc cho trẻ, ngoài ra có khá nhiều côngtrình nghiên cứu về lí luận cũng như thực tiễn ghi nhận vai trò của âm nhạc đối vớitrẻ như: Sunbeam 1 - của Frances Balodis Cuốn sách này là giáo trình độc quyền của

tổ chức Music for young children (MYC) - Canada MYC được thành lập vào năm

1980 tại Canada do Frances Balodis là một giáo viên âm nhạc, đồng thời cũng là mộtchuyên gia về trẻ em, sáng lập nhằm mục đích tạo môi trường dạy nhạc chất lượngcao cho trẻ Nhiều nghiên cứu khoa học tập trung khảo sát xem giáo dục âm nhạc tácđộng thế nào đến những lĩnh vực khác nhau của sự phát triển tri thức (khả năng nhậnthức, trí nhớ, khả năng ngôn ngữ) của trẻ như: Theo khảo sát của BrendaHannaPladdy thì các bài học âm nhạc cho trẻ em làm cho trí tuệ của chúng sắc bénhơn khi lớn lên, học sinh piano có thể hiểu các khái niệm khoa học và toán học dễdàng hơn

Trẻ em nếu được dạy piano cho thấy khả năng lí luận được tăng hơn 34%(theo tạp chí Nghiên cứu Thần kinh học, 1997), học sinh có học nhạc nhận nhiềuphần thưởng, bảng danh dự, nhiều điểm A và B hơn hơn người không học nhạc (khảosát của Bộ Giáo dục Hoa Kỳ, 1998)…Ngay từ những thập niên 80 của thế kỉ XX, cáccông trình nghiên cứu trên nhiều nước cũng tiếp cận về phương pháp và vai trò dạyhọc âm nhạc cho trẻ mầm non:

N.A Vetlughina [25], A Xô - khor [1] và ngày càng được áp dụng rộng rãitrong thực tế giảng dạy hiện nay.

Đại văn hào M Gorki nhận xét: “Âm nhạc có tác động kì diệu đến tận đáy lòng, người lớn cần đặc biệt quan tâm đến việc giáo dục âm nhạc cho trẻ càng sớm càng tốt” [12]

Nhà chỉ huy dàn nhạc nổi tiếng Lôtôkôpxki viết: “Cả người lớn, cả trẻ em, thông thường khi nghe nhạc đều có ý muốn cử động theo nhịp tiết tấu Tay họ đung đưa, chân gõ nhịp, đầu lắc lư Đó là hình thức múa tự phát Nhiều khi các em nhỏ vừa nghe nhạc, vừa tự ngẫu hứng điệu múa có tiết tấu độc đáo của mình” [12, tr.32].

Nhà sư phạm V Xukhômlinxki đã đánh giá rất cao hiệu quả giáo dục toàndiện của âm nhạc: “Chất lượng công việc giáo dục trong một nhà trường được xácđịnh phần lớn bởi mức độ hoạt động âm nhạc trong hoạt động của nhà trường đó”[12; tr.32]

Theo nhà nghiên cứu Tâm lý học Fran Rauscher và Gordon Shaw thuộc Đạihọc California Irvine, Hoa Kỳ, có mối liên hệ chặt chẽ giữa trình độ âm nhạc với việckiểm soát trình độ toán cao cấp Tương tự như vậy với khả năng trong các lĩnh vựckhoa học khi con bạn đã đi học Âm nhạc có khả năng tăng sự thông minh đặc biệtcủa trẻ đến 46% so với những đứa trẻ không được lớn lên cùng âm nhạc

Nghe, vận động theo nhạc giúp trẻ tập phối hợp các động tác đi, chạy, nhảychính xác, tác phong nhanh nhẹn Vận động toàn thân khi có nhạc k m theo tạo chotrẻ sự mềm dẻo nhịp nhàng, có ảnh hưởng tốt đến tim mạch và sự phát triển cơ Nếunghe nhạc đúng mức và phù hợp sẽ làm thư giãn thần kinh, kích thích óc sáng tạo

1.1.2 Các nghiên cứu trong nước

Lúc sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh đánh giá rất cao sự nghiệp giáo dục “Vìlợi ích mười năm thì phải trồng người, vì lợi ích trăm năm thì phải trồng người” vàngười đã nêu ra quan điểm giáo dục đó là: Giáo dục là bình đẳng cho mọi người, đặcbiệt phải quan tâm đến giáo dục mầm non Tùy theo độ tuổi mà đưa ra mục tiêu, nộidung và phương pháp giáo dục cho phù hợp Giáo dục toàn diện là phải giáo dục chongười học về tất cả các mặt

Trước năm 1979, trong các lớp mẫu giáo ở nước ta, chương trình “Hát múamẫu giáo” có nội dung rất đơn giản, chủ yếu là trẻ hát và múa minh họa một số bài đểgiải trí, gây hứng thú, hấp dẫn trẻ đến lớp mẫu giáo, vấn đề khó khăn ở đây là do gặpnhiều hạn chế về khả năng âm nhạc của giáo viên, về thiết bị vật chất và sự hạn chế

về số lượng bài hát phù hợp cho trẻ mẫu giáo Mãi đến năm 1979, Vụ giáo dục mầmnon của Bộ Giáo dục đã sưu tầm, tuyển chọn nhiều bài hát mẫu giáo để dạy các cháuvừa hát vừa minh họa động tác theo nhịp điệu của bài hát Từ đó phong trào ca hát đivào nề nếp và phát triển, trong thời kì này đã có cuốn: “Kịch bản lễ hội ở trườngMầm non” cũng của tác giả Hoàng Văn Yến (1981) và cuốn: “Dạy múa ở trường mẫugiáo” thuộc Nhà xuất bản Giáo dục 1984 Hay cuốn: “Múa và phương pháp dạy trẻvận động theo âm nhạc” của Trần Minh Trí - Nhà xuất bản Giáo dục -1999

Tác giả Nguyễn Ánh Tuyết thể hiện sự đồng quan điểm với V.V Đavưđốp,A.A Vetlyghina (nhà tâm lý học) trong cuốn “Giáo dục mầm non - những vấn đề lýluận và thực tiễn” xem trọng giáo dục trẻ thông qua nghệ thuật Theo tác giả thì nghệthuật luôn là món ăn tinh thần bổ ích và lý thú, không thể thiếu được của trẻ thơ [31]

Tác giả Phạm Thị Hoà trong luận văn của mình đã nghiên cứu vấn đề:

“Nghiên cứu âm nhạc với lứa tuổi mẫu giáo từ 3 - 6 tuổi” Luận văn này tác giả đi sâunghiên cứu âm nhạc trọng phạm vi rộng: Lứa tuổi mẫu giáo từ 3 - 6 tuổi Đây lànghiên cứu cơ bản về các sáng tác cho trẻ mẫu giáo, tác giả phân tích nội dung tácphẩm âm nhạc dành cho trẻ em (dân ca, đồng dao, ca khúc mới…) [12]

Trong số các tác giả trong nước đã kể trên phải kể đến những đóng góp củaPhạm Thị Hòa với nhiều công lao nghiên cứu, biên soạn nhiều công trình, giáo trìnhgiáo dục âm nhạc nói chung và giáo dục âm nhạc ở MG có giá trị như: Giáo trìnhPhương pháp giáo dục âm nhạc trong trường mầm non (Hệ đào tạo từ xa - Đại họcHuế 2007), Tổ chức hoạt động âm nhạc cho trẻ mầm non theo hướng giáo dục tíchhợp (Viện Nghiên cứu chiến lược và phát triển chương trình giáo dục mầm non), Âmnhạc với thể dục sáng của trẻ mẫu giáo ở trường mầm non (Đề tài nghiên cứu khoahọc cấp bộ 2006 - 2007), Hướng dẫn thiết kế bài soạn giáo dục âm nhạc cho giáo viênmầm non, Âm nhạc với sự phát triển nhân cách và đời sống trẻ mẫu giáo (Số 90chuyên đề quý II/2004 Tạp chí Giáo dục), Vai trò của âm nhạc trong các hoạt động

giáo dục và đời sống trẻ thơ ở trường mầm non (Số 93-8/2004, Tạp chí giáo dục), Vaitrò giáo dục của âm nhạc trong thể dục sáng của trẻ ở trường mầm non 2005 (Tạp chígiáo dục), Về việc tuyển chọn các bài hát dạy trẻ theo các chủ đề giáo dục ở trườngmầm non hiện nay (Số 160 - 4/2007 Tạp chí giáo dục)…

Các tác giả nói trên đã làm sáng tỏ vai trò, sự cần thiết của giáo dục âm nhạcđối với trẻ nhỏ Tuy nhiên các nghiên cứu đối với vấn đề dạy học môn âm nhạc chotrẻ mẫu giáo thì chưa nhiều Trong đề tài này, tác giả kế thừa các đề tài trước và đềxuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ trong trườngmầm non phù hợp với địa bàn khảo sát

1.2 Một số khái niệm cơ bản của đề tài

1.2.1 Quản lý

Có nhiều khái niệm khác nhau:

Theo C Mac “Quản lý là lao động điều khiển lao động” [7; tr 350], Mác viết:

“bất cứ lao động hay lao động chung nào mà tiến hành trên một quy mô lớn, đều yêucầu phải có sự chỉ đạo để điều hòa những hoạt động cá nhân… một nhạc sĩ thì điềukhiển lấy mình, nhưng một dàn nhạc thì phải có nhạc trưởng”

Theo tác giả Trần Kiểm: “Quản lý là những tác động của chủ thể quản lý trong việc huy động phát huy, kết hợp, sử dụng, điều chỉnh, điều phối các nguồn lực (nhân lực, vật lực, tài lực) trong và ngoài nước (chủ yếu là nội lực) một cách tối ưu nhằm đạt mục đích của tổ chức với hiệu quả cao nhất” [20; tr.22].

Theo tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì định nghĩa kinh điển

nhất về quản lý là “Quá trình tác động có chủ hướng, có chủ đích của chủ thể quản

lý (người quản lý) đến khách thể (người bị quản lý) - trong một tổ chức - nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của mình” [6; tr.30]

Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là sự bảo đảm hoạt động của hệ thống trong điều kiện có biến đổi liên tục của hệ thống và môi trường, là chuyển hệ thống đến trạng thái mới thích ứng với hoàn cảnh mới” [26; tr.32]

Theo tác giả Nguyễn Khắc Chương: “Quản lý là thiết kế và duy trì một môi trường mà trong đó các cá nhân làm việc với nhau trong các nhóm có thể hoàn thành các nhiệm vụ và các mục tiêu đã định” [8; tr.21]

Theo tác giả Trần Hữu Cát và Đoàn Minh Duệ: “Quản lý là hoạt động thiết yếu nảy sinh khi con người hoạt động tập thể, là sự tác động của chủ thể và khách thể, trong đó quan trọng nhất là khách thể con người nhằm thực hiện các mục tiêu chung của tổ chức” [4, Tr 41]

Theo tác giả Đặng Quốc Bảo: “Quản lý là một quá trình tác động gây ảnhhưởng của chủ thể quản lý lên khách thể quản lý nhằm đạt mục tiêu chung” [2,Tr.176]

Theo tác giả Phan Văn Kha, khái niệm quản lý trong hoạt động giáo dục được

hiểu là: “Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức lãnh đạo và kiểm tra công việc của các thành viên thuộc một hệ thống đơn vị và việc sử dụng các nguồn lực phù hợp

để đạt được các mục đích đã định” [22; tr.23]

- Theo Đặng Vũ Hoạt và Hà Thế Ngữ: “Quản lý là một quá trình định hướng, quá trình có mục tiêu, quản lý có hệ thống là quá trình tác động đến hệ thống nhằm đạt được những mục tiêu nhất định Những mục tiêu này đặc trưng cho trạng thái mới của hệ thống mà người quản lý mong muốn” [16; Tr.225].

Như vậy, theo khái niệm của các tác giả thì bản chất của hoạt động quản lý là

sự tác động có mục đích của người quản lý đến tập thể người bị quản lý nhằm đạtđược mục tiêu quản lý Trong giáo dục nhà trường đó là tác động của người quản lýđến tập thể GV, HS và các lực lượng khác nhằm thực hiện hệ thống các mục tiêu giáodục

1.2.2 Khái niệm âm nhạc

Âm nhạc là một môn nghệ thuật phối hợp âm thanh theo những quy luật nhấtđịnh Âm nhạc bắt nguồn từ những âm thanh trong cuộc sống, nó phản ánh nhữngtình cảm của con người [23; tr.34]

Âm nhạc là một bộ môn nghệ thuật dùng âm thanh để diễn đạt Các yếu tốchính của nó là cao độ (điều chỉnh giai điệu), nhịp điệu (và các khái niệm liên quancủa nó: tempo, tốc độ), âm điệu, và những phẩm chất âm thanh của âm sắc và kết cấubản nhạc Là âm thanh thanh nhạc hoặc công cụ âm thanh (hoặc cả hai) kết hợp theocách như vậy để tạo ra vẻ đẹp của hình thức, sự hài hòa và biểu hiện cảm xúc

1.2.3 Hoạt động giáo dục âm nhạc

Theo Đặng Thành Hưng “Hoạt động giáo dục là hoạt động do người lớn tổ

chức theo kế hoạch, chương trình giáo dục, trực tiếp điều hành chúng và chịu trách

nhiệm về chúng chính là nhà trường, các giáo viên và các nhà giáo dục có liên quan như cha mẹ học sinh, các tổ chức giáo dục xã hội và các cơ sở giáo dục nhà nước” [17; tr.24].

Vậy, “Hoạt động giáo dục âm nhạc là một quá trình sư phạm nhằm hình thành

và phát triển ở học sinh năng lực cảm thụ và nhận thức đúng đắn về cái đẹp trong tự nhiên, trong xã hội và trong nghệ thuật Giáo dục cho học sinh tình yêu cái đẹp và năng lực sáng tạo ra cái đẹp”

1.2.4 Quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

Từ các khái niệm trên, tác giả khái niệm “Quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non là hệ thống tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của hiệu trưởng tới giáo viên và trẻ mầm non trong quá trình dạy học nhằm đạt được mục tiêu đề ra của nhà trường”

Quản lý hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non là phải tổ chức thựchiện các nhiệm vụ cơ bản sau:

Cụ thể hoá mục tiêu; nội dung dạy học: Chương trình giáo dục mầm non thểhiện ở mục tiêu giáo dục mầm non; quản lí việc thực hiện chương trình nhằm quyđịnh chuẩn kiến thức, kỹ năng, phạm vi và cấu trúc nội dung giáo dục âm nhạc mầmnon, phương pháp và hình thức tổ chức hoạt động giáo dục, quản lí cách thức đánhgiá kết quả giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non ở mỗi lớp, đáp ứng yêu cầu về phươngpháp giáo dục trẻ mầm non

Quản lí phương pháp giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non: Quản lí phươngpháp dạy học là quản lí việc thực hiện phương pháp Đây là quá trình được đặc trưng

ở tính chất hai mặt, nghĩa là bao gồm hai hoạt động: hoạt động dạy của giáo viên vàhoạt động học của học sinh Hai hoạt động này tồn tại và được tiến hành trong mốiquan hệ biện chứng, trong đó hoạt động dạy có vai trò chủ đạo và hoạt động học cóvai trò tích cực, chủ động

Quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non của giáo viên: Quản lígiáo viên và hoạt động giảng dạy của giáo viên thực chất là quản lí phân công giảngdạy cho giáo viên, quản lí việc thực hiện nội dung chương trình, quản lí việc chuẩn bịlên lớp của giáo viên, quản lí giờ lên lớp của giáo viên, quản lí hoạt động kiểm tra,

đánh giá kết quả học tập của học sinh, đặc biệt là quá trình tự học, tự bồi dưỡng,nghiên cứu, rèn luyện của giáo viên Còn quản lí theo tiếp cận chức năng: quản lí việcxây dựng kế hoạch giảng dạy, tổ chức, chỉ đạo và kiểm tra đánh giá hoạt động giáodục âm nhạc cho trẻ mầm non.

Quản lí phương tiện dạy học âm nhạc cho trẻ mầm non: Quản lí phương tiệndạy học là quá trình hoạt động có định hướng, có tổ chức dựa trên những thông tin vềtình trạng của phương tiện dạy học và đặc điểm, đặc thù của mỗi nhà trường nhằmđảo bảo cho việc đầu tư, khai thác với hiệu quả cao nhất

1.3 Hoạt động giáo dục âm nhạc trong trường mầm non và ưu thế hoạt động giáo dục âm nhạc trong việc phát triển cho trẻ mầm non

1.3.1 Hình thức, mục tiêu, nội dung giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

1.3.1.1 Vị trí, vai trò của hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

a Âm nhạc là phương tiện giáo dục thẩm mĩ

- Âm nhạc là một trong các bộ môn nghệ thuật giáo dục cái đẹp cho trẻ, giúptrẻ tưởng tượng tập nói lên cảm xúc của mình, trẻ thấy được mình có thể diễn tảnhững ý nghĩ, những ước mơ, những cảm xúc mạnh mẽ hay dịu dàng

- Trong dạy học âm nhạc, điều quan trọng là phải cho trẻ tham gia tất cả cáchoạt động như nghe nhạc, vận động theo nhạc, trò chơi âm nhạc Được tiếp xúc với

âm nhạc ở một chừng mực nào đó trẻ sẽ biết nhận xét, trao đổi… sự cảm nhận của trẻ

về ý nghĩa của lời ca, âm điệu tiết tấu của bài hát được nghe giúp trẻ thêm yêu tácphẩm âm nhạc, đó chính là ý nghĩa của giáo dục thẩm mĩ

- Tiếp xúc âm nhạc có quá trình, thường xuyên sẽ tạo cho trẻ sự ham thích,xuất hiện quan hệ lựa chọn, nghĩa là có sự ham thích khác nhau Đó chính là cơ sởcủa việc hình thành thị hiếu âm nhạc

- Âm nhạc nói chung và hoạt động ca hát nói riêng có sức mạnh lôi cuốn tâmhồn, tình cảm của con người trong đời sống xã hội, nhất là đối với trẻ thơ Âm nhạcchân chính có giá trị cảm hoá mọi người cùng hướng tới cái đẹp

Ví dụ: Bài hát, Con chim non, Chị ong nâu và em bé, Cá vàng bơi, Màu hoa,Hoa trường em, Mùa hè đến, Con cò cánh trắng… những hình ảnh mang biểu tượng

về cái đẹp được thể hiện rõ trong bài hát Những hình ảnh này nuôi dưỡng tâm hồn trẻ

những nhận thức về cái đẹp Từ nhận thức cái đẹp một cách khách quan sẽ đi sâu vàothế giới nội tâm của trẻ - Bài hát giáo dục tình cảm thẩm mỹ cho trẻ (cái đẹp trongứng xử với ông bà cha mẹ…) Giáo dục tình cảm thẩm mĩ cho trẻ thông qua hoạt động

âm nhạc trong trường mầm non làm phong phú thêm đời sống tinh thần của trẻ, giúptrẻ cảm thụ cái đẹp, tạo niềm tin cho các cháu vui sống trong hiện tại và tương lai

b Âm nhạc là phương tiện giáo dục đạo đức

Đại văn hào M.Gorki đã nhận xét: “Âm nhạc tác động một cách kì diệu đếntận đáy lòng Nó khám phá cái phẩm chất cao quí nhất ở con người” Lời ca trong cáctác phẩm âm nhạc giàu hình ảnh, phong phú và mang đậm chất trữ tình Chính vì vậy

nó đã giúp trẻ phát hiện và cảm nhận vẻ đẹp trong thiên nhiên, sự ngộ nghĩnh đángyêu của các con vật quen thuộc, về tình cảm gia đình, bạn bè, tình yêu quê hương đấtnước từ đó gợi cho trẻ về cách ứng xử, hay nói cách khác là giáo dục cho trẻ đạođức làm người Những bài dân ca, đồng dao phong phú về âm điệu, tiết tấu, phươngthức diễn xướng, phong tục tập quán sẽ cho trẻ hiểu biết về bản sắc âm nhạc dân tộcViệt Nam, bồi dưỡng cho trẻ cảm xúc trữ tình, lòng tự hào về văn hoá dân tộc Cáchoạt động âm nhạc của trẻ mầm non thường diễn ra trong một nhóm hoặc tập thể lớp,khi cùng nhau múa hát, chơi trò chơi âm nhạc giúp trẻ vui tươi, hồn nhiên, thoải mái

và tự tin hơn Khi tham gia các hoạt động âm nhạc, mỗi trẻ đều phải chấp hành tính tổchức, sự chú ý, phản ứng nhanh, biết kiềm chế, điều khiển vận động phù hợp với âmnhạc, biết nhường nhịn, giúp đỡ lẫn nhau Do đó âm nhạc là phương tiện giáo dục chotrẻ về văn hoá giao tiếp, hành vi ứng xử và tính tập thể, tạo điều kiện hình thànhnhững phẩm chất đạo đức của trẻ

c Âm nhạc góp phần phát triển trí tuệ

- Nghệ thuật âm nhạc không chỉ là món ăn tinh thần mà còn có vai trò thúc đẩymạnh mẽ quá trình phát triển trí tuệ của trẻ

- Cảm thụ âm nhạc gắn bó chặt chẽ với sự phát triển quan sát, nhạy bén Trẻtập trung nghe nhạc, so sánh âm thanh, làm quen với ý nghĩa biểu cảm của âm thanh

đó, ghi nhớ những đặc điểm, tính chất của hình tượng âm nhạc

- Trong khi tập hát, trẻ không chỉ tiếp thu về giai điệu, tiết tấu, lời ca, mà cònphát triển ngôn ngữ (phát âm chính xác, biểu cảm, mở rộng vốn từ) Các dạng hoạt

động âm nhạc ở trường mầm non tùy theo đặc điểm lứa tuổi thông qua các bài họcgiáo dục âm nhạc ngày một khó dần, phức tạp dần đòi hỏi trẻ phải tích cục tư duytưởng tượng, sáng tạo

1.3.1.2 Mục tiêu của hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

Giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non là tạo nên sự hình thành và phát triển toàndiên nhân cách trẻ bằng con đường tác động của âm nhạc Mục tiêu của giáo dục âmnhạc cho trẻ mầm non nhằm đưa âm nhạc đến với trẻ thơ, đặt cơ sở ban đầu cho việcgiáo dục văn hoá âm nhạc, góp phần giáo dục thẩm mĩ, đạo đức, đẩy mạnh sự phátphát triển trí tuệ, âm nhạc cho trẻ

Nhằm giáo dục tình cảm đạo đức thẩm mỹ cho trẻ, là phương tiện hình thànhđạo đức cho trẻ biết yêu ghét rõ ràng Giáo dục âm nhạc còn hình thành cho trẻ lòngyêu thiên nhiên, Tổ quốc, tình yêu thương con người rộng lớn Hình thành và pháttriển thói quen tốt trong sinh hoạt tập thể: Đó là tính tổ chức kỷ luật, tự chủ, mạnhdạn trước mọi người

Giáo dục âm nhạc còn là phương tiện nâng cao khả năng trí tuệ, giúp trẻ pháttriển trí tưởng tượng, củng cố kiến thức trẻ qua học tập, vui chơi trong cuộc sống.Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âm nhạc như nghe cô hát, trẻ tự ca hát, nhảy múa,chơi trò chơi âm nhạc sẽ hình thành ở trẻ những yếu tốt của một nhân cách phát triểntoàn diện, hài hoà, đó là sự phát triển về thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ và thể lực, trongmối quan hệ chặt chẽ với nhau

- Từ đó đạt được mục tiêu của giáo dục mầm non là giúp trẻ em phát triển vềthể chất, tình cảm, trí tuệ, thẩm mỹ, hình thành những yếu tố đầu tiên của nhân cách,chuẩn bị cho trẻ vào lớp một; hình thành và phát triển ở trẻ em những chức năng tâmsinh lý, năng lực và phẩm chất mang tính nền tảng, những kỹ năng sống cần thiết phùhợp với lứa tuổi; khơi dậy và phát triển tối đa những khả năng tiềm ẩn, đặt nền tảngcho việc học ở các cấp học tiếp theo và việc học tập suốt đời

1.3.1.3 Nhiệm vụ của hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

- Giáo dục cho trẻ lòng yêu âm nhạc, biết cảm thụ âm nhạc thông qua các hoạtđộng âm nhạc phong phú Tạo điều kiện cho việc hình thành thị hiếu âm nhạc ở trẻ,giúp trẻ biết biểu diễn âm nhạc ở mức độ đơn giản

- Dạy trẻ những kỹ năng cơ bản, đơn giản và thói quen trong các dạng hoạtđộng âm nhạc.

- Phát triển ở trẻ năng lực cảm thụ, tưởng tượng, sự tập trung chú ý, biết nhậnxét, có khả năng diễn tả hứng thú và sự lựa chọn Phát huy tính tích cực sáng tạotrong các dạng hoạt động âm nhạc

Những nhiệm vụ này có mối quan hệ gắn bó, bổ sung cho nhau Giúp trẻ nắmđược các kỹ năng cơ bản là điều kiện cần thiết để phát triển ở trẻ lòng yêu âm nhạc vàthực hiện tốt tác động của giáo dục âm nhạc Nên chú ý đến đặc điểm cá nhân củatừng trẻ Ở lứa tuổi mầm non cần cho trẻ làm quen với các loại hình nghệ thuật: Hát

ru, dân ca, ca dao, các trò chơi dân gian, các bài đồng dao

Để thực hiện tốt việc giáo dục âm nhạc cho trẻ giáo viên cần có khả năng, kiếnthức âm nhạc, biết biểu diễn Giáo viên cũng phải nắm được đặc điểm tâm lý lứa tuổitrong mối quan hệ với âm nhạc, đặc điểm cơ quan phát âm của trẻ Giáo viên phảibiết truyền đạt, biết thể hiện âm nhạc thật hấp dẫn, phù hợp

1.3.1.4 Nội dung của hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

Có rất nội dung khác nhau trong hoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ mầmnon như:

- Ca hát là một trong những hoạt động âm nhạc được trẻ yêu thích Nó lànguồn hứng thú mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật Ca hát còn là nội dung thườngxuyên được tổ chức cùng với các hoạt động khác ở trường mầm non Trẻ được hátcác bài hát mầm non và cùng với cô trò chuyện về ý nghĩa nội dung bài hát trong cácgiờ hoạt động âm nhạc theo chủ điểm sẽ tạo ra sự cảm nhận nghệ thuật, có tác dụnggiáo dục tình cảm đạo đức và thẩm mỹ Trẻ hát thể hiện tình cảm, hát biểu diễn vớicường độ, sắc thái phù hợp nội dung bài hát, hát kết hợp với sử dụng đồ chơi gõ đệmtheo nhịp điệu âm nhạc, tạo cho trẻ bước đầu có kỹ năng ca hát Ca hát có ý nghĩa rấtquan trọng trong đời sống, hát gần gũi và phù hợp với trẻ, có giá trị biểu hiện tìnhcảm cao vì nó tác động bằng âm nhạc và lời ca Hát là quá trình tạo ra âm thanh cần

có sự phối hợp tai nghe và giọng hát Ca hát phản ánh cuộc sống sinh hoạt của conngười Quá trình dạy hát đòi hỏi hoạt động trí tuệ một cách phức tạp Hoạt động hát

có ảnh hưởng đến sự phát triển cơ thể trẻ, giúp cho trẻ thở sâu phát triển giọng củng

cố thanh quản, phát triển ngôn ngữ, phát triển tư duy, đặc biệt là sự tái hiện chính xác

âm điệu, nhịp điệu, trí nhớ âm nhạc Để giúp trẻ tự điều khiển giọng của mình, ta cầnxác định âm vực giọng của từng lứa tuổi

- Vận động theo nhạc là hoạt động phối hợp giữa âm nhạc với động tác nhảymúa, hoặc sử dụng đồ chơi âm nhạc gõ đệm theo nhạc tạo cho trẻ có sự cảm nhận vềnhịp điệu, góp phần tích cực vào việc phát triển trí tuệ và thể chất Trẻ nhảy múa,thực hiện các động tác theo nhịp điệu âm nhạc với các hình thức theo nhóm, từng cánhân, thực hiện đại trà cho cả lớp hoặc với mức độ thể hiện cao hơn cho những trẻ cókhả năng biểu diễn múa, đồng thời trẻ sử dụng đồ chơi âm nhạc gõ đệm theo bài hát

sẽ tạo cho trẻ có được những kỹ năng cảm thụ nhịp điệu âm nhạc Đối với trẻ mầmnon, do đặc điểm hồn nhiên, ham hoạt động nên mối quan hệ giữa âm nhạc và vậnđộng được hình thành dễ dàng Âm nhạc giữ vai trò chủ động, còn vận động là công

cụ thể hiện hình tượng âm nhạc Thông qua hình thức múa, trẻ bộc lộ cảm xúc đểgiao tiếp với xung quanh và cũng là giải phóng năng lượng, đồng thời múa là phươngtiện góp phần tạo cơ sở hình thành và phát triển nhân cách toàn diện cho trẻ Bêncạnh đó, vận động theo nhạc giúp trẻ phát triển cảm giác nhịp điệu, giúp trẻ có trithức múa và tâm hồn của trẻ hồn nhiên trong sáng

Trẻ được mặc trang phục, sử dụng đạo cụ biểu diễn phù hợp với tính chất âmnhạc và nội dung bài hát theo chủ đề tổ chức lễ hội ở trường mầm non, có tác dụnggiáo dục tình cảm đạo đức, góp phần vào việc hình thành nhân cách

- Nghe nhạc là hình thức cho trẻ được thưởng thức và nhận biết ý nghĩa giaiđiệu âm nhạc Nghe nhạc góp phần phát triển cảm xúc của trẻ đối với âm nhạc, hìnhthành cho trẻ thói quen nghe nhạc có kiến thức, từ đó biết ghi nhớ tác phẩm, phân biệtnội dung, hình thành mỗi liên hệ giữa âm nhạc và cuộc sống Đặc biệt là các làn điệudân ca làm phong phú đời sống văn hóa nghệ thuật Trẻ được nghe nhạc, nghe hát vớinhững tác phẩm âm nhạc có nội dung và giai điệu phù hợp sẽ đem đến cho trẻ sự yêuthích âm nhạc Thông qua các hình thức cho trẻ nghe nhạc kết hợp với trẻ được thểhiện phụ họa theo giai điệu bằng cử chỉ điệu bộ, sẽ đem đến sự cảm nhận cái hay cáiđẹp của bản nhạc, góp phần tích cực vào việc giáo dục thẩm mĩ

- Trò chơi âm nhạc giúp trẻ phát triển năng khiếu, ôn luyện những kỹ năng âmnhạc, trò chơi còn là nguồn cảm hứng đem đến cho trẻ niềm vui trong hoạt động nghệthuật Trẻ chơi các trò chơi phát triển khả năng nghe nhạc (cao độ, trường độ, cường

độ, định hướng âm thanh, các sắc thái âm nhạc…) được làm quen với tiết tấu thôngdụng, các quãng cao độ cơ bản qua nghe tiếng đàn Trẻ tập xướng âm và bắt chướctiếng kêu của các con vật gần gũi như: chim hót, m o kêu, vịt kêu, gà gáy… bằng cao

độ âm thanh sẽ góp phần tích cực vào việc phát triển cảm hứng hoạt động âm nhạc.Trẻ chơi đóng vai diễn kịch thể hiện các nhân vật theo bài hát, chơi các trò chơi phản

xạ nhanh, các trò chơi ôn luyện bài hát và các hình thức chơi biểu diễn văn nghệ, tạocho trẻ tác phong mạnh dạn hồn nhiên Trong trò chơi âm nhạc, trẻ được làm quenvới các giai điệu thể hiện sự việc, hiện tượng đa dạng của cuộc sống, sau đó trẻ minhhọa lại các giai điệu bằng động tác mô phỏng về hiện tượng thiên nhiên, về tính cáchcủa các con vật ngộ nghĩnh, hoặc nhân cách hóa những sự vật, sự việc như: máy bay,

ô tô, tầu hỏa, chiếc xe lu, tiếng gió thổi, sóng biển… Những hoạt động này sẽ làmphong phú đời sống văn hóa tinh thần của trẻ

Nội dung giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non trong trường mầm non được tiếnhành dựa trên 4 dạng hoạt động âm nhạc cơ bản là ca hát, vận động theo nhạc, nghehát, trò chơi âm nhạc được thực hiện theo các chủ đề, chủ điểm giáo dục Các bài hátđược đưa vào trong chương trình giáo dục mầm non có nội dung phong phú, ca từtrong sáng, phong phú về thể loại, lời ca gần gũi với trẻ, dễ hiểu, dễ nhớ Chủ yếuđược các tác giả viết ở ba tính chất: bài hát vui- sôi nổi, bài hát mang tính chất trữtình và bài hát mang tính hành khúc

Qua đó trẻ có khả năng cảm nhận vẻ đẹp trong thiên nhiên, cuộc sống và trongtác phẩm nghệ thuật Có khả năng thể hiện cảm xúc, sáng tạo trong hoạt động âmnhạc , yêu thích, hào hứng tham gia vào các hoạt động nghệ thuật; có ý thức giữ gìnbảo vệ cái đẹp

1.3.1.5 Hình thức giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

a Giờ học nhạc

- Là hình thức cơ bản nhất được tổ chức trong hoạt động học có chủ định Ởđây trẻ được học các kỹ năng cách thể hiện, cách cảm thụ âm nhạc có hệ thống dưới

sự tổ chức, hướng dẫn của giáo viên trong một thời gian nhất định Hoạt động âm nhạc được tổ chức dưới hai hình thức.

* Hình thức thứ nhất:

Giờ học nhạc có hát, vận động, nghe nhạc Giờ học có từ 2 - 4 dạng hoạt động

âm nhạc Trong tiết học có nội dung trọng tâm và nội dung kết hợp trên cơ sở chủ đề

* Hình thức thứ hai: Sinh hoạt văn nghệ sau chủ đề Tổ chức hoạt động âmnhạc theo hình thức giờ học gồm những yêu cầu sau:

- Nội dung trọng tâm của giờ học nhạc sẽ được thực hiện với một trong cáchoạt động: ca hát, vận động theo nhạc, nghe hát

- Chú ý cân đối giữa hoạt động “động” và hoạt động “tĩnh” Đảm bảo hài hoàgiữa cô và trẻ, tránh để trẻ hoạt động liên tục trong một trạng thái cường độ

- Đảm bảo đặc trưng nghệ thuật âm nhạc trong khi tích hợp các nội dung, kĩnăng khác trong hoạt động giáo dục âm nhạc

b Hoạt động âm nhạc trong đời sống hàng ngày ở trường mầm non

* Trước giờ học buổi sáng

- Giờ đón trẻ là lúc tạo không khí vui vẻ, lôi cuốn trẻ đến trường vì trẻ chưa tựgiác đi học Tạm thời ra khỏi tình cảm bố mẹ dành cho, trẻ đến trường với cô giáo,với bạn, trường lớp… lúc này âm nhạc góp phần tác động rất lớn đến tâm lí của trẻ.Thực tế hầu hết các trường mầm non mở băng cho trẻ nghe nhạc lúc trẻ đến trường

Có thể tuyển chọn một số ca khúc đi học cho trẻ nghe

Cho trẻ nghe những bài quen thuộc trẻ có thể hát theo được Ngoài việc tạocho trẻ tâm lí phấn khởi, âm nhạc còn giúp trẻ làm quen, củng cố các bài trongchương trình trẻ học hát Đây là một phương pháp tiếp xúc cần thiết và quan trọng

- Cho trẻ nghe nhạc trong giờ tập thể dục sáng Vào đầu giờ buổi sáng, saugiờ ăn là giờ tập thể dục sáng Trước kia, để thay thế cho lối hô 1 - 2- 3- 4… trong khitập thể dục, cô giáo dùng trống gõ làm hiệu lệnh Quan sát những cánh tay, bước chângiơ lên hạ xuống như một cái máy làm cho giờ thể dục quá khô cứng Hiện nay,chương trình giáo dục âm nhạc đã có sự thay đổi bằng cách kết hợp âm nhạc trong giờthể dục trong đó có giờ thể dục sáng Sự kết hợp âm nhạc để trẻ tập các động tác thểdục làm mềm hoá giờ thể dục, trẻ vận động hứng thú hơn và hưng phấn hơn rất nhiều

* Giờ học khác

Ngoài giờ học âm nhạc, tổ chức nghe nhạc trong các giờ học khác là phươngpháp giáo dục tích hợp đạt hiệu quả cao Trong các giờ làm quen trẻ với tác phẩm vănhọc, tổ chức hoạt động tạo hình, khám phá môi trường xung quanh, làm quen với chữcái…có sự tham gia của âm nhạc cũng làm giờ học thêm sinh động, hấp dẫn

Sử dụng âm nhạc sau giờ học buổi sáng Buổi sáng, sau giờ thể dục và hoạtđộng học tập, trẻ được chơi quanh sân trường Trong lúc trẻ vui chơi có thể kết hợphoạt động âm nhạc, cho trẻ hát những bài phù hợp với chủ đề chơi hoặc cho trẻ nghenhạc không lời có giai điệu đẹp

- Buổi chiều sau khi ngủ dậy, trẻ cũng có thể nghe những bài hát, bản nhạckhông lời mang tính chất vui vẻ, nhộn nhịp Thời gian nghe không nhiều, trước hếtlàm cho các cháu tỉnh táo, chơi tự do và chờ bố mẹ đến đón về Lúc này nên cho trẻnghe những bài trẻ yêu thích, nội dung bài lành mạnh: dân ca, ca khúc thiếu nhi, hoặccho trẻ nghe để củng cố các bài đã học, sắp học Như vậy ở trường mầm non, từ lúcđến trường cho đến khi bố mẹ đón, âm nhạc luôn luôn xuất hiện bên trẻ tạo không khítươi mát Nếu vắng bóng lời ca tiếng hát thì trường lớp đối với trẻ thật buồn tẻ Âmnhạc là chu kì thời gian, là nhịp sống hàng ngày của trẻ, làm cho trẻ thêm linh hoạt,tươi vui Âm nhạc thực sự là người bạn thân của trẻ thơ

1.3.1.6 Phương pháp giáo dục âm nhạc

Trong phương pháp giáo dục âm nhạc, Phạm Thị Hòa [10; tr.35] đã chỉ ra cácphương pháp cơ bản:

- Phương pháp trực quan thính giác qua trình bày tác phẩm: Đây là phươngpháp đặc thù bởi vì âm nhạc chỉ có thể gợi cảm xúc tới người nghe khi được trìnhdiễn Tác phẩm hay cũng cần người trình bày tốt mới truyền cảm tới người nghe.Giáo viên không phải là nghệ sĩ biểu diễn nhưng tiếng đàn, giọng hát chuẩn xác, diễncảm động tác điệu bộ phù hợp mang đến cho trẻ niềm vui sướng thán phục Vì vậygiáo viên cần nghiên cứu tìm tòi, cách thể hiện sáng tạo, hình thức khác nhau để lôicuốn trẻ mong muốn được tự thể hiện mình Cần thể hiện các sắc thái: to - nhỏ; ngân

- ngắt; to dần chậm lại ở cuối câu Trong hoạt động múa - vận động, phương pháp này trẻ quan sát các điệu bộ thể hiện nội dung giáo của GV, trẻ bắt chước và tích lũy

những vận động mà trẻ sẽ có cơ hội thể hiện trong quá trình tham gia vào các hoạtđộng âm nhạc sau này.

- Phương pháp dùng lời: Sử dụng lời nói để hướng tới ý thức của trẻ nên giáoviên cần phải diễn đạt mạch lạc, thong thả, cụ thể, dễ hiểu Khi giới thiệu tác phẩmcho trẻ nghe hoặc bài trẻ chuẩn bị hát cần diễn giải sinh động, gây hứng thú (có thểkết hợp thơ, câu đố, trò chơi có liên quan đến tác phẩm để tạo sự hấp dẫn) Khihướng dẫn trẻ học hát, vận động dùng lời nói có tính chất hiệu lệnh, ngắn gọn, nhưng

dễ hiểu, cần có sự động viên, khích lệ trẻ Sau khi trình bày tác phẩm phải giải thíchđàm thoại, liên hệ giáo dục đồng thời phải đặt câu hỏi để kiểm tra khả năng cảm thụ

âm nhạc

- Phương pháp thực hành nghệ thuật: Trẻ học hát, vận động theo nhạc, thamgia trò chơi, hoạt động âm nhạc dưới sự hướng dẫn của GV là kết quả của giáo dục

âm nhạc Từ khi trẻ còn nằm trong bụng mẹ cũng cần tiến hành cho trẻ hoạt động với

âm nhạc vì khi hoạt động như thế sẽ giúp cho trẻ phát triển trí tuệ và năng khiếu.Trong khi luyện tập trẻ hát sai, tập chưa đúng khắc phục bằng cách nhắc nhở, giảithích và tập riêng cho trẻ Có thể lúc đầu chưa đúng, thực hiện nhiều lần trẻ sẽ điềuchỉnh những chổ chưa đạt Trẻ rất dễ nhớ nhưng mau quên vì vậy cần phải cho trẻluyện tập lặp lại nhiều lần Nghe hát cũng cần được rèn luyện thường xuyên bằngnhiều hình thức khác nhau như nghe đàn, qua phương tiện nghe, nhìn giúp trẻ cảm thụ

âm nhạc và để đánh giá khả năng tiếp thu âm nhạc bằng cách đặt câu hỏi, đàm thoại

- Phương pháp sử dụng đồ dùng trực quan: Đối với trẻ MG đồ dùng đồ chơi làphương tiện hữu hiệu giúp trẻ nhận thức và thể hiện cảm xúc (đồ chơi, con rối, tranhảnh giới thiệu bài), phách tre, trống lắc để gõ đệm theo nhạc, mũ múa, bông múa,hóa trang trong khi múa giúp trẻ tự tin, sinh động hấp dẫn hơn Quá trình giáo dục

âm nhạc cho trẻ sẽ kém hiệu quả nếu không có băng, đĩa hình Trong quá trình dạyhát sử dụng đàn giúp trẻ hát đúng âm vực không cao quá hay thấp quá Sửa câu hátbằng cách cho trẻ nghe giai điệu nhiều lần dần dần trẻ tự điều chỉnh tai nghe chođúng Đồ dùng có thể tự làm hoặc được trang bị nhưng tránh lạm dụng cần đưa rađúng lúc đúng chỗ

1.3.2 Ưu thế của hoạt động giáo dục âm nhạc trong việc phát triển trẻ mầm non

Trẻ em ở tuổi mầm non rất nhạy cảm với âm nhạc Trẻ thích nghe nhạc vàhứng thú tham gia vào các hoạt động âm nhạc Mục đích của giáo dục âm nhạc làgiáo dục tình cảm đạo đức, thẩm mỹ cho trẻ Giáo dục âm nhạc hình thành cho trẻlòng yêu thiên nhiên, Tổ quốc, tình yêu thương con người; hình thành và phát triển ởtrẻ những thói quen tốt trong sinh hoạt tập thể như: Tính tổ chức kỷ luật, tự chủ,mạnh dạn trước mọi người Giáo dục âm nhạc còn là phương tiện nâng cao khả năngtrí tuệ, phát triển thể chất, giúp trẻ phát triển trí tưởng tượng, củng cố kiến thức trẻqua học tập, vui chơi Quá trình trẻ tiếp xúc và hoạt động âm nhạc như học hát, nghehát, vận động theo nhạc, chơi trò chơi âm nhạc sẽ hình thành ở trẻ những yếu tố củamột nhân cách phát triển toàn diện, hài hoà, là sự phát triển về thẩm mỹ, đạo đức, trítuệ và thể lực

Âm nhạc ảnh hưởng đến quá trình hoàn thiện cơ thể trẻ Trước hết, âm nhạcđược coi là phương tiện hữu hiệu để phát triển tai nghe cho trẻ Tính chất đa dạng của

âm nhạc gợi ra những phản ứng gắn với sự thay đổi nhịp tim mạch, sự trao đổi máu

Vì vậy, giáo dục âm nhạc đối với trẻ mầm non là vô cùng cần thiết, đòi hỏi ngườigiáo viên phải có trình độ chuyên môn, yêu nghề Trong quá trình dạy và học cần chotrẻ làm quen với âm nhạc trong tất cả các hoạt động

1.4 Quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non trong trường mầm non

1.4.1 Xây dựng kế hoạch hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

Thực hiện nội dung chương trình môn âm nhạc cho trẻ mầm non nhằm đạtmục tiêu phát triển toàn diện cho trẻ Quản lý việc thực hiện nội dung chương trìnhhoạt động dạy học môn âm nhạc cho trẻ bao gồm những nội dung cụ thể như:

- Lập kế hoạch dạy học môn âm nhạc cho trẻ nhà trẻ và mẫu giáo

- Xây dựng nội dung, chương trình dạy học môn âm nhạc cho trẻ nhà trẻ vàmẫu giáo theo chương trình giáo dục mầm non (dành cho giáo viên mầm non) vàchương trình phát triển năng khiếu (dành cho giáo viên âm nhạc) do Bộ Giáo dục vàĐào tạo ban hành Bên cạnh đó giáo viên cần phải xây dựng sự kiện, chủ đề, ngânhàng nội dung cho cả năm học phù hợp với kết quả mong đợi, bộ chuẩn phát triển chotrẻ nhà trẻ và mẫu giáo và đặc điểm của từng trẻ tại lớp thông qua góp ý của tổchuyên môn và được sự phê duyệt của Hiệu trưởng Cán bộ quản lý nhà trường theo

dõi, đánh giá việc thực hiện nội dung chương trình của giáo viên hàng tuần, hàngtháng thông qua hệ thống quản lý chuyên môn như: Thực hiện thời khóa biểu, kếhoạch dạy học, dự giờ thăm lớp, sản phẩm của trẻ.

1.4.2 Tổ chức thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

1.4.2.1 Quản lý đội ngũ tổ chuyên môn phụ trách thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

Quản lý phân công chuyên môn cho giáo viên: Phân công cho giáo viên thựcchất là công tác tổ chức cán bộ trong nhà trường Do tình hình năng lực đội ngũ giáoviên hiện nay không đồng đều nên việc phân công giáo viên phụ trách còn gặp nhiềukhó khăn để có thể phù hợp với khả năng và yêu cầu của trẻ từng độ tuổi

1.4.2.2 Quản lý đội ngũ giáo viên chủ nhiệm thực hiện kế hoạch hoạt động giáo dục

âm nhạc cho trẻ mầm non

- Quản lý GV thực hiện nội dung chương trình, phương pháp, hình thức tổchức hoạt động với môn âm nhạc cho trẻ trong mầm non

- Hình thức dạy học trên lớp đối với các trường mầm non hiện nay vẫn đượccoi là một trong các hình thức cơ bản và chủ yếu của quá trình dạy học Chất lượngcủa hoạt động dạy học âm nhạc phụ thuộc rất lớn vào chất lượng các giờ lên lớp củagiáo viên dạy Quản lý giờ lên lớp của giáo viên giảng dạy cần đảm bảo một số yêucầu cơ bản sau:

+ Tổ chức các giờ dạy và xây dựng lên mẫu tiết dạy cho các phân môn giảngdạy như: dạt hát, dạy vận động, kĩ năng biểu diễn của trẻ trên cơ sở đó quản lý tốt giờlên lớp của giáo viên

+ Xây dựng và giám sát chặt chẽ việc thực hiện giờ lên lớp và đảm bảo tiến

độ về nội dung, chương trình, kế hoạch dạy học

+ Tổ chức thao giảng, dự giờ và đề ra những biện pháp cụ thể nhằm thực hiệntốt việc vận dụng phương pháp dạy học, nhất là việc vận dụng cải tiến, đổi mớiphương pháp dạy học âm nhạc

+ Xây dựng kế hoạch trang bị các phương tiện dạy học, quản lí tốt việc sửdụng phương tiện dạy học trong các giờ lên lớp

- Quản lý hồ sơ chuyên môn của giáo viên:

Việc quản lý việc chuẩn bị giờ lên lớp thông qua quản lý hồ sơ chuyên môncủa giáo viên là một trong những biện pháp quan trọng giúp người quản lý nắm chắcđược tình hình thực hiện nhiệm vụ chuyên môn của giáo viên giảng dạy trong nhàtrường, đồng thời hồ sơ chuyên môn của giáo viên giảng dạy cũng là cơ sở pháp lý đểđánh giá việc thực hiện nề nếp chuyên môn của họ Tùy tình hình, quy định cụ thểcủa mỗi nhà trường mà số lượng, chủng loại hồ sơ chuyên môn của giáo viên giảngdạy có khác nhau, song về cơ bản các loại hồ sơ của giáo viên dạy cần phải thực hiệnquản lý chặt chẽ gồm:

+ Kế hoạch cá nhân, tổ, nhóm, lớp

+ Phân phối chương trình, kế hoạch hoạt động được phân công giảng dạy+ Tập bài soạn

+ Sổ dự giờ

+ Sổ theo dõi và đánh giá kết quả học tập của trẻ

- Quản lý công tác bồi dưỡng giáo viên:

Công tác bồi dưỡng giáo viên là một trong những nội dung quan trọng khôngthể thiếu trong quản lý nhà trường Bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn vànghiệp vụ sư phạm cho giáo viên là yếu tố góp phần quyết định tới thành công củaquá trình đổi mới và nâng cao chất lượng giáo dục ở các nhà trường trong bối cảnhhiện nay

Hiệu trưởng nhà trường phải xây dựng được kế hoạch phát triển đội ngũ, đề ra

kế hoạch chi tiêu, cụ thể về bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sưphạm cho cán bộ, giáo viên từng năm học

Mỗi giáo viên mầm non và giáo viên âm nhạc đều phải có kế hoạch bồi dưỡng

cá nhân và thực hiện tốt kế hoạch hàng năm; bồi dưỡng thường xuyên theo chuyên

đề, tham gia các lớp bồi dưỡng chuẩn hóa giáo viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục mầm non; cử cán bộ, giáo viên đi học các khóa đào tạo đại học, sau đại học, tạonguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ lâu dài cho ngành giáo dục

1.4.3 Chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

Chỉ đạo là những hành động được xác lập quyền chỉ huy, sự can thiệp củangười lãnh đạo trong toàn bộ quá trình QL, nhằm huy động điều hành mọi lực lượngthực hiện kế hoạch trong trật tự để nhanh chóng đưa nhà trường đạt đến mục tiêu đã

định Chỉ đạo là quá trình hướng dẫn và ảnh hưởng đến người khác bằng sự gươngmẫu, tài năng, thông tin, kỹ năng tác động lẫn nhau.

Chỉ đạo thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc là nội dung mà người quản lýnhà trường phải đi vào những khâu công việc trong thực tiễn hoạt động Bao gồm làviệc hướng dẫn công việc, liên kết, liên hệ, động viên và giám sát, đôn đốc mọi thànhviên trong nhà trường thực hiện đúng mục tiêu, nội dung, chương trình kế hoạch đề

ra Cụ thể:

+ Chỉ đạo việc thực hiện nội dung của hoạt động giáo dục âm nhạc

+ Chỉ đạo về tác phong, ngôn phong giáo viên

+ Chỉ đạo việc tổ chức các hoạt động âm nhạc

+ Chỉ đạo về chất lượng hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ

+ Chỉ đạo thực hiện kế hoạch bồi dưỡng, nâng cao trình độ của giáo viên

+ Chỉ đạo thực hiện các biện pháp đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị trường học

1.4.4 Quản lý cơ sở vật chất, sử dụng kinh phí phục vụ hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ

Cơ sở vật chất, kỹ thuật môn là một trong những điều kiện quan trọng để thựchiện tốt mục tiêu dạy học Cơ sở vật chất, kỹ thuật phục vụ dạy và học của nhà trườngmầm non hiện nay là hệ thống các phương tiện vật chất, trang thiết bị kỹ thuật được

sử dụng để phục vụ cho việc dạy học của nhà trường, bao gồm: trường sở, phòng học,bàn ghế, phòng học bộ môn, phòng chức năng, thư viện, đồ dùng dạy học v.v… Cơ

sở vật chất, thiết bị dạy học là điều kiện không thể thiếu được trong việc nâng caochất lượng giảng dạy âm nhạc Cơ sở vật chất phục vụ môn học bao gồm:

+ Quản lý trường lớp, phòng học

+ Quản lý đồ dùng, thiết bị, dạy học

+ Quản lý thư viện phục vụ cho hoạt động học tập của trẻ

+ Quản lý sử dụng kinh phí hoạt động giáo dục phát triển hoạt động giáo dục

âm nhạc cho trẻ mầm non

1.4.5 Kiểm tra đánh giá việc thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

Kiểm tra là chức năng của mọi nhà quản lý Ở trường Mầm non, đó là chức

đến đâu, như thế nào; từ đó, tìm ra biện pháp cải tiến công tác quản lý nhà trường, đểnâng cao chất lượng chăm sóc, giáo dục trẻ theo mục tiêu đã đặt ra Nhờ có kiểm tra,người quản lý biết được những điểm mạnh, yếu của giáo viên, nhân viên trong nhàtrường, phát hiện ra những hợp lý và bất hợp lý trong việc bố trí nhân lực, vật lựctrong từng bộ phận của đơn vị mình Kết quả kiểm tra là cơ sở cho việc đánh giá thiđua Kiểm tra đánh giá trong trường mầm non là chức năng duy trì chất lượng caotrong hoạt động CSGD trẻ.

Quản lý kiểm tra, đánh giá việc thực hiện kế hoạch giáo dục dục âm nhạc chotrẻ mầm non được coi là khâu quan trọng và không thể thiếu trong hoạt động dạy học.Thông qua việc quản lý hoạt động kiểm tra đánh giá giáo viên giảng dạy, cán bộ quản

lý sẽ nắm được chất lượng giảng dạy của giáo viên và chất lượng học tập của trẻ, trên

cơ sở đó đề ra những biện pháp cụ thể đối với giáo viên và trẻ nhằm nâng cao chấtlượng dạy học

Quản lý tốt hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả học tập trẻ, qua đó Hiệutrưởng nhà trường sẽ nắm được kết quả thực tế của hoạt động dạy học, chất lượngdạy học bộ môn Nó là cơ sở để đánh giá hiệu quả của quá trình dạy học Trên cơ sở

đó, giáo viên có kế hoạch cải tiến hoạt động giảng dạy của mình; Hiệu trưởng nhàtrường có biện pháp quản lý hoạt động dạy học hữu hiệu hơn nhằm giúp trẻ phát triểntoàn diện

Quản lý hoạt động kiểm tra, đánh giá kết quả của trẻ phải đạt được những yêucầu sau:

Thực hiện đúng, đủ, nghiêm túc các văn bản hướng dẫn về kiểm tra, đánh giátrẻ theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; Thực hiện đánh giá theo yêu cầu vàkết quả mong đợi của trẻ ở cuối độ tuổi và chuẩn phát triển trẻ 5 tuổi Các kỹ năng vàchỉ số đưa ra trong kế hoạch tháng

Hiệu trưởng nhà trường xây dựng quy trình quản lý chất lượng dạy học, kếhoạch theo dõi, kiểm tra thường xuyên việc thực hiện quy định chuyên môn của từnggiáo viên về kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của trẻ

Nội dung kiểm tra đánh giá cụ thể bao gồm:

+ Kiểm tra công tác chuẩn bị lập kế hoạch thực hiện hoạt động giáo dục âmnhạc cho trẻ mầm non của giáo viên theo chương trình của Bộ

+ Kiểm tra việc soạn kế hoạch giảng dạy và giáo án lên tiết của giáo viên

+ Kiểm tra đồ dùng dạy học của giáo viên.

+ Tổ chức dự giờ đột xuất, theo lịch hàng tháng

+ Kiểm tra việc trang bị, bảo quản sử dụng cơ sở vật chất, trang thiết bị dạyhọc đáp ứng nhu cầu hoạt động giáo dục âm nhạc

+ Kiểm tra hoạt động học của trẻ mầm non

+ Tự kiểm tra công tác quản lý của hiệu trưởng

1.5 Các yếu tố ảnh hưởng và bài học kinh nghiệm từ việc thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

1.5.1 Các yếu tố ảnh hưởng từ việc thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

1.5.1.1 Điều kiện kinh tế xã hội của địa phương

Điều kiện kinh tế - văn hóa - xã hội của địa phương nơi trường đóng, nơi trẻsống và việc phối hợp giữa gia đình, nhà trường, xã hội để giáo dục con em đang họctập ở nhà trường

1.5.1.2 Cơ sở vật chất

Trong hoạt động giáo dục âm nhạc, từ việc giảng dạy chính khoá trên lớp đếnngoại khoá cho học sinh, từ việc đổi mới phương pháp dạy học tới việc nghiên cứukhoa học của giáo viên… đều cần phải diện tích và một số dụng cụ như đàn organ,một số nhạc cụ, trang phục biểu diễn, thiết bị âm thanh, phòng giáo dục âm nhạc,phòng học, phòng thư việc và các trang thiết bị khác Chính vì vậy, điều kiện cơ sởvật chất, trang thiết bị kĩ thuật phục vụ cho hoạt động giáo dục âm nhạc có ý nghĩa vàtầm quan trọng hết sức to lớn, ảnh hưởng đến chất lượng và hiệu quả của hoạt độnghoạt động giáo dục âm nhạc trong nhà trường

1.5.1.3 Công tác xã hội hóa của nhà trường

- Công tác xã hội hoá còn nhiều hạn chế, chưa có sự đồng bộ giữa các ngành,

sở UBND phường chủ yếu đầu tư, quan tâm đến giáo dục phổ thông nên khoảngcách giữa các bậc học và ngành học là rất lớn Do đó việc chăm sóc, nuôi dưỡng vàgiáo dục trẻ còn nhiều khó khăn

Để đem lại kết quả hoạt động tốt trong nhà trường nói chung và đối với từngđưa trẻ nói riêng thì công tác phối kết hợp với phụ huynh cũng là một trong nhữnghoạt động cũng rất quan trọng Việc tuyên truyền các hoạt động của nhà trường, của

lớp đến với phụ huynh giúp phụ huynh nắm bắt được tình hình của trẻ, để từ đó cóbiện pháp kết hợp với giáo viên giúp trẻ ngày càng tiến bộ

1.5.1.4 Trình độ năng lực của CBQL, giáo viên

+ Năng lực quản lý là khả năng sử dụng đúng và kịp thời các công cụ quản lý

và phương pháp quản lý tác động lên đối tượng quản lý nhằm giải quyết một côngviệc hoặc sự việc quản lý có hiệu quả

+ Kinh nghiệm quản lý là những bài học kinh nghiệm rút ra từ công tác quản

lý trong quá khứ đã ứng dụng và xử lý tốt các sự việc, công việc quản lý

Nếu chủ thể quản lý có năng lực và kinh nghiệm quản lý sẽ có thể sử dụng cácbiện pháp quản lý hữu hiệu để nâng cao hiệu quả quản lý nói chung và quản lý hoạtđộng giáo dục âm nhạc nói riêng trong trường mầm non

Người GV ngoài việc cần có phẩm chất đạo đức, tác phong gương mẫu, chuẩnmực thì cần phải có năng lực trình độ tốt, đáp ứng cho việc giáo dục âm nhạc trongtrường mầm non

Trình độ, năng lực của người thầy thể hiện ở trình độ học vấn, năng lực thựchành, năng lực sư phạm và năng lực tổ chức điều hành hoạt động dạy học, hoạt độngthi đấu các môn thể thao trong trường học

1.5.1.5 Nhận thức về hoạt động giáo dục âm nhạc của cán bộ, giáo viên, phụ huynh

Nếu nhà quản lý nhận thức đúng và đầy đủ về công tác giáo dục sẽ có hành viquản lý sâu sát và quan tâm đầy đủ tới sự chuẩn bị đầy đủ các yếu tố trong công táchoạt động giáo dục âm nhạc như chương trình, giáo trình, khuôn viên, phương tiệndạy học, quá trình dạy học của giáo viên và quá trình học tập của học sinh Công tácbồi dưỡng giáo viên, công tác nghiên cứu khoa học, công tác kiểm tra đánh giá…Ngược lại, nếu nhận thức chưa đầy đủ hoặc có ý thức coi nhẹ công tác hoạt động giáodục âm nhạc thì sẽ làm giảm hiệu quả quản lý

1.5.2 Bài học kinh nghiệm từ việc thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

Trong mọi thời đại, giáo dục chiếm một vị trí rất quan trọng Cùng với một sốngành khác, giáo dục góp phần nâng cao nhận thức và đời sống xã hội của con người

Tuy nhiên, ở mỗi giai đoạn, giáo dục lại được tổ chức theo những cách thức khácnhau Do đặc điểm lứa tuổi, việc giáo dục cho trẻ mầm non được triển khai theophương châm “Chơi mà học” Và giáo dục âm nhạc cho lứa tuổi này góp phần khôngnhỏ vào việc giáo dục toàn diện cho trẻ.

Hiệu trưởng nhà trường phải xây dựng được kế hoạch phát triển đội ngũ, đề ra

kế hoạch chi tiêu, cụ thể về bồi dưỡng nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ sưphạm cho cán bộ, giáo viên từng năm học

Mỗi giáo viên mầm non và giáo viên âm nhạc đều phải có kế hoạch bồi dưỡng

cá nhân và thực hiện tốt kế hoạch hàng năm; bồi dưỡng thường xuyên theo chuyên

đề, tham gia các lớp bồi dưỡng chuẩn hóa giáo viên, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáodục mầm non; cử cán bộ, giáo viên đi học các khóa đào tạo đại học, sau đại học, tạonguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ lâu dài cho ngành giáo dục

Tiểu kết chương 1

Âm nhạc từ góc độ giáo dục không chỉ là một trong những nguồn giải trí đượccoi là phổ biến nhất mà quan trọng hơn là môi trường nhân văn để tác động giáo dụchiệu quả Âm nhạc có tác động rất lớn đến quá trình hình thành cũng như phát triểncủa con người Trong chương trình giáo dục mầm non, hoạt động giáo dục âm nhạc làmột hoạt động hết sức gần gũi với trẻ, là hoạt động được trẻ yêu thích, là nguồn cảmhứng mạnh mẽ để trẻ cảm thụ nghệ thuật Nó là phương tiện hữu hiệu cho việc tổchức các hoạt động giáo dục ở trường mầm non

Hoạt động giáo dục âm nhạc trong trường mầm non và ưu thế hoạt động giáodục âm nhạc trong việc phát triển cho trẻ mầm non; quản lí hoạt động giáo dục âmnhạc trong trường mầm non và ưu thế hoạt động giáo dục âm nhạc trong việc pháttriển cho trẻ mầm non; các yếu tố ảnh hưởng, bài học kinh nghiệm từ việc thực hiệnhoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non Những căn cứ lí thuyết trên chỉ là mộttrong những phương án được lựa chọn để định hướng nghiên cứu cụ thể trong đề tàinày chứ không phải là duy nhất đúng, cần được tiếp tục giải đáp chuyên biệt hơnbằng những nghiên cứu khác nhau ở các cấp học, các lĩnh vực học tập

Qua chương 1, tác giả đã trình bài các khái niệm về hoạt động giáo dục âmnhạc, phát triển hoạt động giáo dục âm nhạc, quản lí phát triển hoạt động giáo dục âmnhạc Bên cạnh đó, tác giả trình bày cơ sở lý luận về hoạt động giáo dục âm nhạctrong trường mầm non và ưu thế hoạt động giáo dục âm nhạc trong việc phát triểncho trẻ mầm non; quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc trong trường mầm non và ưuthế hoạt động giáo dục âm nhạc trong việc phát triển cho trẻ mầm non ; các yếu tốảnh hưởng bài học kinh nghiệm từ việc thực hiện hoạt động giáo dục âm nhạc chotrẻ mầm non Cơ sở lý luận ở chương 1 là cơ sở để tác giả tiếp tục thực hiện nghiêncứu và phân tích thực trạng ở chương 2

Chương 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC ÂM NHẠC CHO TRẺ Ở

CÁC TRƯỜNG MẦM NON HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN

2.1 Khái quát về tình hình giáo dục tại các trường mầm non huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

Nậm Pồ là huyện biên giới được tách từ huyện Mường Nhé và huyện MườngChà năm 2013 theo Nghị quyết số 45/NQ-CP của Chính phủ Huyện có 15 đơn vịhành chính cấp xã, dân số trên 4,5 vạn người, có 8 dân tộc chung sống trên địa bàn,bao gồm dân tộc Mông chiếm 69,18%; Thái 18,5%; Khơ Mú 1,58%; Kháng 0,91%,Dạo

4,15%; Hoa 1,52% ; Cống 0,75%; Kinh 3,21% còn lại là các dân tộc khác Giao thông

đi lại giữa các xã trong huyện hiểm trở, đặc biệt là vào mùa mưa lũ Đời sống nhândân các dân tộc gặp nhiều khó khăn, tỉ lệ đói nghèo cao chiếm 54,07%, sản xuất độccanh, chủ yếu là nông nghiệp tự cung, tự cấp, thu nhập bình quân đầu người còn thấp

Tính đến năm 2018 toàn huyện có 40 trường gồm: 11 trường Mầm non: 261nhóm, lớp với 5.041 trẻ; 15 trường Tiểu học: 425 lớp 6.870 học sinh; 11 trườngTrung học cơ sở: 158 lớp 4.494 học sinh và 03 trường Trung học phổ thông trong đó

có 02 trường THPT Nậm Pồ, Phổ thông dân tộc nội trú THPT đã có quyết định thànhlập nhưng chưa hoạt động giáo dục; có 21 trường PTDTBT (tăng 13 trường so vớithời điểm chia tách huyện) 12 trường đạt chuẩn Quốc gia mức độ 1, đạt tỷ lệ 32,4%(tăng 8 trường); số trường đạt mức chất lượng tối thiểu từ mức độ 2 trở lên là 10trường (trong đó cấp mầm non 8 trường, cấp tiểu học 2 trường) Cơ sở vật chất, trangthiết bị trường học được tăng cường, con em đồng bào các dân tộc được đến trườnghọc tập, ăn ở sinh hoạt tại trường Nhận thức về giáo dục của nhân dân có sự chuyểnbiến tích cực, là nhân tố quyết định sự thành công của giáo dục huyện Nậm Pồ

Hệ thống cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy và học tiếp tục được đầu tư, nângcấp cơ bản đáp ứng nhu cầu dạy học và yêu cầu giáo dục phổ thông Toàn huyện hiện

có 834 phòng học (trong đó: 385 phòng kiên cố, 80 phòng bán kiên cố, 369 phòng bacứng), có 249 phòng công vụ, 472 phòng nội trú; 37/48 trường có công trình nướcsạch, công trình vệ sinh, 37/48 trường với tổng số 552 máy tính được nối mạng Năm

huyện quản lý 1.599 người (trong đó: cấp Mầm non 438 người, Tiểu học 751 người,THCS 410 người) Đội ngũ cán bộ quản lý cũng như giáo viên cơ bản đáp ứng nhucầu dạy và học, từng bước nâng cao về chất lượng chuyên môn nghiệp vụ

Do đặc thù công việc, giáo viên mầm non thường là giáo viên trẻ, tuổi đờitrung bình từ 23 đến 35, đây là lứa tuổi năng động, nhiệt huyết với nghề Có rất nhiều

lý do để giáo viên mầm non thuộc độ tuổi này Như đã biết, ngoài công việc chăm sóctrẻ, người giáo viên còn phải có thời gian làm đồ chơi, sắp xếp, quản lý lớp học, mà ởlứa tuổi này thường có tính sáng tạo cao, nhanh nhẹn Có người đã ví von rằng côngviệc của giáo viên mầm non “ cực như người thợ hồ”, có thể thấy rằng thực tế ngườigiáo viên mầm non rất vất vả, có thể đây cũng là lý do để lực lượng giáo viên mầmnon hiện tại trẻ hơn ngành nghề khác, bởi lẽ khi có gia đình, khi lớn tuổi thì họ không

có nhiều thời gian để sáng tạo cho công việc Bên cạnh đó, trẻ hóa giáo viên sẽ thíchhợp với lứa tuổi của trẻ mầm non trong việc chơi đùa, giáo dục Tuy nhiên, vẫn cónhững giáo viên lớn tuổi, trên thực tế thì lực lượng này có kinh nghiệm nhiều hơn

Để đáp ứng được nhu cầu quản lý nhà nước về giáo dục mầm non trong điềukiện kinh tế xã hội phát triển, quy mô trường lớp ngày càng tăng cũng như đảm bảo,nâng cao chất lượng giáo dục mầm non, trước hết đòi hỏi đội ngũ cán bộ quản lýcũng được kiện toàn

2.2 Những vấn đề chung về khảo sát thực trạng

2.2.1 Mục đích khảo sát thực trạng

Thu thập số liệu, thông tin chính xác, cụ thể về thực tế về quản lý hoạt độnggiáo dục âm nhạc cho trẻ ở các trường mầm non huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên

2.2.2 Nội dung khảo sát thực trạng

- Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lí về vai trò của hoạt động giáo dục

âm nhạc cho trẻ mầm non

- Thực trạng hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

+ Đánh giá của CBQL về hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

+ Đánh giá của GV, PHHS về hoạt động dạy học âm nhạc cho trẻ mầm non.+ Tự đánh giá của học sinh về hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non

- Thực trạng quản lí hoạt động giáo dục âm nhạc cho trẻ mầm non