phân tích, đánh giá hiệu quả kinh tế của dự án đầu tư xây dựng công trình thủy điện đắk mi 1, xã đắk choong – huyện đắk glei – tỉnh kon tum

Tình hình tiêu th đi n... Phân tích hi u qu tài chính .... K t qu tính toán các ch tiêu tài chính.

L I C M N

Trong quá trình nghiên c u và th c hi n lu n v n, tác gi đã nh n đ c s h ng d n

t n tình c a PGS.TS INH TU N H I, và nh ng ý ki n v chuyên môn quý báu c a các th y cô giáo trong khoa Công trình, khoa Kinh t và Qu n lý – Tr ng i h c

Th y l i

Tác gi xin chân thành c m n các th y cô trong Tr ng Th y l i đã ch b o và h ng

d n khoa h c và công ty C ph n T v n Xây d ng i n và Môi tr ng Qu c T cung

c p s li u trong quá trình h c t p, nghiên c u và hoàn thành lu n v n này

Do trình đ , kinh nghi m c ng nh th i gian nghiên c u còn h n ch nên Lu n v n khó tránh kh i nh ng thi u sót, tác gi r t mong nh n đ c nh ng ý ki n đóng góp c a quý đ c gi

Xin trân tr ng c m n!

Hà N i, ngày tháng n m 2016

Tác gi lu n v n

oàn Tu n Anh

M C L C

L I C M N i

L I CAM OAN ii

M C L C iii

DANH M C B NG BI U v

DANH M C CÁC T VI T T T vii

M U 1

CH NG I: GI I THI U T NG QUAN 4

1.1.Gi i thi u chung v ngành đi n Vi t Nam 4

1.1.1 Gi i thi u t ng quan v ngành đi n Vi t Nam 4

1.1.2 Vai trò ngành đi n 5

1.1.3 Hi n tr ng ngu n đi n Vi t Nam 8

1.1.4 Tình hình tiêu th đi n 12

1.2 Th c tr ng hi u qu kinh t c a các d án đ u t xây d ng công trình Th y đi n12 1.2.1 T ng quan v th y đi n Vi t Nam 12

1.2.2 L i ích và nh h ng c a công trình th y đi n 14

1.2.3 Hi u qu kinh t c a d án đ u t xây d ng công trình Th y đi n: 21

1.3 K t lu n ch ng I 24

CH NG II: C S LÝ THUY T TÍNH TOÁN VÀ ÁNH GIÁ HI U QU KINH T D ÁN U T XÂY D NG CÔNG TRÌNH TH Y I N 25

2.1 Khái ni m và phân lo i d án đ u t trong ngành đi n 25

2.1.1 Khái ni m v d án đ u t : 25

2.1.2 c tr ng đ u t ngành đi n 26

2.1.3 Phân lo i d án th y đi n 26

2.2 Quá trình th c hi n d án đ u t 27

S đ mô t quá trình th c hi n d án đ u t 27

2.2.1 Giai đo n chu n b đ u t 27

2.2.2 Giai đo n th c hi n đ u t 29

2.2.3 Giai đo n k t thúc xây d ng, đ a công trình vào khai thác s d ng 30

2.3 Ph ng pháp tính toán và các y u t nh h ng đ n hi u qu kinh t tài chính c a d án Th y đi n 31

2.3.1 Khái quát v hi u qu đ u t 31

2.3.2 Ph ng pháp đánh giá hi u qu đ u t c a d án 32

2.3.3 Các y u t nh h ng đ n hi u qu kinh t tài chính c a d án Th y đi n.48 2.4 K t lu n ch ng II 52

CH NG III: TH C TR NG VÀ ÁNH GIÁ HI U QU C A D ÁN U T XÂY D NG CÔNG TRÌNH TH Y I N K MI 1 53

3.1 Th c tr ng 53

3.1.1 Gi i thi u v d án đ u t xây d ng Th y đi n k Mi 1 53

3.1.2 Nhi m v c a d án 54

3.1.3 C s pháp lý 54

3.1.4 Tiêu chu n thi t k và c p công trình 54

3.1.5 Hi u qu kinh t c a d án đ u t xây d ng th y đi n k Mi 1 60

3.2 ánh giá th c tr ng hi u qu kinh t tài chính c a d án đ u t xây d ng công trình Th y đi n k Mi 1 68

3.2.1 Phân tích hi u qu kinh t - tài chính c a d án 68

3.2.2 Các y u t tham gia tính toán trong báo cáo d án đ u t : 70

3.2.3 ánh giá và nh n xét k t qu tính toán trong giai đo n DA T: 71

3.3 xu t gi i pháp nâng cao tính hi u qu kinh t - tài chính c a d án đ u t xây d ng công trình Th y đi n k Mi 1 72

3.3.1 Nâng cao tính hi u qu kinh t , tài chính c a d án trong giai đo n chu n b và giai đo n đ u t d án theo kinh nghi m 72

3.3.2 Nâng cao hi u qu kinh t tài chính c a d án theo ph ng pháp đ nh l ng 74

3.3.3 Phân tích hi u qu tài chính 76

3.3.4 K t qu tính toán các ch tiêu tài chính 77

3.3.5 Phân tích đ nh y: 77

3.4 K t lu n ch ng III: 78

K T LU N VÀ KI N NGH 80

K t lu n 80

Ki n ngh 81

TÀI LI U THAM KH O 82

PH C L C 84

DANH M C B NG

B ng 1.1 C c u ngu n đi n 2011-2012 10

B ng 1.2 C c u ngu n đi n n m 2014-2015 11

B ng 1.3 Chi phí v n đ u t th y đi n 21

B ng 1.4 T ng chi phí đ u t th y đi n 21

B ng 1.5 Khung giá đi n quy đ nh theo Quy t đ nh s 2014/Q -BCN 22

B ng 1.6 T ng h p chi phí v n c a s n xu t th y đi n 22

B ng 3.1 C p thi t k theo QCVN 04-05: 2012/BNNPTNT 55

B ng 3.2 Thông s chính D án Th y đi n k Mi 1 55

B ng 3.3 Thông s các h ng m c ph ng án ki n ngh 57

B ng 3.4 B ng t ng h p chi phí xây d ng 65

B ng 3.5 Ti n đ phân b v n đ u t 66

B ng 3.6.B ng hi u qu kinh t 68

B ng 3.7 B ng hi u qu tài chính 68

B ng 3.8 S li u đ u vào cho phân tích tài chính 74

B ng 3.9 B ng t ng h p k t qu phân tích tài chính 77

B ng 3.10 K t qu tính toán đ nh y 77

DANH M C BI U

Bi u đ 1.1 C c u ngu n đi n n m 2011 10

Bi u đ 1.2 C c u ngu n đi n n m 2012 10

Bi u đ 1.3 C c u ngu n đi n n m 2014 11

Bi u đ 1.4 C c u ngu n đi n n m 2015 11

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

N ng l ng đi n có vai trò vô cùng to l n trong s phát tri n v n hóa và đ i s ng c a nhân lo i Nhu c u đi n n ng c a c th gi i t ng tr ng ngày càng m nh hòa nh p v i

t c đ t ng tr ng c a n n kinh t chung và Vi t Nam c ng không n m ngoài vòng

xu th đó Theo ch tr ng c a ng và chính ph , Vi t Nam đ t m c tiêu ph n đ u

đ n n m 2020 c b n tr thành m t n c công nghi p phát tri n, c tính đ n n m

2020 nhu c u đi n s t ng g p đôi so v i th i đi m hi n t i Trong khi đó, theo T ng

s đ VII, t ng công su t các nhà máy đi n kho ng 60,000 MW bao g m: Th y đi n, nhi t đi n, đi n gió, đi n m t tr i, đi n sinh kh i, đi n nh p kh u…, trong đó th y

đi n l n, v a chi m kho ng 30,1% công su t toàn b h th ng l i đi n M t khác, giá thành s n xu t đi n n ng b ng th y đi n l i r t r so v i nhi t đi n do s d ng ngu n

n ng l ng tái sinh, ít nh h ng x u t i môi tr ng, có th l i d ng t ng h p và phòng ch ng thiên tai Do đó, Nhà n c ch tr ng đ y m nh khai thác ngu n th y

đi n nh m đ m b o cho vi c cân b ng h th ng đi n c n c đáp ng nhu c u phát tri n n n kinh t qu c dân c ng nh nhu c u c a nhân dân M t lo t các nhà máy th y

đi n l n nh đã và đang đ c xây d ng trên kh p đ t n c, đ c bi t là các nhà máy có quy mô v a và nh

Không th ph nh n vi c đ u t xây d ng các d án th y đi n đã và s góp ph n gia

t ng giá tr s n xu t công nghi p và ngân sách cho các đ a ph ng có d án c ng nh

t o thêm nhi u vi c làm cho lao đ ng đ a ph ng Song th c t vi c phát tri n th y

đi n trong đã gây ra nhi u h l y do thi u ki m tra, giám sát vi c th c hi n quy ho ch nên y ban nhân dân các t nh đã d dàng trong vi c c p Gi y ch ng nh n đ u t , c ng

nh ch p thu n ch tr ng nghiên c u đ u t các d án th y đi n khi n quy ho ch

th y đi n c a t nh th ng xuyên ph i đi u ch nh, b sung M t trong s h l y đó chính là không nh ng không mang l i nhi u hi u qu kinh t mà các d án còn làm

nh h ng nghiêm tr ng t i môi tr ng s ng c a ng i dân, gây lãng phí ngu n v n

đ u t

Theo Quy t đ nh phê duy t đi u ch nh Quy ho ch phát tri n đi n l c qu c gia giai

đo n 2011 – 2020 có xét đ n n m 2030 (G i t t là Quy ho ch đi n VII), trên sông k

Mi t nh Kon Tum có 5 d án th y đi n có công su t l n là k Mi 1 (84MW), k Mi

2 (98MW), k Mi 3 (), k Mi 4 (), k Mi 4A() D án th y đi n k Mi 1 đ c

d ki n xây d ng trên đo n sông k Mi và k Choong huy n k Glei đ c đ a ra

đ góp ph n cung c p đi n n ng cho phát tri n dân sinh kinh t c a T nh, đ ng th i

gi i quy t b t tình tr ng c ng th ng thi u đi n gi cao đi m cho toàn b h th ng đi n

Qu c gia d án tránh đ c nh ng sai l m c a các d án tr c đó, vi c ti n hành đánh giá hi u qu c a các d án tr c khi tri n khai th c hi n là vô cùng c n thi t và quan tr ng Hi u qu ph i có tính t ng h p, không ch kinh t mà c xã h i và môi

i t ng nghiên c u là d án xây d ng th y đi n

Ph m vi nghiên c u là ph n đánh giá hi u qu kinh t d án đ u t công trình th y

đi n k Mi 1, huy n k Glei, t nh Kon Tum

d ng công trình Th y đi n

Ch ng 3 Th c tr ng và đánh giá hi u qu c a d án đ u t xây d ng công trình th y

đi n k Mi1

CH NG I: GI I THI U T NG QUAN

n th i đi m hi n nay ngành đi n v n là ngành có tính đ c quy n cao khi hi n nay

T p đoàn i n l c Vi t Nam (EVN) là ng i mua và bán đi n duy nh t trên th

tr ng EVN là m t trong sáu t p đoàn m nh c a đ t n c, gi vài trò chính trong vi c

đ m b o cung c p đi n cho n n kinh t

EVN có nhi m v quy t đ nh chi n l c, đ nh h ng chi n l c phát tri n ngành đi n, phát tri n các d án đi n, cân đ i ngu n cung và nhu c u tiêu th trong n c V i vai trò tuy t đ i trong ngành đi n, EVN có quy n quy t đ nh g n nh t t c các v n đ trong ngành nh vi c mua đi n t đâu, giá mua đi n,

Ngành đi n hi n nay v n đang là ngành có nhu c u l n h n kh n ng s n xu t trong

n c Tình tr ng thi u đi n Vi t Nam v n còn ti p t c x y ra, đ c bi t là vào mùa khô khi các d án th y đi n thi u n c Nguyên nhân chính c a hi n t ng này là do giá

đi n th ng ph m hi n nay còn th p không khuy n khích đ c t nhân đ u t m nh vào các d án đi n khác mà t p trung ch y u vào các d án th y đi n v i chi phí v n hành th p nên ngành đi n n c ta v n l thu c r t l n vào th y đi n

Vi c đ u t trong ngành đ c s khuy n khích và h tr r t nhi u t phía Chính ph

G n đây Chính ph có đ a ra ph ng án phát tri n ngành đi n thi t th c, đáng nói

nh t là h tr vay v n v i lãi su t th p t ngân hàng Qu c t v tái thi t và phát tri n

c a WB đ đ u t các d án đi n

Các ngu n s n xu t đi n n c ta hi n nay ch y u t th y đi n và nhi t đi n Các ngu n n ng l ng tái t o hi n đang đ c ng d ng th nghi m t i m t s d án Trong quy ho ch cung ng đi n trong t ng lai, các ngu n n ng l ng tái t o này

đ c cân nh c phát tri n, t o ra ngu n cung ng m i tiên ti n

Theo quy t đ nh c a Th t ng Chính ph s 26/2006/Q -TTg v l trình xóa b đ c

quy n trong ngành đi n s g m 3 giai đo n:

- Giai đo n t 2005 - 2014: Cho phép c nh tranh trong l nh v c s n xu t đi n, xu

h ng này s thay th đ c quy n

- Giai đo n t 2015 - 2022: Cho phép c nh tranh trong l nh v c bán buôn đi n

- Giai đo n sau 2022: Cho phép c nh tranh trong l nh v c bán l , ngành đi n v n

đ ng theo c ch th tr ng

Trong ti n trình th c hi n công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c nh hi n nay, ngành

đi n có ý ngh a chi n l c vô cùng quan tr ng, ph i đi tr c m t b c và là đ ng l c cho c n n kinh t Ngành đi n đóng vai trò ch ch t trong m c tiêu đ a Vi t Nam

s m thoát kh i tình tr ng nghèo nàn, l c h u c a m t n c đang phát tri n và ti n lên

tr thành m t n c công nghi p phát tri n trong t ng lai không xa i n n ng là y u

t đ u vào c a t t c các ngành: công nghi p, nông nghiêp và d ch v Bên c nh đó, là nhu c u thi t y u đ i v i các h tiêu dùng cá nhân

Theo quy t đ nh s 428/Q -TTg ngày 18/03/2016 c a Th t ng chính ph v vi c phê duy t Quy ho ch phát tri n đi n l i qu c gia giai đo n 2011 - 2020, có xét đ n

n m 2030 đã xác đ nh m c tiêu cho ngành đi n:

1.1.2.1 M c tiêu t ng quát:

Huy đ ng m i ngu n l c trong n c và qu c t cho phát tri n đi n l c đ m b o cung

c p đ đi nv i ch t l ng ngày càng cao, giá đi n h p lý cho phát tri n kinh t - xã

h i c a đ t n c; s d ng đa d ng, hi u qu các ngu n n ng l ng s c p cho s n xu t

đi n; đ y m nh phát tri n và s d ng các ngu n n ng l ng tái t o cho s n xu t đi n,

t ng b c nâng cao t tr ng ngu n đi n s n xu t t ngu n n ng l ng tái t o nh m

gi m nh s ph thu c vào ngu n đi n nh p kh u, góp ph n đ m b o an ninh n ng

l ng, gi m nh bi n đ i khí h u, b o v môi tr ng và phát tri n kinh t - xã h i b n

v ng; hình thành và phát tri n h th ng đi n thông minh, có kh n ng tích h p v i ngu n n ng l ng tái t o có t l cao

1.1.2.2 M c tiêu c th :

Cung c p đ nhu c u đi n trong n c, đáp ng cho m c tiêu phát tri n kinh t - xã h i

c a c n c v i m c t ng tr ng GDP bình quân 7,0%/n m trong giai đo n 2016 –

u tiên phát tri n ngu n n ng l ng tái t o cho s n xu t đi n; t ng t l đi n n ng s n

xu t t các ngu n n ng l ng tái t o ( không k ngu n th y đi n l n và v a, th y đi n tích n ng) đ t kho ng 7% n m 2020 và trên 10% n m 2030

Xây d ng h th ng l i đi n v n hành linh ho t, kh n ng t đ ng hóa cao t khâu truy n t i đ n khâu phân ph i; th c hi n phát tri n các tr m bi n áp không ng i tr c

và bán ng i tr c đ nâng cao s n xu t lao đ ng ngành đi n

y nhanh ch ng trình đi n khí hóa nông thôn, mi n núi, đ m b o đ n n m 2020 h u

h t s h dân nông thôn đ c ti p c n và s d ng đi n

1.1.2.3 nh h ng và Quy ho ch phát tri n ngu n đi n:

Phát tri n cân đ i công su t ngu n trên t ng mi n: B c, Trung và Nam, đ m b o đ tin cây cung c p đi n trên t ng h th ng đi n mi n nh m gi m t n th t truy n t i, chia s công su t ngu n d tr và khai thác hi u qu các nhà máy th y đi n trong mùa m a và mùa khô,

Phát tri n h p lý các trung tâm đi n l c, k t h p v i phát tri n các ngu n đi n v a và

nh t i các vùng, mi n trong c n c nh m đ m b o đ tin c y cung c p đi n t i ch

và gi m t n th t trên h th ng đi n qu c gia c ng nh đ m b o tính kinh t c a các d

án, góp ph n phát tri n kinh t - xã h i cho t ng vùng và c n c

Phát tri n ngu n đi n m i đi đôi v i đ u t chi u sâu, đ i m i công ngh các nhà máy

đi n đang v n hành; đáp ng tiêu chu n môi tr ng; s d ng công ngh hi n đ i đ i

v i các nhà máy đi n m i

a d ng hóa các hình th c đ u t phát tri n ngu n đi n nh m t ng c ng c nh tranh, nâng cao hi u qu kinh t

y nhanh phát tri n ngu n đi n t n ng l ng tái t o (th y đi n, đi n gióm đi n m t

tr i, đi n sinh kh i v.v…), t ng b c gia t ng t tr ng c a đi n n ng s n xu t t ngu n n ng l ng tái t o trong c c u ngu n đi n;

u tiên phát tri n các ngu n th y đi n, nh t là các d án l i ích t ng h p (ch ng l ,

c p n c, s n xu t đi n); nghiên c u đ a nhà máy th y đi n tích n ng vào v n hành phù h p v i phát tri n c a h th ng đi n qu c gia nh m nâng cao hi u qu v n hành

c a h th ng đi n

Phát tri n các nhà máy nhi t đi n v i t l thích h p, phù h p v i kh n ng cung c p

và phân b c a các ngu n nghiên li u

Phát tri n các nhà máy đi n h t nhân nh m đ m b o n đ nh cung c p đi n trong

t ng lai khi ngu n n ng l ng s c p trong n c b c n ki t

Xu t, nh p kh u đi n: Th c hi n trao đ i đi n n ng có hi u qu v i các n c trong khu v c, đ m b o l i ích c a các bên, t ng c ng trao đ i đ đ b o an toàn h th ng

đi n, tr c hi n là v i các qu c gia khu v c ông Nam Á (ASEAN) và Ti u vùng sông Mê Kông (GMS)

1.1.2.4 nh h ng – Quy ho ch phát tri n l i đi n:

Xây d ng và nâng c p l i đi n, t ng b c đáp ng các tiêu chu n k thu c a l i

đi n truy n t i; đ n n m 2020, l i đi n truy n t i đ t tiêu chu n đ tin c y cho các thi t b chính và đ m b o đáp ng các tiêu chu n ch t l ng theo quy đ nh

Kh c ph c tình tr ng quá t i, ngh n m ch, ch t l ng đi n áp th p c a l i đi n truy n t i; đ m b o cung ng đi n v i đ tin c y đ c nâng cáo cho các trung tâm ph

t i

L i đi n truy n t i 500KV đ c xây d ng đ truy n t i đi n n ng t các trung tâm

đi n l c l n v trung tâm ph t i, liên k t các h th ng đi n mi n và trao đ i đi n n ng

v i các n c trong khu v c

L i đi n truy n t i 220KV đ c đ u t xây d ng theo c u trúc m ch vòng kép, các

tr m bi n áp trong khu vuecj có m t đ ph t i cao c n đ m b o thi t k theo s đ

h p lý đ đ m b o có th v n hành linh ho t Nghiên c u xây d ng các tr m bi n áp GIS, tr m bi n áp 220/22kV, tr m ng m, tr m bi n áp không ng i tr c t i các trung tâm ph t i ng d ng công ngh l i đi n thông minh trong truy n t i đi n

1.1.2.5 Liên k t l i đi n v i các n c trong khu v c:

Ti p t c nghiên c u h p tác, liên k t l i đi n v i các n c trong khu v c ASEAN và GMS

Th c hi n liên k t l i đi n v i Lào b ng các tuy n đ ng dây 220KV đ nh p kh u

đi n t các nhà máy Th y đi n t i Nam Lào và Trung Lào

Duy trì liên k t l i đi n v i Campuchia qua tuy n đ ng dây 220KV hi n có; nghiên

c u kh n ng t ng c ng liên k t l i đi n gi a Vi t Nam v i Campuchia thông qua các ch ng trình h p tác song ph ng và đa ph ng

Duy trì liên k t mua bán đi n gi a Vi t Nam và Trung Qu c qua các c p đi n áp 220KV, 110KV hi n có, nghiên c u gi i pháp hòa không đ ng b gi a các h th ng

đi n b ng tr m chuy n đ i m t chi u- xoay chi u Ti p t c nghiên c u kh n ng trao

đ i đi n n ng v i Trung Qu c qua l i đi n liên k t v i c p đi n áp 500kV

1.1.2.6 V cung c p đi n cho khu v c nông thôn mi n núi và h i đ o;

Ti p t c th c hi n Ch ng trình c p đi n nông thôn, mi n núi và h i đ o theo Quy t

đ nh phê duy t c a Th t ng Chính ph ; th c hi n cung c p đi n t l i đi n qu c gia, k t h p v i vi c cung c p đi n t ngu n n ng l ng m i cho khu v c nông thông,

mi n núi, h i đ o; đ m b o th c hi n đ c m c tiêu đ n n m 2020 h u h t s h dân nông thôn có đi n

1.1.3.1 Tình hình cung c p đi n:

Theo s li u báo cáo c a T p đoàn i n l c Vi t Nam, t ng đi n th ng ph m c

n c n m 2015 đ t 85,59 t kWh, t ng 12,6% so v i n m 2014, trong đó đi n cho công nghi p và xây d ng t ng 17,31%, nông nghi p và th y s n t ng 32,87%, th ng

m i và d ch v t ng 11,36%, qu n lý và tiêu dùng dân c t ng 7,07%

N m 2015 đi n s n xu t và nh p kh u c a toàn h th ng đi n qu c gia đ t 100,1 t kWh, t ng 15,1% so v i n m 2014

M c dù s n l ng đi n có s t ng tr ng tuy nhiên tình hình cung c p đi n n m v n

g p nhi u khó kh n, đ c bi t là các tháng mùa khô Vào mùa khô tình hình h n hán nghiêm trong kéo dài làm suy gi m công su t và s n l ng các nhà máy th y đi n,

m t s nhà máy nhi t đi n m i (H i Phòng, Qu ng Ninh, Uông Bí 2, C m Ph , ) l i

v n hành không n đ nh th ng x y ra s c , trong khi đó nhu c u v đi n l i t ng cao do n ng nóng d n đ n vi c m t cân đ i cung c u v đi n

Nguyên nhân c b n c a tình tr ng thi u đi n là do nhi u d án ngu n b ch m ti n đ nhi u n m qua Theo quy ho ch đi n VI, yêu c u đ n h t n m 2015 h th ng đi n ph i

đ t công su t l p đ t là 21000 MW, tuy nhiên đ n nay công su t này ch đ t 18400

MW trong đó công su t kh d ng ch đ t 14500-15500 MW

1.1.3.2 Ngu n cung đi n:

Hi n nay n c ta có hai ngu n s n xu t đi n n ng ch y u đó là th y đi n và nhi t

đi n Nhi t đi n hi n nay ch y u là ba ngu n: nhi t đi n than, nhi t đi n khí và nhi t

đi n d u Th i gian g n đây m t s d án s d ng các ngu n n ng l ng tái t o nh gió và m t tr i đ c ng d ng nhi u h n, góp ph n t o thêm ngu n cung c p đi n

n ng T ng công su t l p đ t ngu n đi n tính đ n ngày 31/12/2015 là 34080 MW, trong đó th y đi n chi m t tr ng là 46.07%, nhi t đi n là than 28.64%, nhi t di n d u 21.58% Turbine khi ch y khí, d u DO và nhi t đi n khí 3.39%, đi n gió và các ngu n khác 0.32%

Trong các ngu n cung c p đi n chính thì th y đi n v n chi m t tr ng cao, đóng vai trò quan tr ng trong c c u Tuy nhiên trong k ho ch phát tri n ngu n đi n c a chính

ph thì t tr ng th y đi n s gi m d n trong c c u t ng ngu n đi n s n xu t i u đó

đ c th hi n khi t 2010 đ n 2015 t tr ng các ngu n th y đi n gi m và thay vào đó

là s gia t ng c a các ngu n nhi t đi n bao g m nhi t đi n than và nhi t đi n khí

B ng 1.2 C c u ngu n đi n n m 2014-2015

Th y đi n 14,925.00 48.78% 15,702.10 46.07% Nhi t đi n than 7,058.00 23.07% 9,759.00 28.64% Nhi t đi n d u 1,050.00 3.43% 7,354.15 21.58% Turbine khi ch y khí, d u

s ti p t c đ c phát tri n và là nhóm ngành ch l c đ thúc đ y t ng tr ng c a đ t

n c

Chi m t tr ng th 2 trong c c u tiêu th đ n t vi c tiêu dùng c a ng i dân, trong

t ng lai s gia t ng v s l ng và thu nh p bình quân s là y u t tác đ ng tích c c

đ n nhu c u tiêu th đi n n ng trong l nh v c

1.2 Th c tr ng hi u qu kinh t c a các d án đ u t xây d ng công trình Th y

đi n

Vi t Nam là m t trong s các n c có ngu n tài nguyên n c phong phú trên th gi i,

v i t ng l ng dòng ch y n c m t bình quân hàng n m là 835 t m3 Tuy nhiên, do ngu n n c m t phân b không đ u gi a các vùng và các tháng trong n m, kho ng 70-75% l ng m a t p trung vào 3-4 tháng mùa m a, trong đó có nh ng tháng đ t t i 20-30% t ng l ng m a c c n m, gây nên c nh l l t; nh ng ng c l i, trong mùa khô thì nhi u n i không đ n c, gây nên tình tr ng h n hán nghiêm tr ng

V i ngu n tài nguyên n c m t phong phú nêu trên là 2360 sông su i l n nh trong

ph m vi c n c, đo n th ng ngu n và trung du cu các sông su i này th ng có đ

d c t ng đ i l n, nên r t thu n l i cho phát tri n và khai thác thu đi n

V i đ c đi m nêu trên, Vi t Nam là n c có ngu n tr n ng thu đi n t ng đ i

phong phú và là m t trong 14 n c giàu ngu n tài nguyên thu đi n trên th gi i

T ng tr l ng lý thy t ngu n tài nguyên thu đi n (t c t ng ti m n ng ngu n tài nguyên thu đi n theo lý thuy t) c a Vi t Nam đ t kho ng 300 t kWh/n m, v i t ng công su t l p máy t ng ng là 34,68 tri u kW

T ng tr l ng kinh t - k thu t ng n tài ngyên thu đi n (t c t ng tr n ng ngu n tài nguyên thu đi n có th khai thác m t cách thu n l i v m t k thu t và có hi u qu v

m t kinh t ) đ t kho ng 80 đ n 100 t kWh/n m, v i t ng công su t l p máy t ng

ng kho ng 18 đ n 20 tri u kW Trong đó:

- Th y đi n lo i v a và lo i l n (lo i có công su t tr m N > 10.000 kW/tr m): có

142 đ a đi m, v i t ng công su t t 18 – 18,65 tri u kW (chi m 90 - 93% t ng tr

n ng kinh t - k thu t ngu n tài nguyên th y đi n)

- Th y đi n nh các lo i (lo i có công su t tr m N > 10.000 kW/tr m): có t ng công su t t 1,6 – 2,0 tri u kW (chi m 7 – 10% t ng tr n ng kinh t - k thu t ngu n tài nguyên th y đi n)

Cùng v i vi c s n xu t đi n n ng, h ch a n c c a nhi u nhà máy th y đi n lo i v a

và lo i l n còn đ m nhi m vi c tham gia c t l , cung c p n c cho vùng trung du và

h du c a l u v c sông, k t h p giao thông th y, nuôi tr ng th y s n và du l ch trong vùng h ; trong đó có m t s công trình th y đi n tham gia phòng l h du nh : th y

đi n Hòa Bình, th y đi n Thác Bà, th y đi n Tuyên Quang, th y đi n S n La, trong các tháng mùa l thì nhi m v c t l cho h du là nhi m v s m t c a các công trình này ch không ph i phát đi n và quy trình v n hành h ch a c a các nhà máy th y

đi n ph i tuân th theo s đi u hành c a Ban phòng ch ng l t bão Trung ng Do đó, các công trình th y đi n này th c ch t là công trình th y l i - th y đi n làm nhi m v

tr th y và khái thác t ng h p tài nguyên n c

Theo TCXDVN 285-2002, quy mô tr m th y đi n đ c phân thành 5 c p:

- C p 1(lo i l n): Nlm ≥ 300 MW

- C p 2 (lo i v a): 50 ≤ Nlm < 300 MW

- C p 3 (lo i v a): 5 ≤ Nlm < 50 MW

- C p 4 (lo i nh ): 0,2 ≤ Nlm < 5 MW

- C p 5 (lo i nh ): Nlm < 0,2 MW

- Tr m th y đi n có Nlm > 1000 MW đ c coi là tr m th y đi n siêu c p Theo

B Công nghi p t i quy t đ nh 709/Q -NLDK ngày 13/4/2004, quy mô tr m th y

b n ph n c a ng i xây d ng, c ng nh c quan ch c n ng khi c p gi y phép xây

d ng, c n cân nh c hai ph ng di n đ i ngh ch v i nhau: s c n thi t và l i ích mang

l i cho con ng i c a công trình s đ c xây d ng, và tác h i tr c m t c ng nh lâu dài c a công trình đó

S cân nh c tính toán này ph i đ c th c hi n đ y đ và khoa h c, trên c s quy n

l i chung c a c ng đ ng, qu c gia và s d ng các ph ng pháp phân tích tiên ti n

nh t Xây d ng m t cái đ p trên m t con sông c ng gi ng nh xây m t xa l qua m t vùng hoang dã, nó s chia c t môi tr ng thiên nhiên thành hai không gian khác nhau Trong tr ng h p đ p có h ch a đ đi u hòa dòng n c thì dòng ch y t nhiên c a con sông s thay đ i S thay đ i s nhi u hay ít tùy theo h ch a đ c v n hành nh

th nào Khi dòng ch y t nhiên c a m t con sông thay đ i, thì h sinh thái trong l u

v c con sông đó c ng b nh h ng và có th m t m t th i gian khá lâu m i tìm đ c

s cân b ng m i, ho c th m chí không tìm l i đ c l i cân b ng ban đ u

Các d án th y đi n th ng n m nh ng vùng r ng núi nên khi xây d ng c n ph i khai quang m t di n tích l n đ xây các công trình nh : đ ng sá, đ p, nhà máy,

đ ng dây d n đi n Ph n lòng h s b ng p n c c ng ph i đ c khai quang, và dân c trong vùng ph i đ c d i đi ch khác Nh ng ho t đ ng này s nh h ng lên môi tr ng thiên nhiên đã có s n tr c đó và tác đ ng lên h sinh thái c a khu v c

i s ng c a dân c trong vùng c ng nh các giá tr v n hóa l ch s c a khu v c d

án c ng s b thay đ i ho c bi n m t hoàn toàn có th đánh giá đúng đ n l i ích

c a m t d án th y đi n, t t c các y u t nêu trên c n đ c phân tích đ y đ , k c

nh ng thi t h i hay l i ích không th ho c r t khó đ nh

1.2.2.1 L i ích c a công trình Th y đi n:

Linh ho t: cung c p đi n n ng, th y đi n là ngu n cung ng linh ho t, b i kh n ng

đi u ch nh công su t Nh công su t ph đ nh c a th y đi n, có th t i u hóa bi u đ

ph t i ch y n n b i các ngu n kém linh ho t h n (nh các nhà máy nhi t đi n ho c

đi n h t nhân)

Nhà máy th y đi n tích n ng làm vi c nh acquy, tr kh ng l b ng cách tích và x

n ng l ng theo nhu c u h th ng đi n

M t u đi m c a th y đi n là có th kh i đ ng và phát đ n công su t t i đa ch trong vòng vài phút, trong khi nhi t đi n (tr tu c bin khí - gas turbine) ph i m t vài gi hay nhi u h n trong tr ng h p đi n nguyên t Do đó, th y đi n th ng dùng đ đáp ng

ph n đ nh là ph n có yêu c u cao v tính linh ho t mang t i

V n hành hi u qu : Nguyên t c v n hành m t nhà máy th y đi n v i m c tiêu t i đa hóa l ng đi n phát ra, đ c th hi n trong ba tiêu chu n: gi m c n c h càng cao càng t t đ t i đa hóa th n ng c a n c; (duy trì l ng n c ch y máy càng nhi u càng t t, hay nói cách khác là gi m thi u l ng n c x th a; và ch y tu c bin đi m

có n ng su t cao nh t

Tiêu chu n và mâu thu n v i nhau vì khi m c n c h cao thì xác su t x th a c ng s cao

Tiêu chu n có th mâu thu n v i tiêu chu n khi n c có quá nhi u, c n phát t i đa là

đi m mà n ng su t c a tu c bin không ph i là cao nh t

Trong m t th tr ng mua bán đi n t do v i giá đi n theo th tr ng, có th thay đ i

t ng gi thì bài toán tr thành t i đa hóa l i nhu n t bán đi n ch không ph i t i đa hóa l ng đi n phát ra C ng thêm y u t b t đ nh t d báo giá đi n, bài toán t i u

v n hành nhà máy hay h th ng th y đi n càng tr nên ph c t p h n D báo dài h n

l ng n c vào h , do đó tr nên c n thi t đ có th s d ng tài nguyên n c m t cách hi u qu nh t c ng nh gi m thi u nh ng tác đ ng x u khi h n hán hay l l t

s ch, h u nh không phát khí th i gây hi u ng nhà kính

n ng r t l n v b o t n h sinh thái, c i thi n kh n ng kinh t và t ng c ng s công

b ng xã h i

- Gi m phát th i: B ng cách s d ng ngu n n c thay vì các lo i nhiên li u hoá

th ch (đ c bi t là than), thu đi n gi m b t ô nhi m môi tr ng, gi m b t các tr n

m a axít, gi m axit hoá đ t và các h th ng th y sinh Thu đi n th i ra r t ít khí hi u

ng nhà kính so v i các ph ng án phát đi n quy mô l n khác, do v y làm gi m s nóng lên c a trái đ t

L ng khí nhà kính mà thu đi n th i ra nh h n 10 l n so v i các nhà máy tuabin khí chu trình h n h p và nh h n 25 l n so v i các nhà máy nhi t đi n than N u ti m

n ng thu n ng th c t còn l i mà đ c s d ng thay cho các nhà máy nhi t đi n đ t nhiên li u hoá th ch thì h ng n m còn có th tránh đ c 7 t t n khí th i n a i u này

t ng đ ng v i vi c m i n m tránh đ c m t ph n ba các ch t khí do con ng i th i

ra hi n nay, ho c ba l n các khí th i c a xe h i trên hành tinh

phát đi n, mà x l i ngu n n c quan tr ng này đ s d ng vào nh ng vi c khác

H n n a, các d án thu đi n còn s d ng n c đa m c tiêu Trên th c t , h u h t các

đ p và h ch a đ u có nhi u ch c n ng nh : cung c p n c cho s n xu t l ng th c

H ch a còn có th c i thi n các đi u ki n nuôi trông th y s n và v n t i th y

Tuy nhiên, l i ích c c b c a m t nhà máy th y đi n đôi lúc mâu thu n v i ch c n ng

c n b n c a m t h ch a Ví d , trong mùa khô h n, nhà máy có th quy t đ nh ng ng

phát đi n trong m t th i gian nào đó (ngh a là không x n c v h l u) vì nhi u lý do khác nhau (ví d đ s a ch a tu c bin) T ng t trong mùa l , nhà máy có th gi

m c n c h cao (đ t ng công su t phát đi n) do đó làm gi m kh n ng đi u ti t l

c a h ch a

phát huy đ c t i đa tài nguyên n c, các c quan ch c n ng v i vai trò là ng i

qu n lý tài nguyên và đi u hòa l i ích chung cho c khu v c - c n có nh ng quy

đ nh h p lý trong vi c v n hành các nhà máy th y đi n đ b o đ m tài nguyên n c

đ c s d ng m t cách công b ng và hi u qu cho toàn xã h i

chính đáp ng nhu c u đi n qu c gia n nay, các công trình thu đi n đã khai thác

đ c kho ng 4.238 MW, chi m h n 40% t ng công su t l p máy c a toàn h th ng

đi n qu c gia (kho ng 10.445 MW) L ng n c s d ng đ phát đi n t dung tích

h u ích c a các h ch a thu đi n kho ng 13,6 t m3

phép tài tr cho các nhu c u h t ng c s c b n khác, c ng nh đ xoá đói gi m nghèo cho nh ng ng i dân b nh h ng b i vi c xây d ng thu đi n, và c ng đ ng

dân c nói chung

- C i thi n công b ng xã h i:Thu đi n có ti m n ng r t l n trong vi c c i thi n

công b ng xã h i trong su t th i gian d án đ c tri n khai và qu n lý theo cách th c

đ y m nh s công b ng gi a các th h hi n t i và t ng lai, gi a các c ng đ ng b n

đ a và trong khu v c, gi a các nhóm b thi t h i và toàn xã h i nói chung

Do chi phí đ u t ban đ u cao cho các nhà máy th y đi n đã đ c các th h hi n t i trang tr i, nên các th h t ng lai s nh n đ c ngu n đi n trong th i gian dài v i chi phí b o trì r t th p

Doanh thu c a các nhà máy th y đi n th ng “gánh thêm” ph n chí phí cho các ngành

s d ng n c khác nh : n c sinh ho t, t i và ch ng l , do v y nó tr thành công c

đ chia s ngu n tài nguyên chung m t cách công b ng

Các d án thu đi n còn có th là m t công c đ thúc đ y s công b ng gi a các

nhóm ng i b thi t h i và toàn xã h i nói chung, khi th c hi n c nh ng ch ng trình

di dân và tái đ nh c đ c qu n lý t t d n đ n m t s chia s l i nhu n đ b o đ m

r ng nh ng ng i b thi t h i s có cu c s ng t t h n sau khi d án hoàn thành so v i

tr c kia

- Th y đi n và c ch phát tri n s ch (CDM): Vai trò c a thu đi n trong vi c

đáp ng các ngh a v Kyoto: C ch c a d án C ch Phát tri n S ch (CDM) c a Ngh đ nh th Kyoto d a trên các d án đ c xây d ng t i các n c đang phát tri n

L ng c t gi m phát th i ti m n ng ch y u nh vào các công trình th y đi n L ng

l n CO2 c t gi m nh s n xu t 1 MWh n ng l ng tái t o đ i v i m i l i đi n là r t khác nhau, t m c th p là 0,25 t n CO2/MWh Braxin đ n m c cao là 1,1 t n CO2/MWh Nam Phi Cho đ n nay, thu đi n là lo i nhà máy c t gi m phát th i thành công nh t trong CDM Vi t Nam con s này là 0,5408 t n CO2/MWh

r ng trong nh ng th p k g n đây đã gây ra nh ng h u qu sinh thái nghiêm tr ng trên

ph m vi toàn c u Bi u hi n rõ r t nh t là s gia t ng c a nhi t đ trái đ t, ho t đ ng

c a bão l t, h n hán, cháy r ng, d ch b nh… Bên c nh đó, di n tích r ng ngày càng thu h p, d n đ n đa d ng sinh h c ( DSH ) r ng ngày càng b suy gi m, các gi ng loài đ ng, th c v t quí hi m có nguy c b tuy t ch ng đã và đang là nguyên nhân chính d n đ n s tàn phá c a thiên tai ngày càng kh c li t

- Dòng ch y c n ki t: V phía h l u, do dòng ch y c n ki t, nhi u vùng b xâm

th c, n c bi n dâng cao đã nh h ng tiêu c c đ n s n xu t và đ i s ng

sông, đ c coi là nguyên nhân làm s t gi m nghiêm tr ng ngu n cá C ng theo các

nhà sinh h c, kho ng 20% loài sinh v t n c ng t trên b v c tuy t ch ng do tác đ ng

c a nh ng con đ p ng n các dòng sông

Tác đ ng tr c tiên c a các d án th y đi n đó là làm bi n đ i s l ng và ch đ dòng ch y c a sông, nh h ng không t t đ n h sinh thái th y sinh trong sông h

l u các công trình

Bên c nh đó, nhi u công trình thu đi n dùng đ ng ng áp l c đ d n n c t h

ch a đ n nhà máy thu đi n, đ t o ngu n n c l n, nâng cao hi u qu phát đi n, nên

đo n sông t đ p đ n nhà máy không có n c tr thành m t đo n sông ch t, có chi u dài t vài km đ n hàng ch c km ngay sau tuy n đ p chính Ví d , sau tuy n đ p c a

h sông Ba H đo n sông ch t dài 8km, c a h ng Nai 3 dài 4km, h thu đi n

N m Chi n dài h n 16km và nhi u h thu đi n nh khác

- Ng n dòng tr m tích: Ngoài gây s t gi m sinh v t, đ p ch n còn ng n dòng

ch y tr m tích xu ng h l u, khi n nhi u b sông suy y u và s t đáy sông

s n l ng đi n, nhi u h ch a thu đi n t ng c ng vi c tích n c đ d tr phát đi n, nên l ng n c x xu ng h l u không đáng k , đôi khi ng ng hoàn toàn T đó, gây

nh h ng b t l i đ n vi c cung c p n c cho các m c đích s d ng khác h du nh :

c p n c sinh ho t, t i tiêu, giao thông, thu s n đ ng th i làm bi n đ i ch đ dòng ch y và suy thoái h sinh thái th y sinh

bi n đ i r t nhi u ch t l ng n c trong th i gian đ u tích n c vào lòng h do quá trình phân hu th c v t trong lòng h Do thay đ i ch đ dòng ch y nên l ng các

ch t h u c trong n c c a các công trình thu đi n b gi m, s đa d ng và s l ng các loài cá và các loài thu sinh b thay đ i rõ r t, đ c bi t là nh ng lo i di trú theo mùa, ho c làm m t đi các bãi đ trong mùa sinh s n

- M t trong nh ng nguyên nhân gây l l t: Ngoài lý do thiên nhiên là m nhi u

t o nên l l t, đôi lúc tác đ ng c a con ng i l i là nguyên nhân chính

G n đây, thông tin cho r ng, c xây h th y đi n là gây l l t là hoàn toàn oan cho các

d án th y đi n D i góc đ k thu t, qu n lí v n hành, h th y đi n ch ng l đ c nhi u h n là gây nên l l t Có th kh ng đ nh, th y đi n không ph i là nguyên nhân gây l l t, mà quy ho ch sai, v n hành sai các công trình th y đi n m i là m t trong

nh ng nguyên nhân gây ra l l t ó là ch a k đ n “công lao” c a th y đi n trong

kh n ng đi u ti t gi m thi u nguy c l l t

Vi t Nam, l ng đi n do th y đi n mang l i chi m t tr ng khá l n, nhu c u dùng

đi n còn gia t ng trong khi phát tri n các ngu n đi n khác còn nhi u khó kh n do v n,

do trình đ k thu t ch a cho phép… Th i gian qua, m t s h th y đi n đã có nh ng

nh h ng nh t đ nh v môi tr ng nh : gia t ng tình hình l h du, làm m t s thác

n c b c n ki t, nh h ng đ n c nh quan môi tr ng

Trong các đ t l l n x y ra, đ c bi t mi n Trung, Tây Nguyên, d lu n r lên nguyên nhân l l n, do h th y đi n (HT ) V chuyên môn đ n thu n, đ u tiên ph i nói là th i ti t ngày càng ph c t p, tình hình r ng đ u ngu n b ch t phá nên n c v nhi u, ti p đó là có th có n i nào đó, do v n hành l c a các h th y đi n ch a chính xác, d n đ n l l n (l n h n tr ng h p n u không có h th y đi n) Tr c khi có h

ch a n c Hòa Bình (trên Sông à), c tháng 5 tháng 6 hàng n m, các t nh phía h

du, đ c bi t Hà N i đã ph i lo ch ng l Khi có h ch a n c th y đi n Hòa Bình thì tình hình l l t phía h du g n nh đ c lo i tr Khi h th y đi n S n La, Na Hang, Lai Châu, Hu i Qu ng, B n Chát hoàn thành thì không ai còn ngh t i chuy n l l t Sông H ng n a

- Chi phí đ u t l n: Chi phí ban đ u cho m t h th ng thu đi n th ng l n h n

so v i các nhà máy nhi t đi n đ t nhiên li u hoá th ch, và th i gian xây d ng kéo dài

Su t chi phí đ u t cho th y đi n th ng l n g p 1,2 đ n 1,5 l n so v i nhà máy nhi t

đi n Chi phí này không ch đ u t vào chính công trình mà có m t ph n đáng k giành cho vi c gi i phóng m t b ng, di dân tái đ nh c n đ nh c a ng i dân Trong

đi u ki n ngày hôm nay, khi mà yêu c u v phát tri n b n v ng ngày càng kh t khe, yêu c u v ch t l ng cu c s ng ngày càng cao s càng làm gia t ng su t chi phí đ u

t vào công trình th y đi n

1.2.3 Hi u qu kinh t c a d án đ u t xây d ng công trình Th y đi n:

1.2.3.1 Xét hi u qu c a các d án theo su t đ u t và giá đi n:

Chi phí đ u t xây d ng công trình th y đi n

- Chi phí tài chính: Vi t Nam đã ti p c n đ c v i nh ng ngu n v n l n v i chi phí th p i u này th ng u ái v i nh ng d án có chi phí đ u t ban đ u l n nh ng chi phí ho t đ ng th p nh th y đi n

- Chi phí nhiên li u: ây không ph i là v n đ đáng quan tâm c a th y đi n vì

đ c thù c a th y đi n v n không s d ng nhiên li u

- Chi phí đ u t : Chi phí đ u t th y đi n ph thu c vào v trí d án, thông

th ng thì vào 1400 USD/kW n u lãi vay đ c tính trong th i gian xây d ng, c n ph i tính chi phí phát đi n c đ nh trên m i kWh tính đ c, ta ph i bi t chi phí đ u t ban đ u, lãi su t và chi phí v n ch s h u, s gi s d ng hàng n m và vòng đ i c a nhà máy phát đi n a s các t máy th y đi n ch có th ch y kho ng 4000 gi m t

tính đ c chi phí phát đi n, ph i xem xét t t c các chi phí: chi phí c đ nh và chi

phí v n hành – qu n lý (O&M) Chi phí v n hành th ng vào kho ng 0,2 cent/kWh

B ng 1.4 T ng chi phí đ u t th y đi n

Chi phí c đ nh (cent/kWh)

V n hành - qu n lý (cent/kWh)

T ng

Giá bán đi n:

Giá bán l đi n hi n nay do b Công th ng quy đ nh, khi mu n thay đ i giá bán, B

ph i trình ph ng án và g i lên Th t ng đ xin thông qua Trên c s giá bán l

đi n, EVN s cân đ i và ra quy t đ nh v giá mua vào các ngu n đi n c ng nh c c u ngu n D a trên các tính toán chi phí bên trên, có th th y th y đi n là ngu n có chi phí r nh t

V giá mua đi n c a EVN, giá này do EVN th a thu n v i t ng ngu n đi n khác nhau

và v i t ng công trình khác nhau, d a trên c s giá tr n và sàn do B Công th ng quy đ nh

B ng 1.5 Khung giá đi n quy đ nh theo Quy t đ nh s 2014/Q -BCN Giá đi n thanh cái c a các nhà máy th y đi n có công su t > 30MW

Mùa khô (t 01/10 đ n 30/06 n m sau) 2,5 - 5,0 US cent/kWh

V i chi phí d án th y đi n nh trên và giá bán đi n quy đ nh c a Nhà n c, coi các

y u t tác đ ng bên ngoài đ n các d án là thu n l i thì ta có th nh n th y các d án

th y đi n hi n nay mang l i hi u qu t ng đ i l n Nh ng t d án trên gi y đ n th c

t là c m t khác bi t r t l n Có hay ch ng các d án th y đi n này ch mang l i hi u

qu tài chính cho ch đ u t , còn hi u qu kinh t c a toàn xã h i thì không ph i d án nào c ng mang l i và trong đó đã có r t nhi u các d án sau khi hoàn thi n đ a vào s

d ng đã gây ra nh ng thi t h i c v ng i và c a không th bù đ p đ c

1.2.3.2 Xét hi u qu c a các d án trên th c t

N c ta có ti m n ng th y đi n khá l n, t p trung vùng Tây B c, mi n Trung và Tây Nguyên Vi c khai thác ngu n tài nguyên thiên nhiên quý giá này s góp ph n đ m

b o an ninh n ng l ng qu c gia Bên c nh đó, ngành đi n Vi t Nam hi n nay v n có

c u l n h n cung và nhu c u d báo s ti p t c t ng trong dài h n v i t c đ cao h n

hai l n t ng tr ng GDP, do đó vi c đ u t vào ngu n cung c a th y đi n luôn đ c khuy n khích và quan tâm c a chính ph v các chính sách thu , lãi su t

Tính đ n cu i n m 2015, c n c hi n còn 899 d án th y đi n (24.880 MW), trong

đó, đã đi vào v n hành phát đi n 260 d án (13.694,2 MW); đang thi công xây d ng

211 d án (6.712,6 MW) đ đ a vào v n hành t nay đ n n m 2017

Vi c đ u t thu đi n không đ n gi n, b i su t đ u t l n, th i gian thu h i v n dài,

ph n l n các d án thu đi n n m vùng sâu, vùng xa, đ a hình hi m tr , giao thông khó kh n, đ ng đi n đ u n i truy n t i xa Bên c nh đó h th ng truy n t i đi n ch a đáp ng nhu c u đ u n i t các nhà máy thu đi n M t khác, h t ng c s trong khu

v c nông thôn mi n núi quá y u kém nên công tác v n chuy n v t t thi t b và c p

đi n thi công không đ n gi n Ngoài ra, vi c đ u t thu đi n còn ch u nhi u y u t

nh : tr t giá do suy thoái kinh t , chính sách tín d ng, thiên tai l l t, h n hán kéo dài làm nh h ng không nh đ n hi u qu kinh t c a các d án

Chính ph cho phép ng h các t ch c cá nhân đ c phép đ u t các công trình Th y

đi n không gi i h n công su t Chính vì đi u đó nên đa s các ch đ u t khi đ u t

d án thì công tác kh o sát, thi t k , l a ch n công ngh xây đ ng đ p, l p thi t k k thu t, thi t k b n v thi công đ u tìm các đ n v t v n có n ng l c, kinh nghi m th c

hi n và tuân th nghiêm ng t các quy đ nh, quy chu n, tiêu chu n đ c phép áp d ng

Vi c thi công xây d ng các công trình này c ng đ u m i các t p đoàn, t ng công ty, công ty chuyên v xây d ng, có nhi u kinh nghi m, n ng l c đ m nh n Công tác giám sát và qu n lý ch t l ng thi công đ c đánh giá là th c hi n theo đúng các ch

d n, yêu c u Không nh ng v y, các d án này bên c nh vi c xác đ nh nh ng tác đ ng

ti m n ng tích c c th ng nhìn th y đ c c a d án nh : n ng l ng th y đi n, n c

t i cho s n xu t nông nghi p, cung c p n c sinh ho t, công nghi p, l i ích t nuôi

tr ng th y s n và gi i trí t h ch a, giao thông th y hay s gi m nh nh ng thi t h i

do l , do xâm nh p m n c a n c bi n; còn chú tr ng nhi u đ n vi c tính toán các tác

đ ng ti m n ng tiêu c c đ c bi t là thi t h i cho xã h i và môi tr ng th ng vô hình

và t ng đ i khó xác đ nh nh : r i ro v đ p, hi u ng nhà kính, tác đ ng c a chi m

đ t đai, phá r ng, s m t đi nh ng di tích l ch s , di s n v n hóa,… Chính vì v y, các

d án th y đi n l n th ng đ t đ c hi u qu kinh t r t l n và ít x y ra nh ng s c

Tuy nhiên, do phát tri n quá “nóng” nên vi c đ u t xây d ng các d án th y đi n đã

b c l nhi u v n đ t n t i C th do thi u ki m tra, giám sát vi c th c hi n quy

ho ch nên y ban Nhân dân các t nh đã quá d dàng trong vi c c p Gi y ch ng

nh n đ u t , c ng nh ch p thu n ch tr ng nghiên c u đ u t khi n Quy ho ch

th y đi n c a t nh c ng nh c a B th ng xuyên ph i đi u ch nh, b sung

Th c t tri n khai c ng cho th y, y ban Nhân dân các t nh ch a chú ý nhi u đ n các

y u t v xã h i, môi tr ng, ph t i, h th ng đ u n i đi n, n ng l c và kinh nghi m

c a các nhà đ u t , công tác đánh giá môi tr ng chi n l c ( MC) b xem nh , ch t

l ng ch a cao do ch a có quy đ nh yêu c u b t bu c, báo cáo MC ch a đ c l ng ghép vào quy ho ch phát tri n th y đi n,… mà ch chú tr ng đ n y u t v kinh t , d n

t i c p phép đ u t cho quá nhi u d án, th m chí c nh ng d án không có trong quy

ho ch và sau này ph i ki n ngh b sung, đi u ch nh

Tuy nhiên c ng không th ph nh n vi c đ u t xây d ng các d án th y đi n đã và

s góp ph n gia t ng giá tr s n xu t công nghi p và ngân sách cho các đ a ph ng có

d án; t o thêm nhi u vi c làm cho lao đ ng đ a ph ng Vi c đ u t xây d ng các h

ch a th y đi n c ng s góp ph n quan tr ng trong vi c tr và đi u hòa n c cho các nhu c u khác, đ c bi t là vào mùa khô Các chuyên gia n ng l ng kh ng đ nh: vi c phát tri n các d án th y đi n c n ph i cân đ i các l i ích

CH NG II: C S LÝ THUY T TÍNH TOÁN VÀ ÁNH GIÁ HI U

đ c ti n hành đ đ t đ c m t m c tiêu phù h p v i các yêu c u quy đ nh, bao g m

c các ràng bu c v th i gian, chi phí và ngu n l c

Gi i h n l i d án đ u t xây d ng công trình theo đ nh ngh a c a lu t Xây d ng

Vi t Nam s 50/2014/QH13 ngày 18-06-2014: D án đ u t xây d ng là t p h p các

đ xu t có liên quan đ n vi c s d ng v n đ ti n hành ho t đ ng xây d ng đ xây

d ng m i, s a ch a, c i t o công trình xây d ng nh m phát tri n, duy trì, nâng cao

ch t l ng công trình ho c s n ph m, d ch v trong th i h n và chi phí xác đ nh giai đo n chu n b d án đ u t xây d ng, d án đ c th hi n thông qua Báo cáo nghiên c u ti n kh thi đ u t xây d ng, Báo cáo nghiên c u kh thi đ u t xây d ng

ho c Báo cáo kinh t - k thu t đ u t xây d ng

Trong h th ng c s h t ng ngành đi n là m t trong nh ng ngành kinh t m i nh n,

nó đòi h i m t c ch riêng bi t và có nhu c u v n đ u t l n M t khác nó còn mang tính ch t công ngh - hi n đ i

đ u t xây d ng m t công trình thu c ngành đi n ph i c n m t qu th i gian khá dài B t đ u t nh ng ý t ng, các nghiên c u, các báo cáo, các đ án, các quá trình xây d ng và v n hành Bên c nh đó c ng c n ph i tính toán đ n tính đ ng b trong phát tri n ngu n và l i, b i n u không đ m b o tính đ ng b s gây ra s m t cân

b ng trong v n hành s d n đ n tính công ngh - th i đ i không còn đ m b o Ngoài

ra, đ u t ngành đi n c ng có liên quan m t thi t đ n s phát tri n c a các ngành khác,

ví d nh ngành than, d u khí,

Trong ngành đi n có nhi u ph ng án đ u t và các lo i d án đi n khác nhau i u

đó đòi h i m t quá trình nghiên c u, kh o nghi m và quy ho ch chu n xác Xu t phát

t lu n đi m này mà d án đi n ph i b t đ u t nh ng nghiên c u trong t ng s đ phát tri n đi n l c

C n c trên d li u c a t ng s đ phát tri n đi n l c mà ta chia ra hai lo i quy ho ch: quy ho ch ngu n đi n và quy ho ch l i đi n

Trong quy ho ch ngu n đi n g m có ngu n th y đi n, nhi t đi n (than, d u, khí ),

đi n nguyên t và th i gian g n đây m t s d án s d ng các ngu n n ng l ng tái

t o nh gió và m t tr i đ c b t đ u đ c ng d ng th nghi m t i m t s d án Trong quy ho ch l i đi n g m: l i truy n t i và l i phân ph i

B t ngu n t các d li u trong t ng s đ phát tri n đi n l c v i các v n đ v quy

ho ch ngu n và l i mà hình thành các d án v đi n Tuy nhiên, do th ch chính tr , pháp lu t và c ch n n kinh t nên ta có các d án đi n thu c ngành đi n Vi t Nam và các d án đi n không thu c ngành đi n Vi t Nam

2.2 Quá trình th c hi n d án đ u t

D án đ u t xây d ng và quá trình đ u t xây d ng c a b t k d án nào c ng g m

03 giai đo n: Chu n b đ u t (Chu n b d án – Theo Lu t Xây d ng 2014); Th c

hi n đ u t (Th c hi n d án); K t thúc xây d ng và đ a công trình vào khai thác s

d ng (K t thúc xây d ng đ a công trình c a d án vào khai thác s d ng) Quá trình

th c hi n d án đ u t có th mô t b ng hình sau:

S đ mô t quá trình th c hi n d án đ u t

2.2.1 Giai đo n chu n b đ u t

T o ti n đ và quy t đ nh s thành công hay th t b i 2 giai đo n sau, đ c bi t là v i giai đo n v n hành k t qu đ u t giai đo n này, v n đ ch t l ng, chính xác c a

k t qu nghiên c u T ng chi phí giai đo n chu n b đ u t chi m t 0,5-15% v n đ u

t ch y vào d án Trong giai đo n này c n gi i quy t các công vi c sau:

- Nghiên c u s c n thi t đ u t và quy mô đ u t

- Ti n hành xúc ti n, th m dò th tr ng trong và ngoài n c đ tìm ngu n cung

ng v t t , thi t b , tiêu th s n ph m Xem xét các kh n ng huy đ ng các ngu n v n

và l a ch n hình th c đ u t ( Các b c chi ti t theo quy đ nh t i Kho n 1 i u 50

N i dung Báo cáo nghiên c u ti n kh thi đ c th c hi n theo quy đ nh t i i u 53

c a Lu t Xây d ng n m 2014, trong đó ph ng án thi t k s b trong Báo cáo nghiên

c u ti n kh thi có các n i dung sau:

- S b v đ a đi m xây d ng; quy mô d án; v trí, lo i và c p công trình chính

- B n v thi t k s b t ng m t b ng d án; m t b ng, m t đ ng, m t c t công trình chính c a d án

- B n v và thuy t minh s b gi i pháp thi t k n n móng đ c l a ch n c a công trình chính

- S b v dây chuy n công ngh và thi t b công ngh (n u có)

- Th m đ nh Báo cáo nghiên c u ti n kh thi và quy t đ nh ch tr ng đ u t xây

d ng đ c th c hi n theo i u 8 ngh đ nh s 59/2015/N -CP ngày 18/6/2015 c a Chính ph v qu n lý d án đ u t xây d ng nh sau:

1 i v i d án s d ng v n đ u t công, vi c th m đ nh Báo cáo nghiên c u ti n

kh thi và quy t đ nh ch tr ng đ u t đ c th c hi n theo quy đ nh c a pháp lu t v

đ u t công

2 i v i các d án nhóm A s d ng v n nhà n c ngoài ngân sách, v n khác (tr các d án quy đ nh t i Kho n 1 c a i u này) ch a có trong quy ho ch ngành, quy ho ch xây d ng đ c duy t, ch đ u t ph i báo cáo B qu n lý ngành, B Xây

d ng ho c đ a ph ng theo phân c p đ xem xét, ch p thu n b sung quy ho ch theo

th m quy n ho c trình Th t ng Chính ph ch p thu n b sung quy ho ch tr c khi

l p Báo cáo nghiên c u ti n kh thi theo quy đ nh

C quan, t ch c đ c giao nhi m v ch trì th m đ nh Báo cáo nghiên c u ti n kh thi có trách nhi m l y ý ki n ch p thu n ch tr ng đ u t xây d ng c a B qu n lý ngành và các c quan có liên quan đ t ng h p và trình ng i quy t đ nh đ u t xem xét, quy t đ nh ch tr ng đ u t Th i h n có ý ki n ch p thu n ch tr ng đ u t xây d ng không quá 20 ngày k t ngày nh n đ h s

N i dung Báo cáo nghiên c u kh thi đ u t xây d ng và Báo cáo kinh t - k thu t

đ u t xây d ng đ c th c hi n theo quy đ nh t i i u 54, 55 c a Lu t Xây d ng n m

2014

Giai đo n này k t thúc khi nh n đ c các v n b n quy t đ nh đ u t n u đây là đ u t

c a Nhà n c ho c v n b n gi y phép đ u t n u đây là đ u t c a các thành ph n kinh t khác

2.2.2 Giai đo n th c hi n đ u t

V n đ th i gian là quan tr ng h n c , 85-95,5% v n đ u t đ c chia ra và huy đ ng trong su t nh ng n m th c hi n đ u t ây là nh ng n m v n không sinh l i, th i

h n th c hi n đ u t c ng kéo dai, v n đ ng càng nhi u, t n th t càng l n Th i gian

th c hi n đ u t ph thu c nhi u vào công tác ch t l ng công tác chu n b đ u t ,

qu n lý quá trình vi c th c hi n nh ng ho t đ ng khác có liên quan tr c ti p đ n các

k t qu c a quá trình th c hi n đ u t đã đ c xem xét trong d án đ u t G m

nh ng công vi c sau:

- Xin giao đ t ho c thuê đ t theo quy đ nh c a Nhà n c

- Chu n b m t b ng xây d ng, rà phá bom mìn (n u có)

- Kh o sát xây d ng

- L p, th m đ nh, phê duy t thi t k , d toán xây d ng

- C p phép xây d ng (đ i v i công trình theo quy đ nh ph i có gi y phép xây

d ng)

- T ch c l a ch n nhà th u và ký k t h p đ ng xây d ng

- Thi công xây d ng công trình

- Giám sát thi công xây d ng

- T m ng, thanh toán kh i l ng hoàn thành

- Nghi m thu công trình xây d ng hoàn thành

- B n giao công trình hoàn thành đ a vào s d ng

- V n hành, ch y th và th c hi n các công vi c c n thi t khác

Sau khi báo cáo đ u t đ c phê duy t d án đ c chuy n sang giai đo n ti p theo – giai đo n th c hi n

V n đ quan tr ng là l a ch n đ n v t v n, ph i l a ch n đ c nh ng chuyên gia t

v n, thi t k gi i trong các t ch c t v n, thi t k giàu kinh nghi m, có n ng l c th c thi vi c nghiên c u t giai đo n đ u, giai đo n thi t k đ n giai đo n qu n lý giám sát xây d ng Trong khi l a ch n đ n v t v n, nhân t quy t đ nh là c quan t v n này

ph i có kinh nghi m qua nh ng d án đã đ c h th c hi n tr c đó, M t ph ng pháp thông th ng dùng đ ch n là đòi h i các c quan t v n cung c p thông tin v kinh nghi m, t ch c sau đó xem xét l a ch n r i ti n t i đ u th u Vi c l a ch n nhà

th u t v n xây d ng công trình đ c th c hi n theo Ngh đ nh 59/2015/N -CP ngày 18/6/2015 c a Chính ph

Sau khi l a ch n đ c nhà th u thi t k , trên c s d án đ c phê duy t, nhà th u thi t k t ch c th c hi n các công vi c ti p theo c a mình

Sau khi l a ch n đ c nhà th u thi công, ch đ u t (C T) t ch c đàm phán ký k t

h p đ ng thi công xây d ng công trình v i nhà th u và t ch c qu n lý thi công xây

d ng công trình

N i dung qu n lý thi công xây d ng công trình bao g m qu n lý ch t l ng xây d ng;

qu n lý ti n đ xây d ng; qu n lý kh i l ng thi công xây d ng công trình; qu n lý an toàn lao đ ng trên công tr ng xây d ng; qu n lý môi tr ng xây d ng

Tóm l i, trong giai đo n này C T ch u trách nhi m đ n bù, gi i phóng m t b ng xây

d ng theo ti n đ và bàn giao m t b ng xây d ng cho nhà th u xây d ng; trình duy t

h s TKKT-TDT; t ch c đ u th u, đàm phán ký k t h p đ ng, qu n lý ch t l ng

k thu t công trình trong su t quá trình thi công và ch u trách nhi m toàn b các công

vi c đã th c hi n trong quá trình tri n khai d án

N i dung công vi c ph i th c hi n khi k t thúc xây d ng bao g m:

- Quy t toán h p đ ng xây d ng

- B o hành công trình xây d ng

Các b n v thi t k đã đ c th m đ nh, đóng d u đ c giao l i cho C T và C T có trách nhi m l u tr theo quy đ nh c a pháp lu t v l u tr h s C T có trách nhi m đáp ng k p th i yêu c u c a c quan chuyên môn v xây d ng khi c n xem xét h s đang l u tr này C T n p t p tin (File) b n v và d toán ho c t p tin b n ch p (đã

ch nh s a theo k t qu th m đ nh) v c quan chuyên môn theo quy đ nh t i Kho n 13

c a d án)

2.3.1.2 H ch tiêu hi u qu c a d án đ u t :

đánh giá m t d án đ u t ph i d a trên m t h th ng các ch tiêu v m t k thu t, công ngh , tài chính, kinh t và xã h i, trong đó có m t s ch tiêu tài chính và kinh t đóng vai trò ch tiêu hi u qu phù h p và hi u qu nh t

a Nhóm ch tiêu hi u qu tài chính c a d án:

Các ch tiêu hi u qu tài chính ph n ánh l i ích tr c ti p c a các doanh nghi p v i t cách là ch đ u t và đ c chia làm hai nhóm: các ch tiêu t nh (tính toán cho m t

n m) và các ch tiêu đ ng (tính toán cho c đ i d án có tính đ n s bi n đ ng c a các

ch tiêu kinh t theo th i gian)

• Các ch tiêu t nh:

+ Chi phí tính cho m t đ n v s n ph m;

kh n ng nâng cao n ng su t lao đ ng, t ng m c thu nh p cho ng i lao đ ng c a

doanh nghi p và ngoài doanh nghi p, gi m th t nghi p, kh n ng t o ngu n thu cho ngân sách nhà n c thông qua đóng thu hàng n m c a d án, t ng ngu n thu ngo i t (n u có), t o dây chuy n phát tri n các ngành ngh liên quan, kh n ng khai thác các

ti m n ng s n có, kh n ng phát tri n nhu c u v n hóa, giáo d c chung c a xã h i, kh

n ng phát tri n kinh t đ a ph ng và ph c v các công trình tr ng đi m c a nhà n c,