NGHỆ THUẬT với GIÁO dục THỊ HIẾU THẨM mỹ CHO SINH VIÊN ở nước TA HIỆN NAY THỰC TRẠNG và NHỮNG vấn đề đặt RA

Những nhân tố tác động đến thị hiếu thẩm mỹ và vận dụng nghệ thuật trong giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên ở nước ta hiện nay Tháng 01 năm 2016, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ

NGHỆ THUẬT VỚI GIÁO DỤC THỊ HIẾU THẨM MỸ CHO SINH VIÊN

Ở NƯỚC TA HIỆN NAY: THỰC TRẠNG VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ ĐẶT RA

1 Những nhân tố tác động đến thị hiếu thẩm mỹ và vận dụng nghệ thuật trong giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên ở nước ta hiện nay

Tháng 01 năm 2016, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng Cộngsản Việt Nam đã tổng kết sâu sắc lý luận và thực tiễn 30 năm thực hiện công cuộcđổi mới của đất nước, 5 năm thực hiện Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳquá độ lên chủ nghĩa xã hội (bổ sung, phát triển năm 2011), 5 năm thực hiện Chiếnlược phát triển kinh tế - xã hội 2011 – 2020 và 2 năm thực hiện Hiến pháp 2013.Trong 30 năm thực hiện công cuộc đổi mới, mặc dù phải đối diện với nhiều khókhăn, thách thức nhưng toàn Đảng, toàn dân ta đã “đạt được những thành tựu to lớn,

có ý nghĩa lịch sử” [1, tr.16], đánh dấu một chặng đường thành công trong quá trìnhphát triển “Đất nước ra khỏi khủng hoảng kinh tế - xã hội và tình trạng kém pháttriển, trở thành nước đang phát triển có thu nhập trung bình, đang đẩy mạnh côngnghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Kinh tế tăng trưởng khá, nền kinh tếthị trường định hướng xã hội chủ nghĩa từng bước hình thành, phát triển Chính trị -

xã hội ổn định; quốc phòng, an ninh được tăng cường Văn hóa, xã hội có bước pháttriển; bộ mặt đất nước và đời sống nhân dân có nhiều thay đổi Dân chủ xã hội chủnghĩa được phát huy và ngày càng mở rộng Đoàn kết dân tộc được củng cố và tăngcường Công tác xây dựng Đảng, xây dựng Nhà nước pháp quyền và cả hệ thốngchính trị được đẩy mạnh Sức mạnh về mọi mặt của đất nước được nâng lên; kiênquyết, kiên trì đấu tranh bảo vệ độc lập, chủ quyền thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ vàchế độ xã hội chủ nghĩa Quan hệ đối ngoại ngày càng mở rộng và đi vào chiều sâu;

vị thế và uy tín của Việt Nam trên trường quốc tế được nâng cao” [1, tr.66] Vớinhững thành tựu này, cho thấy cách mạng Việt Nam đã tìm được bước đi đúnghướng Vì vậy, trước yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới, Đảng Cộng sảnViệt Nam tiếp tục xác định: “Thời kỳ mới đòi hỏi phải phát triển đất nước toàn diện,đồng bộ hơn về chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng an ninh, đối ngoại,trong đó phát triển kinh tế - xã hội là trung tâm; xây dựng Đảng là then chốt; xây

1

dựng văn hóa, con người làm nền tảng tinh thần; tăng cường quốc phòng, an ninh làtrọng yếu, thường xuyên” [1, tr.17] Điều này đồng nghĩa với việc Việt Nam chấpnhận xu thế tất yếu của sự phát triển nền kinh tế - xã hội cùng với tất cả những tácđộng tích cực và tiêu cực của quá trình quốc tế hóa, toàn cầu hóa trên bước đườngxây dựng đất nước của mình

Quá trình đổi mới đã tạo điều kiện hình thành nên những giá trị mới Hội

nhập kinh tế quốc tế và quá trình toàn cầu hóa đã làm thay đổi một bước hết sứcquan trọng trong nhận thức và đánh giá của nhân dân ta Lối suy nghĩ tiểu nôngmanh mún, kiểu tư duy của nền kinh tế hiện vật được thay thế bằng kiểu tư duynăng động của nền kinh tế hàng hoá vận hành theo nguyên tắc cung - cầu trong toàn

xã hội Đặc trưng cơ chế thị trường đã đề cao tiêu chí giá trị thực dụng Sự giàu có

về vật chất được bổ sung và thậm chí được đề cao như một ý nghĩa thực tế bên cạnh

sự giàu có về tinh thần Tiêu chí dân giàu, nước mạnh đang được nêu thành mục tiêuphấn đấu của mọi thành viên trong xã hội Chủ nghĩa bình quân như một chuẩn mựcgiá trị từng tồn tại trong đời sống xã hội có nền kinh tế quan liêu, bao cấp giờ đây bịquy luật của sự phát triển công nghiệp hoá - hiện đại hoá và quy luật thị trường phá

vỡ Thay vào đó là sự vươn tới công bằng, bình đẳng: các hưởng thụ và đãi ngộđược dựa trên tài năng và sự cống hiến Chính tiêu chí công bằng, bình đẳng là mụctiêu để nhân dân ta phấn đấu, vươn tới một xã hội văn minh, làm hình thành trong

xã hội một yêu cầu mới: vươn lên chiếm lĩnh từng đỉnh cao trong mọi lĩnh vực hoạtđộng của từng cá nhân Bản chất cạnh tranh cao độ của kinh tế thị trường đề cao cácphẩm chất linh hoạt, chính xác và khả năng làm việc độc lập Do đó, đòi hỏi sự giatăng trí thông minh, chất trí tuệ trong mọi lĩnh vực hoạt động sống của từng ngườilao động Điều này có nghĩa là hôm qua, cái tốt, cái đẹp là những gì mang giá trị vàđem lại giá trị bảo đảm cho sự ổn định cá nhân, gia đình, xã hội thì hôm nay, cái tốt,cái đẹp còn phải là những gì đem lại hiệu quả kinh tế, văn hoá – xã hội … cho sựphát triển, sự tiến bộ của con người, mở ra tầm nhìn vươn tới cái tiến bộ có tínhnhân văn cao Mẫu người “lý tưởng” ngày nay không chỉ là những con người hiềnlành, tình nghĩa, yêu nước, yêu lao động chung chung mà còn là những nhà doanhnghiệp, nhà khoa học thông minh, năng động, táo bạo, dám nghĩ, dám làm, vượt lên

2

những hạn chế truyền thống Đó là những con người đầy tinh thần và ý chí khámphá, sáng tạo Giá trị cá nhân được đề cao bên cạnh giá trị cộng đồng, tồn tại hài hoàvới giá trị cộng đồng Sự phát triển chính bản thân con người được lấy làm mục tiêu

phấn đấu cho sự phát triển xã hội Tất cả những gì có thể tạo điều kiện cho sự giải phóng con người với tư cách là cá nhân tự do sáng tạo chính là những giá trị cao

đẹp mới trong thời đại hiện nay Quy luật cạnh tranh của kinh tế thị trường làm chocon người linh hoạt, nhanh nhạy hơn trong thị hiếu thẩm mỹ Sản phẩm sản xuấttrong xã hội không chỉ đảm bảo về mặt chất lượng mà còn phải có sự phong phú vềmặt hình thức, phải đẹp Công nghiệp hoá - hiện đại hoá và kinh tế thị trường cũng

mở ra khả năng sáng tạo cho con người và tạo điều kiện để con người tự do sángtạo Nó kích thích con người không ngừng vươn lên để thích ứng với biến chuyểnkhông ngừng của xã hội Tính chất toàn cầu hoá của kinh tế thị trường buộc chúng

ta phải giao lưu và hội nhập với thế giới trên lĩnh vực kinh tế và cả trên tất cả cáclĩnh vực khác nhau của đời sống văn hoá – xã hội Quá trình giao lưu và hội nhậpvới thế giới một mặt giúp cho dân tộc Việt Nam có dịp giới thiệu với thế giới nhữngsáng tạo văn hoá, những giá trị truyền thống của dân tộc mình, mặt khác tiếp thunhững giá trị mới, những tinh hoa văn hoá của nhân loại làm phong phú thêm đờisống văn hoá tinh thần của dân tộc đồng thời tạo ra sự hài hoà cho tiêu chuẩn thẩm

mỹ, những giá trị bản sắc của nền văn hoá dân tộc với tiêu chuẩn thẩm mỹ, nhữnggiá trị tiên tiến của nhân loại

Tuy nhiên, vì tính chất nhiều mặt của mình, sự cạnh tranh của nền kinh tế thị

trường đã làm nảy sinh không ít những vấn đề phức tạp do hệ quả mặt trái của nó.

Trong nền kinh tế mở cửa, quốc tế hóa như hiện nay, sự cạnh tranh của nền kinh tếthị trường đã làm cho tư tưởng thực dụng xuất hiện và phát triển mạnh ở một bộphận quần chúng nhân dân Tư tưởng làm giàu bằng mọi giá, coi đồng tiền là mụcđích cuối cùng của cuộc sống đã làm méo mó những chuẩn mực về cái đẹp, cái tốt,

sự cân đối hài hoà trong cuộc sống con người Lợi ích và tai hoạ trở thành những

“cái bẫy” đối với con người Tâm lý sùng bái vật chất, sùng bái nước ngoài ngàycàng lan rộng trong xã hội, tạo khoảng cách giữa sống đẹp và sống thực ngày cànglớn Có những lúc trong đời sống xã hội, cái đẹp bị biến thành vật trao đổi Người ta

3

có thể làm giàu trên chính nỗi đau của người khác Chủ nghĩa cá nhân có cơ hội đểphát triển với những biểu hiện rất đa dạng: lừa lọc vì lợi ích cá nhân, vụ lợi, cục bộ,tham nhũng, thái độ né tránh sự thật, quan hệ bà con thân thuộc, xóm giềng trở nênlỏng lẻo hơn, con người ít quan tâm đến nhau hơn Trong xã hội xuất hiện tâm lý coithường kỷ cương pháp luật, thiếu tôn trọng pháp luật, tự do quá trớn dẫn đến hành

vi vi phạm pháp luật như: trốn thuế, lách luật, cố ý làm trái…; thậm chí người tacũng có thể bất chấp tất cả, chà đạp lên nhau để đạt được mục đích của mình Lốisống thiếu văn hoá, thiếu tôn trọng phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc có xuhướng ngày càng gia tăng, đặc biệt là trong tầng lớp giới trẻ, thanh niên sinh viên đãgóp phần khơi dậy các thị hiếu thực dụng, tầm thường, thậm chí đến mức thấp hèntrong đời sống con người Các tệ nạn xã hội xuất hiện ngày càng nhiều và có xuhướng trẻ hóa về độ tuổi Năm 2007, cả nước có hơn 2.000 sinh viên sử dụng matuý và nghiện hút Năm 2012, cả nước có hơn 6.000 tội phạm là người chưa thànhniên Tỷ lệ nạo phá thai trong nữ sinh viên ngày càng gia tăng, bạo lực học đườngđang là những vấn đề nhức nhối trong toàn xã hội

Tất cả thay đổi của xã hội dưới tác động hai mặt của sự phát triển kinh tế - xãhội và quá trình quốc tế hóa, toàn cầu hóa trên thực tế đã và đang có những tác độngkhông nhỏ đến sự thay đổi của hệ thống giá trị của nền văn hóa nói chung và thịhiếu thẩm mỹ của người dân trong đó có thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên và việc vậndụng nghệ thuật trong giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên như tác giả luận ántrình bày trong phần thực trạng thuộc chuyên đề này.

Bên cạnh sự phát triển của nền kinh tế - xã hội và quá trình quốc tế hóa, toàn

cầu hóa, sự xuất hiện của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư với tốc độ phát

triển mạnh mẽ của internet, mạng xã hội và các phương tiện điện tử, truyền thông là

nhân tố thứ hai tác động sâu sắc đến thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên và vận dụng

nghệ thuật trong giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên ở nước ta hiện nay

Trong lịch sử phát triển của nhân loại đã diễn ra ba cuộc cách mạng côngnghiệp, đó là cuộc cách mạng lần thứ nhất vào cuối thế kỷ XVIII với phát minhđộng cơ hơi nước, cuộc cách mạng lần thứ hai vào cuối thế kỷ XIX với năng lượng

4

điện, cuộc cách mạng lần thứ ba vào cuối thế kỷ XX với vai trò của điện tử, côngnghệ thông tin và sản xuất tự động Giờ đây, ở vào thập niên thứ hai của thế kỷ

XXI, “thế giới đang nói đến sự khởi đầu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ

tư với trí tuệ ảo, kỷ nguyên số và sự phát triển bùng nổ của các công nghệ liên ngành, đa ngành, xuyên ngành làm lu mờ ranh giới của các lĩnh vực nghiên cứu đơn

ngành truyền thống, như vật lý, kỹ thuật số và sinh học Tốc độ phát triển theo cấp

số lũy thừa và quy mô tác động của các công nghệ mới thời hiện đại đã và sẽ làmthay đổi mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội…” [2]

Khái niệm cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư (Industry 4.0) lần đầu tiên

được đề cập trong bản Kế hoạch hành động chiến lược công nghệ cao được chínhphủ Đức thông qua vào năm 2012 Theo giáo sư Klaus Schwab, chủ tịch Diễn đànKinh tế Thế giới, cuộc cách mạng công nghiệp thứ tư là một thuật ngữ bao gồm một

loạt các công nghệ tự động hóa hiện đại, trao đổi dữ liệu và chế tạo Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư được định nghĩa là “một cụm thuật ngữ cho các công

nghệ và khái niệm của tổ chức trong chuỗi giá trị” đi cùng với các hệ thống vật lýtrong không gian ảo, Internet của vạn vật và Internet của các dịch vụ Cuộc cáchmạng công nghiệp lần thứ tư đã tạo điều kiện thuận lợi cho việc ra đời các nhà máythông minh Trong các nhà máy thông minh này, các hệ thống vật lý không gian ảo

sẽ giám sát các quá trình vật lý, tạo ra một bản sao ảo của thế giới vật lý Vớiinternet của vạn vật, các hệ thống vật lý không gian ảo này tương tác với nhau vàvới con người theo thời gian thực, và thông qua internet của các dịch vụ thì ngườidùng sẽ được tham gia vào chuỗi giá trị thông qua việc sử dụng các dịch vụ này.Các thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư như kỹ thuật số, côngnghệ in 3D, internet của vạn vật … đã làm thay đổi nhận thức của chúng ta về thếgiới, về vị trí của con người trong thế giới đồng thời làm thay đổi cả quan niệm vềsáng tạo và thưởng thức nghệ thuật Chỉ cần một chiếc điện thoại thông minh nốimạng internet, mọi người dân đều có thể theo dõi các buổi chất vấn của quốc hội vớicác thành viên chính phủ cũng như theo dõi những biến chuyển từng giờ trong cuộcbầu cử tổng thống Mỹ; để gọi taxi Uber (với giá rẻ) hay đặt vé máy bay (cũng giárẻ), mua một sản phẩm ưng ý giao bán trên mạng; thực hiện thanh toán qua mạng;

5

kết nối bạn bè trên facebook và cũng chỉ với một chiếc điện thoại thông minh kếtnối với internet, mọi người dân có thể nghe các bản nhạc hay xem những bộ phimđược sản xuất từ nhiều nơi trên thế giới Thậm chí, người ta còn có thể dùng chiếcđiện thoại thông minh của mình để tự sản xuất các bản nhạc, các video clip và phátsóng trực tiếp lên mạng xã hội Với internet của vạn vật, nghệ thuật trở nên đa chiềuhơn, đa dạng hơn, phong phú hơn Nó tạo điều kiện cho cách tiếp cận cũng như sángtạo nghệ thuật mới Thông qua internet và mạng xã hội cùng với các phương tiệnđiện tử, truyền thông mới, mỗi người đều có thể tự viết blog hay dùng YouTube đểchia sẻ các hình ảnh riêng tư, những ý tưởng độc đáo của mình Và các tác phẩm cóthể đi thẳng, trực tiếp đến người tiếp nhận mà không cần phải qua bất kỳ khâu trunggian nào như giới thiệu, phê bình, kiểm duyệt … Tất cả các di sản nghệ thuật quákhứ được số hóa và dễ dàng truy cập trên mạng internet, tất cả các bảo tàng lớn trênthế giới đều mở rộng website cho người truy cập và có thể lấy ảnh tác phẩm quamạng, những nghệ sỹ có tên tuổi đều được tự động tích hợp thông tin và thành quảtrên google Theo Lê Hường trong bài viết “Sáng tạo và thưởng thức nghệ thuật

trong thời đại truyền thông” đăng trên Tạp chí Triết học, số 1, 2011, sự phát triển

của kỹ thuật số, các phương tiện điện tử truyền thông, internet và mạng xã hội đãlàm cho nghệ thuật không còn chỉ được xem là một hình thái ý thức xã hội mà còn

là một ngành công nghiệp sản xuất, vận động theo quy luật của thị trường Với tínhcách là một ngành công nghiệp sản xuất, nghệ thuật cũng vận hành theo nhiều côngđoạn với những công nghệ: sáng tác, xuất bản, lưu thông, trình diễn sân khấu, …Các công nghệ này đã tạo điều kiện cho nghệ thuật được sản xuất “hàng loạt” và tácphẩm nghệ thuật biến thành một sản phẩm thương mại với mục đích doanh thu vàlợi nhuận lớn Vì thế, trong các tác phẩm nghệ thuật, hình thức nghệ thuật cókhuynh hướng chiếm ưu thế hơn nội dung, chất lượng và ý nghĩa nghệ thuật Nhữngdòng nhạc, phim thị trường, những cuốn sách ăn khách dựa vào tâm lý đám đôngngày càng nhiều và làm xuất hiện một xu hướng mới trong sáng tạo và thưởng thứcnghệ thuật đương đại, đó là thưởng thức và sáng tạo nghệ thuật không phụ thuộcvào sự phân loại theo kiểu bác học – bình dân hay cao – thấp, ranh giới giữa nghệthuật với đời sống thường ngày cũng bị xoá nhoà dẫn đến việc phủ nhận những cáigọi là chuẩn mực “Nghệ thuật công nghệ” đang dần thay thế nghệ thuật cổ điển

6

Chúng ta có thể mặc đồ ngủ, ngồi tại nhà thưởng thức cuộc viếng thăm ảo cácphòng triển lãm và bảo tàng vòng quanh thế giới thông qua các trang Web

Những cuộc viếng thăm như thế thậm chí còn trở nên đa cảm giác hơn khi được ápdụng thêm vào công nghệ hiện thực ảo với kính 3D và găng tay cảm ứng Nhạckịch, kịch nghệ và các màn múa ballet được thường xuyên phát trên ti vi và rấtnhiều người chỉ biết đến âm nhạc của Bethoven qua đài truyền thanh hay các trangmạng xã hội chứ không phải từ các buổi hòa nhạc sống trong các nhà hát Và giớitrẻ nói chung cũng như sinh viên nói riêng hiện nay tiếp cận với các tác phẩm nghệthuật chủ yếu là qua internet Kết quả từ cuộc khảo sát mà tác giả luận án thực hiện

ở 12 trường đại học và cao đẳng trên cả nước cho thấy, có tới 87,6% sinh viênthường xuyên và rất thường xuyên tiếp cận với các thông tin về nghệ thuật và tácphẩm nghệ thuật qua internet, chỉ có 1,0% sinh viên trả lời rằng họ không bao giờtiếp cận các thông tin nghệ thuật và tác phẩm nghệ thuật qua ineternet Và khi tiếpcận nghệ thuật qua internet, sinh viên quan tâm và rất quan tâm đến chuyện bên lề,hậu trường của giới showbiz: 57,5%; tin tức về các hoạt động văn hóa nghệ thuật:70,8%; nội dung của tác phẩm nghệ thuật: 69,2%; hình thức của tác phẩm nghệthuật: 65,3%; giá trị nghệ thuật của tác phẩm: 69,1%; doanh thu mà tác phẩm nghệthuật hay hoạt động nghệ thuật mang lại: 47,8% Như vậy, có thể thấy, sự phát triểncủa internet, mạng xã hội và kỹ thuật số trong cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ

tư có tác động sâu sắc đến thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên và vận dụng nghệ thuậttrong giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên hiện nay Thị hiếu thẩm mỹ của sinhviên có những biến đổi đa dạng hơn và vận dụng nghệ thuật trong giáo dục thị hiếuthẩm mỹ cho sinh viên cũng trở nên phức tạp hơn khi mà nghệ thuật ngày càng có

xu hướng biến đổi đa chiều trước những tác động của sự phát triển công nghệ

Chính sự phát triển của nền kinh tế - xã hội với quá trình quốc tế hóa, toàncầu hóa và sự xuất hiện của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư với những tácđộng mạnh mẽ trên phạm vi toàn thế giới đã làm cho nghệ thuật có nhiều biến đổi

trong quá trình phát triển Sự biến đổi của nghệ thuật trong quá trình phát triển của

nó là nhân tố tiếp theo tác động đến thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên và vận dụng

nghệ thuật trong giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên hiện nay

7

Trong quan điểm của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch

sử, nghệ thuật được coi là một hình thái ý thức xã hội C.Mác và Ph.Ăngghen chorằng nghệ thuật là hoạt động có tính thẩm mỹ sâu rộng Nó mang trong bản thânmình hoạt động có tính ý thức xã hội Và ý thức ở bất kỳ hình thức nào thì cũng làđều là tồn tại được ý thức Vì thế, giống như các hình thái ý thức xã hội khác, nghệthuật vừa phản ánh cuộc sống vừa phục vụ cuộc sống Sự vận động của nghệ thuậtđược quy định bởi sự vận động của tồn tại xã hội Do đó, trong quá trình phát triển,tồn tại xã hội biến đổi thì nghệ thuật cũng biến đổi

Với những thành tựu của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư – sự pháttriển của kỹ thuật số, công nghệ in 3D, internet và mạng xã hội, nghệ thuật đã vàđang có những biến đổi mạnh mẽ Bên cạnh các loại hình truyền thống, nền nghệthuật hiện nay xuất hiện các loại hình mới như: Video Art, nghệ thuật âm thanh,nghệ thuật sắp đặt, nghệ thuật kỹ thuật số và nghệ thuật mạng… Đặc trưng chungcủa các loại hình nghệ thuật mới này là đa phương tiện, siêu văn bản và tính tươngtác Các tác phẩm nghệ thuật được sáng tạo từ việc sử dụng các phương tiện côngnghệ kỹ thuật số, tạo ra ảo giác đa phương tiện về hiện thực, về chiều sâu, và vềchuyển động xuyên không gian Một bộ phim 3D không phải mang lại cho ngườixem cảm giác đang thưởng thức tác phẩm mà là cảm giác trải nghiệm đầy tính sángtạo khi họ được sự hỗ trợ của các công cụ kỹ thuật để tham gia vào tác phẩm, trởthành một phần của tác phẩm Tính đa phương tiện, siêu văn bản và tương tác củanghệ thuật mạng còn cho phép một người không cần phải là một nghệ sĩ hay mộtphòng triển lãm nghệ thuật có thể truyền đi khắp thế giới các sáng tác của mình mộtcách trực tiếp; những đường link mang chúng ta tới những cú nhấp chuột và dẫnchúng ta tới những con đường tìm kiếm xa hơn; sự kết hợp mạnh mẽ của ngôn ngữ

và hình ảnh phá vỡ cái phân chia quan trọng giữa ngôn ngữ và thị giác; các phạm trùcủa sự truyền khẩu và văn chương viết bị nhòe đi bởi các ứng dụng kỹ thuật mớinhất của phim hoạt hình, bản tin nội bộ và các phần mềm nghe nhạc trực tuyến;người xem có thể nhấp chuột vào các phần trên hình ảnh để từ đó nảy ra một bàithơ, một hình ảnh mới hoặc có thể góp ý về việc thay đổi, chỉnh sửa các hình ảnh ấyhay đưa ra các bình luận, nhận xét trực tiếp với tác phẩm Những đặc trưng đó làm

8

cho nghệ thuật trở nên đại chúng, gần gũi hơn nhưng cũng đa chiều hơn trong đờisống xã hội

9

Bên cạnh việc xuất hiện các loại hình mới, nghệ thuật cũng biến đổi cả nội dung vàhình thức, mở ra những khuynh hướng sáng tác và tiếp nhận đa dạng, mới mẻ so vớitrước đây Bên cạnh khuynh hướng tiếp tục phản ánh các đề tài lịch sử, chiến tranh cáchmạng, giải phóng và bảo vệ Tổ quốc với cảm hứng sử thi và tầm khái quát mới, là sự pháttriển mạnh khuynh hướng quan tâm đến cuộc sống bình dị, nhiều góc cạnh đời thườngcủa con người, làm phong phú hơn và làm sâu sắc thêm chủ nghĩa nhân văn; sự thể hiệntrách nhiệm xã hội và vai trò công dân của nghệ sĩ, ý thức về truyền thống và bản sắc dântộc trong các tác phẩm nghệ thuật được thể hiện sâu sắc hơn Tính tự do, dân chủ trongsáng táo và thưởng thức nghệ thuật ngày càng được mở rộng Dấu ấn cá nhân và cá tínhtrong thưởng thức, đánh giá và sáng tạo nghệ thuật ngày càng đậm nét

Tuy nhiên, cũng chính sự phát triển của các phương tiện truyền thông, internet vàmạng xã hội đã tạo điều kiện cho sự giao lưu văn hóa được mở rộng trên phạm vi toàncầu mà mặt trái của nó là điều kiện để các sản phẩm đồi trụy, “lai căng” từ bên ngoài dunhập vào nền văn hóa - nghệ thuật vốn lành mạnh và giàu tính nhân văn của nước ta.Đồng thời, sự phát triển đó cũng tạo ra xu hướng “thương mại hóa” trong lĩnh vực hoạtđộng nghệ thuật ở nước ta hiện nay, làm xuất hiện các tác phẩm nghệ thuật có nội dung tưtưởng xấu, có tác động tiêu cực đến thị hiếu thẩm mỹ của giới trẻ nói chung và sinh viênnói riêng Không hướng đến các giá trị nghệ thuật, tính sáng tạo và tìm tòi của nhiều tácphẩm chỉ nhằm mục đích đạt được hiệu quả thương mại Nhiều tác phẩm được sản xuấthàng loạt với dạng “phim mì ăn liền”, “nhạc thị trường”, “sách best-seller” thỏa mãn nhucầu giải trí thuần túy Những sản phẩm này chủ yếu chứa nội dung độc hại, kích độngtình dục và bạo lực, cổ vũ lối sống ăn chơi sa đọa, đề cao quá mức chủ nghĩa cá nhân – vị

kỷ, xa rời cái đẹp, phản ánh lệch lạc thậm chí là xuyên tạc bản chất hiện thực, bài xích

các giá trị thẩm mỹ truyền thống của dân tộc Trong Cảm thụ thẩm mỹ và người Hà Nội,

Hồ Sỹ Vịnh nhận định: “Một số tác phẩm bộc lộ thái độ phủ nhận quá khứ với những lời

lẽ quy kết mơ hồ về những chiến công chống ngoại xâm của dân tộc” [3, tr.136], trongnhiều tác phẩm “xuất hiện những biểu hiện của chủ nghĩa tự nhiên, xu hướng dung tục,khai thác những mặt tối tăm, nổi loạn của cái tôi cá nhân, kích động những ham muốn thểxác, bản năng của con người Trong khi đó hình tượng các nhân vật tích cực, chính diện

10

thì còn mờ nhạt Cũng có những tác phẩm miêu tả những gương người tốt, việc tốt,những con người trong thời kỳ đổi mới, nhưng còn thiếu sự nồng thắm” [3, tr.136].Những sản phẩm này ngày càng phát tán, lan tràn một cách khó kiểm soát và có ảnhhưởng to lớn đến thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên Ở 12 trường đại học, cao đẳng mà tácgiả thực hiện cuộc khảo sát, phần đông sinh viên nhận thấy ảnh hưởng tiêu cực của vănhóa phẩm độc hại đối với bản thân họ; trong đó, cho rằng văn hóa phẩm độc hại hiện nay

có tác động xấu đến tư tưởng, đạo đức, lối sống, tâm lý, hành vi của một bộ phận sinhviên là: 87,2%; làm hủy hoại, xói mòn nền tảng và những giá trị đạo đức tốt đẹp của dântộc là: 84,2%; làm gia tăng lối sống thực dụng là: 83,6%; làm cho cái xấu, cái ác tăng lên

rõ rệt là: 80,3%; làm ảnh hưởng đến môi trường đạo đức và văn hóa là: 83,0%; gây ranguy cơ mất phương hướng trong lựa chọn giá trị, lối sống, niềm tin là: 81,5%; ảnhhưởng trực tiếp đến an ninh, trật tự, an toàn xã hội là: 81,8% Rõ ràng, những sản phẩmphản văn hóa, phản nghệ thuật như trên càng truyền bá rộng rãi thì thị hiếu thẩm mỹ củasinh viên càng phát triển lệch lạc, mơ hồ và việc vận dụng nghệ thuật trong giáo dục thịhiếu thẩm mỹ cho sinh viên thật sự gặp phải thách thức không nhỏ

2 Thực trạng vận dụng nghệ thuật trong giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên ở nước ta hiện nay

2.1 Vài nét về sinh viên ở nước ta hiện nay

Sinh viên là một tầng lớp của xã hội Họ là những người tốt nghiệp phổ thôngtrung học và được tuyển chọn gắt gao qua các kỳ thi tuyển sinh quốc gia đang trong quátrình học tập, chuẩn bị nghề nghiệp chuyên môn một cách tập trung, có quy củ ở cáctrường đại học và cao đẳng để bước vào một bộ phận xã hội mới là trí thức Phần đôngsinh viên ở vào độ tuổi còn rất trẻ, khoảng từ 19 đến 25 tuổi Là một bộ phận của thanhniên, của các tầng lớp khác nhau trong xã hội, họ là nhóm người có vị trí chuyển tiếp,chuẩn bị cho một đội ngũ tri thức có trình độ và nghề nghiệp tương đối cao cho xã hội

Họ được coi là nguồn dự trữ chủ yếu, bổ sung cho đội ngũ trí thức của xã hội; các tổ chứcchính trị, xã hội, dòng họ, gia đình đều kỳ vọng vào họ Do đó, sinh viên có vai trò, vị trí

xã hội rất rõ rệt

11

Là một bộ phận của tầng lớp thanh niên nhưng có uy tín xã hội nổi trội hơn cácthành phần thanh niên khác về mặt học vấn, một bộ phận tương lai của tầng lớp trí thức,sinh viên là một trong những lực lượng quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và phát triểnđất nước “Để giải phóng công nhân còn có những bác sỹ, kỹ sư, nhà hóa học, nông học

và các chuyên gia khác, vì vấn đề không phải chỉ nắm lấy việc quản lý bộ máy chính trị

mà còn cả toàn bộ nền sản xuất xã hội nữa, và ở đây cần đến những kiến thức vững chắc

…”[4, tr.613-614] Đối với Đảng ta, sinh viên cũng được đánh giá rất cao trong sự nghiệpcách mạng của đất nước Nguyên Tổng bí thư Đỗ Mười trong bài phát biểu tại Đại hộisinh viên toàn quốc lần thứ V năm 1993 đã khẳng định: …đất nước ta bước vào thế kỷXXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không chủ yếu do thế hệ thanh niênhiện nay quyết định, trong đó sinh viên là một bộ phận có vai trò hết sức quan trọng

Những năm gần đây, do những thay đổi trong chính sách giáo dục, đào tạo và dạynghề nên số lượng sinh viên ở nước ta đã không ngừng tăng lên một cách đáng kể Theobáo cáo của Hội Sinh viên Việt Nam: “Tính đến năm 2013, cả nước có 2.204.000 sinhviên, đạt tỷ lệ 250/1 vạn dân Trong đó, sinh viên đại học chiếm 66%, sinh viên cao đẳngchiếm 34%; nữ sinh viên chiếm 49,6%; sinh viên học tập trong các trường công lậpchiếm 85%, các trường ngoài công lập chiếm 15%; sinh viên hệ chính quy là 1.960.000.Ngoài ra, còn có khoảng 90.000 lưu học sinh Việt Nam đang học tập ở các quốc gia, vùnglãnh thổ trên thế giới” [5, tr.21]

Là tầng lớp chiếm lĩnh và sở hữu tri thức, sinh viên là đối tượng động, hằng nămthường xuyên thay đổi về số lượng, nhạy bén trong khả năng tiếp thu tri thức, tiếp thu cáimới Đội ngũ sinh viên tốt nghiệp hằng năm sẽ làm gia tăng vốn quý của quốc gia, sẽ trởthành những người lao động có tay nghề, có khả năng sáng tạo trên mọi lĩnh vực của xãhội, góp phần đảm bảo sự phát triển của đất nước Chính sinh viên sẽ cùng với nhữngtầng lớp thanh niên khác là người kế tục thực hiện các nhiệm vụ trọng đại và ước mơ caođẹp của các thế hệ trước và cũng chính họ là người kế thừa và phát huy những truyềnthống tốt đẹp của dân tộc

12

Trong cuộc sống hiện nay, phần đông sinh viên đã khẳng định được vai trò chủnhân tương lai của đất nước Hầu hết họ đều ấp ủ trong ước mơ những hoài bão cho cuộcsống của mình và thể hiện quyết tâm thực hiện những ước mơ, hoài bão ấy Họ biểu lộ sựchăm chỉ, say mê của mình đối với chuyên ngành và nghề nghiệp đã chọn Họ không chỉhọc tập ở giảng đường và thư viện mà còn mở rộng và đào sâu kiến thức của mình bằngnhiều cách khác nhau Họ học thêm ở các khóa khác, trường khác, tìm đọc ở nhiều thưviện, học trên các phương tiện truyền thông đại chúng và trên mạng internet, giao lưu,giao tiếp với hàng loạt các mối quan hệ đan xen … Họ ngày càng năng động hơn, tự tinhơn trong cuộc sống của mình Họ không chỉ biết sống vì cá nhân mà còn biết quan tâmđến mọi người xung quanh, đến cộng đồng Họ tham gia ngày càng nhiều các hoạt động

xã hội, góp sức vào xây dựng đất nước phát triển một cách bền vững, xoá bỏ dần cái xấu,cái lỗi thời và làm xuất hiện thêm nhiều giá trị thẩm mỹ mới Họ biết khát khao và thathiết với cái đẹp, mong muốn cái đẹp trở thành người bạn đường của mình và hàng ngàylấy cái đẹp làm tấm gương ngời sáng soi rọi khuôn mặt và tâm hồn mình

Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực ấy, thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên trongnhững năm gần đây đang có những diễn biến ngày càng phức tạp Tư tưởng thực dụng,chạy theo đồng tiền hình thành và phát triển mạnh ở một bộ phận không ít sinh viên.Những giá trị vật chất đôi khi được đề cao quá đáng làm méo mó những chuẩn mực vềcái đẹp, sự hài hoà trong đời sống xã hội Cái đẹp bị thực dụng hoá, nhiều thị hiếu thẩm

mỹ rơi vào lai căng, bắt chước nước ngoài, coi thường các giá trị thẩm mỹ truyền thốngcủa dân tộc Sự phát triển nhanh chóng của Internet nói riêng và truyền thông nói chung

có ảnh hưởng mạnh mẽ đến nhận thức và thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên Các loại hìnhnghệ thuật thông qua những phương tiện nghe nhìn hiện đại như máy nghe nhạc cá nhân,điện thoại di động, máy tính cá nhân, truyền hình, đã và đang đáp ứng các nhu cầu đadạng và phong phú về nghệ thuật của công chúng nói chung và giới trẻ, sinh viên nóiriêng, đồng thời có những tác động tích cực và tiêu cực nhất định, trong số đó có sự lệchlạc của thị hiếu thẩm mỹ Trước những sản phẩm phản nghệ thuật, độc hại, một bộ phậnsinh viên đã không tạo cho mình khả năng tự phòng ngừa, "miễn dịch" hiệu quả Ngượclại, đó là sự tiếp thu không có chọn lọc, thậm chí còn ca ngợi nó Một bộ phận sinh viên

13

chạy theo thị hiếu thấp hèn, lối sống thực dụng, cá nhân, vị kỷ, có quan niệm lệch lạc vềcái đẹp, cái xấu, cái bi, cái hài Tình trạng mơ hồ về thị hiếu thẩm mỹ trong sinh viênhiện nay đang có xu hướng gia tăng

3.2.2 Những kết quả đạt được khi vận dụng nghệ thuật trong giáo dục thị hiếu thẩm

mỹ cho sinh viên ở nước ta hiện nay

Trong quá trình đổi mới và phát triển, bên cạnh các vấn đề kinh tế, chính trị, xã hội thì

Đảng và Nhà nước ta luôn nhận thức đầy đủ và sâu sắc tầm quan trọng đặc biệt của xâydựng môi trường văn hóa và phát triển con người toàn diện Trong giai đoạn phát triểnmới, trước những điều kiện và đòi hỏi mới của hội nhập quốc tế, Đảng Cộng sản ViệtNam tiếp tục nhấn mạnh: “trong mọi hoạt động kinh tế, chính trị, xã hội đều phải đề caonhân tố văn hóa, con người Mọi hoạt động văn hóa, từ bảo tồn, phát huy các di sản lịch

sử văn hóa; phát triển văn học, nghệ thuật, báo chí, xuất bản đến bảo tồn, phát huy vănhóa các dân tộc thiểu số, văn hóa tôn giáo, xây dựng thiết chế văn hóa,… đều phải phục

vụ thiết thực sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa, con người” [1, tr.29] và “xây dựngcon người Việt Nam phát triển toàn diện phải trở thành một mục tiêu của chiến lược pháttriển” [1, tr.126] Một con người phát triển toàn diện phải là một con người phát triển hàihòa cả về thể chất lẫn trí tuệ, tâm hồn với đầy đủ các phẩm chất Thể - Đức - Trí - Mỹ Vìvậy, xây dựng con người phát triển toàn diện là bên cạnh việc phát triển nền kinh tế - xãhội, nâng cao đời sống vật chất còn cần phải đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng môitrường văn hóa lành mạnh, chú trọng giáo dục nhân cách, đạo đức hướng đến chân –thiện – mỹ cho nhân dân Trong những năm qua, từ nhận thức về vai trò của giáo dụcthẩm mỹ và giáo dục thị hiếu thẩm mỹ đối với sự phát triển toàn diện của con người, đặcbiệt là đối với thế hệ trẻ, trong đó có sinh viên mà công tác giáo dục thị hiếu thẩm mỹ chosinh viên ở nước ta hiện nay, đặc biệt là việc vận dụng nghệ thuật trong giáo dục thị hiếuthẩm mỹ cho sinh viên đã đạt được những kết quả nhất định

Thứ nhất, tình cảm, tri thức thẩm mỹ của sinh viên ngày càng phong phú Có được

điều này trước hết là do các trường có sự quan tâm rất lớn đến việc vận dụng nghệ thuậttrong giáo dục thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên Một cuộc khảo sát được tác giả thực hiện

14

trên 1200 mẫu ở 12 trường đại học, cao đẳng trên cả nước cho thấy nhiều trường đại học

và cao đẳng đã có những biện pháp đa dạng trong việc vận dụng nghệ thuật trong giáodục thị hiếu thẩm mỹ cho sinh viên như: chiếu phim công cộng trong khuôn viên trường,mời các ca sĩ, nghệ sĩ đến biểu diễn, triển lãm các tác phẩm nghệ thuật, tổ chức hội diễn,liên hoan nghệ thuật trong sinh viên, tổ chức các cuộc thi sáng tạo tác phẩm nghệ thuậttrong sinh viên v.v… Mức độ thường xuyên tổ chức các hoạt động nghệ thuật cho sinhviên tham gia ở các trường

(Biểu 1: Mức độ tổ chức các hoạt động sinh hoạt văn hóa nghệ thuật cho sinh viên ở các trườngđại học và cao đẳng Các hoạt động được tính thành điểm trung bình, trong đó, điểm càng thấp

thì mức độ thường xuyên càng cao 1 Rất thường xuyên, 2 Thường xuyên, 3 Thỉnh thoảng, 4 Hiếm khi, 5 Không bao giờ)

Qua biểu đồ, ta có thể thấy hoạt động tổ chức hội diễn, liên hoan nghệ thuật trong sinh viên thường xuyên được thực hiện phổ biến ở hầu hết các trường được khảo sát với

mức điểm trung bình là từ 2.11 đến 2.72 Đặc biệt, Đại học Quốc gia thành phố Hồ Chí

Minh tổ chức rất thường xuyên với mức điểm trung bình là 1.75 Hoạt động tổ chức các cuộc thi sáng tạo tác phẩm nghệ thuật trong sinh viên xếp thứ 2 với mức điểm trung bình

là từ 2.48 đến 3.27 Các hoạt động khác là chiếu phim công cộng, mời các ca sĩ, nghệ sĩ đến trường biểu diễn hay triển lãm các tác phẩm nghệ thuật trong khuôn viên trường chỉ

15

là được tổ chức ít thường xuyên hơn và không có hoạt động nào nằm ở mức 5.0 điểm.Chứng tỏ rằng, các trường đã có nhận thức đúng đắn về vận dụng nghệ thuật trong giáodục thị hiếu thẩm mỹ để xây dựng lối sống lành mạnh cho sinh viên và môi trường vănhóa lành mạnh cho xã hội

Không chỉ tổ chức các hoạt động sinh hoạt nghệ thuật, các trường còn tổ chức vàduy trì các câu lạc bộ để sinh viên tham gia ngoài giờ học như: câu lạc bộ thể dục thểthao, câu lạc bộ công tác xã hội, các câu lạc bộ về biểu diễn nghệ thuật (âm nhạc, kịch,đàn, sáo), các câu lạc bộ về sáng tác nghệ thuật (văn, thơ, hội, họa, nhiếp ảnh)

Thông qua việc tổ chức cho sinh viên tham gia vào các hoạt động nghệ thuật, cáctrường đại học, cao đẳng đã tạo điều kiện phát huy vai trò của nghệ thuật đối với địnhhướng tình cảm, tri thức trong thị hiếu thẩm mỹ cũng như xây dựng hệ chuẩn giá trị chothị hiếu thẩm mỹ và định hướng nhân cách trong thị hiếu thẩm mỹ của sinh viên Việc tổchức các hoạt động sinh hoạt nghệ thuật trong khuôn viên trường cũng như tổ chức vàduy trì các câu lạc bộ cho sinh viên tham gia ngoài giờ học đã tạo ra được môi trườngsinh hoạt nghệ thuật lành mạnh cho sinh viên, làm tăng cơ hội cho sinh viên được tắmmình trong không gian của nghệ thuật, tiếp cận nhiều hơn với các tác phẩm nghệ thuật cóchất lượng Thông qua đó, các hình tượng nghệ thuật trong các tác phẩm nghệ thuật vớitính điển hình, tính biểu cảm, tính ước lệ của mình có tác động đến tình cảm, nhận thứccủa sinh viên, giúp họ có những hiểu biết đầy đủ và sâu sắc về nghệ thuật, từ đó, có cơ sởhình thành các chuẩn mực thị hiếu thẩm mỹ của bản thân họ trong thưởng thức và đánhgiá Không những thế, các hoạt động như tổ chức hội diễn, liên hoan nghệ thuật trongsinh viên hay tổ chức các cuộc thi sáng tạo các tác phẩm nghệ thuật trong sinh viên còntạo điều kiện cho sinh viên được thể hiện năng lực và tài năng sáng tạo của họ một cáchnăng động hơn, tự tin hơn Điều này cũng được chính bản thân các sinh viên thừa nhận.Trong cuộc khảo sát với 12 trường đại học, cao đẳng trên đây, tác giả thu được kết quả từviệc sinh viên đánh giá về tác dụng của các hoạt động sinh hoạt văn hóa nghệ thuật mànhà trường tổ chức cho sinh viên và tác dụng của việc tham gia vào các câu lạc bộ trong

trường học qua hai bảng dưới đây:

16

Bảng 2.1: Đánh giá của sinh viên về các hoạt động nghệ thuật mà nhà trường tổ

chức cho sinh viên

Trường bạn đang học

Đánh giá

Mangtính giáo dụcđạo đức,lối sống

Có ýnghĩa định hướng thịhiếu thẩm mỹ cho sinhviên

Pháthuy tínhsáng tạo trongsinhviên

Đáp ứngđược nhucầu thưởngthức nghệ thuật củasinh viên

Mang lại hiệu quả caotrong giáo dục thị hiếuthẩm

mỹ chosinhviên

Chỉmang tính giảitrí, khôngmang lại hiệu quả giáodục đạođức, lối sống, thịhiếu thẩm

mỹ chosinhviên

Khác

Đại học Sư phạm Kỹ

huật Tp HCM 1.79 2.18 1.69 1.96 2.08 2.62 3.17 Đại học Đà Lạt 1.79 2.10 1.82 2.12 2.27 2.82

Đại học Văn Lang

Đại học Tài chính –

QTKD (Hà Nội) 2.20 2.34 1.94 2.33 2.51 2.95

(Các đánh giá được tính thành điểm trung bình, trong đó, điểm càng thấp thì mức độ đồng

ý càng cao 1- Hoàn toàn đồng ý, 2 - Đồng ý, 3 - Không đồng ý, 4 - Không trả lời)

Bảng 2: Đánh giá về tác dụng của việc sinh viên tham gia vào các câu lạc bộ

trong trường học

Trường bạn đang học

Đánh giá

Mất thời gian, vô

bổ

Chỉ có tính giải trí

Giúp sinh viên sử dụng thời gian rảnh rỗi một cách hợp

lý

Đáp ứng yêu cầu sinh hoạt văn hóa nghệ thuật của sinh viên

Tạo ra không gian

đa dạng cho

sinh viên trau dồi nhân cách,

xa rời các phản giá trị

Định hướng thị hiếu thẩm

mỹ cho sinh viên

Khác

Đại học Sư phạm Kỹ huật

Tp HCM 2.87 2.43 2.15 2.05 1.86 2.07 2.25 Đại học Đà Lạt 2.98 2.38 1.98 2.01 1.80 1.87 1.00 Đại học Văn Lang

(Tp.HCM) 2.98 2.39 2.25 2.14 2.05 2.11

Đại học Phú Xuân (Huế)

2.49 2.17 1.86 1.89 1.75 1.84 Đại học Khoa học Huế 2.80 2.51 2.25 2.18 2.02 2.09

Đại học Quốc gia Tp.HCM 3.06 2.56 2.15 2.01 1.84 2.12

Cao đẳng Công thương TP.

Đại học Tài chính – Quản

trị kinh doanh (Hà Nội) 2.97 2.49 2.22 2.19 2.00 2.33

(Các đánh giá được tính thành điểm trung bình, trong đó, điểm càng thấp thì mức độ

đồng ý càng cao 1- Hoàn toàn đồng ý, 2 - Đồng ý, 3 - Không đồng ý, 4 - Không trả lời)

18

Qua đó có thể thấy rằng, các trường đại học, cao đẳng đã đạt được những thànhquả đáng kể trong phát huy vai trò của nghệ thuật đối với giáo dục thị hiếu thẩm mỹ chosinh viên, tạo ra không gian đa dạng cho sinh viên trau dồi nhân cách, nâng cao trình độtri thức thẩm mỹ và làm phong phú thêm tình cảm thẩm mỹ của họ

Bên cạnh đó, tri thức thẩm mỹ, tình cảm thẩm mỹ của sinh viên cũng được bồi đắpqua các hoạt động khác từ sự chủ động của cá nhân trong tham gia các hoạt động sinhhoạt văn hóa nghệ thuật ở địa phương Cũng từ cuộc khảo sát trên, có 14,4% sinh viên trảlời rằng họ tham gia dạy hát, múa cho thiếu nhi trong các dịp hè, lễ hội ở địa phương nơi

cư trú; 21,8% sinh viên tham gia vào đội văn nghệ của địa phương biểu diễn trong các dịp

lễ hội hay kỷ niệm các ngày lễ lớn trong năm; 13,6% sinh viên tham gia sinh hoạt các câulạc bộ văn hóa nghệ thuật ở địa phương Điều này cho thấy ở các địa phương cũng có khánhiều các hình thức hoạt động nghệ thuật giúp sinh viên mở rộng thực tiễn thẩm mỹ của

họ Và đây cũng là môi trường thẩm mỹ để sinh viên trau dồi và phát triển tình cảm thẩm

ra đời; những trò chơi âm nhạc, những cuộc thi âm nhạc, vẽ tranh, viết văn; những cuộcthi trình diễn thời trang, thiết kế thời trang và cả những cuộc thi sắc đẹp, duyên dáng được tổ chức Sự phong phú này thể hiện tính đa dạng của thị hiếu thẩm mỹ trong sinhviên Những tiêu chí cơ bản của chuẩn mực đánh giá thẩm mỹ là tính nhân văn, sự hài

19