được áp dụng lần đầu: Từ tháng 9 năm 2017. PHẦN II. MÔ TẢ SÁNG KIẾN A. NỘI DUNG SÁNG KIẾN B. ĐẶT VẤN ĐỀ: 1. Lí do và sự cần thiết để tiến hành sáng kiến: Ông bà ta xưa có câu Trẻ lên 3 cả nhà học nói Thật đúng như thế dạy tiếng mẹ đẻ cho trẻ trong trường Mầm non có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng và là một trong những mục tiêu quan trọng nhất của giáo dục mầm non. Vì nhờ có ngôn ngữ, trẻ có thể nói lên những suy nghĩ, mong muốn của mình và mở rộng khả năng giao tiếp trong học tập cũng như vui chơi. Trẻ mầm non rất nhạy cảm với nghệ thuật ngôn từ, âm điệu, hình tượng của các bài hát, bài thơ, những câu chuyện cổ tích, thần thoại rất hấp dẫn đối với trẻ thơ. Chính vì vậy, cho trẻ tiếp xúc với văn học, cụ thể là qua hoạt động kể chuyện chính là con đường phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt nhất. Ngôn ngữ phát triển tốt trẻ dễ dàng tiếp cận được với nhiều môn học khác như: Làm quen với toán, khám phá khoa học, âm nhạc, …đặc biệt thông qua hoạt động kể chuyện trẻ được nghe cô kể, hay tự mình kể lại chuyện, kể chuyện sáng tạo…. sẽ giúp trẻ giúp trẻ phát triển tư duy, óc tưởng tượng bay bổng, phát triển khả năng mạnh dạn, tự tin vào chính bản thân, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, rõ ràng hơn. Kể chuyện giữ vai trò quyết định sự phát triển của tâm lý trẻ, là phương tiện phát triển năng lực tư duy, sáng tạo, giúp trẻ biết yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp để giáo dục trẻ một cách toàn diện bao gồm sự phát triển về đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hoá. Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua giao tiếp ứng xử, thông qua các hoạt động dạy trẻ kể chuyện sẽ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và vốn từ ngày càng phong phú hơn. Tuy nhiên tại đơn vị nơi tôi công tác đa số giáo viên còn ít chú ý đến việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạt động giáo dục, vẫn chưa nhìn nhận thấy sự cần thiết và tầm quan trọng trong việc dạy cho trẻ phát triển tư duy ngôn ngữ thông qua hoạt động kể chuyện. Giáo viên thường hay dạy trẻ kể những nội dung câu chuyện thường ngày một cách đơn điệu, ít dạy trẻ kể chuyện sáng tạo. Bên cạnh đó sự chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi chưa hấp dẫn trẻ, phương pháp lên lớp của cô chưa linh hoạt sáng tạo nhiều, giọng nói chưa hay chưa thu hút lôi cuốn hấp dẫn trẻ. Qua đó khi dạy trẻ kể chuyện trẻ còn nhút nhát, lời nói chưa rõ ràng mạch lạc, ngôn ngữ, vốn từ của trẻ còn hạn chế, trong giờ học trẻ chưa hứng thú tập trung nhiều. Trước tình hình đó, với mong muốn giúp giáo viên nhận thấy được tầm quan trọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ, và thực hiện tốt các nhiệm vụ giáo dục của năm học. Là một cán bộ quản lý phụ trách chuyên môn khối Mẫu giáo bản thân tôi đã tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua hoạt động kể chuyện”. 2. Tính mới và tính khoa học Trong bài sáng kiến này các giải pháp của tôi đưa ra không phải là mới nhưng qua quá trình tôi áp dụng và thực hiện tôi đã có một số thay đổi phù hợp với đặc điểm phát triển của trẻ, phù hợp với giáo viên, giúp giáo viên có được những điều kiện thuận tiện trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, đặc biệt là trong việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ tại đơn vị, phù hợp với chương trình Giaó dục mầm non hiện nay. II. NỘI DUNG: CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG 1. Cơ sở thực tiễn: Trong chương trình giáo dục mầm non, hoạt động học của trẻ rất phong phú, đa dạng với nhiều hoạt động học khác nhau và được tổ chức với nhiều hình thức một cách linh hoạt để giúp trẻ lĩnh hội tri thức, phát triển kỹ năng của hoạt động học theo nội dung của chủ đề. Trong đó hoạt động làm quen văn học chiếm một vị trí quan trọng trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ. Đặc biệt thông qua hoạt động kể chuyện nhằm tạo tiền đề cho việc phát triển ngôn ngữ, phát triển trí tưởng tượng, phát triển nhân cách, phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội, phát triển thẩm mỹ cho trẻ; chuẩn bị tâm thế cho trẻ vào học ở lớp một. Trẻ được tiếp xúc với tác phẩm văn học chuyện kể từ rất sớm: Từ khi lọt lòng mẹ trẻ đã được nghe những câu ru thấm đợm tình người. Lớn hơn một chút trẻ được sống trong thế giới kỳ diệu của những câu chuyện thần thoại, truyền thuyết, cổ tích..., những ước mơ của trẻ cứ thế chắp cánh bay xa... Thông qua hoạt động kể chuyện giúp trẻ có được vốn hiểu biết, vốn từ nhất định và tạo cho trẻ tâm thế vững vàng khi bước vào lớp một. Mặt khác, để phù hợp với nhu cầu ngày càng đi lên của xã hội và thực hiện tốt nhiệm vụ giáo dục mầm non theo công văn 534 GDĐT Ngân Sơn ngày 1192017 về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 20172018; Kế hoạch số 202KHGDĐT Ngân Sơn ngày 2442017 Kế hoạch Tăng cường Tiếng Việt cho trẻ em mầm non, học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 20162020 định hướng đến 2025; Kế hoạch 557 KH GDĐT ngày 1492017 Kế hoạch thực hiện chuyên đề ‘Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” năm học 20172018 xóa bỏ phương thức dạy học cũ rập khuôn, thụ động, chú trọng phát huy tính tích cực của trẻ, giúp trẻ có cơ hội được tìm tòi, khám phá, trải nghiệm... trên khả năng và vốn hiểu biết của trẻ chính vì vậy xét thấy việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là rất cần thiết. 2. Thực trạng: Thực trạng chung: Trường Mầm non quốc lập Nà Khoang thuộc thôn Nà Nọi, thị trấn Nà Phặc, huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, gồm 6 điểm trường nằm rải rác trên các thôn bản của thị trấn. Các điểm trường lẻ nằm xa điểm trường chính, đường đi lại còn khó khăn, vất vả. Đa số học sinh là con em dân tộc thiểu số như : Tày, Nùng, Mômg, Dao cùng sinh sống. Cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi của nhà trường còn nhiều khó khăn, hạn chế. Toàn trường có tổng số 10 nhóm lớp: + Nhà trẻ: 04 nhóm + Mẫu giáo: 06 lớp Đội ngũ: Tổng số CBGV, NV trong trường 23 + CBQL: 3 + Giaó viên: 18 ( 1 giáo viên nhạc) + Nhân viên: 2 Trình độ đào tạo 100% CBGVNV trong trường đạt chuẩn trở lên trong đó: đạt chuẩn:1323=56,5% ; trên chuẩn 1023= 43,5%. Thực trạng riêng ảnh hưởng đến việc phat triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động kể chuyện Đối với trẻ: Có đến 98,6% trẻ em trong trường là người dân tộc thiểu số, một số trẻ mới đi học chưa biết nói tiếng phổ thông, ngôn ngữ của trẻ còn chậm phát triển, trẻ chưa mạnh dạn tham gia các hoạt động giáo dục trên lớp Đối với phụ huynh : Sự quan tâm của gia đình dành cho các cháu là không đồng đều, 100% phụ huynh là nông thôn đời sống kinh tế còn nghèo nàn, lạc hâụ, Qua thực tế cho thấy phụ huynh còn nói tiếng địa phương nhiều, chưa chú ý phát triển ngôn ngữ Tiếng Việt cho trẻ. Đối với giáo viên: Đa số giáo viên ít chú ý đến việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạt động giáo dục, đặc biệt là thông qua hoạt động kể chuyện. Giáo viên thường hay kể chuyện cho trẻ nghe, dạy trẻ kể những nội dung câu chuyện một cách đơn điệu, ít dạy trẻ kể chuyện sáng tạo. phương pháp lên lớp của cô chưa linh hoạt sáng tạo nhiều, giọng nói chưa hay chưa thu hút lôi cuốn hấp dẫn trẻ. Qua đó khi dạy trẻ kể chuyện trẻ còn nhút nhát, lời nói chưa rõ ràng mạch lạc, ngôn ngữ, vốn từ của trẻ còn hạn chế, trong giờ học trẻ chưa hứng thú tập trung nhiều. Một số thuận lợi, khó khăn: a. Thuận lợi:
Trang 1PHẦN I THÔNG TIN CHUNG
1 Tên sáng kiến: “ Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển ngôn ngữ chotrẻ qua hoạt động kể chuyện ”
2 Tác giả: Dương Thị Ngọc Mai
STT Họ và tên Ngày/tháng/
năm sinh
Đơn vị công tác
Chức danh
Trình độ chuyên môn
Tỷ lệ (%) đóng góp vào việc tạo ra sáng kiến
1
Dương Thị Ngọc Mai 05/03/1989
Trường Mầm non
QL Nà Khoang
Phó Hiệu trưởng
Đại học
sư phạm 100%
a Là tác giả đề nghị xét công nhận sáng kiến: “Một số biện pháp giúp giáoviên phát triển ngôn ngữ cho trẻ qua hoạt động kể chuyện’’
b Chủ đầu tư tạo ra sáng kiến: Dương Thị Ngọc Mai
c Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Gíao dục & Đào tạo
d Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu: Từ tháng 9 năm 2017
PHẦN II MÔ TẢ SÁNG KIẾN
A NỘI DUNG SÁNG KIẾN
B ĐẶT VẤN ĐỀ:
1 Lí do và sự cần thiết để tiến hành sáng kiến:
Ông bà ta xưa có câu "Trẻ lên 3 cả nhà học nói" Thật đúng như thế dạy tiếng
mẹ đẻ cho trẻ trong trường Mầm non có một ý nghĩa đặc biệt quan trọng và là mộttrong những mục tiêu quan trọng nhất của giáo dục mầm non Vì nhờ có ngôn ngữ,trẻ có thể nói lên những suy nghĩ, mong muốn của mình và mở rộng khả năng giaotiếp trong học tập cũng như vui chơi
Trang 2Trẻ mầm non rất nhạy cảm với nghệ thuật ngôn từ, âm điệu, hình tượng củacác bài hát, bài thơ, những câu chuyện cổ tích, thần thoại rất hấp dẫn đối với trẻthơ Chính vì vậy, cho trẻ tiếp xúc với văn học, cụ thể là qua hoạt động kể chuyệnchính là con đường phát triển ngôn ngữ cho trẻ tốt nhất.Ngôn ngữ phát triển tốt trẻ
dễ dàng tiếp cận được với nhiều môn học khác như: Làm quen với toán, khám phákhoa học, âm nhạc, …đặc biệt thông qua hoạt động kể chuyện trẻ được nghe cô kể,hay tự mình kể lại chuyện, kể chuyện sáng tạo… sẽ giúp trẻ giúp trẻ phát triển tưduy, óc tưởng tượng bay bổng, phát triển khả năng mạnh dạn, tự tin vào chính bảnthân, phát triển ngôn ngữ mạch lạc, rõ ràng hơn Kể chuyện giữ vai trò quyết định
sự phát triển của tâm lý trẻ, là phương tiện phát triển năng lực tư duy, sáng tạo,giúp trẻ biết yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp để giáo dục trẻ một cách toàn diện baogồm sự phát triển về đạo đức, tư duy nhận thức và các chuẩn mực hành vi văn hoá.Phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua giao tiếp ứng xử, thông qua các hoạt độngdạy trẻ kể chuyện sẽ giúp trẻ phát triển ngôn ngữ và vốn từ ngày càng phong phúhơn
Tuy nhiên tại đơn vị nơi tôi công tác đa số giáo viên còn ít chú ý đến việcphát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua các hoạt động giáo dục, vẫn chưa nhìn nhậnthấy sự cần thiết và tầm quan trọng trong việc dạy cho trẻ phát triển tư duy ngônngữ thông qua hoạt động kể chuyện Giáo viên thường hay dạy trẻ kể những nộidung câu chuyện thường ngày một cách đơn điệu, ít dạy trẻ kể chuyện sáng tạo.Bên cạnh đó sự chuẩn bị đồ dùng, đồ chơi chưa hấp dẫn trẻ, phương pháp lên lớpcủa cô chưa linh hoạt sáng tạo nhiều, giọng nói chưa hay chưa thu hút lôi cuốn hấpdẫn trẻ Qua đó khi dạy trẻ kể chuyện trẻ còn nhút nhát, lời nói chưa rõ ràng mạchlạc, ngôn ngữ, vốn từ của trẻ còn hạn chế, trong giờ học trẻ chưa hứng thú tập trungnhiều
Trước tình hình đó, với mong muốn giúp giáo viên nhận thấy được tầm quantrọng của việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ, và thực hiện tốt các nhiệm vụ giáo dụccủa năm học Là một cán bộ quản lý phụ trách chuyên môn khối Mẫu giáo bản thân
tôi đã tôi đã lựa chọn nghiên cứu đề tài “Một số biện pháp giúp giáo viên phát
triển ngôn ngữ cho trẻ qua hoạt động kể chuyện”.
2 Tính mới và tính khoa học
Trong bài sáng kiến này các giải pháp của tôi đưa ra không phải là mớinhưng qua quá trình tôi áp dụng và thực hiện tôi đã có một số thay đổi phù hợp vớiđặc điểm phát triển của trẻ, phù hợp với giáo viên, giúp giáo viên có được nhữngđiều kiện thuận tiện trong việc chăm sóc giáo dục trẻ, đặc biệt là trong việc phát
Trang 3triển ngôn ngữ cho trẻ tại đơn vị, phù hợp với chương trình Giaó dục mầm non hiệnnay.
II NỘI DUNG:
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG
1 Cơ sở thực tiễn:
Trong chương trình giáo dục mầm non, hoạt động học của trẻ rất phong phú,
đa dạng với nhiều hoạt động học khác nhau và được tổ chức với nhiều hình thứcmột cách linh hoạt để giúp trẻ lĩnh hội tri thức, phát triển kỹ năng của hoạt độnghọc theo nội dung của chủ đề Trong đó hoạt động làm quen văn học chiếm một vịtrí quan trọng trong chương trình chăm sóc giáo dục trẻ Đặc biệt thông qua hoạtđộng kể chuyện nhằm tạo tiền đề cho việc phát triển ngôn ngữ, phát triển trí tưởngtượng, phát triển nhân cách, phát triển tình cảm và kỹ năng xã hội, phát triển thẩmmỹ cho trẻ; chuẩn bị tâm thế cho trẻ vào học ở lớp một Trẻ được tiếp xúc với tácphẩm văn học chuyện kể từ rất sớm: Từ khi lọt lòng mẹ trẻ đã được nghe nhữngcâu ru thấm đợm tình người Lớn hơn một chút trẻ được sống trong thế giới kỳ diệucủa những câu chuyện thần thoại, truyền thuyết, cổ tích , những ước mơ của trẻ cứthế chắp cánh bay xa Thông qua hoạt động kể chuyện giúp trẻ có được vốn hiểubiết, vốn từ nhất định và tạo cho trẻ tâm thế vững vàng khi bước vào lớp một Mặtkhác, để phù hợp với nhu cầu ngày càng đi lên của xã hội và thực hiện tốt nhiệm vụgiáo dục mầm non theo công văn 534/ GDĐT Ngân Sơn ngày 11/9/2017 về việchướng dẫn thực hiện nhiệm vụ năm học 2017-2018; Kế hoạch số 202/KH-GDĐTNgân Sơn ngày 24/4/2017 Kế hoạch Tăng cường Tiếng Việt cho trẻ em mầm non,học sinh tiểu học vùng dân tộc thiểu số giai đoạn 2016-2020 định hướng đến 2025;
Kế hoạch 557/ KH - GDĐT ngày 14/9/2017 Kế hoạch thực hiện chuyên đề ‘Xâydựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm” năm học 2017-2018 xóa bỏ phươngthức dạy học cũ rập khuôn, thụ động, chú trọng phát huy tính tích cực của trẻ, giúptrẻ có cơ hội được tìm tòi, khám phá, trải nghiệm trên khả năng và vốn hiểu biếtcủa trẻ chính vì vậy xét thấy việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ là rất cần thiết
2 Thực trạng:
* Thực trạng chung:
Trường Mầm non quốc lập Nà Khoang thuộc thôn Nà Nọi, thị trấn Nà Phặc,huyện Ngân Sơn, tỉnh Bắc Kạn, gồm 6 điểm trường nằm rải rác trên các thôn bảncủa thị trấn Các điểm trường lẻ nằm xa điểm trường chính, đường đi lại còn khó
Trang 4khăn, vất vả Đa số học sinh là con em dân tộc thiểu số như : Tày, Nùng, Mômg,Dao cùng sinh sống.
- Cơ sở vật chất, trang thiết bị, đồ dùng, đồ chơi của nhà trường còn nhiềukhó khăn, hạn chế
- Đối với trẻ: Có đến 98,6% trẻ em trong trường là người dân tộc thiểu số,
một số trẻ mới đi học chưa biết nói tiếng phổ thông, ngôn ngữ của trẻ còn chậm pháttriển, trẻ chưa mạnh dạn tham gia các hoạt động giáo dục trên lớp
- Đối với phụ huynh : Sự quan tâm của gia đình dành cho các cháu là không
đồng đều, 100% phụ huynh là nông thôn đời sống kinh tế còn nghèo nàn, lạc hâụ,
Qua thực tế cho thấy phụ huynh còn nói tiếng địa phương nhiều, chưa chú ý pháttriển ngôn ngữ Tiếng Việt cho trẻ
- Đối với giáo viên: Đa số giáo viên ít chú ý đến việc phát triển ngôn ngữ
cho trẻ thông qua các hoạt động giáo dục, đặc biệt là thông qua hoạt động kểchuyện Giáo viên thường hay kể chuyện cho trẻ nghe, dạy trẻ kể những nội dungcâu chuyện một cách đơn điệu, ít dạy trẻ kể chuyện sáng tạo phương pháp lên lớpcủa cô chưa linh hoạt sáng tạo nhiều, giọng nói chưa hay chưa thu hút lôi cuốn hấpdẫn trẻ Qua đó khi dạy trẻ kể chuyện trẻ còn nhút nhát, lời nói chưa rõ ràng mạchlạc, ngôn ngữ, vốn từ của trẻ còn hạn chế, trong giờ học trẻ chưa hứng thú tập trungnhiều
Một số thuận lợi, khó khăn:
a Thuận lợi:
Trang 5- Trường luôn nhận được sự quan tâm, chỉ đạo sát sao của Phòng GD&ĐTNgân Sơn.
- Được sự quan tâm, tạo điều kiện của Đảng uỷ, UBND xã, sự phối kết hợpcủa các ban ngành đoàn thể thị trấn
- Nhà trường quan tâm, đầu tư mua sắm cơ sở vật chất cho chuyên đề giáodục phát triển ngôn ngữ cho trẻ
- Có sự quan tâm của các bậc phụ huynh tạo điều kiện để trẻ học tập tốt, cáccháu đến trường đều ngoan, thích học và vui chơi cùng bạn bè
- Đa số giáo viên có trình độ chuyên môn Sư phạm, yêu nghề, mến trẻ, luônnhiệt tình tham gia các hoạt động của nhà trường, có ý thức học tập thường xuyên
để nâng cao trình độ chuyên môn, nghiệp vụ, nâng cao tay nghề
c Điều tra khảo sát thực trạng phát triển ngôn ngữ của trẻ; Kết quả khảo sátviệc phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động kể chuyện của giáo viên đầunăm học 2017-2018 của nhà trường như sau:
Trang 6- Đối với Giaó viên:
Trang 7Qua kết quả khảo sát đầu năm cho thấy khả ngôn ngữ của trẻ còn chậm pháttriển, lời nói của trẻ chưa rõ ràng, mạch lạc, chưa mạnh dạn trong giao tiếp, ngônngữ chậm phát triển và ít hứng thú với hoạt động kể chuyện.
Giaó viên chưa chú ý đến việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ, ít kể chuyện diễncảm cho trẻ nghe, tổ chức tiết học kể chuyện chưa linh hoạt, sáng tạo, ít tích hợp
chuyện kể với các môn học khác chính vì vậy bản thân tôi thực hiện đề tài “Một số
biện pháp giúp giáo viên phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động kể chuyện”
CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Nội dung: “Một số biện pháp giúp giáo viên phát triển ngôn ngữ cho trẻ
thông qua hoạt động kể chuyện”
2 Phương pháp thực nghiên cứu
Để hoàn thành nhiệm vụ đã đề ra, tôi chọn những phương pháp sau:
- Phương pháp nghiên cứu lý luận
- Phương pháp quan sát sư phạm
- Phương pháp dùng lời
- Phương pháp thực hành
- Phương pháp tuyên truyền
- Phương pháp kiểm tra, đánh giá
3 Biện pháp thực hiện:
Biện pháp 1: Nâng cao nhận thức của giáo viên về việc thực hiện nhiệm vụ năm học, lồng ghép nội dung giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động kể chuyện vào các hoạt động trong năm.
Xây dựng và triển khai đầy đủ các văn bản chỉ đạo của cấp trên như: Hướngdẫn số: 543/PGD&ĐT ngày 11/9/2017 về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáodục mầm non năm học 2017-2018 ; Kế hoạch số 557/KH-GD&ĐT ngày 14/9/2017
kế hoạch thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm non lấy trẻ làm trung tâm”năm học 2017-2018; Công văn số 480/SGDĐT- GDMN ngày 10/4/2017 V/v tăngcường tiếng việt cho trẻ em dân tộc thiểu số trong các cơ sở giáo dục mầm non Kếhoạch năm học, kế hoạch thực hiện chương trình giáo dục mầm non tổ nhà trẻ, tổmẫu giáo; Kế hoạch thực hiện các chuyên đề trọng tâm,… của nhà trường để giáoviên thấy được nhiệm vụ giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ là nhiệm vụ quan
Trang 8trọng và cần thiết để thực hiện tốt các hoạt động theo chương trình giáo dục mầmnon đã quy định.
Bản thân tôi đã lồng ghép việc phát triển ngôn ngữ cho trẻ vào các chủ đềtrong một năm như sau:
+ Tháng 9 -10 lên kế hoạch cho giáo viên lựa chọn và tổ chức các bài tậpluyện tai nghe cho trẻ nhằm phát triển thính giác, âm vị ( Cho trẻ nghe những câuchuyện phù hợp với chủ đề, tạo điều kiện cho trẻ tập trung chú ý luyện khả năngthính giác thông qua các bài tập trò chơi:( Tai ai thính, ai đoán giỏi) trẻ nghe rồiđoán tên nhân vật, tên câu truyện, sửa sai cho trẻ về lỗi phát âm
+ Tháng 11-12 tôi tập trung cho giáo viên tăng vốn từ nói diễn cảm, rõràng, giải thích nghĩa của từ khó, cho trẻ các bài tập luyện cơ quan phát âm thíchhợp, cho trẻ bắt trước lời thoại của các nhân vật, cho trẻ kể chuyện sáng tạo, kể lạichuyện đã được nghe VD: Truyện món quà của cô giáo; lớp học của chích bông;Tích Chu, Bông cúc trắng…
+ Tháng 1-2 tôi đào sâu vấn đề luyện trí nhớ thông qua các bài thơ, đồngdao,đặc biệt về những câu chuyện kể lôi cuốn và hấp dẫn gợi cho trẻ sử dụng câuđơn giản, đủ nghĩa
+ Tháng 3 ,4 5: tôi xây dựng những trò chơi giúp cho trẻ nói đúng ngữ pháp,nói mạch lạc, ví dụ: Nói theo mẫu câu như câu truyện “ Cây khế” người anh thamlam chiếm hết ruộng vườn, nhà cửa, trâu bò ,của cha mẹ để lại Ví dụ “Câu truyệnTích chu” Bà biến thành chim vì trẻ nói bà muốn bà đi tìm nước uống, hoặc TíchChu ham chơi không lấy nước cho bà khuyến khích giáo viên thay đổi mẫu câukhác nhau từ câu đơn giản đến câu phức tạp, từ câu phức tạp đến câu đơn giản, đặtcâu từ kết nối tuyện để trẻ có khả năng nói đúng ngữ pháp, phát triển trí tưởngtượng, sáng tạo của trẻ
Một khi đã có một số vốn từ phong phú trẻ sẽ tự tin kể chuyện, đóng kịchmột cách hứng thú hơn
Biện pháp 2: Bồi dưỡng chuyên môn cho giáo viên để nâng cao nhận thức cho giáo viên về yêu cầu, mục tiêu, nội dung, phương pháp phát triển ngôn ngữ cho trẻ đặc biệt thông qua hoạt động kể chuyện.
Thường xuyên tổ chức các hoạt động sinh hoạt chuyên môn, chuyên đề giáodục phát triển ngôn ngữ cho trẻ, Nhà trường đưa ra nội dung sinh hoạt về môn vănhọc cho giáo viên thảo luận, sau đó đi đến thống nhất chung
Trang 9Trước tiên để gây sự tập trung chú ý cho trẻ hứng thú và thích được tham gia
kể chuyện cùng cô và bạn, thì giáo viên phải chuẩn bị đồ dùng cho tốt Máy chiếu,con rối, mô hình, các nhân vật trong chuyện, có màu sắc tươi sáng, sinh động Rồitích hợp nội dung vào bài dạy sao cho lôgic, lôi cuốn hấp dẫn trẻ vào bài học, quabài hát “cháu yêu bà” cô dùng thủ thuật thể hiện qua giọng nói, cử chỉ điệu bộ củanhân vật như truyện “ Tích chu” Ví dụ: Cô giả bộ tiếng ho của bà rồi gọi Tích Chuơi! Tích Chu Lấy cho bà ngụm nước Sau đó cô dẫn dắt vào nội dung câu chuyện
và kể với giọng nhẹ nhàng diễn cảm, thể hiện giọng điệu nhân vật thay đổi sao chohấp dẫn Biết phối hợp cách sử dụng đồ dùng trong khi kể đúng lúc, khoa học vàđạt hiệu quả cao
Để tìm hiểu về nội dung câu chuyện cô trò chuyện cùng trẻ Qua đó cung cấpcác từ mới cho trẻ, làm phong phú vốn từ và giúp trẻ mở rộng sự hiểu biết về ýnghĩa của các từ trong câu chuyện Lúc này trẻ có khả năng diễn đạt bằng nhiềucách khác nhau, thể hiện qua nét mặt, cử chỉ lời nói điệu bộ, hành động Như vậy sẽgiúp cho trẻ phát triển ngôn ngữ tốt hơn, rõ ràng mạch lạc hơn vốn từ của trẻ càngthêm phong phú hơn khi tham gia vào hoạt động kể chuyện, đóng kịch cùng bạn
Thông qua các buổi sinh hoạt tổ chuyên môn, xây dựng các tiết học mẫu chogiáo viên dự và rút kinh nghiệm Xây dựng giáo viên điểm và lớp điểm cho toàntrường học tập, Bồi dưỡng cho giáo viên qua thao giảng và hội thi giáo viên dạy
giỏi cấp trường Hội thảo chuyên đề về giáo dục phát triển ngôn ngữ cho trẻ.
Thông qua các hình thức bồi dưỡng này để giúp cho giáo viên nhận thức đúng đắn
về : Yêu cầu- Nội dung – Hình thức cũng như phương pháp cho giáo viên phát triểnngôn ngữ cho trẻ thông qua hoạt động kể chuyện
Biện pháp 3: Giaó viên cần luyện giọng kể nhẹ nhàng, diễn cảm, Cô luôn tạo cho trẻ vui tươi, thoải mái ở mọi lúc, mọi nơi trong quá trình học tập, vui chơi.
Hoạt động kể chuyện là một môn dạy hay và hấp dẫn nhất đối với trẻ thơ, vìtrẻ rất hiếu kì, chú ý, tò mò xem chuyện gì đang sảy ra Các câu chuyện thườngkhiến trẻ dễ nhớ về hình tượng, lời thoại nhân vật, nó có ảnh hưởng sâu, mạnh đếntrí tưởng tượng, tư duy, ngôn ngữ và nhân cách của trẻ Chính vì vậy thông qua vănhọc đặt biệt là thông qua hoạt động kể chuyện ngôn ngữ của trẻ sẽ phát triển nhanhhơn Vậy để thu hút được trẻ trong các hoạt động kể chuyện giáo viên cần phải cónhiều hình thức tổ chức linh hoạt, sáng tạo và thu hút được trẻ Vì vậy giáo viêncần luyện giọng kể nhẹ nhàng, diễn cảm Muốn có được một giọng kể chuyện nhẹ
Trang 10nhàng diễn cảm, thì đòi hỏi các cô phải thường xuyên luyện kể chuyện diễn cảmthể hiện giọng kể nhẹ nhàng, truyền cảm khác nhau Ví dụ: Truyện “Ai đáng khennhiều hơn” Với giọng kể chuyện hay diễn cảm và phối hợp với các phương pháplên lớp linh hoạt sáng tạo, càng làm cho tiết học đạt được kết quả cao.
Đối với trẻ vui chơi là hoạt động chủ đạo vì thế cô cần tạo một bầu khôngkhí vui tươi, cho trẻ có cảm giác vui vẻ, thoải mái trong học tập cũng như vui chơivới nhau Ví dụ: Trẻ đóng vai ông già, bà già… cùng nhau nhổ củ cải “ Nhổ cảilên, nhổ cải lên, ái chà chà, nhổ mãi, nhổ mãi nhổ được rồi” trẻ cùng nhau ngã lăn
ra sàn và vui cười với sự sung sướng khi đã nhổ được củ cải bung lên khỏi mặt đất
Biện pháp 4: Giáo viên kể chuyện cho trẻ dưới nhiều hình thức, chọn nhiều thể loại chuyện cho trẻ nghe.
4.1 Kể chuyện cho trẻ nghe: giáo viên cần lựa chọn nhiều thể loại truyện
cho trẻ như: chuyện Cổ tích, truyện Thần thoại, truyện ngụ ngôn, truyện lịch sử…những câu chuyện thần thoại trẻ rất thích bởi vì trong nội dung câu chuyện thườnghay có màu sắc thần thoại, khiến cho trẻ khi nghe qua đã có ấn tượng sâu sắc vớinhững nhân vật mà trẻ yêu thích Ví dụ: Truyện “Thần sắt” Thần trụ trời, truyềnthuyết hạt lúa Thần…Trẻ nhỏ thường hay tò mò gợi hỏi những điều bí ẩn trong câuchuyện mà trẻ muốn tìm hiểu khi nghe cô vừa kể xong Sau đó cô trò chuyện khaithác sự hiểu biết của trẻ để phát triển thêm vốn từ, ngôn ngữ cho trẻ Truyện cổ tíchhay mang đậm dấu ấn từ ngày sửa, ngày xưa, làm cho trẻ khi nghe qua hay say mêchú ý lắng nghe cô kể chuyện Ví dụ: Truyện “Tấm cám” Sự tích bánh chưng bánhdày, sự tích khoai lang, sự tích hồ Ba Bể…Nội dung trong chuyện đã mô tả về bảnchất của những người tốt bụng, qua đó cô liên hệ giáo dục trẻ, nên học tập theonhững tấm gương tốt Kể chuyện về thần thoại cho trẻ nghe nhằm cung cấp kiếnthức và vốn từ cho trẻ, để trẻ biết được về cha ông ta ngày xưa rất tài giỏi, oai hùngtrong việc đánh giặc cứu nước nhà.Ví dụ: Truyện “Sự tích Hồ Gươm” Trẻ đượcnghe cô kể chuyện và biết được ngày xưa vua Lê Lợi đã đánh thắng giặc Minh sangxâm lược nước ta và đã trả thanh gươm thần ở hồ Tả Vọng, còn gọi là hồ HoànKiếm…
4.2 Dạy trẻ kể lại truyện: Để trẻ tái hiện lại một cách mạch lạc, diễn cảm tác
phẩm văn học mà trẻ được nghe, Trẻ sử dụng nội dung, hình thức ngôn ngữ đã cósẵn của các tác giả và của giáo viên tuy nhiên yêu cầu trẻ không học thuộc lòngcâu chuyện, trẻ phải kể bằng ngôn ngữ của chính mình, truyền đạt nội dung câuchuyện một cách tự do thoải mái nhưng phải đảm bảo nội dung cốt truyện
- Yêu cầu đối với trẻ:
Trang 11+ Kể nội dung chính của câu chuyện không yêu cầu trẻ kể chi tiết lời kể phải
có cấu trúc ngữ pháp, giọng kể diễn cảm to, rõ ràng, không ê a, ấp úng cố gắng thểhiện đúng ngôn ngữ đối thoại hay độc thoại
+ Chuẩn bị :tiến hành trước giờ học, kể chuyện cho trẻ nghe trước khi kể cô
giao nhiệm vụ ghi nhớ và kể lại
+ Tiến hành: Đàm thoại với trẻ về nội dung câu chuyện Đàm thoại nhằm
mục đích giúp trẻ nhớ lại nội dung câu chuyện, giúp trẻ xây dựng dàn ý câuchuyện kể , lựa chọn hình thức ngôn ngữ :cách dùng từ đặt câu
Ví dụ : Truyện cây khế: Theo con tính cách của người anh như thế nào ?
+ Yêu cầu với câu hỏi : Đặt câu hỏi về tên nhân vật, thời gian, không gian,hành động chính, lời nói, cá tính nhân vật, Dê mẹ dặn dê con như thế nào ? Câuhỏi phải phù hợp với trẻ cả về hình thức và ngữ pháp Khi đàm thoại cô cần lưu ýgiới thiệu cho trẻ biết thêm các từ đồng nghĩa những cụm từ thay thế để tạo điềukiện cho trẻ lựa chọn từ để kể Giaó viên sử dụng ngôn ngữ ngắn gọn, dễ hiểu, phùhợp với nhận thức của trẻ kể lại nội dung tác phẩm: Cô kể diễn cảm, lời kể có cácmẫu câu cần luyện cho trẻ ( mới ) Mẫu chuyện của cô có tác dụng chỉ cho trẻ thấytrước kết quả trẻ cần đạt được : Về nội dung , độ dài , trình độ câu chuyện, đặc biệtlưu ý khi trẻ kể : Trẻ phải quay mặt xuống các bạn, kể với tốc độ vừa phải, giọng rõràng, tư thế tự nhiên Trong quá trình kể, trẻ đứng sai tư thế, phát âm sai cô nên đểtrẻ kể xong mới sửa sai cho trẻ
Khi cô gọi trẻ lên, trẻ không kể, cô nên đặt câu hỏi gợi ý để trẻ trả lời giúptrẻ mạnh dạn, có thói quen giao tiếp tốt
Nếu trẻ quên, cô có thể nhắc hoặc đặt câu hỏi cho trẻ nhớ Trẻ kể xong, cônhận xét, đánh giá truyện kể của trẻ, không nên để đến cuối giờ trẻ sẽ quên mấtnhững ưu nhược điểm của mình hay của bạn Cô cần nhận xét đúng, chính xác để
có tác dụng khuyến khích, động viên trẻ, nhận xét cả về nội dung, ngôn ngữ tácphong
4.3 Dạy trẻ đóng kịch : Giáo viên nên thường xuyên tổ chức cho trẻ đóng
kịch, đóng kịch là một phương pháp tốt để phát triển ngôn ngữ đối thoại cho trẻ.Nội dung kịch được chuyển thể từ tác phẩm văn học mà trẻ đã được làm quen Trẻlàm quen với các mẫu câu văn học đã được gọt giũa chọn lọc Khi đóng trẻ cố gắngthể hiện đúng ngữ điệu, tính cách nhân vật mà trẻ đóng , giúp cho ngôn ngữ của trẻ
mang sắc thái biểu cảm rõ rệt Ví dụ : Chủ đề: Gia đình, câu chuyện: Tích chu,