ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ Ý NGHĨA HỌC TẬP MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

• Hiểu được quá trình nhận thức từ thấp đến cao của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh;• Nắm vững được đối tượng và nhiệm vụ của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh; • Xác lập những hiểu biết cơ b

BÀI MỞ ĐẦU ĐỐI TƯỢNG, PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU VÀ Ý NGHĨA HỌC TẬP

MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

ThS.Nguyễn Thị Bích Thủy

Đại học Kinh tế quốc dân

TÌNH HUỐNG KHỞI ĐỘNG

Nắm vững các nội dung phần thứ nhất này sẽ giúp chúng ta có cơ sở lý luận khoa học để giải thích đúng vấn đề trên

Tại sao đến năm 2003 Tư tưởng Hồ Chí Minh mới chính thức trở thành môn khoa học

trong chương trình giáo dục hệ đại hoc, cao đẳng? Đối tượng, nhiệm vụ và mối quan hệ

của môn tư tưởng Hồ Chí Minh với tính thống nhất và trong chỉnh thể các môn lý luận

chính trị

Đối với học viên, người tri thức tương lai, nhất trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa,

hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức hội nhập quốc tế, việc nghiên cứu

và học tập tư tưởng Hồ Chí Minh tại sao lại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng?

• Hiểu được quá trình nhận thức từ thấp đến cao của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh;

• Nắm vững được đối tượng và nhiệm vụ của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh;

• Xác lập những hiểu biết cơ bản về mối quan hệ giữa các môn học lý luận chính trị trong chương trình giáo dục đại học: Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác – Lênin và Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam;

• Nắm vững cơ sở phương pháp luận và các phương pháp nghiên cứu riêng của tư tưởng

Hồ Chí Minh;

• Làm rõ ý nghĩa của việc học tập tư tưởng Hồ Chí Minh đối với học viên

MỤC TIÊU

Mối quan hệ với môn học Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa Mác- Lênin

và Đường lối cách mạng của ĐCSVN

Đối tượng và nhiệm vụ của môn tư tưởng Hồ Chí Minh

Khái niệm “Tư tưởng”, Tư tưởng Hồ Chí Minh- Từ những vấn đề cụ thể đến hệ

thống hoàn chỉnh

Phương pháp nghiên cứu

Ý nghĩa của việc học tập môn học đối với học viên

NỘI DUNG

1 KHÁI NIỆM “TƯ TƯỞNG”, TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH – TỪ NHỮNG VẤN ĐỀ

CỤ THỂ ĐẾN HỆ THỐNG HOÀN CHỈNH

1.2 Quá trình nhận thức của Đảng về tư tưởng Hồ Chí Minh

1.1 Khái niệm “tư tưởng”

1.3 Định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh

1.1 KHÁI NIỆM “TƯ TƯỞNG”

Khái niệm “Tư tưởng”, trong thuật ngữ “Tư tưởng Hồ Chí Minh”, có ý nghĩa ở tầm khái quát triết học…

Quan điểm

Quan niệm

Luận điểm

Xây dựng trên nên tảng triết học (TGQ&PPL)

Đại biểu cho

ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc

Hình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt

động thực tiễn, cải tạo hiện thực

BÀI TẬP TỰ NGHIÊN CỨU

Tìm hiểu trong lịch sử thế giới và Việt Nam, những nhà tư tưởng tiêu biểu theo nghĩa chung và những nhà tư tưởng có ý nghĩa ở tầm khái quát triết học

Gợi ý:

 Charles Darwin (Đacuyn)(1809 - 1882) - nhà tự nhiên học và sinh vật học người Anh

 FH HEGEL (1770-1831)- nhà tư tưởng tiêu biểu trong lịch sử tư tưởng của nước Đức

 Trần Hưng Đạo (1232 - 1300), là nhà tư tưởng chính trị, nhà quân sự kiệt xuất

 KARL MARX (1818 – 1883) - là nhà tư tưởng, nhà kinh tế chính trị, nhà lãnh đạo cách mạng của Hiệp hội Người lao động Quốc tế

1.2 QUÁ TRÌNH NHẬN THỨC CỦA ĐẢNG VỀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

ĐẠI HỘI VI (12/1986) đã bắt đầu đề cập đến tư tưởng Hồ Chí Minh: “Muốn đổi mới phải nắm vững bản chất cách mạng, khoa học của chủ nghĩa Mác Lênin, kế thừa di sản quý báu về tư tưởng và lý luận của Hồ Chí Minh”

ĐẠI HỘI IX (Tháng 4/2001) – Xác định khá toàn diện và có hệ thống những vấn đề cốt yếu thuộc nội hàm khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh Đảng ta đã làm rõ được:

• Một là, bản chất cách mạng, khoa học và nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh.

• Hai là, nguồn gốc tư tưởng, lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh

• Ba là, giá trị, ý nghĩa, sức hấp dẫn, sức sống lâu bền của tu tưởng Hồ Chí Minh.

ĐẠI HỘI VII (Tháng 6/1991) – Đánh dấu một mốc quan trọng trong nhận thưc của Đảng về tư tưởng Hồ Chí Minh Đảng ta đã khẳng định:

“Tư tưởng Hồ Chí Minh chính là két quả sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác – Lênin trong điều kiện cụ thể của nước ta, và trong thực tiễn tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng và của cả dân tộc”

Chân dung và Tác phẩmDân tộc ta, nhân dân ta, non sông đất

nước ta đã sinh ra Hồ Chủ tịch, người

anh hùng dân tộc vĩ đại và chính Người

đã làm rạng rỡ dân tộc ta, nhân dân ta và

non sông đất nước ta.

Ðiếu văn của BCH TW Ðảng Cộng sản

Việt Nam tại Lễ truy điệu Chủ tịch

Hồ Chí Minh ngày 9/9/1969)

Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân đến cách mạng XHCN; là

kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển

chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người.

I KHÁI NIỆM VÀ HỆ THỐNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

1.3 ĐỊNH NGHĨA TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Trong định nghĩa: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống quan điểm toàn diện và sâu

sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, phản ánh những vấn đề có

tính quy luật của cách mạng Việt Nam; tư tưởng Hồ Chí Minh cùng với chủ nghĩa

Mác – Lênin là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nan hành động của Đảng và dân tộc Việt

Nam” đã làm rõ những nội dung nào sau đây:

a Bản chất cách mạng, khoa học và nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh

b Nguồn gốc tư tưởng, lý luận của tư tưởng Hồ Chí Minh

c Giá trị, ý nghĩa, sức sống lâu bền của tư tưởng Hồ Chí Minh

d Đối tượng nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 1

PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN HỆ THỐNG TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

Vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc đường quá độ CNXH và con

lên CNXH ở Việt Nam

Đảng cộng sản Việt nam

Văn hóa, Đạo đức và xây dựng con người

dân tộc và đại đoàn kết quốc tế

Xây dựng nhà nước của dân, do dân, vì dân

Độc lập dân tộc, dân chủ, CNXH

Hệ thống tư tưởng

Hồ Chí Minh

2 ĐỐI TƯỢNG VÀ NHIỆM VỤ CỦA MÔN TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH

2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

2.1 Đối tượng nghiên cứu

2.1 ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU

Độc lập dân tộc, dân

chủ, chủ nghĩa xã hội

Cách mạng Việt Nam Giải phóng dân tộc

® giải phóng giai cấp

® giải phóng con người

Quá trình vận động, hiện thực hóa trong thực tiễn

cách mạng Việt Nam

Quá trình mang tính quy luậtcủa hai mặt thống nhất biện chứng: sản sinh tư tưởng và hiện thực

hóa tư tưởng Hồ Chí Minh

Quá trình vận động, hiện thực hóa trong thực tiễn

cách mạng Việt Nam

Hệ thống quan điểm, lý luận trong toàn bộ di sản

của Hồ Chí Minh

Các giai đoạn hình thàn, phát triển tư tưởng Hồ Chí Minh

Các giá trị tư tưởng, lý luận

của Hồ Chí Minh đối với kho

tàng tư tưởng, lý luận cách

mạng thế giới của thời đại

Nội dung, bản chất cách mạng, khoa học, đặc điểm của các quan điểm trong hệ thống tư tưởng Hồ Chí

Minh

Vai trò nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam hành động của tư tưởng Hồ Chí Minh

Quá trình nhận thức, vận

dụng, phát triển tư tưởng

Hồ Chí Minh qua các giai

5

Nhiệm vụ nghiên cứu

Cơ sở (khách quan và chủ quan) hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh

1

2.2 NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

Câu hỏi : Khi nghiên cứu một vấn đề trong tư tưởng Hồ Chí Minh cần giải

quyết những nội dung nào?

Trả lời:

1 Quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin

2 Tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại -> Hồ Chí Minh tổng kết, chuyển hóa sâu

sắc, tinh tế với một phương pháp khoa học, biện chứng để trở thành tư

tưởng Việt Nam hiện đại.

3 Điều kiện cụ thể của nước ta

4 Nội dung tư tưởng Hồ Chí Minh

5 giá trị, ý nghĩa, sức hấp dẫn, sức sống lâu bền của tu tưởng Hồ Chí Minh

BÀI TẬP TỰ NGHIÊN CỨU

1 Tìm hiểu những quan điểm cơ bản của hệ thống tư tưởng Hồ Chí Minh phản ánh trong:

Tuyên ngôn độc lập (Việt Nam Dân chủ Cộng hòa) Bản tuyên ngôn độc lập của Việt

Nam được Hồ Chí Minh soạn thảo, và đọc trước công chúng tại quảng trường Ba Đình ngày 2 tháng 9 năm 1945 Đây được nhiều người xem là bản tuyên ngôn độc lập thứ ba của lịch sử Việt Nam, sau bài thơ thần Nam Quốc Sơn Hà của Lý Thường Kiệt ở thế kỷ X

và Bình Ngô Đại Cáo của Nguyễn Trãi viết năm 1428

3 MỐI QUAN HỆ VỚI MÔN HỌC NHỮNG NGUYÊN LÝ CƠ BẢN CỦA CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VÀ MÔN HỌC ĐƯỜNG LỐI CÁCH MẠNG CỦA ĐCSVN

Nguồn gốc tư tưởng, lý luận trực tiếp

quyết định bản chất cách mạng, khoa

học của tư tưởng Hồ Chí Minh

Chủ nghĩa Mác – Lênin đặt nền móng

cơ sở thế giới quan, phương pháp

Tư tưởng Hồ Chí Minh với tư cách

là bộ phận nền tảng tư tưởng, kim chỉ nan hành động của Đảng

Cơ sở khoa học với Chủ nghĩa Mác

- Lênin

Quan hệ giữa Môn học tư tưởng Hồ Chí Minh với môn học Những nguyên lý cơ bản của

chủ nghĩa Mác – Lênin và môn Đường lối cách mạng của Đảng cộng sản Việt Nam là

quan hệ như thế nào?

a Quan hệ phụ thuộc, rằng buộc

b Quan hệ nguyên nhân, kết quả

Cơ sở phương pháp luận

PHƯƠNG

PHÁP LUẬN

Quan điểm kế thừa và phát triển

4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

Quan điểm toàn diện và hệ thống Quan điểm lịch sử - cụ thế

Quan điểm thực tiễn và nguyễn tắc

lý luận gắn liền với thực tiễn Đảm bảo sự thống nhất nguyên tắc

tính đảng và tính khoa học

Câu nói sau khẳng định nguyên tắc phương pháp luận nào trong nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh: “Thống nhất giữa lý luận và thực tiễn là một nguyên tắc căn bản của chủ nghĩa Mác - Lênin Thực tiễn không có lý luận hướng dẫn thì thành thực tiễn mù quáng Lý luận mà không

có liên hệ với thực tiễn là lý luận suông”

a Đảm bảo sự thống nhất nguyên tắc tính đảng và tính khoa học

b Quan điểm thực tiễn và nguyễn tắc lý luận gắn liền với thực tiễn

5 Ý NGHĨA CỦA VIỆC HỌC TẬP MÔN HỌC ĐỐI VỚI HỌC VIÊN

5.2 Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị

5.1 Nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác

BÀI TẬP TỰ NGHIÊN CỨU

1 Cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh” trong toàn

Đảng, toàn dân được Bộ Chính trị đưa ra trong Chỉ thị, thời gian nào?

2 Nội dung của cuộc vận động "Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh

nhằm làm cho toàn Đảng, toàn dân nhận thức sâu sắc vấn đề gì?

• Khái niệm “ Tư tưởng”, trong thuật ngữ “ Tư tưởng Hồ Chí Minh”, có ý nghĩa ở tầm khái quát triết học.

• Quá trình nhận thức của Đảng ta về tư tưởng Hồ Chí Minh: được đánh dấu một cột mốc quan trọng trong nhận thức của Đảng tại Đại hội VII và Đại hội XI, xác định khá toàn diện và có hệ thống những vấn đề cốt yếu thuộc nội hàm khái niệm tư tưởng Hồ Chí Minh, làm cơ sở định hướng cơ bản để đưa

ra định nghĩa tư tưởng Hồ Chí Minh.

• Đối tượng nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh là quá trình mang tính quy luật, bao gồm hai mặt thống nhất biện chứng: sản sinh tư tưởng và hiện thực hóa tư tưởng theo mục tiêu độc lập dân tộc, dân chủ

và chủ nghĩa xã hội.

• Cơ sở phương pháp luận khi nghiên cứu, giảng dạy, học tập môn học tư tưởng Hồ Chí Minh: Bảo đảm

sự thống nhất nguyên tắc tính đảng và tính khoa học; Quan điểm thực tiễn và nguyên tắc lý luận gắn liền với thực tiễn; Quan điểm lịch sử - cụ thể; Quan điểm toàn diện và hệ thống; Quan điểm kế thừa và phát triển.

• Đối với học viên, người tri thức tương lai, nhất trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa , hiện đại hóa đất nước gắn với phát triển kinh tế tri thức hội nhập quốc tế, việc nghiên cứu và học tập tư tưởng Hồ Chí Minh tại sao lại có ý nghĩa đặc biệt quan trọng: Nâng cao năng lực tư duy lý luân và phương pháp

TÓM LƯỢC CUỐI BÀI

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Câu 1 Trình bày bản chất cách mạng, khoa học và nội dung của tư tưởng Hồ Chí Minh.

Trả lời: - Nội dung: Hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam: tư tưởng về vấn đề dân tộc và cách mạng giải phóng dân tộc; về chủ nghĩa xã hội và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội; về Đảng Cộng sản Việt Nam; về đại đoàn kết dân tộc và đoàn kết quốc tế; về dân chủ, Nhà nước của dân, do dân, vì dân; về văn hóa, đạo đức

- Khoa học: Kết quả của sự vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, đồng thời là sự kết tinh tinh hoa dân tộc và trí tuệ thời đại nhằm giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người

- Cách mạng: Nền tảng tư tưởng, kim chỉ nan hành động của Đảng, của cả dân tộc

Câu 2 Đối tượng nghiên cứu của môn học tư tưởng Hồ Chí Minh?

Trả lời: - Hệ thống các quan điểm, quan niệm, lý luận về cách mạng Việt Nam trong dòng chảy của thời đại

- Hiện thực hóa tư tưởng theo các mục tiêu độc lập dân tộc, dân chủ, chủ nghĩa

xã hội, giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

•

CÂU HỎI THƯỜNG GẶP

Câu 3 Trình bày các nguyên tắc phương pháp luận trong nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh.

Trả lời: - Đảm bảo sự thống nhất nguyên tắc tính Đảng và tính khoa học

- Quan điểm thực tiễn và nguyên tắc lý luận gắn liền với thực tiễn

- Quan điểm lịch sử - cụ thể

- Quan điểm toàn diện và hệ thống

- Quan điểm kế thừa và phát triển

- Kết hợp nghiên cứu các tác phẩm với thực tiễn chỉ đạo cách mạng của Hồ Chí Minh

Câu 4 Phân tích ý nghĩa của việc học tập môn học tư tưởng Hồ Chí Minh đối với sinh viên

Trả lời: - Nâng cao năng lực tư duy lý luận và phương pháp công tác

+ Làm cho sinh viên nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của tư tưởng đối với cách mạng Việt Nam

+ Bồi dưỡng củng cố cho sinh viên, lập trường quan điểm cách mạng trên nền tảng chủ nghĩa Mác- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh

- Bồi dưỡng phẩm chất đạo đức cách mạng và rèn luyện bản lĩnh chính trị

THUẬT NGỮ

• Tư tưởng: Tư tưởng là sự phản ánh hiện thực trong ý thức, là biểu hiện quan hệ của con

người với thế giới chung quanh

• Tư tưởng trong khái niệm „ Tư tưởng Hồ Chí Minh“: Hệ thống những quan điểm, quan

niệm, luận điểm được xây dựng trên một nền tảng triết học ( thế giới quan và phương pháp luận) nhất quán, đại biểu cho ý chí, nguyện vọng của một giai cấp, một dân tộc, được hình thành trên cơ sở thực tiễn nhất định và trở lại chỉ đạo hoạt động thực tiễn, cải tạo hiện thực

• Nhà tư tưởng: Một người biết giải quyết trước người khác tất cả những vấn đề chính trị -

sách lược, các vấn đề về tổ chức, về những yếu tố vật chất của phong trào không phải một cách tự phát.

• Đối tượng nghiên cứu: Đó là quá trình mang tính quy luật, bao gồm hai mặt thống nhất

biện chứng: sản sinh tư tưởng và hiện thực hóa tư tưởng theo các mục tiêu độc lập dân tộc, dân chủ, chủ nghĩa xã hội, giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người

• Tính Đảng: quan điểm, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam

• Tính khoa học: thế giới quan khoa học và phương pháp duy vật biện chứng của chủ

nghĩa Mác – Lênin.