Mặc dù các quy định của Pháp luật về thu hồi đất,bồi thường, hỗ trợ đã từng bước được hoàn thiện ngày càng rõ ràng, cụ thể vềnguyên tắc, điều kiện, đơn giá thực hiện bồi thường, hỗ trợ v
Trang 1QĐ-UBND Quyết định – Uỷ ban nhân dân
TN&MT Tài nguyên và môi trường
TSGLVĐ Tài sản gắn liền với đất
Trang 2DANH MỤC BẢNG
2.2 Tổng hợp các đối tượng bị thu hồi đất có tài sản gắn liền với đất 222.3 Tổng hợp các đối tượng bị thu hồi đất được nhận hỗ trợ 23
2.6 Bảng kê khai đất bị thu hồi của hộ ông Thẩm 322.7 Bảng kê khai cây trồng, hoa màu của hộ ông Thẩm 322.8 Bảng kiểm kê diện tích đất bị thu hồi của hộ ông Thẩm 332.9 So sánh diện tích chênh lệch năm 1997 và 2016 hộ ông Thẩm 342.10 Tổng hợp giá trị bồi thường của hộ ông Thẩm 352.11 Bảng kiểm kê diện tích đất bị thu hồi của hộ ông Đức 362.12 So sánh diện tích chênh lệch năm 1997 và 2016 hộ ông Đức 372.13 Tổng hợp giá trị bồi thường , hỗ trợ của hộ ông Đức 392.14 Bảng kiểm kê diện tích đất bị thu hồi của hộ ông Nhâm 402.15 Tổng hợp giá trị bồi thường của hộ ông Nhâm 432.16 Kết quả bồi thường, hỗ trợ về đất tính đến ngày 6/6/2017 442.17 Kết quả bồi thường về tài sản gắn liền với đất tính đến ngày
Trang 3DANH MỤC HÌNH ẢNH VÀ SƠ ĐỒ
Trang
Sơ đồ 2.1: Sơ đồ quy trình thực hiện bồi thường và hỗ trợ tại dự án 24
Trang 4MỤC LỤC
Trang
LỜI CẢM ƠN i
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT ii
DANH MỤC BẢNG iii
DANH MỤC HÌNH ẢNH VÀ SƠ ĐỒ iv
MỤC LỤC v
MỞ ĐẦU 1
1 Lý do chọn đề tài 1
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến giải quyết công tác bồi thường và hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất 2
3 Mục tiêu và nhiệm vụ của nghiên cứu 3
3.1 Mục tiêu nghiên cứu 3
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu 3
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4
4.1 Đối tượng nghiên cứu 4
4.2 Phạm vi nghiên cứu 4
5 Phương pháp nghiên cứu 4
5.1 Phương pháp so sánh 4
5.2 Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu 4
5.3 Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa 4
5.4 Phương pháp thống kê, phân tích, xử lý số liệu, tài liệu 5
6 Ý nghĩa của nghiên cứu 5
CHƯƠNG 1 6
1.1 Cơ sở lý luận của bồi thường và hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất 6
1.1.1 Các khái niệm chung 6
1.1.2 Vị trí và vai trò của công tác thu hồi đất, bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất trong hệ thống quản lý Nhà nước về đất đai 8
Trang 51.1.3 Lược sử công tác bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất theo
Luật đất đai 2003 đến nay 8
1.2 Căn cứ pháp lý của bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất theo pháp luật đất đai hiện hành 11
1.2.1 Nguyên tắc bồi thường thiệt hại về đất và tài sản gắn liền với đất 11
1.2.2 Điều kiện bồi thường thiệt hại về đất và tài sản gắn liền với đất……… 12
1.2.3 Hỗ trợ khi thu hồi đất 13
1.2.4 Trách nhiệm của cơ quan thực hiện bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất 14
1.3 Trình tự và thủ tục hành chính khi Nhà nước thu hồi đất 14
CHƯƠNG 2 19
2.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên của địa bàn nghiên cứu 19
2.2.Tổng quan về dự án 21
2.3 Quy trình thực hiện bồi thường và hỗ trợ tại dự án 23
2.4 Công tác phân loại và xử lý cụ thể hồ sơ giải quyết bồi thường và hỗ trợ 28
2.4.1 Phân loại hồ sơ 28
2.4.2 Xử lý hồ sơ bồi thường và hỗ trợ 29
2.5 Kết quả giải quyết công tác bồi thường và hỗ trợ 43
CHƯƠNG 3 49
3.1 Giải pháp chung 49
3.2 Giải pháp cụ thể 51
3.2.1 Giải pháp hoàn thiện công tác xử lý hồ sơ được bồi thường, hỗ trợ về đất 51
3.2.2 Giải pháp hoàn thiện công tác xử lý hồ sơ được bồi thường, hỗ trợ về đất và tài sản 54
3.2.3 Giải pháp hoàn thiện công tác xử lý hồ sơ được bồi thường về đất và tài sản 56
Trang 6KẾT LUẬN 58 TÀI LIỆU THAM KHẢO 60 PHỤ LỤC 61
Trang 7MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Đất đai là nguồn tài nguyên quốc gia vô cùng quý giá, là tư liệu sản xuấtđặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bànphân bố các khu dân cư, xây dựng các cơ sở kinh tế, văn hoá, xã hội, an ninhquốc phòng Đất đai là tài sản vô cùng quý giá do Nhà nước thống nhất quản lý
Trong điều kiện quỹ đất ngày càng hạn hẹp, giá đất ngày càng cao, nhịp
độ phát triển ngày càng lớn thì nhu cầu giải phóng mặt bằng càng trở nên cấpthiết và trở thành một thách thức lớn đối với sự thành công không chỉ trong lĩnhvực kinh tế mà còn cả trong lĩnh vực chính trị - xã hội trên phạm vi quốc gia.Vấn đề bồi thường, hỗ trợ trở thành điều kiện tiên quyết để thực hiện dự án pháttriển, nếu không được xử lý tốt thì sẽ trở thành vật cản của sự phát triển kinh tế -
xã hội, đòi hỏi phải có sự quan tâm đúng mức và giải quyết triệt để
Thời gian gần đây, vấn đề thực hiện cơ chế Nhà nước thu hồi đất củangười đang sử dụng đất để giao đất cho các nhà đầu tư vẫn đang gây nhiều bứcxúc trong thực tế triển khai, nhất là những bức xúc của người bị thu hồi đất vềthực hiện bồi thường, hỗ trợ Mặc dù các quy định của Pháp luật về thu hồi đất,bồi thường, hỗ trợ đã từng bước được hoàn thiện ngày càng rõ ràng, cụ thể vềnguyên tắc, điều kiện, đơn giá thực hiện bồi thường, hỗ trợ về đất đai và tài sảnkhi Nhà nước thu hồi đất Tuy nhiên, về lý thuyết kinh tế đất đai, việc bồithường một giá trị lớn hơn giá trị mà họ nhận được từ đất có thể được coi là đãphù hợp, nhưng đất đai có những đặc trưng riêng, ngày càng khan hiếm, điềunày tương ứng với giá đất luôn luôn có xu hướng tăng ngay cả khi nó khôngđược sử dụng, vì vậy người sử dụng đất luôn có xu hướng yêu cầu giá bồithường về đất cao hơn nhiều lần so với thực tế Chính điều này đã làm nảy sinhbất cập về việc xử lý hồ sơ trong công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thuhồi đất
Vân Canh là một huyện ở phía Tây Nam của tỉnh Bình Định và có diệntích tự nhiên lớn nhất tỉnh, nằm trong vùng ảnh hưởng tăng trưởng kinh tế củatỉnh Những năm gần đây, huyện Vân Canh đã và đang triển khai nhiều dự ánđầu tư xây dựng và cải thiện cơ sở hạ tầng, tất cả các dự án đều cần quỹ đất.Việc giải phóng mặt bằng, thu hồi đất đã diễn ra ở các dự án, song gặp không ítkhó khăn trong công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư, làm ảnh hưởng đếntiến độ và thời gian thi công công trình, gây nhiều thiệt hại cho Nhà nước
Như chúng ta đã biết công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng là côngviệc nhạy cảm, phức tạp và khó khăn Vấn đề đặt ra làm sao để cân bằng lợi íchgiữa Người dân - Nhà nước - Doanh nghiệp đầu tư Đây là công việc vừa đòi hỏitheo nguyên tắc nhưng cũng đòi h ỏi tính linh hoạt, mỗi dự án có một điều kiệnkhác nhau có các yếu tố cụ thể khác nhau mà không theo một khuôn mẫu nhấtđịnh
Trang 8Vì những lý do đó, nhằm điều tra, tìm hiểu thực trạng và tìm ra nguyênnhân gây cản trở, đề xuất một số giải pháp nhằm góp phần đẩy nhanh tiến độcủa công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng, cũng như hồ sơ thủ tục ngày cànghoàn thiện đáp ứng được yêu cầu cải cách hành chính của Nhà nước, tôi đã tiến
hành thực hiện đề tài: “ Xử lý hồ sơ trong công tác bồi thường, hỗ trợ khi
nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án đường phía Tây tỉnh Bình Định
(ĐT.639B) tại huyện Vân Canh tỉnh Bình Định”.
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến giải quyết công tác bồi thường và hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất.
Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất là một nội dung quan trọng của hoạtđộng quản lý Nhà nước về đất đai khi thu hồi đất, được thực hiện bởi cơ quanNhà nước có thẩm quyền nhằm đảm bảo quyền lợi cho người bị thu hồi đấttrong tiến trình công nghiệp hóa, đô thị hóa đất nước Việc nghiên cứu các côngtrình liên quan mật thiết đến đề tài luận văn có ý nghĩa quan trọng Nó là tiền đềcho quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu Thực tế từ rất lâu đã có rất nhiều đềtài nghiên cứu liên quan đến công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồiđất, chẳng hạn như:
- Luận án Tiến sĩ “ Nghiên cứu thực trạng và đổi mới pháp luật về thu hồiđất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ”, Đào Trung Chính (2014)
Nội dung của đề tài: Ở nước ta, Luật Đất đai được sửa đổi đều dựa trêncác quan điểm chỉ đạo mang tính khắc phục những nhược điểm trong thực tếtriển khai của pháp luật hiện hành Tuy nhiên, lý luận về đất đai khá phức tạp,đất đai thuộc sở hữu toàn dân ở nước ta thực tế đã không còn nguyên nghĩa KhiNhà nước đã chia sẻ ba quyền năng chiếm đoạt, sở hữu, sử dụng – hưởng lợi chonhững người sử dụng đất Như vậy, Nhà nước thu hồi và thực hiện bồi thườngcũng chỉ đúng với khía cạnh đất đai là tài sản của người sử dụng đất mà khôngphù hợp với khía cạnh đất đai là tư liệu sản xuất mang lại sinh kế cho người sửdụng đất, là tài nguyên quý giá của đất nước Luận án này tập trung vào cả lýluận và thực tiễn của vấn đề từ tổng kết thực tiễn, xây dựng cơ sở lý luận củavấn đề bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trong mô hìnhkinh tế thị trường định hướng Xã hội chủ nghĩa và đề xuất đổi mới công tác thuhồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư từ quan điểm chỉ đạo,quy định của phápluật cho đến khâu tổ chức trên cơ sở nhận thức đúng về vai trò của đất đai là tàinguyên có hạn, là tài sản, là tư liệu sản xuất
- Luận văn Thạc sĩ kinh doanh và qu ản lý “ Đánh giá việc thực hiệnchính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn thị xã SơnTây – thành phố Hà Nội”, Trần Thế Đạt trường đại học Thăng Long (2015)
Nội dung của đề tài: tìm hiểu và đánh giá việc thực hiện chính sách bồithường, hỗ trợ và tái định khi nhà nước thu hồi đất tại một số dự án đầu tư xâydựng nhà ở và giao thông trên địa bàn thị xã Sơn Tây, thành phố Hà Nội Đồng
đề xuất các giải pháp để góp phần hoàn thiện chính sách bồi thường, hỗ trợ tái
Trang 9định cư để giải quyết những tồn tại, khó khăn, đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặtbằng khi nhà nước thu hồi đất.
- Đồ án tốt nghiệp: “ Đánh giá tình hình thực hiện công tác bồi thường,
hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất tại một số dự án trên địa bàn xãThuần Mỹ, huyện Ba Vì, thành phố Hà Nội” Trần Thị Tư, Khoa quản lý đất đaitrường đại học tài nguyên và môi trường Hà Nội (2014)
Nội dung của đề tài: đề cập tới chính sách bồi thường, hỗ trợ khi Nhànước thu hồi đất tại hai dự án trên địa bàn xã Thuần Mỹ để làm rõ các nội dung:tìm hiểu các quy định chung về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thuhồi đất; tìm hiểu việc thực hiện chính sách bồi thường về đất, tài sản trên đất vàchính sách hỗ trợ, tái định cư tại hai dự án đó; đánh giá và đề xuất một số giảipháp góp phần nâng cao hiệu quả trong công tác bồi thường, hỗ trợ khi Nhànước thu hồi đất tại địa phương
Tất cả các đề tài nêu trên đều tập trung nhấn mạnh vào việc thực hiệncông tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở những khíacạnh khác nhau Đồng thời cũng đã chỉ ra được những mặt hạn chế trong côngtác giải phóng mặt bằng đã và đang còn tồn đọng Mặc dù công tác bồi thường,
hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất là một đề tài không còn mới mẻ nhưng thực chất
nó chưa bao giờ cũ, nó luôn là vấn đề thu hút sự quan tâm của người quản lý vàngười sử dụng đất Nhưng cả ba đề tài này chỉ mới xoay quanh công tác bồithường, hỗ trợ mà chưa đi sâu vào quy trình xử lý hồ sơ trong công tác bồithường, hỗ trợ khi Nhà nước thu đất đất Chính vì lý do đó, để giúp chúng tahiểu một cách cụ thể từng dạng hồ sơ sẽ được xử lý như thế nào và trong quytrình xử lý gặp những khó khăn nào, đó chính là lý do bản thân tôi tiến hành
thực hiện đề tài: “Xử lý hồ sơ trong công tác bồi thường, hỗ trợ khi nhà nước
thu hồi đất để thực hiện dự án đường phía Tây tỉnh Bình Định (ĐT.639B) tại
huyện Vân Canh tỉnh Bình Định”.
3 Mục tiêu và nhiệm vụ của nghiên cứu
3.1 Mục tiêu nghiên cứu
Tổng hợp và phân loại hồ sơ bồi thường và hỗ trợ; xác định được căn cứpháp lý, đối tượng, các hình thức, mức bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồiđất để thực hiện các dự án theo quy định của pháp luật đất đai hiện hành
3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Hệ thống hóa cơ sở lý luận và pháp lý của công tác bồi thường và hỗ trợkhi Nhà nước thu hồi đất
Phân tích thực trạng xử lý hồ sơ bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thuhồi đất tại địa bàn huyện Vân Canh thực hiện dự án đường phía Tây tỉnh BìnhĐịnh (ĐT.639B)
Trang 10Giải pháp xử lý hồ sơ trong công tác bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nướcthu hồi đất tại địa bàn huyện Vân Canh để thực hiện dự án đường phía Tây tỉnhBình Định (ĐT.639B).
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.
4.1 Đối tượng nghiên cứu.
Quyền lợi và nghĩa vụ của người sử dụng đất
Thẩm quyền của đơn vị quản lý nhà nước về đất đai
Nguyên tắc, quy trình và phương pháp thực hiện bồi thường và hỗ trợ khiNhà nước thu hồi đất
Trình tự thủ tục xử lý hồ sơ bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồiđất
4.2 Phạm vi nghiên cứu.
4.2.1 Phạm vi về nội dung.
Đề tài tập trung nghiên cứu về việc xử lý hồ sơ trong công tác bồi thường,
hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất tại dự án đường phía Tây tỉnh Bình Định(ĐT.639B)
5.2 Phương pháp thu thập số liệu, tài liệu.
Tiến hành thu thập các số liệu, tài liệu có liên quan đến dự án, các số liệuthu thập được sẽ làm cơ sở cho việc phân tích, xử lý
Thu thập thông tin của các tổ chức, hộ gia đình và cá nhân trong diện bịthu hồi đất
5.3 Phương pháp điều tra, khảo sát thực địa
Phương pháp này nhằm đảm bảo kết quả nghiên cứu phải phù hợp vớithực tế của vùng nghiên cứu Trong quá trình thực hiện đề tài, chúng tôi đã tiến
Trang 11hành đi thực địa, điều tra khảo sát, quan sát, để kiểm tra lại các thông tin đã thuthập được và để đánh giá đúng tình hình thực tế tại các dự án nghiên cứu.
5.4 Phương pháp thống kê, phân tích, xử lý số liệu, tài liệu
Thống kê số liệu , tài liệu thu thập được dưới nhiều dạng, nhiều hình thứcriêng lẻ, thành một hệ thống, một bảng biểu với các nội dung có sự liên kết vớinhau sau đó tiến hành phân tích, xử lý các số liệu và tài liệu đó để phục vụ choviệc nghiên cứu của đề tài
6 Ý nghĩa của nghiên cứu.
Làm rõ được các trường hợp vướng mắc trong việc xử lý hồ sơ bồithường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất Vận dụng các quy định pháp luật đấtđai hiện hành đề xuất được các giải pháp xử lý hồ sơ bồi thường và hỗ trợ nhằmđẩy nhanh tiến độ thu hồi đất, đảm bảo được quyền lợi của người sử dụng đấthiện tại cũng như quyền lợi của nhà đầu tư thực hiện dự án
Trang 12CHƯƠNG 1
CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ PHÁP LÝ CỦA BỒI THƯỜNG VÀ HỖ TRỢ
KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT 1.1 Cơ sở lý luận của bồi thường và hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đất
1.1.1 Các khái niệm chung
Khái niệm về bồi thường
Trong đời sống hàng ngày “bồi thường” là thuật ngữ được sử dụng trongtrường hợp một người có hành vi gây thiệt hại cho người khác và họ phải cótrách nhiệm bồi thường cho người bị thiệt hại do hành vi của mình gây ra Theo
Từ điển tiếng Việt thông dụng: Bồi thường là đền bù những tổn hại gây ra.Trên cơ sở Pháp luật, cụ thể theo Khoản 12, Điều 3, Luật Đất đai năm 2013
“Bồi thường về đất là việc Nhà nước trả lại giá trị quyền sử dụng đất đối vớidiện tích đất thu hồi cho người sử dụng đất”
và tái định cư thể hiện chính sách nhân đạo của Nhà nước và biểu hiện bản chất
“của dân, do dân và vì dân” của Nhà nước ta nhằm hỗ trợ, chia sẽ khó khăn vớingười bị thu hồi đất và giúp họ nhanh chóng ổn định cuộc sống Cụ thể theoKhoản 14, Điều 3, Luật Đất đai năm 2013: “Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất làviệc Nhà nước trợ giúp cho người có đất thu hồi để ổn định đời sống, sản xuất
và phát triển”
Khái niệm về thu hồi đất
“Thu hồi” là lấy lại những thứ mà mình đã trao cho ngư ời khác vì một lý
do nào đó Theo Khoản 11, Điều 3, Luật Đất đai 2013 có nêu Nhà nước thu hồiđất là việc Nhà nước quyết định thu lại quyền sử dụng đất của người được Nhànước trao quyền sử dụng đất hoặc thu lại đất của người sử dụng đất vi phạmpháp luật về đất đai
Quyền lợi và nghĩa vụ của người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đấtTheo lý luận nhà nước và pháp luật thì quyền chủ thể nói chung được hiểunhư sau:
Là cách xử sự mà pháp luật cho phép chủ thể được tiến hành Nói cáchkhác, quyền chủ thể là khả năng của chủ thể xử sự theo cách thức nhất địnhđược pháp luật cho phép Nói là khả năng có nghĩa chủ thể có thể lựa chọn giữaviệc xử sự theo cách thức và nó được phép tiến hành hoặc không xử sự như vậy
Trang 13Còn nghĩa vụ là cách xử sự mà Nhà nước bắt buộc chủ thể phải tiến hànhnhằm đáp ứng việc thực hiện quyền của chủ thể khác.
Từ cách hiểu chung nhất như trên có thể đưa ra khái niệm về quyền vànghĩa vụ của người sử dụng đất như sau
Quyền của người sử dụng đất là khả năng mà pháp luật cho phép người sửdụng đất được thực hiện những hành vi nhất định trong quá trình sử dụng đấtnhằm sử dụng đất đúng mục đích hợp lý tiết kiệm và đạt hiệu quả kinh tế cao
Nghĩa vụ của người sử dụng đất là cách xử sự mà pháp luật bắt buộcngười sử dụng đất phải tiến hành trong quá trình sử dụng đất nhằm không làmtổn hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của nhà nước và của cac chủ thể sử dụngđất khác
Thẩm quyền của cơ quan chức năng khi thực hiện thu hồi đất
Cũng giống như thẩm quyền giao, cho thuê, cho phép chuyển mục đích sửdụng đất, thẩm quyền thu hồi đất được phân cấp cho Uỷ ban nhân dân cấp huyệnhoặc cấp tỉnh tùy vào đối tượng sử dụng đất Về cơ bản, nếu đối tượng sử dụngđất là hộ gia đình, cá nhân hoặc cộng đồng dân cư thì thuộc thẩm quyền của Uỷban nhân dân cấp huyện, các thẩm quyền còn lại thuộc Uỷ ban nhân dân cấp tỉnhngoại trừ trường hợp đối tượng sử dụng đất là người Việt Nam định cư ở nướcngoài về mua nhà ở tại Việt Nam thì thẩm quyền thu hồi đất thuộc về Uỷ bannhân dân cấp huyện Tuy nhiên, từ khi Luật Đất đai 2013 có hiệu lực thi hành,thẩm quyền thu hồi đất cũng có một số thay đổi so với trước đây Đó là thu hồiđất thuộc quỹ đất công ích do Uỷ ban nhân dân cấp xã đang quản lý và khu đất
bị thu hồi để giao hoặc cho thuê có nhiều đối tượng đang quản lý, sử dụng Cụthể, theo điều 66 Luật Đất đai 2013 quy định:
Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất trong các trường hợp:+ Thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ởnước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốnđầu tư nước ngoài, trừ trường hợp thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ởnước ngoài được sở hữu nhà ở tại Việt Nam;
+ Thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn
Uỷ ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường hợp:+ Thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư;
+ Thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữunhà ở tại Việt Nam
Trường hợp trong khu vực thu hồi đất có cả đối tượng bị thu hồi đất thuộcthẩm quyền Uỷ ban nhân dân 2 cấp thì UBND cấp tỉnh quyết định thu hồi đấthoặc uỷ quyền cho UBND cấp huyện quyết định thu hồi đất
Trang 141.1.2 Vị trí và vai trò của công tác thu hồi đất, bồi thường và hỗ trợ khi thu hồi đất trong hệ thống quản lý Nhà nước về đất đai.
Vị trí vai trò của thu hồi đất
Sự phát triển chung của nền kinh tế xã hội trước hết đặt ra phải xây dựng
hệ thống kết cấu hạ tầng kĩ thuật, hệ thống giao thông đường bộ, hệ thống thuỷlợi, hệ thống lưới điện quốc gia, những yếu tố này là điều kiện rất cơ bản để pháttriển nông nghiệp, công nghiệp, thương mại, dịch vụ, du lịch… Để thực hiệnnhững công trình xây dựng nhằm phục vụ cho mục đích quốc phòng - an ninh,lợi ích công cộng, lợi ích quốc gia trên thì Nhà nước cần phải có mặt bằng đểthực hiện dự án Thế nhưng đất đai thuộc sở hữu toàn dân nhằm đảm bảo lợi íchcủa Nhà nước và lợi ích của Nhân dân, bắt buộc Nhà nước phải thu hồi đất củangười sử dụng đất Vì vậy, công tác thu hồi đất giữ vị trí quan trọng trong quátrình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước
Vị trí và vai trò của bồi thường
Khi Nhà nước thu hồi đất sẽ gây ảnh hưởng ít nhiều đến cuộc sống củangười dân cả tinh thần lẫn vật chất Có thể thu hồi một phần hoặc toàn bộ đấtcủa người dân, khi đó họ mất tư liệu sản xuất, có thể họ phải di chuyển chỗ ở vàkéo theo đó là những khó khăn sẽ gặp phải trong cuộc sống hiện tại cũng nhưtương lai Dân gian truyền miệng nhau rằng: “Có an cư, mới lạc nghiệp” Không
có chỗ ở ổn định thì con người sẽ không có điều kiện tốt nhất cho việc học tập,lao động Thấy rõ được những bất cập, Nhà nước đã có những chính sách bồithường đối với những hộ dân ảnh hưởng khi Nhà nước thu hồi đất để trả lạinhững quyền lợi của họ, đảm bảo ổn định cuộc sống như ban đầu
Vị trí và vai trò của hỗ trợ
Bên cạnh những chính sách bồi thường thì chính sách hỗ trợ cũng khôngkém phần quan trọng đối với những hộ dân bị ảnh hưởng khi Nhà nước thu hồiđất Chính sách hỗ trợ của Nhà nước đã quan tâm đến tâm tư, nguyện vọng củangười dân sau khi mất đất và tài sản gắn liền trên đất để phục vụ lợi ích quốcgia, lợi ích công cộng, góp phần ổn định cuộc sống của người dân bị ảnh hưởng.Đặc biệt, Luật Đất đai 2013 ra đời đã có nhiều hơn những chính sách hỗ trợ đốivới người dân có đất thu hồi, giúp họ khắc phục khó khăn hiện tại và chỗ ở trongtương lai lâu dài
1.1.3 Lược sử công tác bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất theo Luật đất đai 2003 đến nay.
1.1.3.1 Từ khi có Luật Đất đai 2003
Luật Đất đai năm 2003 được Quốc hội thông qua và có hiệu lực ngày01/7/2004 Để hướng dẫn việc bồi thường, giải phóng mặt bằng theo quy địnhcủa Luật Đất đai năm 2003, một số văn bản sau đã đư ợc ban hành:
Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về phương pháp xácđịnh giá đất và khung giá các loại đất
Trang 15Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồithường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất.
Nghị định số 17/2006/NĐ-CP ngày 27/01/2006 của Chính phủ về sửa đổi,
bổ sung một số điều của các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật Đất đai và Nghịđịnh số 187/2004/NĐ-CP về việc chuyển công ty Nhà nước thành công ty cổphần
Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính hướngdẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ
về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Thông tư số 69/2006/TT-BTC ngày 02/8/2006 của Bộ Tài chính sửa đổi,
bổ sung Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chínhhướng dẫn thực hiện Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chínhphủ về bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Về cơ bản, chính sách bồi thường, giải phóng mặt bằng theo Luật Đất đai
2003 đã kế thừa những ưu điểm của chính sách trong thời kỳ trước, đồng thời cónhững đổi mới nhằm góp phần tháo gỡ các vướng mắc trong việc bồi thường,giải phóng mặt bằng hiện nay
Tuy nhiên, để tháo gỡ những vướng mắc, khó khăn trong công tác bồithường, giải phóng mặt bằng ngày 25/5/2007, Chính phủ đã ban hành Nghị định
số 84/2007/NĐ-CP quy định bổ sung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụngđất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ
và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giải quyết khiếu nại về đất đai; Thông
tư 06 hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định số 84/2007/NĐ-CP; Thông
tư 145/2007/TT-BTC hướng dẫn thực hiện Nghị định số 198/2004/NĐ-CP ngày16/11/2004 của Chính phủ về phương pháp xác định giá đất; Thông tư liên tịch số14/2008/TTLT/BT-BTNMT ngày 31/01/2008 hướng dẫn thực hiện một số điềucủa Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định bổsung về việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền
sử dụng đất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồiđất và giải quyết khiếu nại về đất đai; Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày13/08/2009 của Chính phủ về quy định bổ sung về quy hoạch sử dụng đất, giá đất,thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư; Thông tư số 14/2009/TT-BTNMTngày 01/10/2009 của Bộ Tài nguyên và môi trường quy định chi tiết về bồithường, hỗ trợ, tái định cư và trình tự thủ tục thu hồi đất, giao đất, cho thuê đất,
Tóm lại, sau khi Luật Đất đai năm 2003 có hiệu lực thi hành, các Nghịđịnh hướng dẫn thi hành Luật Đất đai và các Thông tư hướng dẫn nói chung vàbồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất nói riêng của Trungương và của các tỉnh, thành phố đã ban hành cơ bản thống nhất, đồng bộ vềchính sách Việc ban hành các chính sách và các văn bản quy phạm pháp luậthướng dẫn về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi nhà nước thu hồi đất đã đư ợccác Bộ, ngành và các tỉnh, thành phố quan tâm hơn Chính sách về bồi thường,
hỗ trợ và tái định cư cũng đã xem xét đ ến các nội dung có liên quan đến các tổ
Trang 16chức, cá nhân nước ngoài đầu tư vào Việt Nam (WB, ADB) nhằm đảm bảo hàihòa với quy định của các tổ chức tài chính quốc tế và các nước phát triển trênthế giới, tạo điều kiện thuận lợi cho việc huy động và sử dụng có hiệu qủa nguồnvốn hỗ trợ phát triển chính thức của các nước trong khu vực và Quốc tế Từ đó,góp phần thúc đẩy kinh tế - xã hội phát triển theo đúng chủ trương, mục tiêu củaĐảng và Chính phủ đã đ ề ra, đồng thời nâng cao số lượng, chất lượng công trìnhphục vụ đời sống của toàn xã hội.
Việc ban hành chính sách trên cơ sở ngày càng hoàn thiện đã giúp chocông tác GPMB của các dự án đã có nhiều tiến triển rõ rệt, bước đầu đã khắcphục được những khó khăn, vướng mắc ở các tỉnh, thành khi thực hiện triển khai
dự án, đã hạn chế được nhiều việc khiếu nại tố cáo của người bị thu hồi đất LuậtĐất đai đã thực sự phát huy tác dụng trong công tác quản lý nhà nước về đất đai.Thủ tục hành chính về bồi thường, GPMB đã minh bạch, phân cấp và xác định
rõ trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong việc tổ chức thực hiện và giảiquyết hài hòa quyền lợi, lợi ích giữa cơ quan quản lý nhà nước, chủ đầu tư dự án
và người bị thu hồi đất
1.1.3.2 Từ khi có Luật Đất đai 2013 đến nay
Pháp luật nước ta luôn được thay đổi, bổ sung, chỉnh sửa để phù hợp vớitừng thời khì phát triền kinh tế xã hội của đất nước Trước những hạn chế, bấtcập ở Luật đất đai 2003 thì trên cơ sở đó là nền tảng để Luật đất đai 2013 ra đời
Luật Đất đai năm 2013, được Quốc hội thông qua ngày 29 tháng 11 năm
2013 và có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 7 năm 2014, Luật này thay thếLuật Đất đai năm 2003 Để thể chế đầy đủ hơn, hướng dẫn quy định về bồithường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trong Luật Đất đai Ngày 15tháng 5 năm 2014 Chính phủ đã ban hành Nghị định số 47/2014/NĐ-CP quyđịnh về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất, Nghị định nàythay thế cho chính sách bồi thường quy định tại Nghị định số 197/2004/NĐ-CP.Luật Đất đai năm 2013 sửa đổi, bổ sung nhiều quy định mới cụ thể hơn, phù hợphơn với yêu cầu của công tác quản lý đất đai hiện nay, khắc phục được nhữngbất cập cũng như thiếu sót của Luật Đất đai năm 2003 về chính sách bồi thường,
hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất sử dụng vào mục đích quốc phòng,
an ninh, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng, phát triển kinh tế - xã hội
Thông tư số 37/2014/TT-BTNMT ngày 30/6/2014 Quy định chi tiết vềbồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 Quy định về giá đất
Nghị định số 01/2017/NĐ-CP ngày 06/1/2017 về việc sử đổi, bổ sung một
số Nghị định quy định chi tiết thi hành Luật Đất Đai Nghị định này sửa đổi, bổsung một số điều của Nghị định số 44/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 Quy định vềgiá đất và Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/5/2014 quy định về bồithường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất
Trang 17Nhìn chung Luật Đất đai 2013 đã phân ra 4 trường hợp thu hồi đất rất rõràng cụ thể quy định từ Điều 61 đến Điều 65 của Luật này như thu hồi đất vìmục đích quốc phòng an ninh; thu hồi đất để phát triển kinh tế xã hội vì lợi íchquốc gia, công cộng, thu hồi đất do vi phạm pháp luật về đất đai; thu hồi đất dochấm dứt việc sử dụng đất theo Pháp luật, tự nguyện trả lại đất , có nguy cơ đedọa tính mạng con người Qua đó có thể giảm thiểu được số lượng khiếu nại,khiếu kiện khi Nhà nước thu hồi đất Bên cạnh đó còn nâng cao quyền lợi củangười sử dụng đất mang hướng tích cực về mặt giá đất,… do đó từng bước hoànthiện theo hướng tạo điều kiện ngày càng tốt hơn cho người có đất bị thu hồinhanh chóng ổn định đời sống và phát triển sản xuất.
1.2 Căn cứ pháp lý của bồi thường và hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất theo pháp luật đất đai hiện hành.
1.2.1 Nguyên tắc bồi thường thiệt hại về đất và tài sản gắn liền với đất
Các chế định bồi thường về đất, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất trongLuật Đất đai năm 2003 trên thực tế đã không thể truyền tải hết các quy địnhmang tính nguyên tắc để thực hiện thống nhất khi xử lý những vấn đề phức tạpphát sinh trong thực tiễn thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại các địaphương, các bộ, ngành Khắc phục hạn chế này, Luật Đất đai năm 2013 đã táchnguyên tắc bồi thường về đất và nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản,ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đất thành 02 điều riêng biệt(Điều 74 và Điều 88) Trong đó, quy định cụ thể các nguyên tắc bồi thường vềđất và các nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài s ản gắn liền với đất khi Nhànước thu hồi đất để các bộ, ngành, địa phương và người thu hồi đất căn cứ vào
Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, kháchquan, công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật
Bồi thường về tài sản gắn liền với đất:
Khi Nhà nước thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất
bị thiệt hại về tài sản thì được bồi thường
Khi Nhà nước thu hồi đất mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người ViệtNam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừngsản xuất, kinh doanh mà có thiệt hại thì được bồi thường thiệt hại
Trang 181.2.2 Điều kiện bồi thường thiệt hại về đất và tài sản gắn liền với đất.
Bồi thường về đất:
Nếu như ở Luật Đất đai 2003 còn nhiều hạn chế, cũng như chưa quy định
rõ về điều kiện bồi thường thiệt hại về đất, thì trên cơ sở đó Luật Đất đai 2013 rađời, đã bổ sung một số nội dung để làm rõ những quy định này sẽ giải quyếtđược những vướng mắc trong việc việc bồi thường, hỗ trợ đất đối với đất do cơ
sở tôn giáo đang sử dụng vào mục đích sản xuất nông nghiệ p, sản xuất lâmnghiệp, sản xuất kinh doanh phi nông nghiệp, làm cơ sở hoạt động từ thiện,không phải là đất do được Nhà nước giao mà có nguồn gốc do nhận chuyểnnhượng, nhận tặng cho hợp pháp hoặc khai hoang trước ngày 01 tháng 7 năm
2004 và đây là một trong những điểm mới của Luật Đất đai năm 2013, cụ thể tạiđiều 75, Luật Đất đai 2013 có quy định về Điều kiện được bồi thường về đất khiNhà nước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xãhội vì lợi ích quốc gia, công cộng
Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuêđất hàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền
sở hữu nhà ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn l iền với đất (sau đây gọi chung là Giấychứng nhận) hoặc có đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụngđất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luậtnày mà chưa được cấp, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luậtnày; người Việt Nam định cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ởgắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có
đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở
và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp
Cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đang sử dụng đất m àkhông phải là đất do Nhà nước giao, cho thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủđiều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở
và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp
Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất có thutiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê;nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm côngnghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao, khu kinh tế, có Giấy chứng nhận hoặc
có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà
ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp
Tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trảtiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận thừa kế quyền sử dụng đất,nhận chuyển nhượng quyền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất đã nộ p, tiền nhậnchuyển nhượng đã trả không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, có Giấychứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất,quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này
mà chưa được cấp
Trang 19Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao được Nhà nước cho thuê đấttrả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủđiều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tàisản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp.
Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp cóvốn đầu tư nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất để thựchiện dự án đầu tư xây dựng nhà ở để bán hoặc bán kết hợp cho thuê; cho thuêđất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê, có Giấy chứng nhận hoặc có
đủ điều kiện cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tàisản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp
Bồi thường về tài sản gắn liền với đất
Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà đất bị thuhồi đủ điều kiện bồi thường khi bị thiệt hại thì được bồi thường
Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà đất đóthuộc đối tượng không được bồi thường thì tùy từng trường hợp cụ thể được bồithường hoặc hỗ trợ tài sản
Hệ thống máy móc, dây chuyền sản xuất, có thể tháo dời và di chuyểnđược thì chỉ được bồi thường các chi phí tháo dỡ, vận chuyển, lắp đặt và thiệthại khi tháo dỡ, vận chuyển, lắp đặt: Chi phí bồi thường do tổ chức làm nhiệm
vụ bồi thường các huyện, thành phố, thị xã hướng dẫn đơn vị bị thiệt hại lập dựtoán di chuyển để thẩm định trình Ủy ban nhân dân cấp có thẩm quyền xem xétphê duyệt
1.2.3 Hỗ trợ khi thu hồi đất.
Đối tượng đư ợc hỗ trợ
Cũng giống như đối tượng được nhận bồi thường khi Nhà nước thu hồiđất, thì theo Luật Đất đai năm 2013 và các Nghị định hướng dẫn thi hành Luậtđất đai thì đối tượng được hỗ trợ: là các tổ chức, hộ gia đình, cá nhân đư ợc Nhànước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất
Nguyên tắc hỗ trợ
Việc bồi thường hay hỗ trợ đều phải dựa trên các căn cứ, không phải hộgia đình, cá nhân, tổ chức nào cũng đều được nhận hỗ trơ Căn cứ vào Khoản 1,điều 83, Luật Đất đai 2013 quy định:
+ Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thườngtheo quy định của Luật này còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ
+ Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai vàđúng quy định của pháp luật
Các hình thức hỗ trợ
Trên thực tế, công tác giải phóng mặt bằng đã hỗ trợ cho người có đất bịthu hồi dưới nhiều hình thức khác nhau Phụ thuộc vào phần trăm diện tích đất
Trang 20bị thu hồi, số nhân khẩu trong hộ, loại đất, điều kiện kinh tế của từng địa phương
mà sẽ có các hình thức hỗ trợ khác nhau để giúp người bị thu hồi đất sớm ổnđịnh cuộc sống, cụ thể tại Khoản 2, Điều 83, Luật Đất đai 2013 đã nêu ra mộtmột hình thức hỗ trợ như sau:
+ Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất
+ Hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm đối với trườnghợp thu hồi đất nông nghiệp của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nôngnghiệp; thu hồi đất ở kết hợp kinh doanh dịch vụ của hộ gia đình, cá nhân màphải di chuyển chỗ ở
+ Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở của hộ gia đình, cánhân, người Việt Nam định cư ở nước ngoài mà phải di chuyển chỗ ở
Trung tâm Phát triển Quỹ đất lập phương án bồi thường, hỗ trợ và tái định
cư Phối hợp với UBND cấp xã lấy ý kiến về phương án bồi thường theo hìnhthức họp dân trực tiếp, đồng thời niêm yết công khai phương án tại UBND xã
Phòng Tài nguyên và Môi trường thẩm định phương án trình UBND cáccấp
UBND cấp có thẩm quyền có trách nhiệm phê duyệt phương án bồithường
Chủ đầu tư của dự án kết hơp vs Trung tâm Phát triển Qũy đất, UBNDnơi có đất tiến hành chi trả
Trường hợp người bị thu hồi đất không chấp hành quyết định thu hồi đấtthì Uỷ ban nhân dân cấp có thẩm quyền quyết định thu hồi đất ra quyết địnhcưỡng chế
1.3 Trình tự và thủ tục hành chính khi Nhà nước thu hồi đất.
Khi nhà nước thu hồi đất để thực hiện dự án thì trình tự và thủ tục hànhchính được thực hiện hiện qua 8 bước Kết quả của bước trước là cơ sở để thựchiện các bước tiếp theo Đó là:
Bước 1: Thông báo thu hồi đất
Bước 2:Kiểm kê đất đai, tài sản
Bước 3: Lập phương án bồi thường
Trang 21Bước 4: Niêm yết phương án bồi thường.
Bước 5: Hoàn chỉnh phương án bồi thường
Bước 6: Quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt PABT
Bước 7: Tổ chức chi trả bồi thường
Bước 8: Bàn giao mặt bằng, cưỡng chế thu hồi
Các bước được thể hiện cụ thể như sau:
Bước 1: Thông báo thu hồi đất.
Trước khi có quyết định thu hồi đất, chậm nhất là 90 ngày đối với đấtnông nghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp, cơ quan Nhà nước cóthẩm quyền phải thông báo thu hồi đất cho người có đất thu hồi biết (Điều 67,Luật Đất đai 2013)
UBND cấp tỉnh thông báo thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhândân cấp huyện thông báo thu hồi đất khi:
+ Có văn bản chấp thuận địa điểm đầu tư (đối với trường hợp thu hồi đấttheo dự án) của cấp có thẩm quyền hoặc quyết định phê duyệt dự án đầu tư
+ Khi quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất hoặc quy hoạch xây dựng đô thị,quy hoạch xây dựng điểm dân cư nông thôn đã được xét duyệt và công bố(trường hợp thu hồi đất theo quy hoạch)
Nội dung thông báo thu hồi đất gồm: lý do thu hồi đất, diện tích và vị tríkhu đất thu hồi trên cơ sở hồ sơ địa chính hiện có hoặc quy hoạch chi tiết xâydựng được duyệt và dự kiến về kế hoạch di chuyển
Thông báo thu hồi đất phải được gửi đến từng người có đất thu hồi vàđược đăng tải trên phương tiện thông tin đại chúng của địa phương và niêm yếttại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã nơi có đất, tại địa điểm sinh hoạt chung củakhu dân cư có đất thu hồi
Bước 2: Kiểm kê đất đai, tài sản.
Sau khi có kế hoạch thu hồi đất của cấp có thẩm quyền, Ủy ban nhân dâncấp xã có trách nhiệm phối hợp với Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giảiphóng mặt bằng triển khai thực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đođạc, kiểm đếm Người có đất bị thu hồi phải phối hợp với UBND cấp xã.Trường hợp người có đất bị thu hồi không hợp tác thì phía UBND xã phải vậnđộng, thuyết phục để người sử dụng đất thực hiện Nếu không thuyết phục đượcthì tiến hành biện pháp cưỡng chế thu hồi đất
Bước 3: Lập phương án bồi thường.
Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệmlập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với từng tổ chức, cá nhân, hộgia định bị thu hồi đất, trên cơ sở tổng hợp số liệu kiểm kê, xử lý các thông tin
Trang 22liên quan của từng trường hợp; áp giá tính giá trị bồi thường về đất, tài sản trênđất.
Bước 4: Niêm yết phương án bồi thường.
Sau khi phương án chi tiết được lập, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường,giải phóng mặt bằng có trách nhiệm phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thuhồi tổ chức lấy ý kiến của nhân dân, nhất là các đối tượng bị thu hồi đất Hìnhthức lấy ý kiến là: tổ chức họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thuhồi, đồng thời niêm yết công khai phương án bồi thường, hỗ trợ tại trụ sở UBNDcấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi
Việc tổ chức lấy ý kiến phải được lập thành biên bản có xác nhận của đạidiện UBND cấp xã, đại diện Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã, đạidiện những người có đất thu hồi
Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệmtổng hợp ý kiến đóng góp bằng văn bản, ghi rõ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng
ý kiến không đồng ý, số lượng ý kiến khác đối với phương án bồi thường, hỗtrợ, tái định cư; phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức đối thoạiđối với trường hợp còn có ý kiến không đồng ý về phương án bồi thường, hỗ trợ,tái định cư; hoàn chỉnh phương án trình cơ quan có thẩm quyền
Bước 5: Hoàn chỉnh phương án bồi thường.
Trên cơ sở ý kiến góp ý của các đối tượng có đất bị thu hồi, đại diện chínhquyền, đoàn thể ở cơ sở, tổ chức bồi thường tiếp thu, hoàn chỉnh phương án chitiết bồi thường, hỗ trợ trình cơ quan chuyên môn thẩm định và trình cấp có thẩmquyền phê duyệt
Bước 6: Quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệt phương án bồi thường.
UBND cấp có thẩm quyền ra quyết định thu hồi đất và quyết định phêduyệt phương án bồi thường Cụ thể tại điều 66, Luật đất đai 2013 quy định:
- Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp thuộcquỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn; đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, ngườiViệt Nam định cư ở nước ngoài , tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao.Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài
- Uỷ ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền thu hồi đất của hộ gia đình,
cá nhân, cộng đồng dân cư; đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoàiđươic sở hữa nhà ở tại Việt Nam
- Trường hợp khu đất thu hồi có cả tổ chức và hộ gia đình, cá nhân đang
sử dụng đất thì Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh có quyết định thu hồi đất hoặc ủyquyền cho ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất
Trang 23Bước 7: Tổ chức chi trả bồi thường.
Sau khi cơ quan có thẩm quyền ra quyết định thu hồi đất và đồng thời kýquyết định phê duyệt phương án thì theo Điều 93 Luật Đất đai 2013 có quy định
rõ về việc chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ như sau:
+ Trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày quyết định thu hồi đất của cơ quanNhà nước có thẩm quyền có hiệu lực thi hành, cơ quan, tổ chức có trách nhiệmbồi thường phải chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi
+ Trường hợp cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường chậm chi trả thìkhi thanh toán tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi, ngoài tiền bồithường, hỗ trợ theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩmquyền phê duyệt thì người có đất thu hồi còn được thanh toán thêm một khoảntiền bằng mức tiền chậm nộp theo quy định của Luật quản lý thuế tính trên sốtiền chậm trả và thời gian chậm trả Trường hợp người có đất thu hồi khôngnhận tiền bồi thương, hỗ trợ theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đượccấp có thẩm quyền phê duyệt thì tiền bồi thường, hỗ trợ được gửi vào tài khoảntạm giữ của Kho bạc Nhà nước
+ Người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất mà chưathực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy định của phápluật thì phải trừ đi khoản tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính vào số tiền đượcbồi thường để hoàn trả ngân sách Nhà nước Về vấn đề này, Nghị định47/2013/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của Chính phủ quy định chi tiết một số điềucủa Luật Đất đai về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đấtcũng quy định rõ tại Điều 30, cụ thể là: khoản tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tàichính về đất đai bao gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đất phải nộp cho Nhà nướcnhưng đến thời điểm thu hồi đất vẫn chưa nộp; số tiền chưa thực hiện nghĩa vụtài chính này được xác định theo quy định của pháp luật về thu tiền sử dụng đất;thu tiền thuê đất, thuê mặt nước Trường hợp số tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tàichính đến thời điểm có quyết định thu hồi đất lớn hơn số tiền được bồi thường,
hỗ trợ thì hộ gia đình, cá nhân tiếp tục được ghi nợ số tiền chênh lệch đó; nếu hộgia đình, cá nhân đư ợc bố trí tái định cư thì sau khi trừ số tiền bồi thường, hỗ trợvào số tiền để được giao đất ở, mua nhà ở tại nơi tái định cư mà số tiền còn lạinhỏ hơn số tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính thì hộ gia đình, cá nhân tiếptục được ghi nợ số tiền chênh lệch đó
Trường hợp diện tích đất thu hồi đang có tranh chấp về quyền sử dụng đất
mà chưa giải quyết xong thì tiền bồi thường, hỗ trợ đối với phần diện tích đấtđang tranh chấp đó được chuyển vào Kho bạc Nhà nước chờ sau khi cơ quanNhà nước có thẩm quyền giải quyết xong thì trả cho người có quyền sử dụngđất
Bước 8: Bàn giao mặt bằng, cưỡng chế thu hồi đất.
Sau khi nhận tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; người bị thu hồi đất phảibàn giao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư Trường hợp người có đất bị thu hồi
Trang 24chế thu hồi đất theo quy định của pháp luật Cụ thể tại Khoản 2,Điều 71 LĐĐ
2013 quy định cưỡng chế quyết định thu hồi đất được thực hiện khi có đủ cácđiều kiện sau đây: Người có đất thu hồi không chấp hành quyết định thu hồi đấtsau khi Ủy ban nhân dân cấp xã, Ủy ban Mặt trận Tổ Quốc Việt Nam cấp xã nơi
có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng đã vậnđộng, thuyết phục; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất đãđược niêm yết công khai tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh họachung của khu dân cư nơi có đất thu hồi; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyếtđịnh thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành; Người bị cưỡng chế đã nhận được quyếtđịnh cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành Trườnghợp người bị cưỡng chế từ chối không nhận quyết định cưỡng chế hoặc vắngmặt khi giao quyết định cưỡng chế thì Ủy ban nhân dân cấp xã lập biên bản
Mặc khác, Khoản 4, Điều 71, Luật Đất đai 2013 cũng quy định trình tự,thủ tục thực hiện cưỡng chế thu hồi đất: Trước khi tiến hành cưỡng chế, Chủtịch UBND cấp huyện quyết định thành lập Ban thực hiện cưỡng chế; Ban thựchiện cưỡng chế vận động, thuyết phục, đối thoại với người bị cưỡng chế; nếungười bị cưỡng chế chấp hành thì Ban thực hiện cưỡng chế lập biên bản ghinhận sự chấp hành Việc bàn giao đất được thực hiện chậm nhất sau 30 ngày kể
từ ngày lập biên bản; Ban thực hiện cưỡng chế có quyền buộc người bị cưỡngchế và những người có liên quan ra khỏi khu đất bị cưỡng chế, tự chuyển tài sản
ra khoải khu đất cưỡng chế, nếu không thực hiện thì ban thực hiện cưỡng chế cótrách nhiệm di chuyển người bị cưỡng chế và những người có liên quan ra khỏikhu đất bị cưỡng chế
Tiểu kết chương 1
Thông qua việc nghiên cứu về cơ sở lý luận và pháp lý của bồi thường, hỗtrợ khi Nhà nước thu hồi đất ở chương một đã giúp chúng ta hiểu được nhữngvấn đề cơ bản, hiểu rõ được bản chất của bồi thường, hỗ trợ là như thế nào.Ngoài ra giúp chúng ta nhận thức đúng và nhìn lại lược sử của công tác bồithường, hỗ trợ thay đổi như thế nào qua từng giai đoạn Luật sửa đổi, từng giaiđoạn sẽ có những chính sách pháp luật phù hợp nhất Mặc khác, nắm được trình
tự của nó như thế nào? Và làm thế nào để biết rằng mình đã đủ điều kiện đểđược nhận bồi thường, hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất và việc bồi thường, hỗtrợ dựa trên những nguyên tắc, cơ sở pháp lý nào Mà đặc biệt là tầm quan trọngcủa công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ trong hệ thống quản lý Nhà nước vềđất đai Từ những cơ sở lý luận đó là nền tảng để mỗi bản thân có thể vận dụngvào thực tế cũng như nắm và hiểu được cơ chế của Nhà nước Bởi vì trước đâykhái niệm bồi thường, hỗ trợ còn khá lạ lẫm với người sử dụng đất, họ còn “ mơhồ” về những chính sách, chủ trương của Nhà nước Thế nhưng bây giờ, khi nềnkinh tế - xã hội phát triển, đất đai có giá trị cao, chính sách Pháp Luật ngày cànghoàn thiện thì bắt buộc người dân cần phải hiểu rõ hơn về công tác bồi thường,
hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất
Trang 25CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BỒI THƯỜNG VÀ HỖ TRỢ KHI NHÀ NƯỚC THU HỒI ĐẤT ĐỂ THỰC HIỆN DỰ ÁN ĐƯỜNG PHÍA TÂY TỈNH BÌNH ĐỊNH (ĐT.639) TẠI HUYỆN VÂN CANH TỈNH BÌNH ĐỊNH 2.1 Tổng quan về điều kiện tự nhiên của địa bàn nghiên cứu.
Vân Canh là huyện miền núi nằm về phía Tây Nam của tỉnh Bình Định,cách Thành phố Quy Nhơn khoảng 35 km về hướng Tây Nam, diện tích tự nhiên80.020,84 ha là huyện có diện tích tự nhiên lớn nhất tỉnh, vị trí của huyện nằm ởtạo độ địa lý từ 13030’ đến 13050’ vĩ độ Bắc và từ 108050’ đến 109005’ kinh độĐông Địa giới hành chính của huyện như sau:
Phía Bắc giáp huyện Tây Sơn và thị xã An Nhơn;
Phía Nam giáp huyện Đồng Xuân, tỉnh Phú Yên;
Phía Đông giáp huyện Tuy Phước & thành phố Quy Nhơn;
Phía Tây giáp huyện Kôngchoro, tỉnh Gia Lai
Huyện Vân Canh nằm trong vùng ảnh hưởng tăng trưởng kinh tế của tỉnhBình Định gồm: Quy Nhơn - An Nhơn - Tuy Phước, cách khu kinh tế Nhơn Hộikhoảng 50 km, cách thị xã Tuy Hòa - tỉnh Phú Yên khoảng 80 km Có đường sắtBắc - Nam và đường Quốc lộ 19C chạy qua, nối liền trung tâm huyện với thịtrấn Diêu Trì, huyện Tuy Phước, tỉnh Bình Định và thị trấn La Hai huyện ĐồngXuân, tỉnh Phú Yên; trong tương lai gần sẽ nối liền với tỉnh ĐắkLắc tạo thànhtuyến hành lang Đông - Tây, đó là điều kiện thuận lợi cho huyện Vân Canh mởrộng mối giao lưu, phát triển kinh tế với các địa phương khác trong tỉnh, trongvùng
Địa hình: Địa hình của huyện Vân Canh bị chia cắt nhiều bởi hệ thốngsông suối, núi đồi trùng điệp và thung lũng sâu tạo thành các kiểu địa hình đadạng và phức tạp Chênh lệch độ cao giữa các vùng trong huyện rất lớn Tổngdiện tích đồi núi chiếm khoảng 85% tổng diện tích tự nhiên, diện tích đất bằng
và thung lũng hẹp chỉ chiếm 15% Đất nông nghiệp và đất ở của huyện chạy dàitheo địa hình từ Đông Bắc - Tây Nam dọc QL 19C và sông Hà Thanh
Khí hậu: Huyện Vân Canh nằm trong tiểu vùng khí hậu Duyên hải NamTrung Bộ là vùng khí hậu nhiệt đới ẩm Với nền nhiệt độ cao và ổn định, lượngbức xạ phong phú, số giờ nắng dồi dào với 2 mùa mưa và khô rõ rệt Mùa mưabắt đầu từ đầu tháng 9 đến hết tháng 12, mùa khô bắt đầu từ tháng 1 đến cuốitháng 8
Dân số: năm 2014 huyện có số dân là 26.716 người với mật độ dân số là
31 người/ km2, quá thấp so với mật độ bình quân của cả tỉnh Trên địa bàn huyện
có 8 dân tộc sinh sống, dân tộc kinh chiếm khoảng 70% tổng dân số
Trang 26Hình 2.1: Bản đồ hành chính huyện Vân Canh
(Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh năm 2017)
Trang 272.2 Tổng quan về dự án.
Dự án đường phía Tây tỉnh (ĐT 639B) do UBND tỉnh Bình Định quyếtđịnh đầu tư nằm trên địa bàn huyện Vân Canh và thành phố Quy Nhơn đềuthuộc tỉnh Bình Định do Kỹ sư Lê Thanh Bảo làm chủ nhiệm lập dự án Nhưngtrong bài luận văn này, chỉ tìm hiểu trong phạm vi huyện Vân Canh – nơi bảnthân tôi đã thực tập và có cơ hội tiếp xúc với hồ sơ Ngoài ra, công tác giảiphóng mặt bằng thực hiện độc lập ở 2 huyện ( thành phố) Tuyến đường mở ranhằm rút ngắn cự ly vận chuyển và lưu thông hàng hóa từ khu đô thị dịch vụ -công nghiệp (VSIP), khu công nghiệp Long Mỹ về Quy Nhơn Như chúng ta đãbiết, trên địa bàn huyện Vân Canh đang tập trung phát triển công nghiệp với sựliên kết hợp tác giữa tỉnh Bình Dương và Singapore thì trong tương lai mộtlượng hàng hóa lớn yêu cầu phải có một cơ sở hệ thống giao thông tiện nghi đểgiao lưu trao đổi Vì hiện tại, tuyến đường chính nối huyện Vân Canh và thànhphố Quy Nhơn còn quá xa và đang xuống cấp Chính vì vậy việc mở ra tuyếnđường ĐT.639B là thật sự cần thiết Trên cơ sở đó, Uỷ ban nhân dân tỉnh BìnhĐịnh đã giao cho sở giao thông vận tải tỉnh Bình Định làm chủ đầu tư và bangiải phóng mặt bằng tỉnh cùng với Ủy ban nhân dân huyện Vân Canh sẽ là đơn
vị trực tiếp thực hiện công tác giải phóng mặt bằng Đồng thời phương ánGPMB, tái định cư được thực hiện theo quy định hiện hành và được tách thànhtiểu dự án thành phần và giao Ban GPMB tỉnh tổ chức, thực hiện Dự án được
dự kiến sẽ hoàn thành trong 2 năm: 2016 – 2017 Bản đồ thửa đất của dự án(Phụ lục I)
Theo dự kiến dự án tuyến đường phía Tây tỉnh Bình Định sẽ thu hồi đấtcuả khoảng 350 đối tượng sử dụng đất (bao gồm hộ gia đình, cá nhân và 1 tổchức đó là UBND xã Canh Vinh) với diện tích bị ảnh hưởng khoảng 30ha, trong
đó chủ yếu là đất trồng lúa và đất trồng cây hàng năm
Công tác bồi thường, hỗ trợ tại dự án này được thực hiện theo nhiều đợt
Vì thực tế, đất đai là một vấn đề luôn được mọi người quan tâm, dân ta quanniệm: “tất đất tất vàng” Thế nên để đảm bảo độ chính xác, không ảnh hưởngđến quyền lợi của người có đất bị thu hồi thì ban giải phóng mặt bằng sẽ tậptrung chi tiết vào từng đợt, đợt này xong sẽ tiến hành đợt tiếp sau, và tất nhiênđợt sau sẽ được rút kinh nghiệm từ những sai sót của đợt trước và đồng thờicũng là đợt bổ sung những thiếu sót mà đợt trước đó chưa thực hiện Dự án đãchi trả bồi thường cho các hộ gia đình, cá nhân, tổ chức qua 4 đợt, và hiện tại-đợt thứ 5 cũng đã lên phương án đang chờ UBND tỉnh phê duyệt và còn nhiềuđợt sau với khoảng 200 hộ gia đình cá nhân ( đối với các đối tượng thuộc cácđợt sau vì chưa lên phương án bồi thường nên không thu thập được diện tích đất
bị ảnh hưởng) Dựa vào nguồn số liệu do Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh đãcung cấp, có thể tóm tắt sơ lược qua các bảng 2.1, 2.2 và 2.3 (Hồ sơ liên quanđến dự án kèm theo Phụ lục II)
Đối với bảng 2.1 được tổng hợp theo đơn vị tính là số khu đất ( ở đây mộtkhu đất tương đương với một thửa đất) của các đối tượng nằm trong các đợt đãđược lên phương án bồi thường Với 219 khu đất bị ảnh hưởng tương đương
Trang 28128579,4 m2 Trong đó có 7 khu đất ở (1578,4 m2) và 212 khu đất nông nghiệp(126978,5 m2).
Bảng 2.1: Tổng hợp các đối tượng bị thu hồi đất.
(Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh năm 2017)
Bảng 2.2: Tổng hợp các đối tượng bị thu hồi đất có tài sản gắn liền
với đất
Đối tượng
SDĐ
Tổng số đốitượng bị thu hồiđất có tài sảngắn liền với đất
Loại tài sảnNhà ở Công trình xây
dựng không phải
là nhà ở
Cây lâu năm/rừng sản xuất,hoa màu
(Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh năm 2017)
Bảng 2.2 tổng hợp các đối tượng bị thu hồi đất có tài sản gắn liền với đất.Tài sản bị ảnh hưởng trong dự án này có 3 loại đó là nhà ở, công trình xây dựngkhông phải là nhà ở và cây trồng Và thực tế một đối tượng sử dụng đất có thể
có một hoặc nhiều loại tài sản khác nhau Chẳng hạng như nhà ông A bị thu hồimột thửa đất nhưng trên thửa đất đó có thể vừa có nhà ở và vừa có cây trồng.Chính vì lý do đó, cột 2 – tổng số đối tượng bị thu hồi đất có tài sản gắn liền vớiđất không thể bằng tổng các loại tài sản ở cột 3 cộng lại Cũng trong dự án này
có 154 đối tượng bị thu hồi đất có tài sản gắn liền với đất, đều thuộc hộ gia đình,
cá nhân và tất cả các đối tượng này đều có cây trồng trên đất
Trang 29Bảng 2.3: Tổng hợp các đối tượng bị thu hồi đất được nhận hỗ trợ
STT Đối tượng
SDĐ
Loại hỗ trợ
Hỗ trợ chuyểnđổi nghề nghiệp
Hỗ trợ ổn địnhđời sống
Hỗ trợ di chuyểntài sản, tiền thuê
nhà
(Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh năm 2017)
Bảng 2.3 tổng hợp các đối tượng bị thu hồi đất được nhận hỗ trợ Tại dự
án này có 3 loại hỗ trợ đó là chuyển đổi nghề nghiệp, hỗ trợ ổn định đời sống, và
hỗ trợ di chuyển tài sản, tiền thuê nhà (đối với các đối tượng có nhà ở hoặc côngtrình xây dựng bị ảnh hưởng) Thực tế tại dự án chỉ có hộ gia đình, cá nhân đư ợcnhận các khoản hỗ trợ nêu trên
Thực tế, tại dự án đường phía Tây tỉnh Bình Định (ĐT.639B) trongphương án chi tiết chỉ thống kê theo đơn vị hộ gia đình, cá nhân, tổ chức Chính
vì vậy, qua hai bảng 2.2 và bảng 2.3 không thể thống kê theo số thửa đất Mặckhác, theo bảng tổng hợp giá trị bồi thường và hỗ trợ của hộ gia đình, cá nhân,
tổ chức có chia cụ thể từng thửa đất, nhưng phần giá trị bồi thường lại tínhchung Ví dụ hộ gia đình ông A có 03 thửa đất, theo bảng tính giá trị thì ôngđược bồi thường về cây cối, hoa màu nhưng không nêu rõ cây cối hoa màu ởtừng thửa Do đó không xác định được cây cối hoa màu đó chỉ nằm trên mộtthửa đất hay là nằm trên cả ba thửa đất Gỉa sử một hộ gia đình đó có 3 th ửa đấtnằm kề nhau, thì có thể xem đó là một khu đất Vì khái niệm khu đất là bao gồmnhững thửa đất lân cận nhau Thế nhưng thực tế 3 thửa đất của một hộ gia đình
có thể nằm ở ba vị trí khác nhau chính vì vậy trường hợp này cũng không tạothành khu đất Qua những lý giải đó, xét thấy việc thống kê hai bảng 2.2 và 2.3theo đối tượng sử dụng đất ( hộ gia đình, cá nhân, tổ chức) là hợp lý nhất
2.3 Quy trình thực hiện bồi thường và hỗ trợ tại dự án.
Trang 3025 ngày
10 ngày
Sơ đồ 2.1: Sơ đồ quy trình thực hiện bồi thường và hỗ trợ tại dự án
Kiểm kê đất đai,
Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường
Niêm yết công khai PABT
(20 ngày) Lập phương án bồi thường
Ra quyết định thu hồi đất
Tổ chức chi trả
UBND tỉnh Bình Định
Ban GPMB tỉnh UBND xã Canh Vinh Trình cơ quan
có thẩm quyền
Trang 31Bước 1: Kiểm kê đất đai, tài sản có trên đất.
Sau khi bài thuyết minh về dự án được thông qua và phó chủ tịch Ủy bannhân dân tỉnh Bình Định Phan Cao Thắng ký quyết định số 711/QĐ-UBNDngày 10 tháng 3 năm 2016 về việc phê duyệt dự án đầu tư xây dựng đường phíaTây tỉnh Bình Định ( ĐT.639B), UBND tỉnh chỉ đạo Ban GPMB tỉnh là đơn vịtrực tiếp thực hiện công tác GPMB Và sau khi UBND huyện Vân Canh rathông báo kế hoạch thu hồi đất thì đại diện ban GPMB, đại diện UBND xã CanhVinh, đại diện các cơ quan liên quan khác đã tiến hành kiếm đếm đất đai cũngnhư tài sản trên đất của tất cả hộ gia đình, cá nhân, tổ chức nằm trong vùng bịảnh hường của dự án Ngoài ra còn có sự phối hợp của các hộ gia đình, cá nhân,
tổ chức có đất, tài sản bị ảnh hưởng đã tiến hành kiểm kê đất đai, tài sản trên đấtthuộc diện tích bị thu hồi Thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc một cáchchính xác theo hiện trạng và đúng theo quy định Pháp luật để làm cơ sở lậpphương án bồi thường, hỗ trợ
Bước 2: Lập phương án bồi thường.
Dựa vào kết quả kiểm kê đất đai và tài sản trên đất và kết quả xác minhnguồn gốc đất của UBND các xã có đối tượng bị ảnh hưởng, Ban giải phóng mặtbằng tỉnh Bình Định trên cơ sở đó tiến hành lập phương án chi tiết Chính vì sốlượng đối tượng bị ảnh hưởng khá lớn ( hơn 350 hộ gia đình, cá nhân và tổchức) nên Ban giải phóng mặt bằng tỉnh chia thành nhiều đợt bồi thường, hỗ trợ
để giảm tải công việc và nâng cao độ chính xác Cụ thể phương án chi tiết đợt 1lập vào ngày 16/1/2017, đợt 2 vào ngày 27/03/2017, đợt 3 vào ngày 1/04/2017,đợt 4: ngày 10/05/2017 và đợt gần đây nhất là đợt 5: ngày 30/05/2017 Trongphương án nêu rõ các vấn đề sau:
Cơ sở để lập phương án:
Mỗi đợt bồi thường sẽ được lập một phương án khác nhau Tuy nhiên, tất
cả các phương án này đều lập dựa trên cơ sở:
- Căn cứ Luật Đất đai ngày 29/11/2013;
- Căn cứ Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủquy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai năm 2013;
- Căn cứ Nghị định số 47/2014/NĐ-CP ngày 15/05/2014 của Chính phủquy định về bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất;
- Căn cứ Quyết định số 711/QĐ-UBND ngày 10/3/2016 của UBND tỉnhBình Định về việc phê duyệt dự án đầu tư xây dựng đường phía Tây tỉnh BìnhĐịnh (ĐT.639B), đoạn Km 130+000 – Km137+580;
- Căn cứ Quyết định số 13/2015/QĐ-UBND ngày 07/7/2015 của UBNDtỉnh Bình Định về việc ban hành chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khiNhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Bình Định và Quyết định số 32/2016/QĐ– UBND ngày 15/6/2016 của UBND tỉnh Bình Định về việc sửa đổi, bổ sungmột số điều của quy định kèm theo Quyết định số 13/2015/QĐ-UBND;
Trang 32- Và một số quyết định khác có liên quan.
Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ về đất.
Áp dụng theo Điều 4 ban hành kèm theo Quyết định số UBND ngày 07/7/2015 của UBND tỉnh Bình Định về việc ban hành chính sáchbồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn
13/2015/QĐ- Đơn giá bồi thường và các loại hỗ trợ
Bảng 2.4: Bảng tổng hợp đơn giá và các loại bồi thường
2015 ( định kỳ 5 năm) trên địa bàn tỉnh nhân với hệ số điều chỉnh giá đất theo Quyết định số 1987/QĐ-UBND ngày 13/06/2016 của UBND
về việc ban hành Bảng giá các loại đất năm 2015 ( định kỳ 5 năm) trên
địa bàn tỉnh nhân với hệ số điều chỉnh giá đất theo Quyết định số 1987/QĐ-UBND ngày 13/06/2016 của UBND tỉnh Bình Định có hệ số
Hỗ trợ khi
thu hồi đất
nông
nghiệp
Ổn định đời sống: căn cứ Quyết định số 32/2016/QĐ-UBND
ngày 15/06/2016 của UBND tỉnh về việc sửa đổi, bổ sung một số điều của quy định kèm theo Quyết định số 13/2015/QĐ-UBND ngày 07/07/2015 của UBND tỉnh ( cụ thể Khoản 1, Điều 40)
Chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm: căn cứ Quyết định số
32/2016/QĐ-UBND ngày 15/06/2016 của UBND tỉnh về việc sửa đổi,
bổ sung một số điều của quy định kèm theo Quyết định số
13/2015/QĐ-UBND ngày 07/07/2015 của UBND tỉnh (cụ thể điều 36)
(Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh năm 2017)
Trang 33Bước 3: Niêm yết công khai phương án lấy ý kiến của nhân dân.
Sau khi phương án được xây dựng, cùng ngày trưởng ban giải phóng mặtbằng tỉnh Bình Định Lê Ngọc Anh ra thông báo về việc niêm yết phương án tại
Uỷ ban nhân dân xã Canh Vinh và tại văn phòng giải phóng mặt bằng tỉnh.Đồng thời gửi bảng tính giá trị đến từng hộ dân và tổ chức có đất bị thu hồi biết
về giá trị bồi thường, hỗ trợ đất đai, cũng như tài s ản bị thiệt hại của từng hộ đểkiểm tra Trong vòng 20 ngày kể từ ngày thông báo được niêm yết, nếu không
có ý kiến phù hợp với quy định hiện hành, thì Ban sẽ trình Ủy ban nhân dân tỉnhxem xét phê duyệt theo quy định
Mọi ý kiến thắc mắc, đóng góp của người dân gửi về địa chỉ: Ủy ban nhândân xã Canh Vinh hoặc ban giải phóng mặt bằng tỉnh địa chỉ 168 Nguyễn ThịĐịnh, thành phố Quy Nhơn
Bước 4: Hoàn chỉnh phương án.
Theo thông báo, thời gian niêm yết là 20 ngày, nhưng thực tế sau 10 ngày,ban giải phóng mặt bằng tỉnh Bình Định phối hợp UBND xã Canh Vinh tiếnhành tổng hợp các ý kiến đóng góp để giải đáp những vướng mắc mà người bị
thu hồi đất chưa đồng tình với phương án đưa ra Đồng thời sửa đổi, bổ sung
những điểm hạn chế thiếu soát để phương án được hoàn chỉnh sao cho vừa thuậnlòng người có đất bị thu hồi và cả bên chủ dự án đầu tư
Bước 5: Phê duyệt phương án chi tiết và tổ chức triển khai thực hiện.
Phê duyệt phương án chi tiết
Sau khi phương án chi tiết đã hoàn chỉnh, sẽ được trình Ủy ban nhân dântỉnh Bình Định phê duyệt Cụ thể:
Đợt 1: Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định ký Quyết định số444/QĐ-UBND ngày 21/2/2017 về việc phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợcho các hộ gia đình, cá nhân và tổ chức bị thiệt hại do GPMB dự án đường phíaTây tỉnh Bình Định (ĐT.639B), xã Canh Vinh, huyện Vân Canh ( đoạn từ quốc
lộ 19C đến Cầu Canh Vinh)
Đợt 2: Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định ký Quyết định số1221/QĐ-UBND ngày 7/04/2017 về việc phê duyệt giá trị bồi thường, hỗ trợgiải phóng mặt bằng dự án đường phía Tây tỉnh Bình Định (ĐT.639B), xã CanhVinh, huyện Vân Canh ( bổ sung nguồn gốc đất đợt 1 và điều chỉnh kinh phí hỗtrợ cho UBND xã Canh Vinh)
Đợt 3: Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định ký Quyết định số1270/QĐ-UBND ngày 11/04/2017 về việc phê duyệt giá trị bồi thường cho 02
hộ gia đình bị thiệt hại do giải phóng mặt bằng dự án đường phía Tây tỉnh BìnhĐịnh (ĐT.639B), ( bãi đúc dầm cầu Canh Vinh), xã Canh Vinh, huyện VânCanh
Đợt 4: Phó chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Bình Định ký Quyết định số1815/QĐ-UBND ngày 25/05/2017 về việc phê duyệt giá trị bồi thường, hỗ trợ
Trang 34giải phóng mặt bằng dự án đường phía Tây tỉnh Bình Định (ĐT.639B), xã CanhVinh, huyện Vân Canh.
Tổ chức triển khai thực hiện
Ban giải phóng mặt bằng tỉnh ( Thường trực Hội đồng bồi thường giảiphóng mặt bằng dự án đường phía Tây tỉnh Bình Định (ĐT.639B)) chủ trì, phốihợp với Uỷ ban nhân dân huyện Vân Canh và các đơn vị có liên quan tổ chứctriển khai thực hiện quyết định theo đúng quy định
Bước 6: Tổ chức chi trả bồi thường
UBND huyện Vân Canh ra quyết định thu hồi đất cùng ngày với quyếtđịnh phê duyệt phương án của UBND tỉnh Bình Định thì ban GPMB tỉnh BìnhĐịnh kết hợp với Uỷ ban nhân dân xã Canh Vinh tiến hành chi trả tiền bồithường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi
2.4 Công tác phân loại và xử lý cụ thể hồ sơ giải quyết bồi thường và hỗ trợ 2.4.1 Phân loại hồ sơ.
Công tác xử lý hồ sơ là công tác đòi hỏi sự chính xác và đúng quy trình.Chính vì vậy, việc ưu tiên hàng đầu đó là phân loại hồ sơ Việc phân loại hồ sơgiúp chúng ta dễ dàng quản lý Các tiêu chí để phân loại hồ sơ tại dự án đườngphía Tây tỉnh Bình Định như sau:
+ Bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất dựa theo Điều 75 quy định về điềukiện được bồi thường về đất, cụ thể hộ gia đình, cá nhân không sử dụng đất thuêtrả tiền hàng năm có GCN QSDĐ hoặc có đủ điều kiện cấp GCN mà chưa đượccấp thì được bồi thường về đất Bên cạnh đó còn dựa vào Quyết định số13/2015/QĐ-UBND ngày 07/7/2015 của UBND tỉnh Bình Định: ” Đất nôngnghiệp đã sử dụng trước ngày 1/7/2004 mà người sủ dụng đất là hộ gia đình, cánhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp nhưng không có GCN hoặc không đủ điềukiện cấp GCNQSDĐ, QSHNƠ và tài sản gắn liền với đất theo quy định của LuậtĐất đai thì được bồi thường đối với diện tích đất thực tế đang sử dụng, diện tíchđược bồi thường không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại Điều 129 củaLuật Đất đai Trong trường hợp thửa đất không có tên tr ong số bộ thuế thì đượcbồi thường theo hạng đất của thửa đất nông nghiệp liền kề có cùng vị trí và mụcđích sử dụng”
+ Hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất dựa vào quyết định số UBND ngày 15/6/2016 của UBND tỉnh Bình định về việc sửa đổi, bổ sung một
32/2016/QĐ-số Điều của quy định về bồi thường, hỗ trợ kèm theo Quyết định 32/2016/QĐ-số13/2015/QĐ-UBND ngày 07/7/2015 của UBND tỉnh Bình Định về việc banhành chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trênđịa bàn tỉnh Bình Định
+ Bồi thường về tài sản là nhà ở, vật kiến trúc khi Nhà nước thu hồi đất làtài sản đó phải thuộc quyền sở hữu của người sử dụng đất, hoặc có giấy tờ hợppháp chứng minh quyền sở hữu theo quy định tại Điều 89 LĐĐ 2013và Quyết
Trang 35định số 13/2015/QĐ-UBND ngày 07/7/2015 của UBND tỉnh Bình Định về việcban hành chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đấttrên địa bàn tỉnh Bình Định.
+ Bồi thường thiệt hại về cây trồng, vật nuôi khi Nhà nước thu hồi đất dựatheo quy định tại Điều 90 Luật Đất đai 2013 và Quyết định số 13/2015/QĐ-UBND ngày 07/7/2015 của UBND tỉnh Bình Định về việc ban hành chính sáchbồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh BìnhĐịnh
Trên cơ sở các phân tích trên, theo đó tại dự án có các dạng hồ sơ sau:
Bảng 2.5: Bảng phân loại hồ sơ
Bồi thường, hỗ trợ về đất và tài sản 152 hồ sơ - 152 hồ sơ
(Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh năm 2017)
2.4.2 Xử lý hồ sơ bồi thường và hỗ trợ
2.4.2.1 Căn cứ xác định hồ sơ bồi thường về đất
Tại dự án đường phía Tây tỉnh Bình Định việc xác định hồ sơ được bồithường về đất căn cứ vào Khoản 1 Điều 75 Luật đất đai 2013: “Hộ gia đình, cánhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đất hàng năm, cóGiấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà ở vàquyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở
và tài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có
đủ điều kiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà
ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp,trừ trườ ng hợp quy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định
cư ở nước ngoài thuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụngđất ở tại Việt Nam mà có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấychứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền vớiđất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp”
Ngoài ra, còn căn cứ vào Khoản 2, Điều 8, Quyết định số 13/2015/QĐ UBND ngày 07/7/2015 của UBND tỉnh Bình Định : ” Đất nông nghiệp đã sử
Trang 36-dụng trước ngày 1/7/2004 mà người sủ -dụng đất là hộ gia đình, cá nhân trực tiếpsản xuất nông nghiệp nhưng không có GCN hoặc không đủ điều kiện cấpGCNQSDĐ, QSHNƠ và tài sản gắn liền với đất theo quy định của Luật Đất đaithì được bồi thường đối với diện tích đất thực tế đang sử dụ ng, diện tích đượcbồi thường không vượt quá hạn mức giao đất nông nghiệp tại Điều 129 của LuậtĐất đai Trong trường hợp thửa đất không có tên trong số bộ thuế thì được bồithường theo hạng đất của thửa đất nông nghiệp liền kề có cùng vị trí và mụcđích sử dụng”.
2.4.2.2 Căn cứ xác định hồ sơ được hỗ trợ về đất.
Ngoài việc được bồi thường về đất thì người bị thu hồi đất còn được hỗtrợ về đất để giúp họ có thể trang trải cho cuộc sống Thực tế có nhiều loại hỗtrợ khác nhau và từng loại hỗ trợ có những quy định cụ thể như sau:
Hỗ trợ ổn định đời sống: Hộ gia đình cá nhân trực tiếp sản xuất nôngnghiệp ( được Nhà nước giao đất nông nghiệp) bị thu hồi từ 10% diện tích đấtnông nghiệp trở lên thì được hỗ trợ ổn định đời sống theo quyết định số32/2016/QĐ-UBND ngày 15/6/2016 Ngược lại hộ gia đình cá nhân trực tiếpsản xuất nông nghiệp ( được Nhà nước giao đất nông nghiệp) bị thu hồi dưới10% diện tích đất nông nghiệp thì không được nhận hỗ trợ Mặc khác đối với đấtnông nghiệp sử dụng trước ngày 1/7/2004 mà không có giấy chứng nhận thìkhông được nhận hỗ trợ
Hỗ trợ tự chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm: Hộ gia đình cá nhântrực tiếp sản xuất nông nghiệp ( được Nhà nước giao đất nông nghiệp) bị thu hồingoài việc được bồi thường về đất còn được hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp vàviệc làm Đối với đất nông nghiệp sử dụng trước ngày 1/7/2004 mà không cógiấy chứng nhận thì không được nhận hỗ trợ
Hỗ trợ khác: Đối với các hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất ở có nhà hoặctài sản trên đất thì sẽ được hỗ trợ chi phí di chuyển nhà ở và tiền thuê nhà trong
6 tháng
2.4.2.3 Căn cứ xác định hồ sơ bồi thường về tài sản
Theo điều 89, Luật Đất đai 2013 có quy định: Nhà ở, công trình phục vụsinh hoạt gắn liền với đất của hộ gia đình, các nhân, Người Việt Nam định cư ởnước ngoài khi Nhà nước thu hồi đất mà phải tháo dỡ toàn bộ hay một phần thìđược bồi thường
Điều 90, Luật Đất đai 2013 cũng quy định : khi Nhà nước thu hồi đất gâythiệt hại đến cây trồng, vật nuôi thì đều được bồi thường
2.4.2.4 Căn cứ tính giá trị bồi thường, hỗ trợ
Căn cứ tính giá trị bồi thường:
+ Bồi thường về đất nông nghiệp: Dựa vào quyết định số UBND ngày 22/12/2014 của UBND tỉnh Bình Định về việc ban hành Bảng giácác loại đất năm 2015 ( định kỳ 5 năm) trên địa bàn tỉnh nhân với hệ số điều
Trang 3734/2014/QĐ-chỉnh giá đất theo Quyết định số 1987/QĐ-UBND ngày 13/6/2016 của UBNDtỉnh Bình Định có hệ số bằng 1.
+ Bồi thường về đất ở nông thôn: Dựa vào quyết định số UBND ngày 13/12/2016 của UBND tỉnh về việc Ban hành, điều chỉnh, bổ sungBảng giá các loại đất năm 2015 (định kỳ 5 năm) trên địa bàn tỉnh nhân với hệ sốđiều chỉnh giá đất theo Quyết định số 1987/QĐ-UBND ngày 13/6/2016 củaUBND tỉnh Bình Định có hệ số bằng 2
66/2016/QĐ-+ Bồi thường cây hoa màu: Thực hiện quyết định số 40/2013/QĐ-UBNDngày 16/12/2013 của UBND tỉnh về việc ban hành đơn giá bồi thường thiệt hại
về cây cối, hoa màu khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh Bình Định
+ Bồi thường nhà cửa, vật kiến trúc, mồ mả: Thực hiện quyết định số41/2013/QĐ-UBND ngày 16/12/2013 của UBND tỉnh về việc ban hành đơn giábồi thường thiệt hại về nhà cửa, vật kiến trúc và mồ mã khi Nhà nước thu hồi đấttrên địa bàn tỉnh Bình Định
Căn cứ tính giá trị hỗ trợ:
+ Hỗ trợ ổn định đời sống: 30kg gạo/ 1 nhân khẩu/1 tháng Số tháng đượcnhận hỗ trợ phụ thuộc vào phần trăm diện tích đất bị thu hồi Cụ thể từ 10 đến30%, 30 đến 70%, 70 đến 100% tổng diện tích đất nông nghiệp hiện có sẽ tươngứng với mức hỗ trợ là 3 tháng, 6 tháng và 9 tháng
+ Hỗ trợ tự chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm: bằng 2 lần giá đấtnông nghiệp cùng loại trong bảng giá đất do UBND tỉnh quy định đối với toàn
bộ diện tích đất nông nghiệp thu hồi nhưng không vượt quá hạn mức giao đấtnông nghiệp
+ Hỗ trợ di chuyển nhà: 15 triệu/ 1 nhà
Hồ sơ đủ điều kiện bồi thường, hỗ trợ về đất của hộ gia đình, cá nhân
đã có giấy chứng nhận (hộ gia đình ông Tô Văn Thẩm, hồ sơ đính kèm phụ lục III)
Bước 1: Người có đất bị thu hồi thực hiện việc kê khai
Ngày 16/03/2017 hộ gia đình ông Tô Văn Th ẩm có hộ khẩu thường trú tạithôn An Long 2, xã Canh Vinh, huyện Vân Canh, tỉnh Bình Định là đối tượng
có đất bị thu hồi thuộc dự án đường ĐT.639B đã thực hiện kê khai theo mẫu “Bảng tự kê khai: Đất đai, nhà cửa, vật kiến trúc, cây cối, hoa màu bị thiệt hại doGPMB để xây dựng dự án đường phía Tây tỉnh Bình Định (ĐT.639B) tại xãCanh Vinh, huyện Vân Canh” và nộp lại cho Uỷ ban nhân dân xã Canh Vinh.Nội dung kê khai gồm có:
Về đất:
Trang 38Bảng 2.6: Bảng kê khai đất bị thu hồi của hộ gia đình ông Thẩm
TT Loại đất
bị thu hồi
Đất cógiấy tờ
Đất không
có giấy tờ
Đất chiếmdụng
( Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh năm 2017)
Về công trình nhà, vật kiến trúc: Không có
Cây trồng, hoa màu:
Bảng 2.7: Bảng kê khai cây cối, hoa màu bị thu hồi của hộ gia đình ông Thẩm
trồng, hoamàu
Đơn vị tính Số lượng Năm trồng Ghi chú
( Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh năm 2017)
Hồ sơ kèm theo, bao gồm: 01 sổ hộ khẩu phô tô, 01 giấy chứng nhậnquyền sự dụng đất (phô tô) vào sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số
00201 QSDĐ/ M4 do Uỷ ban nhân dân huyện Vân Canh cấp ngày 5/12/1997
Bước 2: Kiểm kê đất đai, tài sản có trên đất
Ngày 16/03/2017, đại diện Ban giải phóng mặt bằng tỉnh, đại diện các cơquan liên quan, đại diện Uỷ ban nhân dân xã Canh vinh đã tiến hành kiểm kê đốivới hộ gia đình ông Tô Văn Thẩm theo mẫu “ Biên bản kiểm kê: Đất đai, nhàcửa, vật kiến trúc, cây cối, hoa màu bị thiệt hại do GPMB để xây dựng dự ánđường phía Tây tỉnh Bình Định (ĐT.639B) tại xã Canh Vinh, huyện Vân Canh”.Nội dung kiểm kê bao gồm:
Thiệt hại về đất: ( Theo hiện trạng)
Trang 39Bảng 2.8: Bảng kiểm kê diện tích đất bị thu hồi của hộ ông Thẩm
STT Số thửa Tờ bản đồ Loại đất Diện tích
( Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh năm 2017)
Thiệt hại về tài sản: Trồng keo thửa 48 và 27; trồng lúa thửa 18
Sau khi các bên liên quan đã thống nhất với số liệu kiểm kê được xác lậptrong biên bản và không có ý kiến gì thêm thì chủ hộ và đại diện các cơ quantiến hành ký tên
Bước 3: Xác nhận các nội dung kê khai, kiểm đếm, thống kê nhà ở, tài sản khác gắn liền với đất làm căn cứ để xác định hồ sơ đủ điều kiện được bồi thường, hỗ trợ về đất.
Uỷ ban nhân dân xã Canh Vinh xác nhận một số nội dung sau:
Hộ ông Tô Văn Thẩm được cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào
sổ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất số 00201 QSDĐ/ M4, hộ sử dụng ổnđịnh, không tranh chấp Mặc khác nội dung tự kê khai của hộ gia đình ông Thẩmhoàn toàn đúng với hiện trạng tại thực địa Tuy nhiên, về tài sản có trên đất làcây lúa và cây keo thì đang trong thời gian thu hoạch nên gia đình ông tự tiếnhành thu hoạch
Bước 4: Thẩm tra nội dung xác nhận nguồn gốc đất
Chi nhánh Văn phòng đăng ký đất đai huyện Vân Canh cung cấp thôngtin cho Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh về nguồn gốc đất của hộ ông Tô VănThẩm Qua thẩm tra có sự chênh lệch diện tích giữa hiện trạng và diện tích đođạc năm 1997 như trong giấy chứng nhận quyền sử dụng đất
Theo ủy ban nhân dân xã Canh Vinh, sở dĩ có sự chênh lệch đó là so sai
số đo đạc Cụ thể:
Trang 40Bảng 2.9: So sánh diện tích bị chênh lệch năm 1997 và 2016
Theo hồ sơ đo đạc năm 1997 Thửa đất bị thu hồi đo đạc năm
2016
Schênhlệch(m2)
Thửađất số
TờBĐĐC
Tổng S thửa đấttheo hiện trạng(m2)
( Nguồn: Ủy ban nhân dân xã Canh Vinh năm 2017)
Cũng qua thẩm tra, cả 3 thửa đất của ông Thẩm đều là đất nông nghiệphạng 6
Bước 5: Lập, thẩm định phương án bồi thường, hỗ trợ
Sau khi hoàn thành việc xác nhận nguồn gốc đất đợt 4 ( hộ gia đình ông
Tô Văn Thẩm nằm trong đợt 4) không quá 20 ngày thì ban giải phóng mặt bằng
có trách nhiệm lập phương án bồi thường
Phương án được lập ngoài việc dựa trên cơ sở chung đã nêu rõ ở quy trìnhchung của dự án Cơ sở lập phương án của hộ gia đình ông Thẩm theo hiện trạngnhư sau:
+ Căn cứ giấy chứng nhận quyền sử dụng đất vào sổ cấp giấy chứng nhậnquyền sử dụng đất số 00201 QSDĐ/ M4, theo Khoản 1, Điều 75, Luật Đất đai
2013 thì hộ ông Thẩm đủ điều kiện bồi thường về đất
+ Theo Khoản 1, Điều 90, Luật Đất đai 2013 tại thời điểm khi Nhà nướcthu hồi, không làm thiệt hạ đến cây trồng của gia đình ông Thẩm nên không phảibồi thường Do đó hộ ông không thuộc diện bồi thường về tài sản
+ Hộ gia đình ông bị thu hồi 16,3% tổng diện tích đất nông nghiệp hiện cónên đủ điều kiện để được nhận các khoản hỗ trợ
Qua đó, hộ ông Thẩm có đủ điều kiện để được bồi thường, hỗ trợ về đất