Giáo án: Tin học 10 Chơng i Một số khái niệm cơ bản của tin học Ngày soạn: 14/08/2008 Tiết CT : 01 Đ1 tin học là một ngành khoa học I . muc tiêu: a. Kiến thức: -Biết tin học là một ngành khoa học. -Biết đợc sự phát triển của tin học trong xã hội. -Biết một số ứng dụng tin học và máy tính điện tử trong các hoạt động đời sống. b. Giáo dục t tởng: - Có t tởng và thái độ đúng đắn khi học môn tin học, có ý thức học tập môn này. II. đồ dùng dạy học: 1. Chuẩn bị của giáo viên: - Máy chiếu và các đoạn phim có sử dụng CNTT 2. Chuẩn bị của học sinh - SGK III. Kiểm tra bài cũ: - Kiểm tra tình hình tiếp cận tin học của hs. IV. Hoạt động dạy - học: * Đặt vấn đề: Chúng ta nhắc đến Tin học nhng nó thực chất là gì thi ta cha đợc biết và những hiểu biết về nó là rất ít. Vậy ta sẽ tìm hiểu về nó thông qua bài Tin học là một ngành khoa học 1. Hoạt động 1: Tìm hiểu sự hình thành và phát triển của tin học a. Mục tiêu: Học sinh biết đợc sự hình thành và phát triển trong xã hội hiện nay. b. Nội dung - Sự hình thành: Xuất hiện nhân tố mới đó là thông tin, Sự hình thành và phát triển của nền văn minh gắn lền với công cụ lao động mới: - Phát triển: Do nhu cầu sử dụng công cụ lao động ngày càng tăng và đò hỏi nó phải hiện đại hơn c. Các bớc tiến hành Hoạt động của GV Hoạt động của HS TG - Đặt vấn đề: -Khi ta nói đến Tin học là ta nói đến máy tính cũng nh dữ liệu trong máy đợc lu trữ và xử lý phục vụ cho các mục đích khác nhau trong mỗi lĩnh vực trong đời - Nghe và tìm hiểu các lĩnh vực có sử dụng tin học Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 1 Giáo án: Tin học 10 Hoạt động của GV Hoạt động của HS TG sống xã hội ( Đợc ứng dụng trong mọi lĩnh vực, lấy vd). Vậy tin học là gì? - Hãy kể tên những ngành trong thực tế có dùng đến sự hỗ trợ của Tin học. Tại sao nó phát triển nhanh và mang lại nhiều lợi ích cho con ngời nh thế? (Nh Y tế, th viện, .) Suy nghĩ trả lời 2. Hoạt động 2: Đặc tính và vai trò của máy tính điện tử. a. Mục tiêu: - Tin học có vai trò nh thế nào trong đời sống XH hiện nay. - Biết đợc những đặc tính của nó. b. Nội dung: Đặc tính: - Máy tính có thể làm việc đợc 24/24 giờ. - Tốc độ xử lý thông tin nhanh, độ chính xác cao. - MT lu trữ đợc một lợng TT lớn. - MT liên kết thành mạng và có thể chia sẽ TT với nhau. - Máy tính ngày càng gọn nhẹ và phỗ biến. c. Các bớc tiến hành * Vai trò. - Ban đầu máy tính ra đời chỉ với mục đích cho tính toán đơn thuần, dần dần nó không ngừng đợc cải tiến và hỗ trợ cho rất nhiều lĩnh vực khác nhau. - Ngày nay máy tính đã xuất hiện khắp nơi, chúng hỗ trợ hoặc thay thế hoàn toàn con ngời. - Đọc SGK và nêu lên đợc vai trò của tin học trong cuộc sống hàng ngày. * Một số đặc tính. - Chia thành 4 nhóm, mỗi nhóm đa ra một đặc tính và lấy ví dụ cụ thể cho đặc tính đó. - Máy tính có thể làm việc đợc 24/24 giờ. Vd: Các máy chữ chạy 24/24 - Tốc độ xử lý thông tin nhanh, độ Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 2 Giáo án: Tin học 10 - Quan sát và bổ sung cho các nhóm chính xác cao. Vd: Tính toán truyền thông tin - MT lu trữ đợc một lợng TT lớn. Vd: Một đĩa mềm có kích cỡ 8,89 cm có thể lu nội dung cuốn sáng dày 400 trang. - MT liên kết thành mạng và có thể chia sẽ TT với nhau. Vd: Lên mạng tải về một trang web nào đó. - Máy tính ngày càng gọn nhẹ và phổ biến. VD: Máy tính xách tay 3. Hoạt động 3: Tìm hiểu các thuật ngữ tin học và k/n tin học a. Mục tiêu: Học sinh biết đợc k/n tin học là gì? b. Nội dung: - Tin học là một ngành khoa học có mục tiêu là phát triển và sử dụng máy tính điện tử để nghiên cứu cấu trúc, tính chất TT, phơng pháp thu thập, lu trữ, tìm kiếm, biến đổi, truyền TT và ứng dụng vào lĩnh vực khác nhau của đời sống XH c. Các bớc tiến hành 3. Thuật ngữ Tin học Một số thuật ngữ Tin học đợc sử dụng là: Informatique Informatics Computer Science - Từ những tìm hiểu ở trên ta đã rút ra đ- ợc k/n Tin học là gì. ? Hãy cho biết tin học là gì? - Khẳng định lại. * Khái niệm về Tin học - Tin học là một ngành khoa học dựa HS: trả lời câu hỏi. (Tin học là một ngành khoa học có mục tiêu là phát triển và sử dụng máy tính điện tử để nghiên cứu cấu trúc, tính chất TT, phơng pháp thu thập, lu trữ, tìm kiếm, biến đổi, truyền TT và Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 3 Giáo án: Tin học 10 trên máy tính điện tử. - Nó nghiên cứu cấu trúc, tính chất chung của thông tin. - Nghiên cứu quy luật phơng pháp thu thập, biến đổi truyền thông tin và ứng dụng của nó trong đời sống XH. ứng dụng vào lĩnh vực khác nhau của đời sống XH) V. đánh giá cuối bài: - Thông qua bài trên các em phải nắm đợc sự phát triển của Tin học - Tầm quan trọng của nó trong đời sống - Biết đợc tin học là gì. Vi. Câu hỏi trắc nghiệm: Câu 1: Thuật ngữ tin học là a. Informatique. b. Informatics c. Computer Science. d. Cả 3 ý trên Câu 2: Tin học là? a. Ngành khoa học. b. Chế tạo máy tính c. Học sử dụng máy tính. d. Cả a,b,c đề sai Câu3: Đặc điểm của máy tính là: a. Tốc độ xử lý nhanh và chính xác. b. MT lu trữ đợc một lợng TT lớn. c. liên kết thành mạng và có thể chia sẻ TT với nhau. d. Cả ba ý trên ---------------------------------- Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 4 Giáo án: Tin học 10 Ngày soạn: 15/08/2008 Tiết CT : 02- 03 Đ2 thông tin và dữ liệu I Mục tiêu: a. Kiến thức: - Biết k/n TT, lợng TT, các dạng TT, mã hoá TT cho máy tính. - Biết đợc các dạng biểu diễn TT trong máy tính. - Hiểu đơn vi đo thông tin. - Biết đợc các hệ số đếm,2,16. b. Kĩ năng: - Mã hoá đợc thông tin đơn giản thành dãy Bit. c. Giáo dục t tởng: - II. đồ dùng dạy học: 1. Chuẩn bị của giáo viên: - Máy chiếu và các dạng dữ liệu 2. Chuẩn bị của học sinh: - SGK III. Kiểm tra bài cũ: - Hãy cho biết một số thuật ngữ Tin học đợc sử dụng? - Nêu một số đặc tính của MTĐT? IV. Hoạt động dạy - học: * Đặt vấn đề: Để biết về một đối tợng nào đó ta cần phải tìm hiểu các thông tin về nó. Vậy để biết đợc Thông tin là gì, dữ liệu là gì, ta sẽ học bài Thông tin và dữ liệu 1. Hoạt động 1: Tìm hiểu k/n thông tin và dữ liệu, đơn vị đo và các dạng thông tin. a. Mục tiêu: - Biết đợc TT là gì - Phân biệt đợc các dạng thông tin b. Nội dung - Thông tin và dữ liệu - Đơn vị đo thông tin - Dạng thông tin c. các bớc tiến hành Nội dung Hoạt động của GV và HS TG 1. Khái niệm thông tin và dữ liệu * Thông tin: Thông tin là sự phản ánh các hiện tợng, sự vật của thế giới khách quan và các hoạt động của con ngời trong đời sống XH. Đặt vấn đề: Trong cuộc sống XH, sự hiểu biết về một thực thể nào đó càng nhiều thì những suy đoán về thực thể đó càng chính xác. VD: Mỗi học sinh chúng ta sẽ có Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 5 Giáo án: Tin học 10 Nội dung Hoạt động của GV và HS TG VD: Hồng cao 1m 45, nặng 45kg * Dữ liệu: - Dữ liệu là thông tin đợc đa vào máy tính. Ngày sinh, nơi sinh, quê quán hoặc mua một ngòi bút thì phải biết nó là loại gì, mực màu gì, đó là thông tin. Vậy thông tin là gì? GV: Hãy lấy một số ví dụ khác. HS: Trả lời câu hỏi. 2. Đơn vị đo thông tin. Bit (Viết tắt của Binary Digital) là đơn vị nhỏ nhất để đo lờng thông tin. VD: Giới tính của con ngời chỉ có thể hoặc Nam hoặc Nữ. Và quy ớc Nam là 1 và Nữ là 0. VD: Trạng thái bống đèn chỉ có 2 trạng thái đó là sáng (1) hoặc tối (0) - Nếu có 8 bóng đền và chỉ có bóng 1,2,5,8 sáng còn lại tối thị nó sẽ đợc biểu diễn nh sau: GV: (Chuyển vấn đề) muốn máy tính nhận đợc một sự vật nào đó ta cần cung cấp cho nó đầy đủ TT về đối t- ợng này. Có những TT luôn ở một trong 2 trạng thái hoặc đúng hoặc sai. Do vậy ngời ta nghĩ ra đơn vị Bit để biểu diễn TT trong máy tính. GV: Bit là lợng TT vừa đủ để xác định chắc chắn một sự kiện có 2 trạng thái và khả năng xuất hiện của 2 trạng thái đó nh nhau. Ngời ta sử dụng 2 con số 1 và 0 trng hệ nhị phân để quy ớc. GV: Nếu 8 bóng đèn đó có bóng 3,5,7 sáng còn lại tối thì các em biểu diễn nh thế nào. HS: Đứng tại chỗ trả lời. Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 6 Giáo án: Tin học 10 Nội dung Hoạt động của GV và HS TG 11001001 - Ngoài ra ngời ta còn sử dụng các đơn vị cơ bản khác để đo TT. 1B (byte)= 8 bit 1KB=1024B 1MB=1024KB 1GB=1024MB 1TB=1024GB 1PB=1024TB GV: 1GB bằng bao nhiêu Kb 1MB=?Byte 1GB=?KB 3. Các dạng thông tin Các dạng cơ bản - Dạng số - Dạng văn bản - Dạng hình ảnh - Dạng âm thanh GV: Thông tin cung đợc chia làm nhiều loại. 2. Hoạt động 2: Tìm hiểu cách mã hoá thông tin và cách biểu diễn nó. a. Mục tiêu: Biểu diễn TT trong máy tính b. Nội dung - Mã hoá thông tin - Biểu diễn thông tin c. Các bớc tiến hành 4. Mã hoá thông tin trong máy tính Thông tin muốn máy tính xử lý đợc cần chuyển hoá, biến đổi TT thành 1 dãy Bit. Cách làm nh vậy gọi là mã hoá TT. VD:Lấy vd bóng đèn ở trên sáng là 1, tối là 0. Nếu nó ở trạng thái sau: Tối, sáng,sáng,tối,sáng,tối,tối, sáng thì nó đợc biểu diễn nh sau: 01101001 - Để mã hoá văn bản dùng mã ASCII GV: TT là một k/n trừu tợng mà máy tính không thể xử lý trực tiếp, nói phải đợc chuyển đổi thành các ký hiệu mà máy có thể xử lý và việc chuyển đổi nó gọi là mã hoá TT. Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 7 Giáo án: Tin học 10 gồm 256 ký tự đợc đánh số từ 0-255, số hiệu này đợc gọi là mã ASCII thập phân của kí tự. Nếu dùng 8 bit để biểu diễn thì gọi là mã ASCII nhị phân của kí tự. VD: Kí tự A - Mã thập phân là 65. - Mã nhị phân là 01000001 5. Biểu diễn thông tin trong máy tính. a. Thông tin loại số: - Hệ đếm và các hệ đếm dùng trong Tin học. Hệ đếm là tập hợp các ký hiệu và quy tắc sử dụng tập ký hiệu đó để biểu diễn và xác định giá trị các số. * Có hệ đếm không phụ thuộc vào vị trí và hệ đếm phụ thuộc vào vị trí. - Hệ chữ cái La Mã không phụ thuộc vào vị trí. VD: X ở trong IX hay XI đều có nghĩa là 10. - Hệ đếm cơ số thập phân, nhị phân, hexa là hệ đếm phụ thuộc vào vị trí. VD: Số 1 trong 10 khác với số 1 trong 01. * Nếu một số N trong hệ số đếm cơ số b có biểu diễn là: N=d n d n-1 d n-2 .d 1 d 0 .d -m Thì giá trị của nó là: N= d n b n + d n-1 b n-1 + .+d 0 b 0 +d -1 b -1 +d -m b -m VD: 43,3=4.10 1 +3.10 0 +3.10 -1 Mỗi văn bản bảo gồm các kí tự thờng và hoa và các chữ số, các dấu phép toán. Để mã hoá thông tin dạng văn bản ngời ta dùng mã ASCII. GV: Biểu diễn thông tin trong máy tính qui về 2 loại chính đó là số và phi số, ta sẽ lần lợt tìm hiểu về nó. Hệ đếm không phụ thuộc vào vị trí là nó năm ở vị trí nào cũng đều mang một giá trị, Hệ đếm phụ thuộc vào vị trí là nó nằm ở vị trí khác nhau thì có giá trị khác nhau. GV: Có nhiều hệ đếm khác nhau nên muốn phân biệt số đợc biểu diễn ở hệ nào ngời ta viết cơ số làm chỉ số dới của số đó. T2 Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 8 Giáo án: Tin học 10 - Hệ nhị phân(hệ cơ số 2): là hệ số chỉ dùng 2 số 0 và 1. VD: 01000001 Giá trị:= 0.2 7 +1.2 6 +0.2 5 +0.2 4 +0.2 3 +0.2 2 +0.2 1 +0.2 0 =65 - Hệ cơ số 10 (hệ thập phân): hệ dùng các số 0,1,2 .9 để biểu diễn. - Hệ cơ số 16 (hệ Hexa): Hệ dùng các số 0,1 .9,A,B . để biểu diễn. VD: 1A3=1.16 2 +10.16 1 +3.16 0 =256+160+3=419 * Biểu diễn số nguyên: - Biểu diễn số nguyên với 1 byte nh sau: Bit 7 Bit 6 Bit 5 Bit 4 Bit 3 Bit 2 Bit 1 Bit 0 Bit 7 dùng để xác định dấu nếu 1 là số âm, 0 là số dơng. * Biểu diễn số thực: - Mọi số thực đều có thể biểu diễn dới dạng K Mx 10 (đợc gọi là dạng dấu phẩy động), trong đó 0,1<=M<1, M đợc gọi là phần định trị và K là số nguyên không âm gọi là phần bậc. VD: 222 7 9 10 6 16 GV: Hãy lấy một số vd HS: Trả lời tại chỗ. GV:1 byte biểu diễn đợc số nguyên trong phạm vi từ 127-127. Tuỳ vào độ lớn của số ngời ta có thể dùng 1 byte, 2 byte hay 4 byte để biểu diễn. Bài này ta chỉ xét đến số nguyên với 1 byte. GV: Mã hoá số nguyên 65 dùng bao nhiêu byte HS: Trả lời ở toán học ngời ta dùng dấu (,) để ngăn cách phần nguyên và phần phân, nhng ở trong máy tính sẽ thay bằng Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 9 Giáo án: Tin học 10 VD: Số 13 456,25 đợc biểu diễn dới dạng 0.1345625 x 10 5 b. Thông tin loại phi số: * Văn bản: - Máy tính dùng một dãy bit để biểu diễn 1 ký tự. VD: dãy 3 byte 01010100 01001001 01001110 biểu diễn xâu TIN * Các dạng khác: - Nh âm thanh, hình ảnh . dấu (.) và không dùng dấu nào để ngăn cách nhóm 3 chữ số đứng liền nhau. VD: 67 234,23 -> 67234.23 GV: Hãy biểu diễn xâu: HOC HS: Trả lời (dò vào bảng mã) 01001000 01001111 01000011 GV: Tại sao gọi là ảnh kỹ thuật số? HS: Trả lời. V. Củng cố -Thông tin và đơn vị đo thông tin -Cách biểu diễn thông tin -Loại thông tin số và phi số. VI. Câu hỏi trắc nghiệm - Các bài tập cuối bài học. Câu 1: Chọn phơng án ghép đúng: 1MB= a.1024Kb b.1240byte c.1204 byte d.1402Kb Câu 2: Biểu diễn số (010 2 ) nào sau đây là đúng? a. 0x2 3 +1x2 2 +0x2 1 +1x2 0 =5 10 b. 1x2 3 +0x2 2 +1x2 1 +0x2 0 =10 10 b. 0x2- 3 +1x2- 2 +0x2- 1 +1x2 0 =5/4 10 d. 1x2- 3 +0x2- 2 +1x2- 1 +0x2 0 =5/8 10 Câu 3: Số 30 10 đợc biểu diễn ở hệ cơ số 2 là: a. 11011 b. 10110 c. 11110 d. 10011 ----------------------------------- Ngày soạn: 27/08/2008 Tiết CT : 04 Bài tập và thực hành 1 I Mục đích, yêu cầu: a. Kiến thức: Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 10 [...]... Củng cố dặn dò - Thuật toán sắp xếp Thuật toán tìm kiếm Chuẩn bị giấy kiểm tra 1 tiết Xem bài số 5 Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ GV: Dựa trên thuật toán tìm kiếm tuần tự ở đây ta chỉ cần thêm 1 biến đếm HS: Làm vào giấy nháp sau đó lên bảng làm GV: Gọi học sinh bổ sung TG Giáo án: Tin học 10 Trang 31 Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 32 Giáo án: Tin học 10 Ngày soạn: 9 /10/ 2008 Tiết CT :16 Kiểm... toán trong tin học có gì khác không? GV: Trong nhà trờng có chơng trình 1 Bài toán: -Khái niệm: Bài toán mà con ngời cần quản lý HS, nếu ta yêu cầu đa ra các học sinh có điểm TBM là 9 đó là bài máy tính thực hiện VD: Giải pt, quản lý thông tin về học toán Hay đa ra danh sách của những học sinh là con thơng binh đó cũng là sinh là bài toán Đ4 bài toán và thuật toán Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ TG Giáo án: ... - Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ TG Trang 20 Giáo án: Tin học 10 Ngày soạn: 18/09/2008 Tiết CT :10- 11-12-13-14 Đ4 bài toán và thuật toán I Mục đích, yêu cầu: a Kiến thức: - Biết khái niệm bài toán và thuật toán, các tính chất của thuật toán - Hiểu cách biểu diễn thuật toán bằng sơ đồ khối và bằng liệt kê các bớc b Kĩ năng: - Xây dựng đợc thuật toán, giải các bài toán đơn giản bằng sơ đồ... viết đợc 1 chơng trình ta cần phải biết đợc thế nào là bài toán và thuật toán Hôm nay ta học bài Bài toán và thuật toán Nội dung Hoạt động của GV và HS GV: Nói về thuật toán thì ta cha biết, nhng nói về bài toán trong toán học thì ta đã biết rõ - Hãy cho biết k/n về bài toán HS: Trả lời tại chỗ GV: Trong toán học ta nhắc nhiều đến k/n bài toán và ta hiểu đó là những việc mã con ngời cần phải thực hiện.. .Giáo án: Tin học 10 b c - Trang 11 Củng cố hiểu biết ban đầu về tin học, máy tính Sử dụng bộ mã ASCII để mã hoá kí tự, số nguyên Viết đợc số thực dới dạng dấu phẩy động Kĩ năng: Biết đợc cách mã hoá của máy tính Biết biểu diễn các hệ đếm cơ số 10, 2,16 Giáo dục t tởng: Giúp cho học sinh có tính sáng tạo, tìm tòi nghiên cứu Hứng thú học tập hơn II ổn định tổ chức lớp:... học III Kiểm tra bài cũ: - Thông tin là gì? Kể tên các đơn vị đo thông tin Nêu khái niệm mã hoá thông tin, hãy biến đổi: 2 310 -> Cơ số 2 1101 0012 -> Cơ số 10 IV Nội dung bài mới: * Đặt vấn đề: Tiến trớc ta đã học về thông tin và mã hoá thông tin Hôm nay tã sẽ tiếp tục tìm hiểu về các thành phần của máy tính qua bài Giới thiệu về máy tính Nội dung Đ3 giới thiệu về máy tính 1 Khái niệm về hệ thông tin. .. Output cần tìm -Tác dụng của thuật toán: Dùng để giải HS: Suy nghĩ và trả lời GV: Đa ra k/n thuật toán Giải thích một bài toán thêm k/n nh: Dãy hữu hạn các lệnh, sắp xếp theo một trình tự nhất định VD: Thuật toán tìm UCLN của 2 số GV: Đa ra vd tìm UCLN của 2 số M,N Xác định Input và Output của M,N bài toán +Input: M,N Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ TG Giáo án: Tin học 10 Trang 22 Nội dung +Output: UCLN(M,N)... Thuật toán có 2 dạng: Liệt kê và sơ đồ khối VI Bài tập về nhà: - Làm các bài tập trong SGK trang 42, GV giải thích thêm cho HS về thuật toán tìm số nhỏ nhất của một dãy - Giáo viên: Nguyễn Đức Kỳ Trang 27 Giáo án: Tin học 10 Ngày soạn: 07 /10/ 2008 Tiết CT :15 Câu hỏi và bài tập I Mục đích, yêu cầu: c d e Kiến thức: Củng cố lại kiến thức về thuật toán Hiểu đợc cách biểu diển thuật toán Kĩ... diển thuật toán Kĩ năng: Xác định đợc Input và Output của bài toán Giải các bài toán bằng cách mô tả thuật toán Giáo dục t tởng: - Tính kiên trì, sáng tạo Say mê môn học II ổn định tổ chức lớp: - Nắm sĩ số: - ổn định trật tự, tạo tâm lý tốt để bắt đầu tiết học III Kiểm tra bài cũ: - So sánh khái niệm bài toán và thuật toán - Viết thuật toán tìm MAX IV Nội dung bài mới: * Đặt vấn đề: Nội dung Câu hỏi... bắt đầu tiết học III Kiểm tra bài cũ: - Hệ đếm cơ số 10, 2,16 sử dụng các ký hiệu nào - Cách biểu diễn của hệ nhị phân Biểu diễn số 101 2 IV Nội dung bài mới: * Đặt vấn đề: Bài trớc ta đã học về tin học và máy tính, mã hoá thông tin, biểu diễn số nguyên và số thực Hôm nay ta sẽ đi vào giải một số bài tập cụ thể Nội dung Hoạt động của GV và HS 1 Tin học, máy tính Đáp án của câu a1: C và D Đáp án của câu . Giáo án: Tin học 10 Chơng i Một số khái niệm cơ bản của tin học Ngày soạn: 14/08/2008 Tiết CT : 01 Đ1 tin học là một ngành khoa học I . muc. hiểu các thuật ngữ tin học và k/n tin học a. Mục tiêu: Học sinh biết đợc k/n tin học là gì? b. Nội dung: - Tin học là một ngành khoa học có mục tiêu là