quy trình lập kế hoạch kiểm toán báo cáo tài chính trong kiểm toán báo cáo tài chính

Những năm gần đây, thích ứng với yêu cầu hội nhập của nền kinh tế chuyển đổi theo cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế, hoạt động kiểm toán ở nước ta đã hình thành và phát triển một cách nhanh chóng. Dịch vụ kiểm toán được coi là một trong những dịch vụ có tính chuyên nghiệp cao và có ý nghĩa tương đối lớn trong việc tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch và có hiệu quả. Tuy nhiên ở Việt Nam, khái niệm dịch vụ kiểm toán, công ty kiểm toán độc lập mới chỉ được biết đến trong khoảng 15 năm trở lại đây. Các công ty kiểm toán cung cấp dịch vụ kiểm toán cho mọi đối tượng theo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu tự nguyện của các đơn vị và cá nhân. Bên cạnh đó kiểm toán viên và các công ty kiểm toán phải chịu trách nhiệm đối với tất cả những người sử dụng kết quả kiểm toán. Để đảm bảo cuộc kiểm toán được tiến hành một cách có hiệu quả và hoàn thành đúng thời hạn, kiểm toán viên và công ty kiểm toán phải thực hiện tốt các bước công việc từ khâu lập kế hoạch kiểm toán kiểm toán. Kế hoạch kiểm toán được lập một cách đầy đủ và chu đáo có vai trò hết sức quan trọng, nó giúp các kiểm toán viên và các trợ lý kiểm toán viên có thể phối hợp với nhau một cách có hiệu quả, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí cho cuộc kiểm toán. Như vậy có thể nói kế hoạch kiểm toán được lập một cách đầy đủ, thích hợp có ảnh hưởng và chi phối chất lượng, hiệu quả của toàn bộ cuộc kiểm toán, đồng thời qua đó ảnh hưởng đến uy tín của kiểm toán viên và công ty kiểm toán.

LỜI MỞ ĐẦU

Những năm gần đây, thích ứng với yêu cầu hội nhập của nền kinh tếchuyển đổi theo cơ chế thị trường và hội nhập quốc tế, hoạt động kiểm toán ởnước ta đã hình thành và phát triển một cách nhanh chóng Dịch vụ kiểm toánđược coi là một trong những dịch vụ có tính chuyên nghiệp cao và có ý nghĩatương đối lớn trong việc tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch và có hiệuquả Tuy nhiên ở Việt Nam, khái niệm dịch vụ kiểm toán, công ty kiểm toánđộc lập mới chỉ được biết đến trong khoảng 15 năm trở lại đây

Các công ty kiểm toán cung cấp dịch vụ kiểm toán cho mọi đối tượngtheo quy định của pháp luật hoặc theo yêu cầu tự nguyện của các đơn vị và cánhân Bên cạnh đó kiểm toán viên và các công ty kiểm toán phải chịu tráchnhiệm đối với tất cả những người sử dụng kết quả kiểm toán Để đảm bảocuộc kiểm toán được tiến hành một cách có hiệu quả và hoàn thành đúng thờihạn, kiểm toán viên và công ty kiểm toán phải thực hiện tốt các bước côngviệc từ khâu lập kế hoạch kiểm toán kiểm toán Kế hoạch kiểm toán được lậpmột cách đầy đủ và chu đáo có vai trò hết sức quan trọng, nó giúp các kiểmtoán viên và các trợ lý kiểm toán viên có thể phối hợp với nhau một cách cóhiệu quả, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí cho cuộc kiểm toán Như vậy

có thể nói kế hoạch kiểm toán được lập một cách đầy đủ, thích hợp có ảnhhưởng và chi phối chất lượng, hiệu quả của toàn bộ cuộc kiểm toán, đồng thờiqua đó ảnh hưởng đến uy tín của kiểm toán viên và công ty kiểm toán

Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề trên, trong thời gian thựctập tại công ty Kiểm toán và định giá Việt Nam (VAE) em đã lựa chọn đề tai

“Hoàn thiện quy trình lập kế hoạch kiểm toán báo cáo tài chính trong kiểm

toán báo cáo tài chính do công ty Kiểm toán và Định giá Việt Nam thực hiện ” với mong muốn một phần hoàn thiện một trong các khâu quan trọng

của quá trình kiểm toán Chuyên đề thực tập gồm 3 phần:

Chương I Khái quát chung về Công ty Kiểm toán và Định giá Việt Nam Chương II: Lập kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính do công ty kiểm toán và định giá Việt Nam

Chương III: Một số ý kiến và nhận xét nhằm hoàn thiện công tác lập

kế hoạch kiểm toán Báo cáo tài chính do công ty Kiểm toán và Định giá Việt Nam thực hiện

Hà Nội, Tháng 5 năm 2007

Sinh viên Nguyễn Tiến Quốc

CHƯƠNG I KHÁI QUÁT CHUNG VỀ

CÔNG TY VAE

1.1 Quá trình hình thành và phát triển của công ty VAE

Công ty Kiểm toán và định giá Việt Nam, tên giao dịch là Viet NamAuditing and Evaluation copany(VAE – JSC) hiện có trụ sở chính tại tầng 11Toà nhà sông đà 165 Đường Cầu Giấy – Hà Nội

Công ty Kiểm toán và định giá Việt Nam thuộc sở hữu của các cổ đông.Được thành lập trên cơ sở giấy phép kinh doanh số 0103000692cấp ngày21/12/2001 do Sở kế hoạch và đầu tư Hà Nội cấp

Công ty hoạt động trên lãnh thổ Việt Nam và có thể mở thêm chinhánh, văn phòng đại diện trong và ngoài nước theo quy định của pháp luậtViệt Nam

Thời hạn hoạt động của công ty theo quyết định của đại hội đồng cổđông thông qua ý kiến nhất trí từ vốn điều lệ và thực hiện theo luật doanhnghiệp Việt Nam

Công ty cổ phần Kiểm toán và định giá Việt Nam chuyên cung cấp một

số dịch vụ sau:

+ Dịch vụ kiểm toán độc lập

+ Dịch vụ kế toán

+ Dịch vụ đánh giá tài sản

+ Tư vấn tài chính kế toán, thuế

+ Tư vấn đàu tư

+Đào tạo giới thiệu việc làm trong lĩnh vực kế toán, tài chính, thuế,kiểm toán, chứng khoán, bảo hiểm

+ Sản xuất và cung cấp phầm mềm tin học

+Lập, tư vấn và quản lý, tổ chức thực hiện các dự án đầu tư xây dựng,lập tổng dự toán, thẩm định tổng dự toán, giám sát thi công.

Quá trình hình thành và phát triển cuả công ty chia ra làm hai giai đoạn:giai đoạn từ khi thành lập đến đầu năm 2004, giai đoạn sau là từ cuối năm

2004 đến nay:

1.1.1 Giai đoạn đầu (từ khi thành lập đến đầu năm 2004)

Ngày 21 tháng 12 năm 2001 công ty cổ phần kiểm toán và định giá ViệtNam được thành lập với vốn điều lệ là 1.000.000.000 đồng, được chia làmmười nghìn cổ phần và được phát hành dưới hình thức cổ phiếu, giá trị mỗi cổphiếu là một trăm nghìn đồng Theo quy định của công ty, các thành viên củahội đồng quản trị không được chuyển nhượng cổ phiếu của mình khi đangđương nhiệm, và trong mọi trường hợp các cổ đông của công ty không đượcdùng cổ phiếu của công ty để thế chấp, cầm cố hay bảo lãnh

Thời gian đầu khi mới thành lập, công ty có trụ sở tại: 466 Nguyễn ChíThanh quận Đống Đa Thành Phố Hà Nội Lúc đó công ty có khoảng 10 nhânviên, với cơ sở vật chất thiếu thốn và số vốn ban đầu không lớn, công ty đãgặp rất nhiều khó khăn Từ khi thành lập đến nay công ty đã trải qua năm lầnthay đổi giấy phép kinh doanh do tăng các loại hình dịch vụ cung cấp, do thayđổi trụ sở chính, hoặc do tăng vốn điều lệ Trong thời gian nay công ty quản

lý theo lĩnh vực chuyên môn khác nhau như: kiểm toán tài chính, tư vấn vàđịnh giá, kiểm toán đầu tư xây dựng cơ bản, thể hiện qua sơ đồ tổ chức bộmáy như sau:

Sơ đồ 1.1: Sơ đồ tổ chức bộ máy cũ của công ty

Năm 2002, để thuận lợi cho việc hoạt động và mở rộng quy mô, công tychuyển trụ sở đến số nhà 5 dãy D số 142 đường Đội Cân, phường Đội Cấn, Quận

Ba Đình, Thành Phố Hà Nội, tuy nhiên đây vẫn là địa chỉ của công ty thuê Trongnăm 2003 công ty từng bước ổn định tình hình và bắt đầu kinh doanh có lãi Công

ty đang trong quá trình mở rộng quy mô và phát triển công ty theo mục tiêu vàđịnh hướng đã đề ra tuy nhiên công ty còn gặp nhiều khó khăn

1.1.2 Giai đoạn sau (từ cuối năm 2004 đến nay)

Ngày 30 tháng 03 năm 2004 Chính Phủ ban hành Nghị định số 105 đãtạo điều kiện thuận lợi về thị trường cho các công ty kiểm toán, để đáp ứng

Giám đốc kiểm toán đầu tư xây dựng cơ bản

Cácvăn phòng đại diện

kế toán, thuế

Phòng kiểm toán tài chính 1

Phòng kiểm toán tài chính 2

Phòng kiểm toán tài chính 1

Phòng kiểm toán tài chính 2

Các bộ phận chức năng khác

nhu cầu của thị trường cũng như để tạo môi trường làm việc ổn định cho cáccán bộ nhân viên với mục đích lâu dài, công ty đã mua trụ sở tại tầng 11 Toànhà Sông Đà, số 165 Đường Cầu Giấy, Hà Nội, đây là trụ sở chính của công

ty Cũng trong Năm này, để phục vụ cho việc mở rộng thị trường, mở rộngquy mô, tạo điều kiện thuận lợi cho các nhân viên làm việc tốt hơn, hiện đạihoá các trang thiết bị làm việc, công ty đã tăng vốn điều lệ từ một tỷ đồng lênhai tỷ đồng Do đó công ty đã thay đổi giấy phép kinh doanh lần nữa Cũngtrong năm 2004 công ty có sự thay đổi về tổ chức và quản lý, công ty thựchiện khoán doanh thu, khoán các khoản chi phí như chi điện thoại, chi côngtác phí và một số chi phí khác về các phòng nghiệp vụ Ngoài ra công ty cònthực hiện khoán quỹ lương về các phòng, điều này làm tăng hiệu quả côngviệc và nâng cao trách nhiệm của các cán bộ nhân viên trong công ty Và đểphù hợp cho việc quản lý công ty thực hiện chia đều các chuyên môn nghiệp

vụ về các phòng, có nghĩa là ở mỗi phòng đều có các dịch vụ như : tài chính,xây dựng cơ bản, định giá, tư vấn,

Từ khi được thành lập đến nay công ty không ngừng phát triển cả vềquy mô và chất lượng các dịch vụ cung cấp Hiện nay công ty đã trang bịđược các máy móc thiết bị cần thiết phục vụ cho hoạt động kinh doanh củacông ty như: máy tính xách tay (phục vụ cho việc đi công tác của nhân viên),máy vi tính, máy in, máy photo, ôtô, Qua hơn 5 năm hoạt động và pháttriển công ty ngày càng chứng minh được vị thế của mình trên thị trường, quy

mô công ty cũng ngày càng phát triển Giá trị tổng tài sản của công ty tăngnhanh, thể hiện trên bảng sau:

Bảng 1.1 Giá trị tài sản của công ty trong các năm

(Số liệu này được lấy trên bảng cân đối kế toán của các năm)

Chỉ tiêu Năm 2002 Năm 2003 Giá trị tài sản Năm 2004 Năm 2005 Năm 2006

TSCĐ HH 351.477.156 496.519.691 620.868.678 876.165.984 931.532.972

TổNG TS 1.889.908.603 2.579.486.698 7.755.473.518 8.524.854.621 9.932.462.451

Quy mô công ty ngày càng lớn do vậy số lượng nhân viên cũng ngàycàng tăng, từ chỗ chỉ có khoảng 10 nhân viên khi mới thành lập, hiện naycông ty đã có gần 100 cán bộ nhân viên, trong đó có khoảng 20 cổ đông và 10người có chứng chỉ kiểm toán viên quốc gia, ngoài ra công ty còn có một độingũ các cộng tác viên, các chuyên gia bên ngoài có năng lực và chuyên môncao Chất lượng các dịch vụ mà công ty cung cấp ngày càng được cải thiện.Trong hội nghị các kiểm toán viên hành nghề, công ty được Bộ Tài chínhđánh giá là một trong 10 công ty có những chỉ số cao như: Về chỉ số kháchhàng công ty đứng thứ 8; Về chỉ số doanh thu công ty đứng thứ 12; Về sốlượng nhân viên và số lượng kiểm toán viên cấp quốc gia công ty cũng đượcđánh giá cao Để phục vụ cho việc nâng cao chất lượng dịch vụ công ty luônchú trọng việc đào tạo cán bộ công nhân viên để nâng cao nghiệp vụ phục vụcho công việc

2.1 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý tại công ty VAE

2.1.1 Đặc thù về tổ chức quản lý của công ty cổ phần kiểm toán và định

giá Việt Nam.

Công ty VAE là công ty cổ phần hoạt động trong lĩnh vực kiểm toánnên ngoài việc tuân theo các quy định chung của pháp luật đối với công ty cổphần, hoạt động của công ty còn bị điều tiết bởi các luật chuyên nghành liênquan đến kiểm toán

Cơ cấu và nguyên tắc tổ chức của công ty về cơ bản giống với các công

ty cổ phần khác Cụ thể như sau:

Cơ quan cao nhất của công ty là đại hội đồng cổ đông Hiện nay công

ty có khoảng 20 cổ đông trong đó có 6 cổ đông sáng lập

Hội đồng quản trị là cơ quan quản lý của công ty do hội đồng cổ đôngbầu ra và miễn nhiệm Ban kiểm soát có 2 thành viên trong đó có trưởng bankiểm soát và một uỷ viên

Tổng giám đốc công ty do hội đồng quản trị bầu và miễn nhiệm và làngười điều hành hoạt động sản xuất kinh doanh của công ty Hiện nay, chủtịch hội đồng quản trị của công ty cũng đồng thời là tổng giám đốc công ty

Các phó tổng giám đốc, kế toán trưởng do tôngr giám đốc chỉ định vàđược sự phê chuẩn của hội đồng quản trị

Ngoài ra công ty còn thiết lập quy chế kiểm soát nội bộ trong đó cónhững quy định cụ thể về chế độ tiền lương, tuyển dụng lao động… nhữngquy chế kiểm soát nội bộ này về cơ bản dựa trên điều lệ của công ty

2.1.2 Mô hình tổ chức bộ máy quản lý của công ty cổ phần Kiểm toán và

định giá Việt Nam

Trước năm 2004, bộ máy quản lý của công ty gồm 7 phòng nghiệp vụtương ứng với các loại hình dịch vụ mà công ty cung cấp, các phòng nghiệp

vụ này chịu sự quản lý trực tiếp từ 3 giám đốc, cụ thể như sau:

Giám đốc tư vấn và định giá quản lý 3 phòng nghiệp vụ:

Phòng tư vấn đầu tư

Phòng định giá doanh nghiệp, tài sản

Phòng tư vấn tài chính, kế toán, thuế

Giám đốc kiểm toán tài chính quản lý 2 phòng nghiệp vụ:

Phòng kiểm toán tài chính 1

Phòng kiểm toán tài chính 2

Giám đốc kiểm toán đầu tư quản lý 2 phòng nghiệp vụ:

Phòng kiểm toán đầu tư xây dựng 1

Phòng kiểm toán đầu tư xây dựng 2

Đến 2004, tổ chức bộ máy quản lý của công ty chia làm 3 phòng nghiệp

vụ Mỗi phòng nghiệp vụ đều có thể thực hiện tất cả các loại dịch vụ của công

ty, gồm 3 máng chính: kiểm toán báo cáo tài chính, tư vấn - định giá và kiểmtoán báo cáo quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản hoàn thành

Việc thay đổi mô hình tổ chức bộ máy của công ty là phù hợp với xuhướng phát triển và hoạt động của công ty Với mô hình cũ, công ty không thể

so sánh được hiệu quả hoạt động giữa các phòng nghiệp vụ vì mỗi phòngnghiệp vụ cung cấp những loại hình dịch vụ khác nhau Hơn nữa, một kháchhàng có thể yêu cầu cung cấp nhiều loại dịch vụ một lúc: dịch vụ kiểm toán

và tư vấn, các dịch vụ này có thể liên quan đến nhau đến nhau, nếu phân chia

rõ ràng như vậy sẽ gây khó khăn trong quá trình thực hiện dịch vụ của cácphòng nghiệp vụ khác nhau

Nhờ vào mô hình mới, công ty có thể xác định được hiệu quả hoạt độngkinh tế của từng phòng nghiệp vụ, xác định được sự đóng góp của từng phòngnghiệp vụ, xác định được sự đóng góp của từng phòng nghiệp vụ vào lợinhuận chung của công ty Điều này đặc biệt quan trọng khi hiện nay, công tythực hiện việc trả lương bằng cách dựa vào kết quả hoạt động doanh thu củatừng phòng nghiệp vụ

Để tạo điều kiện cho sự phát triển trong tương lai, từ năm 2004 công ty đãthay đổi cơ chế quản lý theo hướng mới, theo sơ đồ tổ chức sau:

Sơ đồ:1.2 Sơ đồ bộ máy quản lý tổ chức tại công ty.

Hội đồng quản trị: quyết định chiến lược phát triển của công ty, bổ nhiệm

miễn nhiệm khen thưởng, kỷ luật tổng giám đốc, phó tổng giám đốc, kế toántrưởng và các trưởng phòng ban của công ty Ngoài ra, hội đồng quản trị còn raquyết định các vấn đề liên quan đến mức cổ tức hằng năm trả cho cổ đông

Tổng giám đốc: chịu trách nhiệm trước hội đồng quản trị về kết quả

sản xuất kinh doanh và thực hiện các quyết định của đại hội đồng cổ đông,hội đồng quản trị

vụ II

Phòng nghiệp

vụ III

Phòng tổng hợp

Hà

Bộ phận kế toán

Bộ phận hành chính, lái xe, lễ tân….

Hội đồng khoa học

TP Hồ Chí Minh

kiểm toán báo cáo quyết toán đầu tư

Dịch

vụ tư vấn và các dịch vụ khác

Hội đồng khoa học: không trực tiếp tham gia kinh doanh nhưng giữ

một vai trò quan trọng, tham mưu cho hội đồng quản trị và ban giám đốc công

ty trong việc đưa ra quyết định kinh doanh Ngoài ra, hội đồng khoa học còntiến hành tổ chức các buổi đào tạo, xây dựng đội ngũ kiểm toán viên đủ nănglực góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp của công ty

Phó tổng giám đốc: giúp việc cho tổng giám đốc và thay mặt tổng

giám đốc điều hành 1 số lĩnh vực, trực tiếp quản lý các phòng nghiệp vụtrong công ty, có 2 phó tổng giám đốc, một phó tổng giám đốc phụ tráchmảng tài chính, một phó tổng giám đốc phụ trách mẳng xây dựng

Các phòng nghiệp vụ: trực tíêp cung cấp các dịch vụ cho khách hàng

và chịu trách nhiệm trước phó tổng giám đốc về kết quả công việc Các phòngnghiệp vụ đều thực hiện 3 loại dịch vụ chính của công ty: kiểm toán báo cáotài chính, kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư xây dựng cơ bản hoànthành và dịch vụ tư vấn- định giá

Phòng kế toán - tổng hợp: quản lý công tác hành chính: văn thư, lưu

trữ, tiếp đón khách hội nghị, phục vụ nước uống, vệ sinh công cộng… Vàthực hiện công tác kế toán: hạch toán tổng hợp và hạch toán chi tiết cho lãnhđạo các bộ phận có liên quan và những đối tượng có nhu cầu

Các văn phòng đại diện: tìm kiếm thị trường và phát triển khách hàng.

Các văn phòng đại diện không được trực tíêp ký kết hợp đồng cũng như thựchiện việc cung cấp dịch vụ

2.1.3 Đặc điểm của thị trường và khách hàng của đơn vị.

Khách hàng và thị trường của công ty rất đa dạng và có số lượng tươngđối lớn bao gồm các liên doanh, các doanh nghiệp 100 % vốn nước ngoài, cáctổng công ty và doanh nghiệp nhà nước, các công ty cổ phần, công ty TNHH,hợp tác xã, dự án vay, tài trợ không hoàn lại của các ngân hàng và các tổ chức

phi chính phủ, các ban quản lý dự án lớn của bộ, nghành Tính đến khoảngtháng 10 năm 2005 công ty có khoảng hơn 150 khách hàng.

Công ty thực hiện việc phát triển khách hàng thông qua nhiều hình thứckhác nhau như:

- Công ty giới thiệu năng lực của mình, giới thiệu các loại dịch vụ mà công

ty có khả năng cung cấp cho khách hàng mới, và tạo niềm tin cho các khách hàng

cũ thông qua việc không ngừng nâng cao chất lượng dịch vụ cung cấp

- Các khách hàng của công ty có thể do quen biết, có thể do được giớithiệu, công ty sẽ đi sâu nghiên cứu xem khách hàng cần dịch vụ gì để tư vấncho họ và giới thiệu các dịch vụ khách hàng cần mà công ty có

- Tiếp cận các tổng công ty, các doanh nghiệp để cung cấp các dịch vụđịnh giá tài sản khi cổ phần hoá, định giá tìa sản để thế chấp khi muốn vay ngânhàng Tiếp cận các tổ chức tài chính, tạo muốn quan hệ với các tổ chức này để khi

có khách hàng cần các dịch vụ mà công ty có thì sẽ được giới thiêu

- Phối hợp với các công ty tài chính để giới thiệu khách hàng cho nhau.Công ty phát triển khách hàng với phương châm là: tạo niềm tin chokhách hàng thông qua chất lượng dịch vụ mà công ty cung cấp và phong cáchphục vụ khách hàng

Để giảm bớt các rủi ro do nghành nghề kinh doanh mang tính đặc thù củamình, công ty đã thực hiện việc mua bảo hiểm đầy đủ

Về thị trường của doanh nghiệp hiện nay thì rất rộng lớn Tuy nhiên công tyvẫn tiếp tục tìm hiểu và mở rộng thị trường Hiện nay doanh nghiệp có 1 trụ sởchính, 2 chi nhánh riêng là: Thành Phố Hồ CHí Minh, Sơn La và các khách hàngcủa công ty có khắp trên cả nước Ngoài ra doanh nghiệp có thể liên hệ qua nhiềucách khác nhau để tìm khách hàng trên các tỉnh khác nhau như: Nghệ An, Thanh

Hoá, Đà Nặng… Và công ty đang có xu hướng mở thêm các văn phòng đại diện

ở Vinh và Đà Nặng để khai thác thêm khách hàng của công ty

3 1 Tổ chức hoạt động kinh doanh của công ty VAE

Xuất phát từ yêu cầu cần thiết và bức xúc trong doanh nghiệp cũng nhưquản lý nói chung Chính phủ và Bộ tài chính đã không ngừng hoàn thiện, đổimới tạo dựng một hành lang pháp lý cho công tác kế toán, kiểm toán Cụ thểđến thời điểm hiện tại Bộ tài chính đã ban hành Luật kế toán thay thế Pháplệnh kế toán thống kê, ban hành 22 chuẩn mực kế toán và 33 chuẩn mực kiểmtoán Việt Nam, đồng thời đang tiếp tục xây dựng hoàn thiện những chuẩnmực mới Đặc biệt từ tháng 3 năm 2004, Chính phủ đã ban hành Nghị định số105/2004/NĐ – CP ngày 30 tháng 3 năm 2004 về kiểm toán độc lập thay thếNghị định số 07/CP ngày 29 tháng 1 năm 1994 của Chính phủ ban hành quychế kiểm toán độc lập trong nền kinh tế quốc dân Điều đó cho thấy Chínhphủ khuyến khích tất cả các doanh nghiệp và các tổ chức thuộc mọi thànhphần kinh tế thực hiện kiểm toán Báo cáo tài chính hàng năm Như vậy chúng

ta có thể hiểu kiểm toán độc lập đang có nhiều cơ hội và có môi trường pháttriển thuận lợi Trong xu thế đó, Công ty VAE ra đời là một quyết định đúngđắn của những người sáng lập ra công ty Hiện nay công ty đang rất cố gắngkhắc phụ những khó khăn và nắm bắt cơ hội để khẳng định vị trí của mìnhkhông chỉ trong lĩnh vực kiểm toán mà cả trong lĩnh vực khác như tư vấn vàđịnh giá

• Tăng cường tích luỹ phát triển kinh doanh, dịch vụ: Đây không chỉ

là mục tiêu hoạt động mà còn là phương châm kinh doanh của công ty

• Góp phần làm trong sạch nền tài chính quốc gia, khẳng định tínhtrung thực, hợp lý và hiệu quả, hiệu năng của hoạt động của các đơn vị đượckiểm toán

• Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với ngân sách nhà nước

3.1.2.Lĩnh vực kinh doanh

Công ty cổ phần kiểm toán và định giá Việt Nam chuyên cung cấp cácdịch vụ chuyên nghành trong lĩnh vực kiểm toán, kế toán, định giá tài sản, …tại Việt Nam Bên cạnh đó, công ty có đội ngũ cán bộ lãnh đạo có nhiều nămlàm việc trong Công ty kiểm toán và định giá Việt Nam Nhân viên kiểm toáncủa Công ty có chuyên môn cao, được đào tạo cơ bản có hệ thống tại ViệtNam và nước ngoài, có nhiều kinh nghiệm trong các lĩnh vực trên

Đặc biệt Công ty cổ phần kiểm toán và định giá Việt Nam là cơ quanđầu tiên thông qua công tác kiểm toán sẽ giúp cho khách hàng thiết lập đượcmột quy trình kiểm toán nội bộ hợp lý, trên cơ sở này VAE sẽ thường xuyêncập nhật thông tin giúp khách hàng thực hiện kịp thời, chính xác các văn bảnpháp quy của Nhà nước

Các dịch vụ mà công ty VAE đang cung cấp gồm:

• Dịch vụ kiểm toán, kế toán và thuế

• Dịch vụ kiểm toán xây dựng cơ bản

• Dịch vụ kiểm toán dự án

• Dịch vụ đánh giá tài sản

• Dịch vụ tư vấn kinh doanh

• Dịch vụ tư vấn đầu tư

• Dịch vụ chuyển đổi Báo cáo tài chính theo chuẩn mực Kế toán quốc tế.

4.1 Quy trình kiểm toán báo cáo tài chính do công ty VAE thực hiện

Quy trình kiểm toán Báo cáo tài chính áp dụng tại Công ty cổ phần

kiểm toán và định giá Việt Nam theo sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.3: Quy trình kiểm toán chung

5.1 Kiểm soát chất lượng của kiểm toán tại công ty VAE

Công ty thiết lập một quy trình kiểm soát chất lượng bắt đầu ngay từkhâu tuyển dụng lao động và đào tạo nhân viên

Công ty tổ chức kỳ thi tuyển với 2 vòng là thi vấn đáp và thi viết cácmôn kế toán - kiểm toán, tiếng anh, vi tính Những người đạt sẽ được ký hợp

Lập kế hoạch kiểm toán

- Gửi thư chào hàng

- Xem xét hoạt động kinh doanh và chiến lược kinh doanh

- Tìm hiểu môi trường hoạt động

- Thu thập thông tin về khách hàng

- Lập kế hoạch chi tiết

- Thảo luận kế hoạch và phân công thực hiện

Thực hiện kiểm toán

- Sử dụng các hình thức kiểm soát, thủ tục kiểm tra chi tiết và

thủ tục phân tích để tiến hành kiểm toán.

- Soát xét các tài liệu, hợp đồng, các văn bản liên quan đến quá

trình hoạt động kinh doanh của khách hàng

- Trao đổi và hướng dẫn nhân viên kế toán các bút toán điều

chỉnh và bổ sung.

Kết thúc kiểm toán

- Hoàn thiện giấy tờ làm việc, tổng hợp kết quả.

- Soát xét Báo cáo Hồ sơ kiểm toán

- Lập dự thảo Báo cáo kiểm toán

- Phê duyệt và phát hành báo cáo, thư quản lý (nếu có).

đồng thử việc 2 tháng Cuối giai đoạn thử việc phải viết bài thu hoạch đểtrưởng phòng nhận xét.

Về đào tạo, ngoài việc trực tiếp học hỏi kinh nghiệm thực tế qua nhữngcuộc kiểm toán, các nhân viên còn được công ty tổ chức những buổi đào tạothành lớp, có thể có cán bộ chủ chốt của các nghành: tổng cục thuế, Bộ tàichính, các chuyên gia thẩm định giá… có nhiều lớp theo từng cấp độ dànhcho nhân viên mới, nhân viên lâu năm và các cấp quản lý trong công ty Tạinhững buổi đào tạo này, nhân viên được cập nhật các văn bản mới, các kiếnthức mới và được trao đổi kinh nghiệm lẫn nhau Các buổi đào tạo này thườngtập trung vào các mùa nhàn rỗi khoảng từ tháng 5 đến tháng 8

Nhờ đó, các nhân viên trong công ty có thể nâng cao hiểu biết và năng lựctrình độ chuyên môn, chất lượng các dịch vụ công ty cung cấp ngày càng cao

Ngoài ra, công ty còn tổ chức những buổi thi nghiệp vụ cho nhân viêntrong công ty để có thường xuyên đánh giá được trình độ nhân viên, từ đó cónhững cách thức đào tạo hợp lý

Quy trình kiểm soát chất lượng trong công ty còn được thể hiện rõtrong các cuộc kiểm toán: kiểm soát chất lượng bắt đầu từ khâu lập kế hoạchcho đến khi phát hành báo cáo kiểm toán Quy trình kiểm soát chất lượngthông qua 1 quá trình cụ thể như sau:

•Thứ nhất: tiếp nhận nhân viên:

Tổn giám đốc là người có quyền tuyển dụng hoặc chấm dứt hợp đồnglao động cho thôi việc theo yêu cầu của hoạt động kinh doanh của công ty vàphù hợp với bộ luật lao động Các lao động nếu muốn làm việc trong công typhải thi tuyển và ký hợp đồng và thử việc trong khoảng thời gian nhất định

•Thứ 2: đào tạo nhân viên

Công ty có 2 hình thức đào tạo chính như: đào tạo thành lớp mang tính

lý thuyết gắn liền với thực tế; đào tạo theo cách làm việc thực tees

Các nhân viên được đào tạo theo từng cấp độ khác nhau: nhân viên mới

có lớp riêng, nhân viên cũ trong công ty có lớp riêng, các trưởng, các phóphòng được đào tạo ở lớp riêng

Công tác đào tạo của công ty được thực hiện chủ yếu dựa vào mùanhàn rỗi, vào mùa kiểm toán công ty sẽ mở lớp đào tạo để cập nhật và giảithích về các văn bản mới ban hành Công ty có thể mời các chuyên viên đầunghành về giảng dạy hoặc có thể do những ngươi có kinh nghiệm trong công

ty giảng dạy

•Thứ 3 là: về kiểm soát chất lượng trong kỉêm toán

Về kiểm soát chất lượng trong kiểm toán là một quá trình xuyên suốtmột cuộc kiểm toán, công việc này để đảm bảo chất lượng của cuộc kiểmtoán sản phẩm cuối cùng của kiểm soát chất lượng là ý kiến của kiểm toánviên đưa ra trong báo cáo kiểm toán có phù hợp với tình hình hoạt động công

ty khách hàng hay không Do đó việc xây dựng 1 chu trình kiểm soát chấtlượng thích hợp là tất yếu cho sự tồn tại và phát triển của các công ty kiểm toán.Kiểm soát chất lượng trong kiểm toán taị Công ty cổ phần kiểm toán và định giáViệt Nam (VAE) được thực hiện theo một trình tự nhất định

Sau khi cuộc kiểm toán hoàn thành nhóm kiểm toán sẽ tiến hành lậpbáo cáo sơ bộ trên cơ sở các ý kiến, các nhận xét của mỗi kiểm toán viên thựchiện một phần hành Báo cáo kiểm toán này sẽ được đưa lên cho trưởng nhómkiểm toán, trưởng nhóm kiểm toán thực hiện soát xét lại các phần hành củamỗi kiểm toán viên đã thực hiện để tổng hợp và lập báo cáo kiểm toán Báocáo kiểm toán đã được trưởng nhóm soát xét được chuyển lên phó giám đốcphụ trách (tài chính hoặc xây dựng) soát xét lại, nếu thấy vấn đề gì thì trao đổi

và giải quyết với nhóm kiểm toán đã thực hiện kiểm toán Sau khi phó giámđốc phụ trách đã soát xét, báo cáo kiểm toán được trình lên ban giám đốc soátxét lại lần cuối và đi đến thống nhất cuối cùng về ý kiến kiểm toán đưa ra

trong báo cáo kiểm toán về tình hình kinh doanh của công ty khách hàng Báocáo kiểm toán sau khi được ban giám đốc soát xét, được chuyển cho phònghành chính để soat xét lại về lỗi đánh máy và hình thức trình bày Sau khi đãhoàn thành công việc soát xét này báo cáo kiểm toán được phát hành Việckiểm soát chất lượng kiểm toán được thực hiện thông qua các bảng câu hỏi đãđược xây dựng Những nhà quản lý thực hiện việc soát xét sẽ được trả lời theo

3 phương án:có; không; không áp dụng, và phải được giải thích ở phần đưa ra

ý kiến sau mỗi câu hỏi Cuối cùng là cam kết về tính độc lập của kiểm toánviên Quy trình kiểm soát chất lượng kiểm toán của công ty đặt ra là tương đốichặt chẽ, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ mà công ty cung cấp Do đótạo niềm tin cho khách hàng, nâng cao uy tín cho công ty

Ngoài ra trong giai đoạn này công ty còn thực hiện việc soát xét báocáo và hồ sơ kiểm toán.Các trưởng nhóm kiểm toán xem xét các giấy tờ đãđược lưu đầy đủ vào hồ sơ kiểm toán chưa, xem xét việc thực hịên các kếhoạch kiểm toán đã đề ra trước đó, mức độ thực hiện các chương trình kiểmtoán Kiểm toán viên phải đánh giá mức độ hài lòng của kkhách hành đối vớicác dịch vụ đã cung cấp, và xem xét việc tiếp tục cung cấp dịch vụ cho nămsau đối với khách hàng đó

CHƯƠNG II LẬP KẾ HOẠCH KIỂM TOÁN BÁO CÁO TÀI CHÍNH DO CÔNG TY VAE THỰC HIỆN

Công ty VAE mới thành lập nhưng trong thời gian qua công ty đã pháttriển rất mạnh mẽ, thị trường của công ty rất đa dạng: hầu như khách hàng cótất cả các tỉnh trên cả nước và các doanh nghiệp nước ngoài cung như cácdoanh nghiệp liên doanh khác Tuy nhiên, để thể hiện được cả về mặt lý luậncũng như về mặt thực tiễn kiểm toán trong thời gian thực tập, em đã chọncông ty ABC và công ty XYZ làm ví dụ minh họa cho chuyên đề thực tập củamình Bởi vì: công ty ABC là một công ty hoạt động trong lĩnh vực sản xuất,

là khách hàng mới kiểm toán năm thứ hai, công ty XYZ là khách hàng đầutiên, là một công ty hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ Ngoài ra cũng theo ýkiến của Ban giám đốc cũng như các anh chị kiểm toán viên đã thực hiện thìđây là 2 trong nhiều công ty thể hiện rõ ràng và phản ánh được tình hình thực

tế cũng như lý luận của việc lập kế hoạch kiểm toán báo cáo tài chính do công

ty VAE thực hiện Tuy nhiên, để đảm bảo tính bảo mật cũng như tính thậntrọng nghề nghiệp thì tên thật của 2 công ty trên đã bị đổi

I Lập kế hoạch kiểm toán báo cáo tài chính của công ty ABC

Công ty ABC là một doanh nghiệp 100% vốn đầu tư nước ngoài được thànhlập với thời hạn là 15 năm tại Việt Nam theo giấy phép đầu tư điều chỉnh lầnthứ 2 ngày 20/10/2004 do Sở kế hoạch và đầu tư Tỉnh Nghệ An cấp Công tyABC có công ty mẹ đặt tại Hàn Quốc Theo giấy phép đầu tư số 100/GP – NAngày 30/10/2003 thì:

• Tổng số vốn đầu tư của công ty là 150.000,00 USD

•Tổng số vốn pháp định của công ty là 60.000,00 USD

• Ngành nghề kinh doanh của công ty ABC: sản xuất, xuất nhậpkhẩu hàng may mặc.

Việc lậpkế hoạch kiểm toán của công ty VAE được triển khai qua ba bước nhưsau:

1.Chuẩn bị cho kế hoạch kiểm toán.

Trong giai đoạn đầu tiên của giai đoạn chuẩn bị kiểm toán mà Công tyVAE thường thực hiện là gửi thư chào hàng đến khách hàng thường xuyên vàcác khách hàng tiềm năng Đây cũng là một hình thức quảng cáo hữu ích vềcông ty, đặc biệt quan trọng khi nền kinh tế thị trường hiện nay đang có sựcạnh tranh của rất nhiều các công ty chuyên cung cấp các dịch vụ kiểm toán

và tư vấn đòi hỏi Công ty không những phải luôn nâng cao chất lượng dịch vụcung cấp mà còn phải biết cách giới thiệu về công ty mình

Sau đây là trích mẫu thư chào hàng của Công ty VAE gửi cho công tyABC là một khách hàng tiềm năng mới thành lập và hoạt động trong sản xuấthàng may mặc (Biểu đồ 1.1)

Sau khi gửi thư chào hàng cho Công ty ABC, công ty VAE được mờikiểm toán từ phía Công ty ABC Trên cơ sở xác định khách hàng có thể kiểmtoán được ví dụ như dựa vào những hiểu biết sơ bộ về công ty trên thị trường,

về uy tín của Ban giám đốc Công ty VAE sẽ tiến hành các công đoạn cầnthiết để lập kế hoạch kiểm toán như: Đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán,nhận diện lý do kiểm toán của Công ty, lựa chọn đội ngũ nhân viên thực hiệnkiểm toán, lập hợp đồng kiểm toán

Biểu số 1.1.Trích mẫu thư chào hàng của công ty VAE

Thưa Quý Ban,

Chúng tôi xin cảm ơn Quý Ban dành cho chúng tôi cơ hội được đệ trình

Hồ sơ giới thiệu năng lực của chúng tôi tới Quý Ban với tư cách là nhà Kiểmtoán và tư vấn

Việc lựa chọn một Công ty dịch vụ chuyên ngành để trợ giúp Quý Bantrong công việc và trách nhiệm của mình thực sự là một quyết định quantrọng Đồng thời dịch vụ mà các Công ty chuyên nghiệp cung cấp phải đượcxem xét trước nhu cầu quản lý luôn thay đổi nhằm đảm bảo cung cấp nhữngdịch vụ hoàn hảo nhất

Chúng tôi rất hân hạnh khi được phục vụ và hợp tác cùng Quý Ban, chúng tôi tin tưởng rằng chúng tôi có thể cung cấp những dịch vụ kiểm toán và tư vấn đáp ứng được các yêu cầu của Quý Ban.

Với mong muốn được hợp tác lâu dài với Quý Ban trong hoạt độngquản lý kinh doanh, chúng tôi xin giới thiệu một số thông tin khái quát về

Công ty Kiểm toán và Định giá Việt Nam - VAE để Quý Ban thuận lợi trong

việc quyết định lựa chọn kiểm toán viên

VAE - Công ty kiểm toán độc lập chuyên ngành - nhiều kinh nghiệm.Công ty Kiểm toán và Định giá Việt Nam, được Bộ Tài chính Việt Nam và Sở

Kế hoạch & Đầu tư Thành phố Hà Nội cấp Giấy phép hành nghề, Giấy phépthành lập và hoạt động theo Luật Doanh nghiệp

Công ty Kiểm toán và Định giá Việt Nam (VAE) chuyên cung cấp các dịch vụchuyên ngành trong lĩnh vực kiểm toán, kế toán, định giá tài sản, tư vấn tàichính, thuế, đầu tư, Báo cáo quyết toán vốn đầu tư hoàn thành …

1.1 Đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán.

Việc đánh giá khả năng chấp nhận kiểm toán được thực hiện bởi BanGiám đốc công ty VAE và những trưởng nhóm kiểm toán giàu kinh nghiệm.Đây là một ví dụ quan trọng trong việc đánh giá khả năng chấp nhận kiểmtoán hay thực hiện kiểm toán Sau khi tìm hiểu về công ty ABC, Công ty VAEnhận thấy Ban Giám đốc Công ty ABC là đáng tin cậy và có uy tín trên thịtrường Ngoài ra, công ty VAE cho rằng mình có khả năng khắc phục tốtkhách hàng và kiểm toán viên của mình hoàn toàn độc lập với Công ty ABC

Từ đó, công ty VAE có cơ sở để đưa ra quyết định chấp nhận kiểm toán công

ty ABC

1.2 Nhận diện lý do kiểm toán công ty ABC

Công ty ABC là một công ty mới thành lập, thông qua việc liên hệ trực tiếpvới Ban giám đốc công ty ABC, kiểm toán viên có thể biết lý do kiểm toán củacông ty là kiểm toán Báo cáo tài chính và hoàn thiện hệ thống kế toán

Như vậy, có thể thấy rủi ro kiểm toán ở đây được đánh giá ban đầu làtrung bình cao bởi đây là khách hàng mới

1.3 Lựa chọn đội ngũ nhân viên thực hiện

Sau xem xét và phân tích và đi đến kết luận là chấp nhận kiểm toánBáo cáo tài chính cho công ty ABC, công ty VAE tiến hành lựa chọn đội ngũkiểm toán viên thích hợp để thực hiện kiểm toán Theo đánh giá thì quy môcuộc kiểm toán rộng nên Ban giám đốc quyết định chỉ định 4 kiểm toán viêntham gia cuộc kiểm toán lần này Đội ngũ kiểm toán viên được chọn là nhữngngười có kinh nghiệm kiểm toán các công ty trong lĩnh vực may mặc Trưởng

nhóm kiểm toán viên là trưởng phòng NVIII, là người có kinh nghiệm kiểmtoán lâu năm và có khả năng giám sát một cách thích đáng các nhân viên kháctrong nhóm kiểm toán Chịu trách nhiệm soát xét và điều hành chung là Bangiám đốc công ty VAE Trước khi ký kết hợp đồng kiểm toán, hai bên công ty

sẽ thảo luận với nhau về một số vấn đề để cuộc kiểm toán được diễn ra mộtcách thuận lợi Cuộc họp giữa hai bên được lưu vào biên bản Biểu 1.3 là mẫubiên bản họp với khách hàng

Biểu số 1.2 Biên bản tóm tắt cuộc họp với khách hàng

TãM T¾T CuéC HäP VíI KH¸CH HµNG TRíc khi KiÓM TOÁN

Tên khách hàng: Công ty ABC

Địa chỉ: Thành Phố Vinh – Nghệ An

Loại hình doanh nghiệp: Doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài

Ngày họp: Ngày 10/3/2007

Thành phần tham dự:

Phía công ty VAE:

Mr Trần Quốc Tuấn Chức danh: Tổng Giám đốcPhía công ty khách hàng:

Mr Hoàng Văn Việt Chức danh: Tổng Giám đốcYêu cầu của khách hàng: Yêu cầu công ty VAE cung cấp dịch vụ kiểmtoán Báo cáo tài chính cho năm tài chính băt đầu từ 01/01/2006 đến31/12/2006 và tư vấn cho công ty hoàn thiện hệ thống kế toán và kiểm soátnội bộ…

Ý kiến của kiểm toán viên: cuộc kiểm toán sẽ được tiến hành từ ngày15/3/2007 đến 25/3/2007

Ý kiến bàn luận khác: ………

Kết luận về cuộc họp: ………

1.4 Ký kết hợp đồng kiểm toán.

Sau khi hai bên tiếp xúc và thảo luận thống nhất các vấn đề sẽ ký kếthợp đồng kiểm toán bao gồm các khoản mục chủ yếu: mục đích kiểm toán,nội dung kiểm toán, phạm vi kiểm toán, thời gian kiểm toán, quyền hạn, nghĩa

vụ và trách nhiệm của các bên tham gia hợp đồng kiểm toán…

Hợp đồng kiểm toán được thiết kế đúng mẫu mà Chuẩn mực kiểm toánViệt Nam số 210 - Hợp đồng kiểm toán Bao gồm các nội dung sau:

•Mục đích, phạm vi và nội dung kiểm toán hoặc các dịch vụ khác;

•Trách nhiệm của Ban giám đốc đơn vị được kiểm toán trong việc lập

và trình bày báo cáo t ài chính;

•Trách nhiệm của khách hàng trong việc cung cấp chứng từ liên quan,tài liệu kế toán và những thông tin khác liên quan đến công việc kiểm toán;

•Hình thức báo cáo kiểm toán hoặc hình thức khác thể hiện kết quảkiểm toán

•………

Sau khi công ty VAE và công ty ABC thỏa thuận và để thể hiện rõ rànghơn về nghĩa vụ pháp lý cũng như sự ràng buộc của 2 bên tham gia hợp đồng,hợp đồng kiểm toán giữa công ty VAE và công ty ABC được ký kết với cácnội dung và hình thức phụ hợp với chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 210 –Hợp đồng kiểm toán (Hợp đồng được trích như sau):

Biểu số 1.3 Trích hợp đồng kiểm toán giữa

công ty VAE và công ty ABC

Công ty kiểm toán VAE Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam

165 Đường Cầu Giấy Hà Nội Độc lập - Tự do - Hạnh phúcSố: 100/HĐKT Hà nội ngày 10/3/2007

HỢP ĐỒNG KINH TẾ

V/v: Kiểm toán Báo cáo tài chính năm 2006 cho công ty ABC

Căn cứ pháp lệnh về Hợp đồng kinh tế ngày 25 tháng 9 năm 1989 củahội đồng Nhà nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam và nghị định số17/HĐKT ngày 16 tháng 01 năm 1990 của hội đồng Bộ trưởng quy định chitiết thi hành Pháp lệnh Hợp đồng kinh tế

Căn cứ nghị định số 105/2004/NĐ –CP ngày 30 tháng 03 năm 2004 củaChính phủ ban hành về kiểm toán độc lập:

Thực hiện chuẩn mực kiểm toán Việt Nam số 210 về hợp đồng kiểm toán:Bên A: Công ty ABC (Dưới đây gọi tắt là bên A)

Đại diện là ông: ……

Điện thoại:……

Fax:

Địa chỉ: Thành Phố Vinh – Nghệ An

Tài khoản số: ………… Tại Ngân hàng :………

Bên B: Công ty kiểm toán VAE (Dưới đây gọi tắt là Bên B)

Đại diện là Ông: Trần Quốc Tuấn

Chức vụ: Tổng Giám đốc

Điện thoại:

Fax: 04 2670494

Địa chỉ: Tầng 11 toà nhà Sông Đà số 165 Đường Cầu Giấy, PhườngQuan Hoa Quận Cầu Giấy Hà Nội

Tài khoản số ……… Tại Ngân hàng: Nông nghiệp và PTNT.Sau khi thoả thuận, hai bên nhất trí hợp đồng này gồm các điều khoảnsau:

Điều 1: Nội dung dịch vụ.

Bên B sẽ cung cấp cho bên A dịch vụ kiểm toán Báo cáo tài chính năm

Đại diện bên B Đại diện bên A

Công ty kiểm toán VAE Công ty ABC

Giám đốc Giám đốc

(họ tên, chữ ký, đóng giấu) (họ tên, chữ ký, đóng giấu)

2 Kế hoạch kiểm toán tổng thể

2.1.Tìm hiểu hoạt động kinh doanh của khách hàng

Việc tìm hiểu hoạt động kinh doanh của khách hàng là rất quan trọngđặc biệt là đối với những khách hàng mới Công việc này bao gồm việc thuthập thông tin cơ sở, thu thập thông tin về nghĩa vụ pháp lý của khách hàng

Thông thường để thu thập được những thông tin này thì kiểm toán viênthường phải tham khảo sách báo, các phương tiện viễn thông, các chính sách,chế độ hiện hành qui định về nghành, lĩnh vực mà khách hàng đang kinh

doanh Hoặc kiểm toán viên cũng tiếp xúc với khách hàng để hiểu biểt thêm

về hoạt động của khách hàng Ngoài ra kiểm toán viên còn có thể tìm hiểu vềkhách hàng thông qua internet để thu thập những thông tin cần thiết

Để có được những hiểu biết về nghành nghề hoạt động kinh doanh củakhách hàng, kiểm toán viên phải nắm bắt được những thông tin trên thị trường

về nghành của khách hàng Công ty ABC là một công ty hoạt động trong lĩnhvực sản xuất, xuất nhập khẩu hàng may mặc, như vậy với những hiểu biết vềnghành này, kiểm toán viên có thể dễ dàng đánh giá được những thuận lợi,khó khăn mà công ty khách hàng có được khi hoạt động trên lĩnh vực này

Sản xuất hàng may mặc là một thị trường rất lớn và giàu tiềm năng tạiViệt Nam, với những thị trường lớn như: Châu Âu, Nhật Bản và các nước phihạn nghạch, đặc biệt là thị trường Hoa Kỳ, sẽ tạo điều kiện mở rộng hàng xuấtkhẩu cho hàng may mặc Thị trường nội địa với dân số gần 80 triệu; có tỷtrọng tiêu dụng hàng may mặc tăng nhanh sẽ là cơ hội hết sức quan trọng chonghành may phát triển Tuy nhiên, trên con đường phát triển trong thời giantới, nghành may Việt Nam phải đối diện với nhiều thách thức lớn, xuất phát từ

sự cạnh tranh ngày một gay gắt hơn trong xu thế hội nhập khu vực và thế giới.Không chỉ vậy, với chính sách mở cửa thị trường trong nước ra nước ngoàicàng khiến sức ép cạnh tranh thị trường càng trở nên gay gắt Trong điều kiện

đó, công ty ABC luôn cố gắng nâng cao chất lượng sản phẩm, mẫu mã để thuhút khách hàng Đặc biệt công ty ABC là công ty có 100% vốn đầu tư nướcngoài từ Hàn Quốc, do vậy được hưởng những chính sách ưu đãi trong kinhdoanh, đây cũng là một lợi thế ban đầu khi tham gia thị trường Việt Nam Cácthông tin về hoạt động sản xuất kinh doanh, nghĩa vụ pháp lý của công tyABC được kiểm toán viên thu thập bao gồm: Quyết định thành lập và Giấyphép đầu tư, Báo cáo tài chính, biên bản họp hội đồng cổ đông và Ban Giámđốc, các hợp đồng và cam kết quan trọng …

Công ty ABC là khách hàng mới của VAE, sau đây là những thông tin

về hoạt động kinh doanh của công ty ABC được công ty VAE thu thập vàtrình bày trên giấy tờ làm việc

Biểu số 1.4.Những thông tin chung về công ty ABC

(Trích kế hoạch kiểm toán tổng thê)

Kế hoạch và nội dung kiểm toán Báo cáo tài chính cho năm tài chínhkết thúc ngày 31/12/2006 của công ty ABC

I Những thông tin chung về khách hàng

Khách hàng: Năm đầu tiên

Tên công ty: Công ty ABC

Tên giao dịch: ABC VN, Ltd

Loại hình doanh nghiệp: 100% vốn nước ngoài

• Tổng Giám đốc: Ông ……

• Phó Tổng Giám đốc: Ông Hoàng Văn Việt

• Kế toán trưởng: Bà Nguyễn Thị Thơm

• Ngân hàng giao dịch: Ngân hàng Korea Exchange Bank

II Những biến động của nền kinh tế ảnh hưởng đến hoạt động của doanh nghiệp trong năm

Trong năm 2006, tình hình thị trường may mặc tại Hàn Quốc có nhiềubiến động, tuy nhiên, Ban giám đốc công ty đã nỗ lực tìm các nguồn hàng để

ổn định sản xuất và việc làm cho công nhân

Cơ cấu tổ chức của công ty ABC được khái quát qua sơ đồ sau:

Sơ đồ 1.4: Cơ cấu tổ chức quản lý của Công ty ABC

Đối với những khách hàng thường xuyên của công ty VAE thì nhữngthông tin cơ bản lưu trong hồ sơ kiểm toán năm trước Kiểm toán viên cần cập

Bộ phận sản xuất

Bộ phận

kỹ thuật hành chínhPhòng

Phân xưởng cắt

Phân xưởng thêu

Phân xưởng may 1

Phân xưởng may 2

nhật những biến động về sản xuất kinh doanh, mục tiêu kinh doanh, biến độngcủa môi trường bên ngoài ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất kinh doanh củadoanh nghiệp Đối với những khách hàng này thì qui trình lập kế hoạch kiểmtoán của công ty VAE có một chút thay đổi Do đã có quá trình tìm hiểu kháchhàng từ những lần kiểm toán trước đồng thời những thông tin về khách hàng

đã được lưu lại trong hồ sơ kiểm toán nên quá trình tìm hiểu khách hàng tronglần sau đơn giản hơn và nhanh hơn Ví dụ như việc lập kế hoạch kiểm toánđối với một khách hàng thường xuyên như công ty XYZ Đây là công ty cổphần hoạt động trong lĩnh vực kinh doanh chuyên cung cấp dịch vụ du lịch.Những thông tin chung về công ty XYZ được lưu trong Hồ sơ kiểm toán như

sau :

Biểu 1.5.Những thông tin chung về công ty XYZ

(Trích lập kế hoạch kiểm toán tổng thể)

Kế hoạch và nội dung kiểm toán Báo cáo tài chính cho năm tài chínhkết thúc ngày 31/12/2006 của công ty XYZ

I Những thông tin chung về khách hàng

Khách hàng: Năm thứ hai

Tên công ty: Công ty cổ phần XYZ (gọi tắt là công ty XYZ)

Tên giao dịch: XYZ,JSC

Loại công ty: Công ty cổ phần

Trụ sở chính đặt tại: ………

Điện thoại: ………Fax:………

Mã số thuế:………

Công ty thành lập theo giấy phép kinh doanh

Lĩnh vực hoạt động kinh doanh của công ty: Chuyên cung cấp dịch vụ

du lịch, ngủ, nghỉ, ăn, uống, và vận chuyển

Ban giám đốc: Các thành viên Ban Giám đốc điều hành công ty chonăm tài chính kết thúc vào ngày 31/12/2006 và đên hôm nay Báo cáo tàichính không có sự thay đổi gồm:

Tổng Giám đốc: Ông X

Phó Tổng Giám đốc: Bà Y

Kế toán trưởng: Bà H

Ngân hàng giao dịch: Ngân hàng Công thương Việt Nam

II Tình hình hoạt động kinh doanh của công ty và những biến động của nền kinh tế quốc dân ảnh hưởng đến hoạt động của công ty cho năm tài chính 2006:

Trong năm tài chính 2006, hoạt động kinh doanh của công ty có sự pháttriển: doanh thu tăng, lợi nhuận tăng, mở rộng thị trường hoạt động ….Sốlượng khách hàng đến với công ty tăng lên đáng kể đặc biệt là khách du lịch

và khách có nhu cầu vận chuyển tăng làm cho doanh thu tăng lên đáng kể.Công ty vẫn không ngừng mở rộng địa bàn hoạt động, nâng cao chất lượngdịch vụ cung cấp cũng như đa dạng hoá các dịch vụ cung cấp khác

Trong năm 2006, hoạt động du lịch ở Việt Nam cũng sôi nổi hơn năm

2005 do số lượng khách nước ngoài du lịch đến Việt Nam tăng, nhu cầu dulịch trong nước cũng tăng vì đời sống nhân dân ngày càng ổn định Nguyênnhân chủ yếu mà hoạt động du lịch 2006 tăng lên so với năm 2005 là do ViệtNam đủ khả năng kiểm soát được dịch SARS và dịch Cúm gà H5N1 nên tăngđược sự khả năng tin tưởng của khách du lịch Những phát hiện mới về cácđịa điểm du lịch đẹp, các khu di tích mới cũng thu hút khách du lịch trong vàngoài nước…Đây chính là những điều kiện thuận lợi cho công ty phát triển

Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý: Công ty XYZ đứng trên góc độ là công

ty chuyên cung cấp các nghành dịch vụ Vì vậy nhà quản lý luôn đứng trên

góc độ là: khách hàng là thượng đế, phong cách chuyên nghiệp là trênhết… Công ty quản lý từ trên xuống dưới, theo chiều dọc.

Tìm hiểu về lĩnh vực kinh doanh của khách hàng của hai công ty tathấy răng do lĩnh vực kinh doanh của hai công ty khác nhau và kinh nghiệmcũng như khách hàng mới và khách hàng tiềm năng nên quá trình tìm hiểu rấtkhác nhau: Công ty ABC là khách hàng năm thứ hai nên quá trình tìm hiểu sẽđơn giản hơn và dễ dàng hơn Còn công ty XYZ là năm đầu tiên nên tìm hiểu

về lĩnh vực kinh doanh của công ty nay kho khăn hơn và lâu dài hơn

2.2.Thực hiện các thủ tục phân tích

Sau khi thu thập được những thông tin cơ sở và thông tin về nghĩa vụpháp lý của khách hàng, kiểm toán viên tiến hành thủ tục phân tích đối vớicác thông tin đã thu thập được để hỗ trợ cho việc lập kế hoạch Đây cũng làmột bước quan trọng trong lập kế hoạch kiểm toán bởi căn cứ vào việc phântích, soát xét các chỉ tiêu trên Báo cáo tài chính của khách hàng, căn cứ vàocác chỉ tiêu phân tích có thể giúp kiểm toán viên thấy được những biến đổiquan trọng về hệ thống kế toán và hoạt động kinh doanh của khách hàng, tăngcường sự hiểu biết của kiểm toán viên về hoạt động kinh doanh của kháchhàng và giúp cho kiểm toán viên xác định các vấn đề nghi vấn Đối với nhữngkhách hàng mới, việc phân tích, soát xét kỹ lượng Báo cáo tài chính là rấtquan trọng, nó sẽ giúp cho kiểm toán viên xác định được những lĩnh vực cầnquan tâm Để thực hiện công việc này một cách tốt nhất công ty VAE đã thiết

kế ra bảng soát xét phân tích sơ bộ Báo cáo tài chính của doanh nghiệp

2.2.1.hực hiện thủ tục phân tích sơ bộ Báo cáo tài chính công ty ABC

Công ty ABC là khách hàng mới nên việc phân tích Báo cáo tài chínhcủa công ty VAE đối với bảng CĐKT của công ty ABC là hết sức quan trọng

Vì vậy, kiểm toán viên đã thu thập số liệu trên Bảng CĐKT để tiến hành sosánh và phân tích như sau(Biểu 2.6)

Biểu số 1.6 Bảng CĐKT của công ty ABC (tại ngày 31/12/2006)

lệch VNĐ

Chênh lệch (%)

Ghi chú TÀI SẢN

Thuế GTGT được khấu trừ 317.560.700 610.129.930 292.569.230 92.13 Các khoản phải thu khác 720.896.240 270.950.818 (449.945.422) (62.41) 3.Hàng tồn kho 30.520.830 97.850.720 67.329.890 220.60 4.TSLĐ khác 1.454.770.373 1.662.829.300 208.058.927 14.30

B TSCĐ VÀ ĐT DÀI HẠN 9.189.621.407 10.550.326.080 1.360.704.673 14.81

1 TSCĐ hữu hình 5.368.720.900 7.990.545.180 2.621.824.280 48.84 2.CP XDCBDD 3.820.900.507 1.728.930.700 (2.091.969.807) (54.75)

TỔNG TÀI SẢN 14.040.028.088 16.251.380.966 2.211.152.878 17.86 NGUỒN VỐN

Sau khi thực hiện các thủ tục phân tích đối với các khoản mục trên BCĐKT,kiểm toán viên rút ra các nhận xét để xác định những nghi vấn và những rủi ro có

thể xẩy ra như sau (Được trích từ sổ cá nhân của kiểm toán viên)

*Nhận xét:

Nhìn vào những số liệu trên BCĐKT năm 2006 của công ty ABC tathấy tổng tài sản và Tổng nguồn vốn năm 2006 tăng so với năm 2005 la

2.211.152.878VNĐ tương đương tăng 17.86% cho thấy tình hình hoạt độngkinh doanh của công ty đang tăng lên, quy mô của công ty đang mở rộng.

1) Tiền của công ty giảm 16.830.620 VNĐ tương ứng giảm 2.66%,mức giảm này không đáng kể

2) Các khoản phải thu tăng 591.890.008 VNĐ tương ứng tăng 55.3 %do: Phải thu của khách hàng tăng 118.484.200 VNĐ tương ứng 372,15%, điềunày cho thấy số lượng hàng tiêu thụ tăng lên nên số lượng khách hàng trảchậm cũng tăng song sự tăng đột biến này cũng phải được xem xét nghiêmtúc vì có khả năng ghi tăng khoản phải thu: Trả trước cho người bán tăng630.782.000 VNĐ điều đó cho thấy công ty đang bỏ vốn ra đầu tư thêm vàsản xuất nhưng khoản phải thu tăng nói lên rằng số vốn bị chiếm dụng củacông ty tăng lên nó có thể ảnh hưởng đến sự quay vòng vốn của công ty; Cáckhoản phải thu khác của công ty giảm nhanh (giảm 449.945.422 VNĐ tươngứng 62.41%) nên kiểm toán viên cần kiểm tra khoản mục này

3) Hàng tồn kho tăng 67.329.890 VNĐ (tương ứng 220,6%) đó là do

số nguyên vật liệu mua về dự trữ cho sản xuất tăng bởi công ty đang muốn

mở rộng thị trường Nhưng kiểm toán viên cũng phải tiến hành các thủ tụckiểm toán cần thiết bởi khoản mục HTK luôn là khoản mục mang tính trọngyếu cao và rủi ro lớn đối với doanh nghiệp sản xuất

4) Tài sản cố định hữu hình tăng 2.621.824.280 VNĐ tương ứng18.84% có thể thấy đó là do công trình XDCB dở dang hoàn thành và hìnhthành TSCĐHH (công trình nhà xưởng), nó cho thấy sự tăng lên về quy môsản xuất của công ty

5) Nợ ngắn hạn tăng 73.131.167 VNĐ (tương ứng 3.85%) tăng ít, cóthể giải thích tăng tương ứng với HTK, công ty sử dụng khoản nợ ngắn hạn

để trang trải cho việc mua hàng

6) Nguồn vốn CSH tăng 2.886.354.188 VNĐ tương ứng 46.78%: tăngnhiều, chủ yếu do tăng nguồn vốn - quỹ 2.869.073.322 VNĐ (tương ứng48.79%) đây là vì hoạt động kinh doanh của công ty đang tăng, doanh thutăng mặt khác công ty đang trong thời gian được hưởng chính sách ưu đãithuế TNDN đối với công ty có 100% vốn nước ngoài nên lợi nhuận tăng.

Sau khi thực hiện phân tích sơ bộ BCĐKT, kiểm toán viên thấy các khoản mụcBCĐKT trên khả năng xẩy ra rủi ro là rất thấp Vì vậy kiểm toán viên tiếp tục tiến hànhthực hiện phân tích sơ bộ với báo cáo KQHĐKD của công ty ABC (Biểu số 2.7)

Biểu số 1.7 Báo cáo KQHĐKD của công ty ABC

(tại ngày 31/12/2006)

Chỉ tiêu Năm 2005 Năm 2006 Chênh lệch VNĐ

Chênh lệch

%

Ghi chú

LN sau thuế 4.117.059.607 4.819.975.525 702.915.918 17.87

* Nhận xét:

Doanh thu thuần tăng mạnh 7.216.200.061 VNĐ tương ứng 34.74% là

do công ty mở rộng thị trường và vì năm 2005 công ty mới đi vào hoạt độngchính thức tại Việt Nam vì vậy chưa đạt kết quả cao

• Giá vốn hàng bán (GVHB) tăng 5.673.544.871 VNĐ tương ứng41.43% tăng tương ứng với phần doanh thu tăng do doanh thu tiêu thụ tăng.Kiểm toán viên phải chủ trọng đến rủi ro của quá trình tăng lên rất mạnh này

• Doanh thu tăng, GVHB tăng nên lợi nhuận gộp của doanh nghiệptăng tương ứng là 1.542.675.190 VNĐ (tương ứng 74.22%) Kiểm toán viêncần xem xét nguyên nhân của sự tăng mạnh của chỉ tiêu này

• CPBH và CPQLDN tăng lần lượt là 326.251.602 VNĐ (tương ứng16.9%) và 480.802.049 VNĐ (tương ứng 15.86%) do số lượng hàng bán tăng

và quy mô doanh nghiệp được mở rộng

• Lợi nhuận sau thuế tăng 702.915.918 VNĐ (tương ứng 17.87%) đây

là sự tăng mạnh do lợi nhuận gộp tăng nhiều hơn CPBH và CPQLDN đồngthời công ty chưa phải chịu thuế TNDN nên lợi nhuận sau thuế tăng cao, songkiểm toán viên cần tìm hiểu rõ ràng nguyên nhân của sự tăng đột biến đó

Với việc phân tích các chỉ tiêu trên BCĐKT và BCKQHĐKD hướngđến việc xác định các rủi ro và sai, kiểm toán viên tiến hành tổng hợp nhữngđánh giá trên giấy tờ làm việc và được tập hợp trong biểu 2.9 Bên cạnh việc

sử dụng bảng phân tích sơ bộ, công ty VAE còn thiết kế ra biểu kiểm tra tínhlogic của số liệu báo cáo (biểu số 2.10) Biểu này sẽ giúp kiểm toán viên đánhgiá được mối quan hệ giữa các chỉ tiêu tổng hợp, chi tiết trên cùng một báocáo, quan hệ giữa các số liệu ở các thời kỳ

Biểu số 1.8.Phân tích sơ bộ Báo cáo tài chính của công ty ABC

chiếu

Vấn đề phát sinh

Người thực hiện

Thực hiện kiểm tra đánh giá các Báo cáo

tài chính của doanh nghiệp đảm bảo rằng:

Nhìn chung các báo cáo này có nhất quán

với sự hiểu biết của kiểm toán viên về đơn

vị, về từng số dư tài khoản không?

Các nguyên tắc kế toán của đơn vị có được

tuân thủ khi lập Báo cáo tài chính không?

Việc xem xét và phân tích Báo cáo tài

chính áp dụng các phương pháp:

So sánh năm nay – năm trước

Có

Có

Biểu số 1.9.Kiểm tra tính logic của số hiệu báo cáo của công ty ABC.

chiếu

Vấn đề phát sinh

Người thực hiện

Ngày

+ Quan hệ giữa chỉ tiêu tổng hợp và chỉ

tiêu chi tiết trên cùng một báo cáo: Kiểm tra

các chỉ tiêu tổng hợp, đảm bảo rằng các chỉ tiêu

tổng hợp đã bao gồm tất cả các chỉ tiêu chi tiết

Điều chỉnh nếu không tìm thấy nguyên

nhân chênh lệch và các giải trình

Có

+ Quan hệ giữa các chỉ tiêu trên BCTC:

Một chỉ tiêu phản ánh ở các báo cáo khác

nhau tại cùng một thời điểm có nhất quán cùng

số liệu không?

Phương pháp giải quyết nếu không tìm

nguyên nhân chênh lệch và các giải trình:

- Số liệu cuối kỳ trước có phù hợp với số

liệu sủa đầu kỳ này không?

- Nếu số chênh lệch tìm hiểu nguyên nhân

chênh lệch và thu thập bằng chứng giải trình:

•Do điều chỉnh với quyết toán thuế

•Do điều chỉnh với các văn bản của các

cơ quan chức năng khác

2.2.2.Thực hiện thủ tục phân tích sơ bộ Báo cáo tài chính công ty XYZ

Quá trình phân tích và thủ tục phân tích của công ty XYZ cũng giốngnhư công ty ABC Công ty XYZ là khách hàng cũ của công ty VAE do vậykiểm toán viên cần quan tâm đến những thay đổi ảnh hưởng đến tình hình tàichính của công ty Việc thay đổi một số chỉ tiêu ảnh hưởng đến tình hình hìnhtài chính cũng như thay đổi về mọi mặt kể cả nhân sự của công ty đều đượckiểm toán viên quan tâm

Kiểm toán viên thu thập số liệu trên Bảng cân đối kế toán để tiến hành

so sánh và phân tích (Biểu 2.11) Sau đây em xin trích một phần nhận xét củakiểm toán viên về BCĐKT của khách hàng XYZ được lấy từ sổ cá nhân vàgiấy tờ làm việc của kiểm toán viên

*Nhận xét:

Nhìn vào những so sánh trên BCĐKT năm 2006 của công ty XYZ tathấy Tổng TS và Tổng NV năm 2006 tăng so với năm 2005 là8.780.728.638.VNĐ tương đương 12.19% cho thấy tình hình hoạt động kinhdoanh của công ty vẫn đang ổn định và mở rộng

• Tiền của công ty tăng 386.970.200 VNĐ tương ứng tăng 19.74%,đây là mức tăng nhẹ phù hợp với sự tăng lên của tình hình kinh doanh

• Các khoản phải thu tăng 1.345.526.563 VNĐ tương ứng tăng 28.19%,phù hợp với sự tăng lên của việc cung cấp các dịch vụ Tuy nhiên khoản mụcphải thu là khoản mục được coi là chứa nhiều rủi ro mà sự tăng lên của khoảnphải thu này là rất cao nên kiểm toán viên cần phải quan tâm hơn

• Hàng tồn kho tăng 265.980.541 VNĐ (tương ứng 27.36%) đó làdoanh nghiệp dự trữ thêm cho hoạt động kinh doanh của mình Song khoảnmục hàng tồn kho luôn được coi là khoản mục có chứa nhiều rủi ro nên kiểmtoán viên cần quan tâm

• TSLĐ khác của doanh nghiệp tăng nhanh 85.32% tương ứng286.905.701 VNĐ, kiểm toán viên cần quan tâm khoản mục này bởi sự tăngđột biến của nó

• ………

Qua phân tích các chỉ tiêu trên BCĐKT ta thấy được rằng khả năng xẩy

ra rủi ro của các khoản mục trên Báo cáo tài chính của công ty XYZ cao hơnrất nhiều so với công ty ABC và có nhiều khoản mục tăng nhanh và trọng yếu

nên nhiều vấn đề cần quan tâm hơn để kiểm toán viên có thể lập kế hoạch phùhợp nhất để giảm rủi ro nhất trong quá trình kiểm toán.

Biểu số 1.10.Bảng CĐKT của công ty XYZ (tại ngày 31/12/2006)

Ký quỹ, ký cược dài hạn