BỆNH GÂY HẠI TRÊN THÂN CÀNH VÀ RỄ CÂY CAO SU (Bài giảng có sử dụng tư liệu của ThS.Phan Thành Dũng, TS. Nguyễn Anh Nghĩa, Viện NCCS Việt Nam)

BỆNH NỨT VỎ THÂN BOTRYODIPLODIANăm 1998, dịch bệnh bùng phát, gây hại trên vườn cây KTCB và khai thác.. Stump bầu và Vườn tái canh – Trồng mới:  Trên chồi, vết lõm có đen, lan rộng và

BỆNH GÂY HẠI TRÊN THÂN CÀNH VÀ RỄ CÂY CAO SU

(Bài giảng có sử dụng tư liệu của ThS.Phan Thành Dũng,

TS Nguyễn Anh Nghĩa, Viện NCCS Việt Nam)

BỆNH NỨT VỎ THÂN BOTRYODIPLODIA

Năm 1998, dịch bệnh bùng phát, gây hại trên vườn cây KTCB và khai thác

Hiện nay, bệnh gây hại cho cây cao su

ở nhiều vùng

Triệu chứng bệnh chết ngược do nấm B theobromae trên

cây cao su con 2 tầng lá

Stump bầu và Vườn tái canh – Trồng mới:

 Trên chồi, vết lõm có đen, lan rộng và chết khô

 Vỏ bị chết xuất hiện những đốm nhỏ màu đen chứa nhiều bào tử

đen, vỏ chết khó tách khỏi gỗ

• Vườn nhân

Những nốt mụn nhỏ trên vỏ xanh, khó bóc vỏ khi ghép,ít nhựa  ảnh hưởng đến tỷ lệ sống.

Trên vỏ còn màu xanh có nhiều nốt mụn màu nâu

• Vườn cây KTCB (1-2 năm tuổi trên vỏ xanh nâu):

- Trên chồi: vết nứt hình thoi, phát triển lên trên và xuống dưới

- Tán lá non khô, héo rũ nhưng không rụng, phần vỏ bị chết

xuất hiện đốm màu nâu đen chứa nhiều bào tử

- Xuất hiện vào thời điểm giao mùa

Vết thối trên chồi Triệu chứng khác

Vết bệnh có mủ rỉ ra, đen và thối, phần vỏ và gỗ khô và xốp.

 Vườn cây từ 3 năm tuổi trở lên (vỏ hoá nâu)

 Cây bị nhiễm bệnh nặng: nứt vỏ trên thân, phần vỏ sát gốc bị thối

Trên cây cao su khai thác

Cây chậm phát triển, vỏ nguyên sinh bị u lồi, bề mặt

gồ ghề, không thể mở cạo hoặc có thể gây chết cây

Trên vườn khai thác:

- giảm sản lượng

- bệnh làm khô miệng cạo

Phân cấp bệnh nứt vỏ trên vườn cây khai thác

Tác nhân gây bệnh

- Do nấm Botryodiplodia theobromae Pat

- Nấm ký sinh nhiều loại cây khác nhau, mãng cầu, nhãn, xoài, điều

Bào tử nấm Botryodiplodia

Bệnh thường xảy ra trên vỏ đã hoá nâu, nặng ở vùng tái canh.

 Vị trí gây hại: thân và tiếp giáp với mặt đất

 Trong mùa mưa hàng năm, từ tháng

6-11

 DVT: RRIV 4, PB 235, PB 260,VM 515

dễ nhiễm

Trong vườn ương và vườn nhân: sử dụng với nồng độ 0,3%.

 Phối hợp thuốc + chất bám dính nồng độ 1-1,5%

- để tăng hiệu quả

- hạn chế sự rửa trôi do nước mưa

 Stump trần, stump bầu cắt ngọn:phun ướt đều gốc ghép,

 Vườn nhân: phun ướt đều gỗ ghép

 Stump bầu có tầng lá: phun ướt toàn bộ gốc, mắt ghép, chồi

 Phun xử lý 2 - 3 lần với chu kỳ 7-10 ngày trước khi đưa ra trồng

Cách xử lý

Cao su 2 năm tuổi trở lên:

- phun ướt toàn bộ vết bệnh 2-3 lần với chu kỳ 10 ngày/lần

- phun ướt phủ trên và dưới vết bệnh, 20-30cm vị trí phân cành trở xuống

 Gây hại cho cây cao su từ 3-12 năm tuổi, nặng giai đoạn 4-8 tuổi

 Vị trí bệnh: phân cành cấp 1 cành, tán cây chết

 Ảnh hưởng sinh trưởng, sản lượng, kéo dài thời gian KTCB

 Khoảng 4-8% số cây bị cụt ngọn không thể khai thác

Phân bố

BỆNH NẤM HỒNG

Corticium salmonicolor

 Trên vỏ: lớp tơ nấm màu trắng như mạng nhện, có giọt mủ chảy ra

Vết bệnh chuyển từ trắng sang hồng nhạt, lan rộng, mủ chảy thành vệt dài, hóa đen

Triệu chứng bệnh

 Vết bệnh màu hồng đậm, tán lá vàng, héo

rũ, cành lá phía trên chết khô

 Dưới vết bệnh: xuất hiện chồi bất định, vỏ

Mọc chồi dại Gãy ngọn

Ngoài cao su, nấm gây hại trên 140 loài cây khác nhau: ca cao, cà phê, tiêu, điều, xoài, bơ, cam, quít, sầu riêng, mít

Bệnh xảy ra trong mùa mưa, cao điểm tháng 7 (vết bệnh cũ) và tháng 10 (vết bệnh mới

Vết bệnh nấm hồng Cạo sạch vết bệnh để xử lý

thuốc

Phun thuốc xử lý bệnh

BỆNH LOÉT SỌC MẶT CẠO

Triệu chứng bệnh

Sọc đen nhỏ, thẳng đứng trên mặt cạo, vết bệnh liên kết thành sọc lớn, vỏ thối nhũn, mủ và nước vàng rỉ ra có mùi hôi thối

- Bên dưới vỏ bệnh có đệm mủ

- Bệnh nặng: thể phá hủy một phần hoặc cả mặt cạo

Bướu mủ

DVT ít bệnh: PB 5/51, RRIM 501, 628, 701, RRIC 105, 110, 112.

DVT nhiễm trung bình: RRIC 101, 102,

103, 104, 115, 117, 123

DVT nhiễm nặng: PB 301, RRIM 600, PB

86, PR 107, RRIM 623, PB 310, PB 255,

PR 255

Phytophthora botryosa Phytophthora palmivora

Tác nhân gây bệnh

- Phytophthora palmivora và P botryosa,

- Bệnh nặng ở vùng có rụng lá mùa mưa do nước mưa rửa trôi bào tử xuống mặt cạo.

- Trồng DVT kháng bệnh

- Không cạo mủ khi cây còn ướt

- Vườn cây phải thoáng gió, sạch cỏ

- Thường xuyên làm vệ sinh mặt cạo

- Giảm chu kỳ cạo/nghĩ cạo khi mưa nhiều

Phòng trị bệnh

Phòng bệnh

Sử dụng máng che

Trị bệnh

- Khoét vỏ bị thối phồng dộp

- Lấy lớp mủ đệm bên dưới

- Cạo nhẹ lớp gỗ bị thâm đen

 Bờ vết nạo nghiêng ra phía ngòai để lớp

vỏ tái sinh sau này ít bị u bướu

- Lau sạch mủ

- Quét thuốc Metalaxyl 2%, bôi Vaselin 5%, bột PMA 2%, Cerezan + dầu thực vật 68% + nhựa thông 25%

- Quét băng rộng 1-1,5 cm trên miệng cạo sau khi thu mủ

bằng thuốc khi có triệu chứng bệnh xuất hiện

BỆNH RỄ NÂU

(Brown Root Disease)

Phellinus noxius

Triệu chứng trên tán lá

-Tán lá còi cọc, lá có màu xanh hơi vàng nhiều cành nhỏ ở phần dưới tán bị rụng lá, chết nhánh và chết cây

- Trên rễ bệnh: có nhiều rễ con, chằng chịt dính nhiều đất đá, khó rửa sạch, rễ bệnh có màu vàng nâu

Nấm tấn công trên thân gây chết toàn bộ cây.Phần gỗ chết có màu nâu đen, dễ bóp vụn

Dọn sạch rễ bệnh

Xử lý vết thương bằng mỡ bò (vaselin) ngăn chặn nấm xâm nhập

Kiểm tra định kỳ, phát hiện bệnh sớm, giúp biện pháp phòng trị có hiệu quả hơn

Phòng trị

- Dùng mỡ Calixin 10% (pha trong hỗn hợp vaselin và dầu hạt cao su) quét lên phần rễ cây nhiễm bệnh nặng.

SÉT ĐÁNH (Không phải do vi sinh vật)

- Xuất hiện không theo quy luật

- Xảy ra trong mùa mưa, giao điểm giữa mùa khô và mùa mưa

- Gây hại cho cao su KTCB và khai thác

- Những cây có chiều cao hơn các cây khác,

dễ bị sét đánh

- Gây hại cho 5-20 cây tùy theo cường độ dòng điện và độ ẩm dưới đất

- Không phải tác nhân vi sinh vật

- Ảnh hưởng của dòng điện có cường độ cao gây chết cành hay chết toàn bộ cây

- Xuất hiện 1-2 ngày sau khi bị sét đánh

Tác nhân gây bệnh

- Tán lá: tái như nhúng nước sôi

- Lá rụng hàng loạt khi vẫn còn xanh, một số lá vẫn dính trên cành gần đỉnh sinh trưởng

- Vỏ cây bị thối khô, màu nâu đậm, có sợi tơ trắng

- Phần gỗ sát tượng tầng bị khô, có những sọc màu đen

 Tùy theo cường độ của sét, thân sẽ chết hoàn toàn hay một phần.

Cây xung quanh xuất hiện triệu chứng chậm hơn.

Sau 3-5 ngày, phần gỗ và vỏ bị khô xuất hiện bột màu vàng do mọt xâm nhập

Thảm thực vật dưới đất trong vùng: chết đứng

Lá cỏ tranh và một số cỏ một lá mầm đổi qua màu tím

Khó: vườn cây trải rộng, xây dựng cột thu lôi là không kinh tế.

Dùng dung dịch vôi 5% quét phần thân cây bị hại, hạn chế sự mất nước và ngăn chặn côn trùng xâm nhập

Cắt những cành bị chết dưới vị trí bị hại 20-30 cm và bôi vaselin

Ngưng cạo những cây bị hại để có thời gian hồi phục

Phòng trị