Mục tiêu bài học: Hướng dẫn học sinh nắm được vẻ đẹp của tình yêu chân thành, cao thượng của nhân vật trữ tình trong bài thơ.. - Là nhà thơ vĩ đại “ có ý nghĩa to lớn không chỉ trong lị
Trang 1Tôi yêu em Pu-skin
A Mục tiêu bài học:
Hướng dẫn học sinh nắm được vẻ đẹp của tình yêu chân thành, cao thượng của nhân vật trữ tình trong bài thơ Thấy được nét nổi bật trong nghệ thuật thơ cổ điển của Pu-skin: giản dị, tinh tế và hàm súc
B Phương tiện thực hiện:
- SGK, SGV, thiết kế bài học + Tuyển tập thơ Pu-skin
- Giáo án cá nhân lên lớp
C Cách thức tiến hành
- Giáo viên tổ chức giờ dạy học theo cách kết hợp các phương pháp: đọc sáng tạo, gợi tìm, tái hiện, thuyết trình, kết hợp với các hình thức trao đổi thảo luận, trả lời các câu hỏi
D Tiến trình dạy học
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Giới thiệu bài mới
Hoạt động 1 ( Hướng dẫn HS tìm hiểu khái quát
- Hs làm việc với SGK
- Gv định hướng Hs khái quát
những ý cơ bản:
- Gv mở rộng (giới thiệu thêm
một số hình ảnh)
- Gv chia nhóm cho HS thảo luận:
+ Sự nghiệp sáng tác của Pu-skin?
Thể loại thành công nhất của
Pu-skin?
+ Nội dung chủ yếu trong thơ?
- Trình bày xuất xứ và hoàn cảnh
đặc biệt ra đời bài thơ?
- Gv định hướng cho HS tìm bố
cục (dựa vào số câu của bài thơ)
- Gọi một HS đọc bài thơ Gv nhận
xét
- Cho HS đối chiếu với bảng dịch
nghĩa So sánh?
A GIỚI THIỆU CHUNG
I Tác giả:
- Là thiên tài thơ ca của nước Nga, được ví như “Mặt trời của thi ca Nga”
- Là nhà thơ vĩ đại “ có ý nghĩa to lớn không chỉ trong lịch sử văn chương mà cả trong lịch sử thức tỉnh của dân tộc Nga” (N.A.Đô-brô-liu-bốp)
- Thành công ở nhiều thể loại: thơ trữ tình, truyện ngắn, tiểu thuyết, kịch…
- Nội dung : + Thể hiện tuyệt đẹp tâm hồn nhân dân Nga khao khát TỰ DO và TÌNH YÊU
+ Là tiếng nói của tâm hồn Nga trong sáng, thuần khiết, thể hiện cuộc sống một cách giản dị và chân thực
II Tác phẩm: Tôi yêu em
a) Hoàn cảnh sáng tác : Khơi nguồn từ mối tình của nhà thơ với nàng Anna Ô-lê-nhi-na, người mà Pu-skin cầu hôn nhưng không được chấp nhận
b) Bố cục: Hai phần + Phần một: (4 dòng thơ đầu) Lời giã từ và giãi bày về một một tình đơn phương
+ Phần hai: (4 dòng cuối) Lời giãi bày tiếp và lời cầu nguyện cho người yêu
B Đọc - hiểu văn bản
I Lời giã biệt và giãi bày một tình yêu vô vọng
1 Câu 1 – 2
Trang 2- Một HS đọc lại bốn câu thơ đầu
Nêu khái quát tâm trạng nhân vật
trữ tình
- Chia nhóm thảo luận trình bày
Gv gợi mở định hướng:
+ Tâm trạng dòng 1-2 khác với
dòng 3-4
+ Nhận xét hành ảnh “ngọn lửa
tình”?
+ Nhận xét hai dòng 3- 4
Lý do dẫn đến sự thay đổi mạch
cảm xúc?
- Gv tổng hợp ý
- HS đọc khổ thơ cuối,tiếp tục cho
thảo luận và trình bày:
+ Tâm trạng nhân vật trữ tình thể
hiện cụ thể qua những từ ngữ nào
(dòng 5-6)?
- Em có nhận xét gì về những biểu
hiện cảm xúc trong tình yêu qua 2
câu 5 - 6?
- Gv nhận xét, tổng hợp ý
lại 3 lần Giọng điệu chủ đạo cho toàn bài
- Nguyên bản: Tôi đã yêu em
+ Ý nghĩa quá khứ + Dạng thức kính ngữ tạo sắc thái trang trọng + Pu-skin không dùng cách xưng hô “Tôi yêu cô” vì cách xưng hô này quá xa cách, cũng không sử dụng cách xưng hô “anh yêu em” vì mối quan hệ của Pu-skin và nàng Anna Ô-lê-nhi-na chưa đến mức thân mật
để gọi như thế
+ Pu-skin chọn cách xưng hôi “Tôi yêu em”
Gợi mối quan hệ vừa gần gũi, vừa xa cách, vừa tha thiết, đằm thắm, lại vừa đơn phương
- Trong nguyên bản, sau từ em là dấu (:) diễn tả cụ thể
sắc thái tình yêu của nhân vật trữ tình
- Ngọn lửa tình: dịch thoát từ động từ “ chưa tắt” trong
nguyên bản Ngọn lửa tình chưa hẳn đã tàn phai như thành thật bộc
lộ lòng mình về một tình yêu dai dẳng, ấp ủ như ngọn lửa chưa lụi tàn Đây làm một tình yêu thiết tha, say đắm trường tồn cùng thời gian
2 Câu 3 - 4
- Từ “nhưng” như một đập chắn cho sự chuyển hướng
đảo ngược: vừa phân vân, bối rối, dùng dằng; vừa dứt khoát phủ định triệt để
Một sự dằn lòng, chế ngự cảm xúc Sự đấu tranh với bản thân để vươn tới một tình yêu mang ý nghĩa đích thực: xem “yêu” là một hành vi trao tặng, làm cho người mình yêu được hạnh phúc và giữ nỗi buồn cho riêng mình
Vẻ đẹp đích thực của tình yêu
II Lời giãi bày tiếp và lời cầu nguyện cho người mình yêu.
1 Câu 5 – 6
- Lặp lại điệp khúc Tôi yêu em : Lý trí chế ngự nhưng
cảm xúc vẫn dâng trào tha thiết Điệp ngữ có tác dụng nối liền mạch cảm xúc tâm trạng, khẳng định tình cảm ngày càng tăng của chủ thể trữ tình
- Nhân vật trữ tình bồi hồi nhớ, kiểm nghiệm tình yêu của mình
Tôi yêu em âm thầm không hi vọng
- tình yêu âm thầm: không thổ lộ
- không hi vọng: ý thức về sự bất thành
Nỗi đau khổ của một trái tim khao khát yêu thương nhưng không thể chạm tay vào hạnh phúc
Trang 3+ Nhận xét sự chuyển đổi nhịp thơ
từ câu 5-6 sang câu 7-8?
+ Em nhận xét gì về lời cầu chúc
(dòng 7-8)? Từ đó gợi cho em suy
nghĩ gì về tình cảm của Pu-skin?
- Gv nhận xét câu trả lời
Nội dung và đặc sắc nghệ thuật
trong bài thơ?
GV nhận xét, tổng hợp ý kiến HS
- Những mâu thuẫn trong trạng thái cảm xúc của tình yêu đơn phương qua những câu thơ nhiều khúc mắc, rối bời
Lúc rụt rè >< Khi hậm hực lòng ghen
Sự yếu đuối bất lực của mối tình si, sự phơi bày rất thành thực - một tâm hồn yêu thương cháy bỏng trong
âm thầm, cuồng nhiệt trong vô vọng, đắm đuối đến bối rối lo âu và trăn trở, day dứt không bao giờ nguôi
2 Câu 7,8
+ Lại mở đầu bằng Tôi yêu em”: như tiếp tục khẳng
định một tình yêu bền chặt không thay đổi bất chấp hoàn cảnh
+ Yêu chân thành, đằm thắm
Nhân vật trữ tình giữ lại những sầu khổ, dằn vặt của riêng mình để dâng hiến cho bạn lòng một tình yêu chân thành, vĩnh cửu cùng thời gian
+ “ Cầu em được người tình như tôi đã yêu em”
Câu thơ bất ngờ, nhiều hàm nghĩa:
* Vượt lên sự ích kỉ thường tình để ước mong người yêu được hạnh phúc
* Lời khẳng định tình yêu đầy sự cao thượng
* Cái đẹp của nhân cách, tình yêu lên ngôi
Câu thơ vừa ẩn chút nuối tiếc, xót xa nhưng đồng thời cũng đầy tự tin, kiêu hãnh Nhân vật trữ tình muốn vươn lên trên thói ích kỷ nhỏ nhen tầm thường
để đi đến một tình yêu trong sáng, chân thành, cao thượng
Tình cảm của nhân vật trữ tình đầy đủ mọi sắc thái, cung bậc vừa rất con người với những đam
mê, hơn ghen, vừa mang tính lí tưởng bởi yêu hết mình và rất cao thượng trong tình yêu
III Tổng kết
1 Nội dung
“Tôi yêu em” thấm đượm nỗi buồn của mối tình vô vọng nhưng là nỗi buồn trong sáng của một tâm hồn yêu đương chân thành, mãnh liệt, nhân hậu, vị tha và cao thượng
2 Nghệ thuật:
- Bài thơ ngắn gọn, hàm xúc
- Lời thơ mộc mạc, giản dị và có khả năng rung cảm
Trang 4- Ít thủ pháp nghệ thuật nhưng diễn đạt sâu sắc “những
giá trị tinh thần chung của loài người”.
C Hướng dẫn học bài
Chuẩn bị bài sau:
Đọc thêm: bài thơ số 28