So sánh chế độ bảo hiến của Pháp và Đức. Liên hệ Việt Nam.

Hiến pháp là đạo luật cơ bản, có hiệu lực cao nhất của mỗi một quốc gia là cơ sở nền tảng pháp lý để ban hành các luật khác, đặt nền tảng cho việc xây dựng và hoạt động của bộ máy nhà nước trong khi hoạt động của các cơ quan công quyền, cơ sở để bảo vệ quyền con người, quyền công dân hay nói cách khác hơn hiến pháp là kim chỉ nam của đất nước, giúp đất nước đi theo đúng con đường, định hướng mà nước đó đề ra ban đầu, với tầm quan trọng đó hiến pháp đòi hỏi phải được chú trọng,quan tâm và được xã hội thực hiện và tôn trọng và bảo vệ, ngày hôm nay nhóm tìm hiểu phân tích về các cơ chế bảo hiến của các quốc gia và áp dụng những điều tốt đẹp vào chế độ bảo hiến để bảo vệ hiến pháp để bản hiến pháp không còn chỉ là lý thuyết sao rỗng.

A. Mở đầu

Hiến pháp là đạo luật cơ bản, có hiệu lực cao nhất của mỗi một quốc gia là cơ sở nền tảng pháp lý để ban hành các luật khác, đặt nền tảng cho việc xây dựng và hoạt động của bộ máy nhà nước trong khi hoạt động của các cơ quan công quyền, cơ sở để bảo vệ quyền con người, quyền công dân hay nói cách khác hơn hiến pháp là kim chỉ nam của đất nước, giúp đất nước

đi theo đúng con đường, định hướng mà nước đó đề ra ban đầu, với tầm quan trọng đó hiến pháp đòi hỏi phải được chú trọng,quan tâm và được xã hội thực hiện và tôn trọng và bảo vệ, ngày hôm nay nhóm tìm hiểu phân tích về các cơ chế bảo hiến của các quốc gia và áp dụng những điều tốt đẹp vào chế độ bảo hiến để bảo vệ hiến pháp để bản hiến pháp không còn chỉ là lý thuyết sao rỗng

B. Nội Dung

I So sánh chế độ bảo hiến Pháp và Đức

1 Về cơ sở hình thành cơ chế bảo hiến

• Pháp

Hiến pháp ngày 04/10/1958 đánh dấu sự ra đời của nền Cộng hòa thứ V – chính thể hiện hành của nước Pháp Hiến pháp thiết lập chế độ Cộng hòa lưỡng tính dựa trên chế độ Nghị viện hợp lý và xu hướng đề cao vai trò của Tổng thống Lần đầu tiên, Hiến pháp Pháp quy định việc thành lập một cơ quan chuyên trách bảo vệ Hiến pháp – Hội đồng Hiến pháp Như vậy, cơ sở hình thành cơ chế bảo hiến của Pháp do Hiến pháp quy định và trao cho

Hội đồng bảo hiến của Cộng hóa Pháp được Tổng thống Charles De Gaule thành lập năm 1958 thật ra là những toan tính, thủ đoạn chính trị của ông, là công cụ trong tay Tổng thống nhằm làm suy yếu Nghị viện, tăng cường quyền lực cho Tổng thống Cộng hòa Pháp ( Tổng thống được phủ quyết Luật )

Hiến pháp của Cộng hòa Liên bang Đức Được phê chuẩn ngày 8/5/1949 tại Bonn với chữ ký của 3 quốc gia Anh, Pháp, Hoa Kỳ phe đồng minh phương Tây ngày 12/5/1949 và có hiệu lực từ ngày 23/5/1949

Không phải ngay từ khi có hiệu lực vào năm 1949 nước Đức đã có ngay một cơ chế bảo hiến đầy đủ Phải đến năm

1951, Luật tòa án Hiến pháp liên bang (Bundesverfassungsgerichtgesetz - BVerfGG) mới ra đời và cũng phải chờ thêm hai mươi năm sau (năm 1969), kể từ khi Luật cơ bản có hiệu lực, chế định khiếu kiện Hiến pháp của công dân tại Điều 93 khoản 1 số 4a LCB mới được bổ sung, nhằm cụ thể hóa con đường tố tụng Hiến pháp tại Điều 19 khoản 4 LCB 3 Sau hai mươi năm, đặc biệt là sau cuộc đại nhảy vọt về kinh tế (Wirtschaftswunder) và những chuyển biến xã hội sâu sắc những năm 1950, 1960, CHLB Đức lúc đó mới hội tụ được đầy đủ các điều kiện chín muồi cả về kinh tế xã hội, chính trị pháp lý để hiện thực hóa đầy đủ các qui định về bảo hiến

2 Về chủ thể có thẩm quyền bảo hiến

• Pháp

Cơ chế bảo hiến ở Pháp được thực hiện theo mô hình tập trung, tức là thẩm quyền thực hiện bảo hiến chỉ thuộc về một cơ quan duy nhất là Hội đồng Hiến pháp – Conseil Constitutionnel ( Hội đồng bảo hiến ), được thành lập với sự tham gia của nhóm hành pháp và lập pháp Việc tham gia của cả hai nhánh cơ quan quyền lực trên vào cơ quan bảo hiến chuyên trách này có thể tránh được khả năng phải phục tùng một nhánh, điều này đảm bảo được sự độc lập của Hội đồng Hiến pháp trong hoạt động giám sát các vấn đề hiến định của mình

Do Hội đồng Hiến pháp là cơ quan chuyên trách về bảo hiến nên hoạt động của cơ quan này luôn được xuyên suốt và không gặp trở ngại từ các cơ quan khác, do đó, sẽ không xuất hiện tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn trong hoạt động bảo hiến Ngoài ra, khi cần tìm kiếm thông tin liên quan đến vấn đề bảo hiến, chỉ cần liên hệ với Hội đồng Hiến pháp Bên cạnh đó,

do tính chất chuyên trách nên cần phải có một Hội đồng Hiến pháp với cơ cấu tổ chức chặt chẽ ( đòi hỏi cả về cơ cấu tổ chức và chuyên môn nghiệp vụ ) với các thành viên được đào tạo chuyên sâu, bài bản, có kiến thức sâu rộng về Hiến pháp và áp lực công việc đối với việc bảo hiến là rất lớn do khối lượng công việc nhiều hơn

• Đức

Các nhà lập hiến Đức đã xác định chính xác vị trí pháp lý của Tòa án hiến pháp liên bang với hai chức năng vừa là cơ

quan xét xử, nhưng cũng vừa là một thiết chế hiến định của liên bang, độc lập với các thiết chế khác

Theo Điều 1 Khoản 1 LTAHPLB, Tòa án hiến pháp liên bang là một thiết chế hiến định (Verfassungsorgan) giống như các thiết chế khác ở liên bang như Hạ nghị viện (Bundestag), Thượng nghị viện (Bundesrat), Tổng thống liên bang (Bundespräsident) và Chính phủ liên bang (Bundesregierung)

Tòa án Hiến pháp liên bang có nhiều thẩm quyền bảo vệ hiến pháp, những thẩm quyền này được qui định cụ thể ở các Điều 93, Điều 100, Điều 21 Khoản 2, Điều 41 khoản 2, Điều 61, Điều 93 khoản 1 số 4b

Theo số liệu thống kê thực tế của Tòa án Hiến pháp liên bang Đức về số lượng giải quyết các vụ việc của Tòa án Hiến pháp liên bang Đức từ 7/9/1951 đến 31/12/2007 công bố tại website của Tòa án hiến pháp liên bang 16 thì: số lượng vụ việc thụ lý là 169.502 vụ việc, trong số đó có tới 163.374 vụ việc (chiếm tới 96,37%) là các khiếu kiện Hiến pháp của cá nhân (Verfassungsbeschwerde) Điều này cho thấy đa phần các vụ việc trên thực tế của Tòa án Hiến pháp liên bang là giải quyết khiếu kiện Hiến pháp của cá nhân

3 Về tính chất giám sát

• Pháp

Hình thành cơ chế giám sát mang tính trừu tượng Quyền bảo hiến gắn liền với hoạt động giám sát trước khi công bố một đạo luật Không cần tới một vụ kiện cụ thể, việc giám sát tuân thủ Hiến pháp diễn ra khi đạo luật chưa được áp dụng trên thực tế, việc tuyên bố một đạo luật là vi hiến cũng không dựa trên việc nó xâm phạm cụ thể đến quyền lợi của chủ thể nào đó trong xã hội mà dựa trên hiến pháp và các nguyên tắc giá trị như Hiến pháp, một đạo luật được xem xét tính hợp hiến bởi Hội đồng bảo hiến hoặc Hội đồng hiến pháp Từng tính cất hay nội dung được giám sát chung, tổng quát dựa trên các lí do và cơ sở

Khi một đạo luật đã được Nghị viện thông qua, đang trong thời gian công bố và các Điều ước quốc tế đang chờ phê chuẩn thì việc giám sát tính hợp hiến được thực hiện bắt buộc đối với những đạo luật về tính chất và nội dung hoạt động của Nghị viện do Nghị viện ban hành trước khi có hiệu lực pháp luật;

không bắt buộc đối với đạo luật khác Tổng thư ký văn phòng Chính Phủ có trách nhiệm kiểm tra các kiến nghị về việc xe, xét tính hợp hiến trước khi ban hành

Tòa án hiến pháp Đức có tên gọi là Bundesverfassungsgericht là cơ quan xét xử sơ thẩm và chung thẩm các vụ kháng cáo, kháng nghị liên quan đến tính hợp hiến của các đạo luật, xung đột về thẩm quyền giữa các bang và giữa các bang với liên bang Tòa án hiến pháp chia làm 6 Hội đồng xét xử, mỗi hội đồng gồm 3 thẩm phán, chịu trách nhiệm giải quyết phần lớn các khiếu kiện gồm hai loại: Thứ nhất là các khiếu kiện của người dân về các bản án, quyết định hay hành vi hành chính, trừ trường hợp khiếu kiện đó liên quan đến vấn đề chưa từng được giải quyết trước đó hoặc khiếu kiện về tính hợp hiến của văn bản luật; Thứ hai là các yêu cầu của các thẩm phán về kiểm tra tính hợp hiến của một văn bản pháp luật cụ thể Khi xem xét tính hợp hiến của các đạo luật , Tòa án hiến pháp có thể tuyên bố đạo luật là vi hiến và xóa bỏ đạo luật đó Tòa án hiến pháp có thể xem xét tính hợp hiến của các đạo luật ngay cả khi vấn đề về tính hợp hiến không nảy sinh từ vụ việc cụ thể - giám sát trừu tượng

4 Về phạm vi thẩm quyền

• Pháp

Do Hội đồng Hiến pháp là cơ quan chuyên biệt về bảo hiến ở Pháp nên có các thẩm quyền sau:

Giải thích Hiến pháp và xem xét tính hợp hiến của các đạo luật: Thẩm tra tính hợp pháp của các hoạt động ban hành pháp luật của các cơ quan nhà nước ( Điều 37,41 Hiến pháp Cộng hòa Pháp 1958); thẩm tra tính hợp hiến của các đạo luật (bắt buộc đối với các đạo luật tổ chức, không bắt buộc đối với các đạo luật khác), tính hợp hiến của các điều ước quốc tế ( Điều 54, thẩm tra không bắt buộc);

Giải quyết tranh chấp về bầu cử và trưng cầu dân ý: Thẩm tra tính hợp pháp của các thủ tục trưng cầu ý dân, bẩu cử Tổng thống, bầu cử Nghị Viện, tuyên bố kết quả bầu cử Tổng thống, tuyên bố Tổng thống tạm thời không đảm nhiệm được chức vụ hoặc xác định vị trí Tổng thống bị khuyết;

Giám sát Hiến pháp về vấn đề quyền con người: Hội đồng đã phát triển một hệ thống án lệ cho phép bảo vệ các quyền và tự do cá nhân dựa trên lời mở đầu của Tuyên ngôn về quyền con ngườu và quyền công dân và các nguyên tắc cơ bản được pháp luật thừa nhận Giám sát Hiến pháp trong việc giải quyết tranh chấp giữa Nghị viện và Chính phủ;

Tòa án Hiến pháp liên bang có nhiều thẩm quyền bảo vệ hiến pháp Cụ thể là các quyền sau:

- Quyền tuyên bố một đạo luật là vi hiến nếu đạo luật đó trái với Luật cơ bản (Điều 100 khoản 1 LCB);

- Quyền giải thích Hiến pháp (Điều 93 khoản 1 số 2 LCB);

- Quyền giải quyết xung đột thẩm quyền giữa các cơ quan nhà nước ở Liên bang (Điều 93 khoản 1 số 1 LCB);

- Quyền giải quyết tranh chấp thẩm quyền giữa liên bang và tiểu bang (Điều 93 Khoản 1 số 3 và số 4);

- Quyền giải quyết khiếu kiện liên quan đến bầu cử (Wahlprüfungsverfahren) (Điều 41 Khoản 2 LCB) 12, giải quyết việc cấm một Đảng phái nào đó hoạt động (Parteiverbotsverfahren - Điều 21 Khoản 2 LCB)13, Khiếu kiện Tổng thống (Điều 61 Khoản 2 LCB);

- Đặc biệt là quyền giải quyết khiếu kiện Hiến pháp của cá nhân khi bị cơ quan công quyền xâm phạm các quyền cơ bản qui định

từ Điều 1 đến Điều 19 LCB (Verfassungsbeschwerde - Điều 93 khoản 1 số 4a)

5 Về thủ tục xem xét tính hợp hiến hay vi hiến của một đạo luật

• Pháp

Pháp luật Pháp quy định trình tự xem xét tính hợp pháp theo thủ tục hành chính – mệnh lệnh (với một thủ tục đặc biệt được trao cho Họi đồng bảo hiến và dựa trên Hiến pháp)

Khi có đề nghị của Tổng thống, Thủ tướng, Chủ tịch Thượng viện, Hạ viện hoặc 60 nghị sĩ thuộc Thượng viện hay Hạ viện, Hội đồng bảo hiến sẽ tiến hành phiên họp kín nhằm xác định tính hợp hiến của một đạo luật (đối với các đạo luật hình

thành bằng con đường trưng cầu dân ý, Hội đồng bảo hiến sẽ không xem xét tính hợp hiến) Đến cải cách tư pháp 2008, cá nhân cũng được quyền yêu cầu Hội đồng hiến pháp xem xét lại tính hợp hiến của các văn bản pháp luật

Hội đồng sẽ làm việc theo tập thể và quyết định theo đa số Cuộc họp phải có ít nhất 7 trên 9 thành viên của Hội đồng bảo hiến tham dự thì mới được tiến hành Đạo luật sẽ vi hiến trong trường hợp có quá nửa tổng số thành viên tham dự biểu quyết tán thành phán quyết cho rằng đạo luật đó vi hiến Trong trường hợp biểu quyết ngang phiếu, thì quyền quyets định sẽ thuộc về Chủ tich Hội đồng bảo hiến Hội đồng Hiến pháp xem xét và cho ý kiến trong thời hạn một tháng Tuy nhiên, trong trường hợp khẩn cấp, theo yêu cầu của Chính phủ, thời hạn này có thể rút gọn 8 ngày (Điều 61 Hiến pháp 1958 Cộng hòa Pháp)

• Đức

Theo Điều 15 Khoản 2 Câu 1 LTAHPLB, khi xét xử, Hội đồng xét xử phải có ít nhất 6 trên tổng số 8 thẩm phán tham gia và quyết định theo nguyên tắc quá bán (einfach Mehrheit) Trong trường hợp số phiếu bằng nhau thì giải quyết theo Điều

15 Khoản 4 Câu 3 LTAHPLB) Thẩm phán Tòa án Hiến pháp khi phán quyết chỉ tuân theo Hiến pháp và luật, hoàn toàn không chịu bất cứ tác động nào từ phía bên ngoài, không chịu bất cứ sự chỉ đạo nào về mặt chính trị hay hành chính Đây là tiêu chí, là đòi hỏi quan trọng nhất đảm bảo tính độc lập của thẩm phán

Về sự ràng buộc của phán quyết: Ý nghĩa đặc biệt nhất trong phán quyết của Tòa án Hiến pháp liên bang chính là giá trị của phán quyết được qui định tại Điều 31 Khoản 1 LTAHPLB:

"Phán quyết của Tòa án Hiến pháp liên bang có hiệu lực ràng buộc đối với các thiết chế hiến định của liên bang, các tiểu bang cũng như tất cả các tòa án và cơ quan hành chính”

6 Về nhiệm kỳ của các cá nhân được trao quyền bảo hiến

• Pháp

Nhiệm kỳ của các thành viên trong hội đồng bảo hiến bị giới hạn Điều 4 Luật Tổ chức Hội đồng bảo hiến quy định tư cách của thành viên có thể do hết nhiệm kỳ, không còn khả năng công tác, qua đời, thành viên không bị giới hạn ở độ tuổi, trình độ chuyên môn Nhiệm kỳ của các thành viên là 9 năm, không được tái nhiệm Cứ 3 năm 1 lần được thay đổi 1/3 Khi

một thành viên bị chết , hay không còn khả năng công tác thì bổ sung thêm thành viên mới, thực hiện những nhiệm vụ còn lại Nếu nhiệm vụ còn lại ít hơn 3 năm thì công tác đủ 9 năm mới hết nhiệm kỳ

• Đức

Nhiệm kỳ của Thẩm phán Tòa án hiến pháp liên bang là 12 năm và chỉ được bầu duy nhất một lần (Điều 4 LTAHPLB)

II Chế độ bảo hiến tại Việt Nam

1 Cơ chế bảo hiến ở Việt Nam

Hiến pháp là văn bản chính trị - pháp lý do nhân dân thiết lập, thể hiện chủ quyền và ý chí của nhân dân; do đó, việc nhân dân giao cho ai chịu trách nhiệm bảo vệ hiến pháp cũng phải được thể hiện trong hiến pháp Chính nhân dân xác định nhiệm vụ và quyền hạn của chủ thể tiến hành hoạt động bảo vệ hiến pháp bằng các quy định của hiến pháp Cách hiểu này sẽ loại trừ những chủ thể trong xã hội có tham gia thực hiện các hoạt động nhằm bảo vệ hiến pháp nhưng sự tham gia đó không xuất phát từ thẩm quyền hiến định mà chỉ là thẩm quyền mang tính phát sinh từ hiến pháp và được quy định bởi văn bản quy phạm pháp luật khác

Cơ chế bảo vệ hiến pháp bao gồm các yếu tố: thể chế, thiết chế và phương thức vận hành của cơ chế bảo vệ hiến pháp

Thiết chế bảo vệ hiến pháp: thiết chế bảo vệ hiến pháp được hiểu là các cơ quan nhà nước, cá nhân được hiến pháp quy định nhiệm vụ và quyền hạn tiến hành các hoạt động bảo vệ hiến pháp Việc tổ chức các thiết chế bảo vệ hiến pháp phụ thuộc vào hoàn cảnh lịch sử, đặc điểm chế độ chính trị, điều kiện kinh tế - xã hội và truyền thống pháp lý của mỗi nước Thiết chế bảo vệ hiến pháp là yếu tố trung tâm, là phần “động cơ” của toàn bộ cơ chế “Động cơ” đó bao gồm những bộ phận nào, quyền năng, sức mạnh hay “công năng” của mỗi bộ phận

ra sao sẽ giữ vai trò quyết định hiệu quả của hoạt động bảo vệ hiến pháp

Phương thức vận hành của cơ chế bảo vệ hiến pháp: để thiết chế bảo vệ hiến pháp hoạt động và thể chế bảo vệ hiến

pháp được thực thi, phải có phương thức vận hành Phương thức vận hành cơ chế bảo vệ hiến pháp tồn tại song song với thiết chế và thể chế bảo vệ hiến pháp Trong cơ chế bảo vệ hiến pháp, thể chế và thiết chế là những yếu tố thuộc diện cấu trúc, còn nguyên tắc và phương thức hoạt động thể hiện mối quan hệ và quy trình vận hành Như vậy, phương thức vận hành là phương pháp, hình thức, biện pháp thực hiện hoạt động bảo vệ hiến pháp của thiết chế được giao thẩm quyền bảo vệ hiến pháp

Mối quan hệ giữa các yếu tố của cơ chế bảo vệ hiến pháp: thể chế bảo vệ hiến pháp là yếu tố thiết lập nên toàn bộ cơ chế bảo vệ hiến pháp, nó có ý nghĩa như là việc “khai sinh” và “đặt tên” cho cơ chế, xác định mục đích, nhiệm vụ của cơ chế bảo vệ hiến pháp, trao thẩm quyền cho thiết chế bảo vệ hiến pháp Thiết chế bảo vệ hiến pháp là “cỗ máy” hiện hữu của cơ chế Thiết chế - với ý nghĩa là một yếu tố của cơ chế bảo vệ hiến pháp tồn tại trong thực tế được cấu trúc bởi các bộ phận của nó Khi xem xét thiết chế bảo vệ hiến pháp, người ta xem thiết chế bảo vệ hiến pháp thuộc thể loại nào, bao gồm các bộ phận gì; tính chất của từng bộ phận; vị trí, chức năng của từng bộ phận có bảo đảm thực hiện được các thẩm quyền mà thể chế trao cho thiết chế bảo vệ hiến pháp hay không Như vậy, thể chế bảo vệ hiến pháp quyết định “hình hài”, “cấu trúc”, “quy mô” của thiết chế bảo vệ hiến pháp Ngược lại, việc các bộ phận của thiết chế bảo vệ hiến pháp hoạt động trong thực tế ra sao sẽ thể hiện tính đúng đắn, sự phù hợp, tính khả thi của thể chế bảo vệ hiến pháp (nói cách khác là thể hiện hiệu lực của các nguyên tắc và quy phạm về bảo vệ hiến pháp) Nguyên tắc và phương thức vận hành của cơ chế bảo vệ hiến pháp là yếu tố quan trọng, không thể thiếu của cơ chế bảo vệ hiến pháp Việc các chủ thể thực hiện các nguyên tắc, phương pháp, hình thức theo những thủ tục, quy trình trong cơ chế bảo vệ hiến pháp giúp cho “cỗ máy” thiết chế bảo vệ hiến pháp chuyển từ trạng thái

“tĩnh” sang trạng thái “động” Chính thiết chế bảo vệ hiến pháp là chủ thể vận hành, thực hiện các nguyên tắc, phương thức bảo vệ hiến pháp trên cơ sở pháp lý là thể chế bảo vệ hiến pháp Bằng các phương pháp, hình thức, quy trình, thủ tục mà các thiết chế tiến hành các hoạt động bảo vệ hiến pháp, nguyên tắc và phương thức vận hành tạo nên “trạng thái hoạt động” của cơ chế bảo vệ hiến pháp Nếu cơ sở pháp lý cho hoạt động của thiết chế bảo vệ hiến pháp cụ thể, rõ ràng, khoa học, đồng bộ

và khả thi, cấu trúc của thiết chế bảo vệ hiến pháp phù hợp, các bộ phận cấu thành của nó có đủ năng lực, các nguyên tắc, hình thức, phương pháp, thủ tục hợp lý, công khai, rõ ràng, minh bạch thì sẽ bảo đảm tính liên thông, kịp thời và hiệu quả của toàn bộ cơ chế bảo vệ hiến pháp Tóm lại, cơ chế bảo vệ hiến pháp hoạt động dựa trên sự tương tác giữa các yếu tố của cơ chế, sự ảnh hưởng và quy định lẫn nhau giữa các yếu tố của cơ chế bảo vệ hiến pháp Thiếu bất cứ yếu tố nào thì cơ chế bảo vệ hiến pháp cũng không thể hoạt động được Bất cứ khiếm khuyết nào của mỗi yếu tố hay sự không phù hợp, không tương thích giữa các yếu tố cấu thành cơ chế bảo vệ hiến pháp đều ảnh hưởng đến

III Nguyên tắc bảo đảm tính tối thượng của hiến pháp

Thứ nhât, nguyên tắc hiến pháp là luật vơ bản của nhà nước XÃ HỘI CHỦ NGHĨA Việt Nam Điều 146 quy định “hiến pháp là lật cơ bản của nhà nước” Hiến pháp quy định những quan hệ nền tảng nhất,tạo dựng cơ sở pháp lý cho hoạt động toàn xã hội; do vậy,nó là đạo luật cơ bản đạo luật gốc Các văn bản khác đều là do hiến pháp quy định và mục đích cụ thể hóa hiến pháp

Thứ hai, hiệu lực tối cao của hiến pháp trong hệ thống pháp luật, hiến pháp đứng ở đỉnh của cấu trúc hình tam giac hệ thống văn bản quy phạm pháp luật Với vị trí đó hiến pháp có hiệu lực cao nhát, mọi văn bản phải phù hợp với hiến pháp, nếu

đi ngược lại thì văn bản vừa ban hành đó sẽ bị coi là văn bản vô hiệu

Thứ 3 yêu cầu tôn trọng và thủ hiến pháp trong xã hội Điều 12 hiến pháp khẳng định tất cả các chủ thể phải tuân thủ hiến pháp và pháp luật Thể hiện tính bình đẳng trong pháp luật của nhà nước pháp quyền chủ nghĩa xã hội

Thứ 4 nguyên tắc tôn trọng và đảm bảo quyền con người và quyền công dân

Các nguyên tắc cụ thể:

1. Mang tính xã hội, tính chính trị và tính pháp lý

Hiến pháp là văn bản chính trị - pháp lý của mỗi quốc gia, chứa đựng những giá trị xã hội cao quý nhất của quốc gia; do đó, thể chế bảo vệ Hiến pháp cũng mang tính xã hội, chính trị và pháp lý

Tính xã hội của thể chế bảo vệ hiến pháp thể hiện trước hết ở những nội dung liên quan đến việc bảo đảm những giá trị nhân đạo, công bằng, bình đẳng, bác ái, truyền thống, bản sắc dân tộc của quốc gia Xét đến cùng, đây là những tinh hoa mà cộng đồng quốc gia đó hướng tới và giữ gìn Điều này cũng được thể hiện ở ngay tại những điều khoản đầu tiên của Hiến pháp năm 1992 (đã được sửa đổi, bổ sung một số điều năm 2001) rằng: Nhà nước bảo đảm và không ngừng phát huy quyền làm chủ về mọi mặt của nhân dân, thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh, mọi người có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện

Tính chính trị của thể chế bảo vệ hiến pháp thể hiện ở những nội dung liên quan đến việc xây dựng và duy trì “kiến trúc” của hệ thống chính trị của quốc gia Nghiên cứu và phân tích thể chế bảo vệ hiến pháp người ta sẽ thấy được cấu trúc, các bộ phận, vị trí, vai trò của các bộ phận và mối quan hệ giữa các bộ phận trong hệ thống chính trị Hơn nữa, người ta còn thấy được mục tiêu chính trị tổng thể của toàn thể hệ thống chính trị quốc gia Lời nói đầu của Hiến pháp năm 1992 đã khẳng định: “Hiến pháp này quy định chế độ chính trị, nguyên tắc tổ chức, hoạt động của các cơ quan nhà nước, thể chế hóa mối quan hệ giữa Đảng lãnh đạo, nhân dân làm chủ, Nhà nước quản lý”

Tính pháp lý - tính chất nổi bật nhất của thể chế bảo vệ hiến pháp thể hiện ở những nội dung liên quan đến khuôn mẫu

xử sự, hành vi, quy trình vận hành của cơ chế bảo vệ hiến pháp Nếu như những nội dung thể hiện tính xã hội và tính chính trị có

vẻ trừu tượng thì những nội dung thể hiện tính pháp lý cụ thể và

rõ ràng hơn Thông qua tính chất này, người ta thấy được quốc gia theo dòng pháp luật chính thống nào, từ đó xác định được

cơ chế bảo vệ hiến pháp của quốc gia thuộc mô hình nào; vận dụng, tiếp thu và bổ sung thêm những đặc điểm nào của các

mô hình khác

2. Đảm bảo Đảng Cộng Sản lãnh đạo:

Nguyên tắc này không những không đối lập với các nguyên tắc của nhà nước mà nó còn góp phần cùng các nguyên tắc khác được đảm bảo định hướng và hoàn thiện nhà nước và đảm bảo cho hiến pháp luôn được thực hiện, đảm bảo cho đường lối