THỰC TRẠNG QUẢN lý đầu tư PHÁT TRIỂN đô THỊ XANH ở THÀNH PHỐ hà nội

Tại các kỳ họp Hội đồng nhân dân thành phố hàngnăm luôn được đưa ra thảo luận về đầu tư phát triển đô thị, nhu cầu về vốn,quản lý đầu tư phát triển đô thị, quản lý về vốn đầu tư sao cho

THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ XANH Ở

km2 (trong đó mật độ dân số đô thị trung bình là 8.141,5 người /km2), Hà Nội làmột trong 17 Thủ đô có diện tích lớn nhất thế giới (Hà Nội đứng thứ 13), là đầumối giao thông quan trọng không chỉ vùng đồng bằng Bắc bộ, mà còn của cảnước, khu vực và thế giới

Thủ đô Hà Nội được xem là vùng đất “địa linh - nhân kiệt”, nơi hội tụnhiều điều kiện tự nhiên thuận lợi để phát triển trung tâm văn hóa - kinh tế -chính trị của cả nước Hà Nội có vị thế “rồng cuộn, hổ ngồi”, các mạch núi TâyBắc và Đông Bắc đã hội tụ về đây (Hoàng Liên Sơn, Tam Đảo, các cánh cungĐông Bắc), và các dòng sông cũng tụ thủy về Hà Nội để rồi phân tỏa về phíabiển Đông (sông Đà, sông Thao, sông Lô, sông Chảy, sông Cầu, sông Hồng,sông Thái Bình) Hà Nội có nhiều lợi thế về điều kiện tự nhiên, tài nguyên chophát triển kinh tế, xã hội và văn hóa Hà Nội là đầu mối giao thông bằng đường

bộ, đường sắt, đường hàng không và đường sông tỏa đi các vùng khác trong cảnước và đi quốc tế

Thành phố Hà Nội là Thủ đô của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa ViệtNam, có vị trí địa lý - chính trị quan trọng, có ưu thế đặc biệt so với các địa

1

phương khác trong cả nước Nghị quyết 15 NQ/TW của Bộ Chính trị ngày 15tháng 12 năm 2000 đã xác định: Hà Nội “là trái tim của cả nước, đầu não chínhtrị - hành chính quốc gia, trung tâm lớn về văn hóa, khoa học, giáo dục, kinh tế

và giao dịch quốc tế”

Địa hình Hà Nội khá đa dạng với núi thấp, đồi và đồng bằng Điều nàyảnh hưởng nhiều đến quy hoạch xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội củathành phố Một trong những nét đặc trưng của Hà Nội là có nhiều hồ, đầm tựnhiên Tuy nhiên, do yêu cầu đô thị hóa cũng như do thiếu quy hoạch, quản lýkém nên nhiều ao hồ đã bị san lấp để lấy đất xây dựng Hồ, đầm của Hà Nội đãtạo nên nhiều cảnh quan sinh thái đẹp cho thành phố, điều hòa khí hậu cho khuvực, rất có giá trị đối với du lịch, giải trí và nghỉ dưỡng

Khí hậu Hà Nội mang khí hậu nhiệt đới gió mùa Thời tiết có sự khácbiệt giữa mùa nóng và mùa lạnh, nhiệt độ trung bình mùa đông là 16,50C, trungbình mùa hạ là 29,50C Lượng mưa trung bình hàng năm vào 1.800 mm

1.2 Các đặc điểm về kinh tế - xã hội có liên quan đến đầu tư phát triển đô thị xanh của Hà Nội

Trong giai đoạn 2010 - 2017, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 12 13%/năm Trong đó, dịch vụ: 12,2 - 13,5%; công nghiệp -xây dựng: 13 - 13,7%;nông nghiệp: 1,5-2,0% GDP bình quân/người năm 2017: từ 85 triệu đồng đến

90 triệu đồng, năm 2018 GDP bình quân đầu người tăng 6,81% so với năm

2017 (Ước tính từ 90 triệu đồng đến 96 triệu đồng)

Do mở rộng địa giới hành chính Hà Nội (từ năm 2008) nên dân số là 6,45triệu người, mật độ trung bình là 1.926 người/km2, Hà Nội được tổ chức thành

29 quận, huyện với 577 phường, xã và thị trấn (tính đến 31/12/2008) Đến năm

2017, dân số toàn thành phố là 7.742.200 người, mật độ trung bình là 1.979người/km2 Hà nội có 4 điểm cực: Cực bắc là xã Bắc Sơn huyện Sóc Sơn, cực

2

Tây là xã Thuần Mỹ huyện Ba Vì, cực Nam là xã Hương Sơn huyện Mỹ Đức,cực Đông là xã Lệ Chi huyện Gia Lâm

Quá trình đô thị hóa mạnh nên hầu hết các sông ở Hà Nội bị ô nhiễm môitrường nghiêm trọng, vì hàng ngày lượng nước thải chưa được xử lý xả thẳngvào các sông là rất lớn

Kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội từng bước tăng cường, thay đổi diện mạocủa thủ đô Quy hoạch các khu công nghiệp và chú trọng đầu tư hạ tầng vào cáckhu công nghiệp, cụm công nghiệp vừa và nhỏ Đẩy nhanh tốc độ đầu tư các dự

án trọng điểm, tạo môi trường thuận lợi, thu hút các nhà đầu tư trong nước vànước ngoài

Ngành dịch vụ được chú trọng phát triển cả về quy mô, ngành nghề, xâydựng và hoàn thành các khu công nghiệp, khu đô thị mới, nhà ở xã hội…

Công tác quy hoạch xây dựng tổng thể của thành phố Hà Nội được triểnkhai quyết liệt nên bước đầu đã đạt được những kết quả đáng kể

2 Tổng quan đầu tư phát triển khu đô thị xanh của thành phố Hà Nội

2.1 Tổng quan về phát triển đô thị xanh ở thành phố Hà Nội

a) Tổng quan về phát triển đô thị xanh

Hà Nội - Thành phố vì hòa bình, văn hiến, văn minh, hiện đại; để Hà Nội xứngtầm là trái tim của tổ quốc, là trung tâm đầu não về chính trị, hành chính, vănhóa, kinh tế, xã hội của cả nước Năm 2008 mở rộng địa giới hành chính - HàNội trở thành thành phố đứng đầu cả nước về diện tích là 3.348,5 km2, là Thủ

đô lớn đứng thứ 13 trên thế giới Theo Đồ án Quy hoạch chung của xây dựngThủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìn đến năm 2050 do liên danh PPJ và

Bộ Xây dựng [42] và Quyết định số 222/QĐ-TTg của Chính phủ [16] thì HàNội gồm trung tâm hạt nhân, 05 đô thị vệ tinh và một số đô thị sinh thái, thị

3

trấn hiện hữu khác Đô thị trung tâm hạt nhân được giới hạn từ đô thị lõi cũ kéo

về phía Tây đến tuyến đường vành đai 4, kéo về phía Bắc và Đông Bắc sôngHồng gồm khu vực Mê Linh, Đông Anh, Long Biên và Gia Lâm Năm đô thị vệtinh được xác định gồm có Hòa Lạc, Sơn Tây, Phú Xuyên, Xuân Mai và SócSơn

Theo Đồ án Quy hoạch thì phía Tây thành phố sẽ có những bước phát triểnmạnh mẽ Để đạt được điều này thì Chính phủ và chính quyền thành phố đã cóchủ trương xây dựng các đô thị hiện đại hơn, đàng hoàng hơn, to đẹp hơn theohướng đô thị xanh, văn minh, hiện đại và bền vững Trong những năm gần đây

đã xây dựng và phát triển một số khu đô thị sinh thái, khu đô thị xanh như:Vinhome Riverside, Gamuda… để nâng cao chất lượng cuộc sống của ngườidân

Đầu tư phát triển đô thị xanh ở thành phố Hà Nội xét trên các khía cạnh: kinh

tế, xã hội và môi trường Thứ nhất, về khía cạnh kinh tế ta thấy hài hòa vàtương quan với cấu trúc của toàn đô thị là chưa hợp lý Điều này được thể hiện

là các khu đô thị xanh có vị trí độc lập, nằm trên vị trí xa trung tâm thành phốhoặc nằm ở các vùng ven đô Các khu đô thị xanh được xây dựng xen kẽ vớicác khu đô thị cũ nên việc quản lý đầu tư phát triển gặp nhiều khó khăn, khôngđồng bộ về quy hoạch xây dựng cũng như cơ sở hạ tầng, giao thông… Mặtkhác, Đầu tư phát triển đô thị xanh chính là tốc độ phát triển kinh tế của thànhphố Hà Nội ngày càng tăng Hà Nội đã đầu tư phát triển một vài khu đô thịxanh: Khu đô thị xanh Vinhomes Riverside, Khu đô thị xanh Gamuda Gardens,Khu đô thị sinh thái Vincom Riverside, Khu đô thị xanh The Manor Park ĐạiKim, Khu đô thị xanh Hà Nội Gardens City, Khu đô thị xanh EcoHome PhúcLợi, Khu đô thị xanh Vinhomes Gardenia Cầu Diễn, Khu đô thị xanh VinhomesGadenia Mỹ Đình, Khu đô thị xanh Pentstudio Tây Hồ…

4

Do quy hoạch chi tiết chưa hợp lý, các khu đô thị ở Hà Nội xây dựng cách xatrục giao thông, một số khu đô thị bám sát mặt đường thì bị ô nhiễm môitrường, mất an toàn giao thông do đó ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe củangười dân và các phí tổn kinh tế khác Mặt khác, tiếp cận các khu đô thị xanhvới các khu chức năng chưa hợp lý đặc biệt là khu trung tâm với nơi làm việc,trường học, bệnh viện… Như vậy, vấn đề đặt ra trong việc đầu tư phát triển đôthị xanh của thành phố Hà Nội là: Hà Nội cần quy hoạch các khu đô thị xanh -thông minh - hiện đại, có định hướng sử dụng quỹ đất đô thị sao cho hợp lý Từ

đó chuyển thành các kế hoạch chi tiết để định hướng đầu tư phát triển cho phùhợp với từng giai đoạn, từng thời kỳ phát triển kinh tế -xã hội của thành phố Thành phố cần có chiến lược sử dụng công nghệ thông tin trong lĩnh vực kinh

tế trọng điểm, đặc biệt là lĩnh vực đầu tư phát triển đô thị xanh đưa Thủ đô trởthành một thành phố xanh - thông minh - hiện đại nhất cả nước, xứng đáng là

“trái tim” của cả nước; trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa… của cả nước.Mục tiêu của chiến lược này là phát triển cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin,truyền thông tốc độ cao mang tính cạnh tranh toàn cầu với mục tiêu hỗ trợ chođầu tư phát triển đô thị xanh là trọng tâm

Cần ban hành chính sách tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường đô thị, đadạng hóa các nguồn năng lượng, giao thông đô thị xanh, thông minh, hệ thốngchiếu sáng đô thị thông minh Bên cạnh đó phải sử dụng hệ thống năng lượngtái tạo Bên cạnh đó, chính quyền thành phố đưa ra các quy định về các côngtrình xây mới khách sạn, bệnh viện, trường học… cần xây dựng vật liệu thânthiện với môi trường và tiết kiệm năng lượng, giảm khí thải CO2

b) Giới thiệu một số khu đô thị xanh đáng sống nhất của Thủ đô Hà Nội:

* Khu đô thị Gamuda Gardens:

Gamuda - khu đô thị với quy mô đẳng cấp quốc tế được chủ đầu tư Tậpđoàn Gamuda Berhad - Malaysia trải rộng trên khuôn viên 500 hecta tại quận

5

Hoàng Mai thành phố Hà Nội Dự án được ôm trọn trong vòng tay xanh mát vàthanh bình của hồ nước tự nhiên cùng với cảnh quan tuyệt đẹp của công viênYên Sở và các công viên vệ tinh Quy hoạch toàn diện về xây dựng cơ sở hạtầng và phát triển khu đô thị Gamuda Gardens mang đến một cộng đồng bềnvững và một môi trường sống lành mạnh cho cư dân với những tiện ích đồng

bộ, đầy đủ và hoàn thiện

Lấy cảm hứng từ những yếu tố lịch sử của thủ đô và mang đến một trảinghiệm mới với những giá trị truyền thống và đương đại, Gamuda Gardens sẽmang lại những lợi ích lớn lao trong việc thúc đẩy những giá trị văn hóa vàcộng đồng, cơ hội kinh doanh và đầu tư cũng như phát triển du lịch tại vùng đấtphía Nam Hà Nội Đây thực sự là một thay đổi lớn mang đến cho cư dân thànhphố một lựa chọn sống mới, xanh và an toàn hơn

* Khu đô thị xanh Times City

Được đúc kết dựa trên ý tưởng về một khu đô thị hiện đại mang phong cách

kiến trúc sinh thái thân thiện của Đảo quốc Singapore Tọa lạc trên khu đấtthuộc phường Vĩnh Tuy quận Hai Bà Trưng thành phố Hà Nội Tổ hợp căn hộđẳng cấp Times City đã mang đến một không gian sống sang trọng, đẳng cấpvới đầy đủ các công trình tiện ích hiện đại và tiện nghi trong diện tích 364.500m2, là nơi cư dân yên tâm tận hưởng cuộc sống tiện nghi, hoàn hảo

Park Hill Premium là một dự án chung cư cao cấp thuộc lô đất của quầnthể khu đô thị Times City Thừa hưởng toàn bộ cảnh quan xanh như chuỗi côngviên cây xanh và hồ nước rộng trên 100.000 m2, vườn dưỡng sinh trên cao hiệnđại, quảng trường nhạc nước và hệ thống cảnh quan 10 héc ta cùng các tiện íchcảnh quan hài hòa, tinh tế Các căn hộ Park Hill Premium hướng tới sự năngđộng, thân thiện, gần gũi với thiên nhiên, mỗi căn hộ đều được bố trí các khesáng và mặt thoáng tự nhiên

6

* Khu đô thị xanh Vinhomes Riverside

Vinhomes Riverside thuộc quận Long Biên thành phố Hà Nội, được thiết kế

và thi công xây dựng theo mô hình của thành phố Venice - Italy Khu đô thị xanh Vinhomes Riverside tọa lạc tại cửa ngõ phía Bắc thành phố Hà Nội, cách trung tâm thành phố Hà Nội 6,5 km; có hệ thống giao thông thuận tiện với các tuyến đường hiện đại, có hệ thống sông bao quanh các biệt thự kết hợp với cây xanh tạo nên môi trường sinh thái hài hòa, một nơi đáng sống, lý tưởng nhất, hiện đại bậc nhất của Thủ đô

2.2 Tổng quan về đầu tư phát triển đô thị xanh ở Hà Nội

Đồ án Quy hoạch chung xây dựng Thủ đô Hà Nội đến năm 2030 và tầm nhìnđến năm 2050 được lập với mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành một thành phốxanh - văn hiến - văn minh - hiện đại đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệttại Quyết định số 1259/QĐ-TTg ngày 26/7/2011 [15] Cấu trúc đô thị được thiếtlập trên cơ sở của các yếu tố phát triển bền vững, là một cấu trúc đa cực, đatrung tâm, đa tầng bậc Đầu tư phát triển đô thị thực thi được phải có nguồn vốnđầu tư phát triển đô thị Nguồn vốn đầu tư phát triển đô thị nói chung, đô thịxanh nói riêng bao gồm nguồn vốn trong nước và nguồn vốn ngoài nước.Nguồn vốn trong nước bao gồm nguồn vốn ngân sách, nguồn vốn tín dụng đầu

tư phát triển của Nhà nước, nguồn vốn đầu tư của các doanh nghiệp Nhà nước,nguồn vốn đầu tư của dân cư và tư nhân Nguồn vốn nước ngoài bao gồmnguồn vốn tài trợ phát triển chính thức ODA, nguồn vốn đầu tư trực tiếp FDI

Để có được nguồn vốn đầu tư phát triển đô thị cao nhất, hiệu quả nhất nhà nướccần có chính sách ưu thu hút đầu tư, huy động vốn tối đa tư các nguồn khác

nhau, ở trong nước cũng như nước ngoài

Huy động vốn đầu tư phát triển đô thị xanh của chính quyền thành phố Hà Nộiluôn được chú trọng và quan tâm đặc biệt Cụ thể: Các nguồn lực xã hội chođầu tư phát triển đô thị nói chung, đầu tư phát triển đô thị xanh nói riêng ngày

7

càng được nâng cao Các nguồn vốn huy động góp phần quan trọng tạo nên tốc

độ tăng trưởng kinh tế của Hà Nội rất cao và ổn định

Theo cục thống kê Hà Nội thì vốn đầu tư phát triển trên địa bàn thành phố HàNội hàng năm rất cao Từ năm 2012 đến năm 2017 huy động được

1.763.926 tỷ đồng vốn đầu tư phát triển, tình hình huy động vốn hàng năm tăngđều riêng năm 2016 bị giảm do nền kinh tế bị suy thoái, đến năm 2017 lại cóchiều hướng tăng lên, điều này được thể hiện ở bảng sau:

Bảng Vốn đầu tư phát triển hàng năm trên địa bàn TP Hà Nội

Năm Vốn đầu tư phát triển (tỷ đồng)

Nguồn: Tác giả xây dựng và tổng hợp

Hình Biểu đồ vốn đầu tư phát triển hàng năm

Vốn đầu tư trực tiếp nước nước ngoài từ năm 2010 đến năm 2017, tổng sốvốn đăng ký 8.021 triệu đô la Mỹ; tổng số vốn thực hiện là 11.490 triệu đô la

Mỹ, như vậy vốn thực hiện so với vốn kế hoạch là 1,43 %, năm 2010 vốn thựchiện là 4.270 triệu USD nhưng đến năm 2017 vốn thực hiện là 1.012 triệu USD tăng 23,7% (so với năm 2010) điều này được thể hiện chi tiết ở bảng sau:

Bảng Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) của Hà Nội

được cấp mới

Tổng vốn đăng ký(triệu USD)

Vốn thực hiện (triệu USD)

2012 2013 2014 2015 2016 2017

Nguồn: Niên giám thống kê thành phố Hà Nội 2017 [27]

Giá trị sản xuất ngành xây dựng theo giá hiện hành phân theo loại công trìnhđược thể hiện ở bảng sau:

Bảng Giá trị sản xuất ngành xây dựng hàng năm

ĐVT: Tỷ đồng

2010 2011 2015 2016 2017

Công trình nhà để ở 49.893 62.453 63.509 69.283 92.576 Công trình nhà không để ở 33.100 32.982 37.859 44.357 49.744 Công trình kỹ thuật dân dụng 38.241 50.875 75.917 85.361 84.533 Công trình xây dựng chuyên dụng 26.547 24.400 37.896 51.866 51.368

Nguồn: Niên giám thống kê thành phố Hà Nội 2017 [27]

Từ bảng trên ta thấy, với công trình nhà để ở thì giá trị xây dựng năm

2017 là 92.576 tỷ đồng tăng 185,55% so với năm 2010 là 49.893 tỷ đồng

Đầu tư phát triển đô thị xanh trong những năm gần đây được chính quyềnthành phố quan tâm đặc biệt Tại các kỳ họp Hội đồng nhân dân thành phố hàngnăm luôn được đưa ra thảo luận về đầu tư phát triển đô thị, nhu cầu về vốn,quản lý đầu tư phát triển đô thị, quản lý về vốn đầu tư sao cho hiệu quả, côngtác quy hoạch luôn được chú trọng, xây dựng đô thị xanh có trọng tâm, trọngđiểm nhưng phải phù hợp với phát triển đô thị chung của thành phố, đảm bảokiến trúc cảnh quan, bảo tồn văn hóa di sản, môi trường đô thị tốt, giao thông

và hạ tầng đô thị hài hòa, hợp lý, luôn đáp ứng nhu cầu dân cư đô thị

3 Thực trạng quản lý đầu tư phát triển một số đô thị xanh ở thành phố Hà Nội giai đoạn 2010 - 2017

10

Năm Phân lo ại công trình

3.1 Thực trạng ban hành chiến lược, quy hoạch, kế hoạch về phát triển đô thị xanh và đầu tư phát triển đô thị xanh

Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh đã được Chính phủ ban hành Quyếtđịnh số 1393/QĐ-TTg ngày 23/9/2012 của Thủ tướng Chính phủ đã chỉ rõ:

“Tăng trưởng xanh là sự nghiệp của toàn Đảng, toàn dân, các cấp chính quyền,các bộ, ngành, địa phương, các doanh nghiệp và các tổ chức xã hội…”

Tiếp đó là kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2014 -

2020 tại Quyết định số 403/QĐ-TTg ngày 20/3/2014 của Thủ tướng Chính phủ.Hiện tại đã rà soát, kiến nghị phát triển quy hoạch ngành xây dựng từ quanđiểm phát triển bền vững và xây dựng khung chính sách, kế hoạch tăng trưởngxanh ngành xây dựng giai đoạn 2014 - 2020 Bộ Xây dựng đã rà soát các kiếnnghị điều chỉnh quy hoạch tổng thể của ngành để đảm bảo phát triển bền vững,tiết kiệm tài nguyên nhiên liệu, kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất thải một cáchhiệu quả, xây dựng khung chính sách đô thị hóa xanh và kế hoạch tăng trưởngxanh của ngành xây dựng giai đoạn 2014 - 2020

Đô thị Hà Nội là trung tâm chính trị, hành chính, văn hóa của cả nước, pháttriển theo dạng lan tỏa Cấu trúc đô thị Hà Nội được xây dựng dựa trên các yếu

tố phát triển bền vững là sự kết nối đa cực, đa trung tâm, đa tầng bậc Mô hìnhkhông gian Thủ đô Hà Nội gồm đô thị hạt nhân và các đô thị vệ tinh Đô thị hạtnhân có dân số khoảng 0,45 triệu người, được mở rộng từ đô thị lõi lịch sử vềphía tây đến tuyến đường vành đai IV, về phía Bắc sông Hồng - Khu vực MêLinh, Đông Anh, Gia Lâm theo định hướng quy hoạch Chuỗi đô thị nằm dọcvành đai IV Đan Phượng - Hoài Đức - Hà Đông - Thường Tín sẽ xây dựng cáccông trình có mật độ cao, đặc biệt là kiến trúc cảnh quan cây xanh và mặt nước,

có hành lang xanh dọc sông Nhuệ Khu vực Long Biên, Gia Lâm phát triển khu

đô thị xanh, sinh thái (Vinhomes Riverside, Ecohome Phúc Lợi…) dịch vụ chấtlượng cao và hỗ trợ các ngành công nghiệp Đông Anh phát triển thương mại

11

giao dịch quốc tế, công nghiệp kỹ thuật cao, du lịch sinh thái, trường quay gắnliền với bảo tồn khu di tích Cổ Loa và đầm Vân Trì, trung tâm thể thao thànhphố Hà Nội Mê Linh là dịch vụ công nghiệp sạch, đa ngành, kỹ thuật cao Hình thành năm đô thị vệ tinh Hòa Lạc, Sơn Tây, Xuân Mai, Phú Xuyên - PhúMinh và Sóc Sơn với dân số từ 0,21 triệu người đến 0,75 triệu người trên một

đô thị Mỗi đô thị vệ tinh có chức năng riêng biệt hỗ trợ cho các đô thị vệ tinhkhác và đô thị trung tâm Hà Nội Các đô thị vệ tinh này đóng góp không nhỏvào sự phát triển của không gian xung quanh - Vùng Thủ đô Hà Nội, các đô thị

vệ tinh có một hoặc nhiều nhân tố chính, đặc thù riêng, nhà ở, đào tạo chấtlượng cao, công nghiệp, dịch vụ… Năm đô thị vệ tinh của Hà Nội có nhữngchức năng chính sau đối với thành phố: Đô thị vệ tinh Sơn Tây là đô thị vănhóa, lịch sử, di tích, du lịch sinh thái nghỉ dưỡng, phát triển tiểu thủ côngnghiệp, nông nghiệp sinh thái Ở đây còn có khu đại học tập trung quy mô lớnkhoảng 400 - 500 hecta nhằm ưu tiên các ngành nghề đào tạo về khoa học xãhội, văn hóa, nghệ thuật, du lịch và kinh tế Đô thị vệ tinh Hòa Lạc là đô thịkhoa học công nghệ, nghiên cứu và phát triển, khu công nghiệp công nghệ cao,nghỉ dưỡng và là khu trung tâm đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao Đô thị

vệ tinh Xuân mai là đô thị dịch vụ, công nghiệp, hỗ trợ phát triển tiểu thủ côngnghiệp, hệ thống làng nghề, là đô thị đại học hỗ trợ cho Hòa Lạc và dịch vụ cửangõ phía Tây Nam Hà Nội Đô thị vệ tinh Phú Xuyên là đô thị công nghiệp,kho tàng, đầu mối giao thông, các dịch vụ trung chuyển, tiếp nhận hàng hóalogistics, đầu mố chế biến và phân phối nông sản, đô thị sinh thái gắn với hệthống mặt nước, tạo cảnh quan đặc trưng, là trung tâm y tế khu vực phía namthành phố

Về chiến lược quy hoạch và phát triển nhà ở đô thị đạt 18 m2 sàn trên mộtngười, phát triển nhà ở theo hướng xanh - văn minh - hiện đại nhưng vẫn bảo

12

tồn được kiến trúc cảnh quan đô thị, hoàn thiện các cơ sở hạ tầng kỹ thuật, giaothông, cải thiện chất lượng môi trường đô thị

Quy hoạch mạng lưới y tế chăm sóc sức khỏe cộng đồng, thiết lập mạng lướibệnh viện đa khoa tại các quận huyện, đô thị vệ tinh, đô thị xanh – thông minh -sinh thái… trên cơ sở quy mô dân số từng khu vực

Xây dựng trung tâm văn hóa của thành phố Hà Nội tại quận Tây Hồ, trungtâm văn hóa quốc gia tại khu vực Sơn Đồng, Hoài Đức Tiếp tục hoàn thiện làngvăn hóa các dân tộc Việt Nam - đây là trung tâm giao lưu, giải trí, sinh hoạt vănhóa cộng đồng Xây dựng tượng đài Nguyễn Trãi tại Hà Đông, tượng đài chiếnthắng Cầu Giẽ tại Phú Xuyên

Đặc biệt là thành phố rất quan tâm chỉ tiêu đất xanh đạt khoảng 15 m2 trênngười, bảo vệ hệ thống kiến trúc cảnh quan các hệ thống cây xanh tại Sóc Sơn, Ba

Vì, Hương Tích và hệ thống sông hồ, kết nối công viên đô thị, công viên vui chơigiải trí

Trên cơ sở chiến lược phát triển, quy hoạch chung của thành phố thì chiếnlược quy hoạch phát triển các khu đô thị xanh luôn được chính quyền quan tâm,chú trọng Cụ thể, đầu tư phát triển đô thị xanh – thông minh – hiện đại đáp ứngcuộc cách mạng công nghiệp 4.0, điển hình là khu đô thị xanh VinhomesRiverside Long Biên, Khu đô thị xanh Gamuda Gardens, Khu đô thị xanh TheManor Park Đại Kim, Khu đô thị xanh The Manor Park Đại Kim, Khu đô thị xanh

Hà Nội Gardens City, EcoHome Phúc Lợi, Khu đô thị xanh Vinhomes GardeniaCầu Diễn, Khu đô thị xanh Vinhomes Gadenia Mỹ Đình, Khu đô thị xanhPentstudio Tây Hồ… từ đó lên kế hoạch cụ thể để thực hiện quản lý đầu tư pháttriển đô thị xanh theo chủ trương của chính quyền thành phố

Chiến lược thực hiện quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh thông qua cácviệc quản lý cơ chế chính sách để thực hiện kế hoạch bao gồm: quản lý chính sách

13

phát triển hạ tầng đô thị, quản lý chính sách đất đai đô thị, quản lý chính sách nhà

ở đô thị, các công trình văn hóa, thể dục thể thao, các khu công viên vui chơi giảitrí, quản lý chính sách nguồn lực lao động đô thị, quản lý chính sách môi trường

đô thị, hệ thống cấp thoát nước, xử lý nước thải đô thị… để đạt được hiệu quả caonhất

3.2 Thực trạng thực hiện cơ chế, chính sách về quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh ở Hà Nội

Chính quyền thành phố chưa nhận thức sâu sắc vai trò quan trọng của chính

sách đầu tư phát triển đô thị xanh góp phần tích cực vào việc xây dựng Thủ đôvăn minh, hiện đại và bền vững

Nhận thức được tầm quan trọng của việc đầu tư phát triển đô thị trong sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hóa đất nước, Đại hội toàn quốc lần thứ XIIcủa Đảng Cộng sản Việt Nam đã chỉ rõ trong Nghị quyết: “Đổi mới cơ chế,chính sách, kiểm soát chặt chẽ quá trình phát triển đô thị theo quy hoạch và kếhoạch Từng bước hình thành hệ thống đô thị có kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiệnđại và thân thiện với môi trường, gồm một số đô thị lớn, nhiều đô thị vừa vànhỏ liên kết và phân bố hợp lý trên các vùng Nâng cao chất lượng, tính đồng

bộ và năng lực cạnh tranh của các đô thị, chú trọng phát huy vai trò, giá trị đặctrưng của các đô thị tạo động lực phát triển kinh tế của đất nước, của các vùng

Để thể chế hóa sự lãnh đạo của Đảng, Chính phủ đã ban hành chương trìnhhành đông thực hiện Nghị quyết của Đại hội toàn quốc lần thứ XII của ĐảngCộng sản Việt Nam trong đó đề ra nhiệm vụ: “…Đổi mới cơ chế chính sách,phát triển đô thị theo hướng đồng bộ, hiện đại, bền vững, thân thiện với môitrường, ứng phó với biến đổi khí hậu…” Từ chương trình hành động này nênnhững năm gần đây các Bộ ngành đã tham mưu xây dựng để Chính phủ trìnhQuốc hội ban hành hoặc sửa đổi, bổ sung một số luật liên quan đến công tác

14

đầu tư xây dựng và phát triển đô thị gồm: Luật Xây dựng, Luật Đầu tư công,Luật Đầu tư, Luật Nhà ở, Luật Kinh doanh bất động sản, Luật Đất đai Cácquy định này đã hình thành một khung pháp lý quy định thống nhất, đơn giảnhóa cho toàn bộ công tác đầu tư phát triển đô thị Tuy nhiên, quản lý đầu tưphát triển đô thị xanh là cần có sự liên kết, phối hợp chặt chẽ giữa nhiều ngành,nhiều lĩnh vực khác nhau như quy hoạch đô thị, đất đai, tài chính, đầu tư xâydựng, hạ tầng kỹ thuật, môi trường và quản lý hành chính, dân cư…

Nhưng thực tế thì chưa có văn bản cụ thể về đầu tư phát triển đô thị xanh nêndẫn đến việc chồng chéo trong quản lý, hoạch định chính sách Hà Nội có nhiềuđơn vị tham gia quản lý nhà nước về đầu tư phát triển đô thị nói chung, đô thịxanh nói riêng: Sở Quy hoạch - Kiến trúc, sở Xây dựng, sở Tài nguyên và môitrường, sở Tài Chính, sở Giao thông công chính… nhưng giữa các đơn vị này lạikhông có phân định trách nhiệm rõ ràng, và chưa có cơ chế phối hợp dẫn đến sựchồng chéo trong quản lý của các cấp chính quyền và các cơ quan chuyên môn Năng lực các nhà quản lý đầu tư khu đô thị xanh chưa được đào tạo bài bản,các nhà quản lý chưa thống nhất được quan điểm chung mà đại đa số mang tínhcục bộ, chưa thực sự quan tâm đến lợi ích của các khu đô thị lân cận, còn ràokín, không thống nhất được việc quản lý khu đô thị xanh với chính quyền địaphương (UBND các phường) chưa chuyên nghiệp, lực lượng chuyên môn cònthiếu và yếu lại phải giải quyết khối lượng công việc lớn do đó không đáp ứngđược yêu cầu công việc hiện tại Mô hình quản lý các khu đô thị chưa mang lạihiệu quả cao, chưa tập trung vào một mối, thiếu tính đồng nhất trong quản lý:

Sở Xây dựng thì quản lý cấp phép xây dựng, sở Quy hoạch - Kiến trúc thì quản

lý việc quy hoạch và quyết định đầu tư, phường sở tại thì quản lý về hành chính

và xây dựng trên địa bàn… như vậy rất chồng chéo không tập trung nên chưamang lại hiệu quả cao

15

Cùng với việc quản lý của chính quyền thì cộng đồng dân cư chưa tích cựctham gia nên công tác quản lý đầu tư phát triển đô thị chưa mang lại hiệu quảcao

Các văn bản pháp luật hiện hành chưa quy định và điều chỉnh đầy đủ quá trình hình thành, đầu tư xây dựng và kiểm soát phát triển đô thị; quyền, nghĩa vụ

và trách nhiệm của các cơ quan Nhà nước, pháp nhân, cá nhân trong quản lý đầu

tư phát triển đô thị nói chung, đô thị xanh nói riêng

Chính quyền thành phố Hà Nội chưa thực hiện tốt quản lý đầu tư phát triển đôthị nói chung, đô thị xanh nói riêng, do thiếu một số văn bản quy định, việc phâncấp quản lý chưa được rõ ràng, cụ thể nên chưa tạo ra một thể thống nhất từtrung ương đến địa phương, từ chính quyền thành phố đến chính quyền các quận(huyện)

Hiện tại thành phố cũng chưa có cơ chế chính sách thu hút đầu tư phát triển đôthị xanh được cụ thể rõ ràng, bên cạnh đó chưa tạo điều kiện cho môi trườngđầu tư, chưa thu hút được nguồn vốn đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp tưnhân…

Hiện tại thành phố chưa có định hướng, quy hoạch tổng thể, chiến lược,chương trình phát triển đô thị xanh và kế hoạch; tạo lập các khu đô thị pháttriển theo hướng xanh, văn minh, có hệ thống hạ tầng đô thị phát triển đồng bộ,hiện đại, thân thiện với môi trường; bổ sung hành lang pháp lý cho việc quản lýđầu tư phát triển đô thị xanh đáp ứng yêu cầu chủ động ứng phó biến đổi khíhậu, tiết kiệm năng lượng, xây dựng đô thị xanh - văn minh - hiện đại, đô thịsinh thái; đa dạng hóa các nguồn lực phát triển đô thị Cần đưa ra chính sáchhướng tới mục tiêu giải quyết những vấn đề bất cập nổi bật hiện nay trong côngtác quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh Cụ thể: Thứ nhất là chính sách pháttriển đô thị phải theo định hướng, chiến lược, quy hoạch và kế hoạch của Chính

16

phủ và Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội Thứ hai là chính sách phát triển hạtầng đô thị đồng bộ Thứ ba là chính sách quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh.Thứ tư là chính sách phát triển đô thị theo hướng xanh, bền vững thông quaviệc chủ động ứng phó biến đổi khí hậu, tiết kiệm năng lượng, xanh, sinh thái.Thứ năm là chính sách đa dạng hóa và sử dụng hiệu quả nguồn lực cho pháttriển đô thị xanh Thứ sáu là chính sách tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước

về phát triển đô thị xanh theo hướng văn minh, hiện đại và bền vững Với cácchính sách nêu trên kỳ vọng sẽ giúp cho Thủ đô hạn chế mặt trái và phát huynhững lợi thế của việc quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh bền vững cũng nhưtrong việc hội nhập quốc tế (Xem phụ lục 7 và phụ lục 9 về kết quả khảo sátđiều tra)

3.3 Thực trạng tổ chức bộ máy thực thi quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh của thành phố Hà Nội

Hệ thống điều hành của chính quyền thành phố Hà Nội bao gồm:

Đứng đầu là UBND thành phố Hà Nội, tiếp đó là các cơ quan chuyên môn như

Sở Kế hoạch đầu tư, Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng, Sở Tài chính…,UBND các quận, huyện, thị xã và các ban ngành, đơn vị trực thuộc được thể

hiện như sau:

17

Nguồn: Cổng thông tin điều hành UBND thành phố Hà Nội [102]

Hình Sơ đồ hệ thống chính quyền thành phố Hà Nội

Cán bộ công chức trong bộ máy quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh baogồm cán bộ chuyên trách của UBND thành phố Hà Nội, cán bộ các sở banngành có liên quan: Sở Quy hoạch - Kiến trúc, Sở Xây dựng, Sở Kế hoạch đầu

tư, Sở Giao thông vận tải, Sở Tài chính… ngoài ra còn có các cán bộ thanh tra,kiểm tra, giám sát việc thực hiện quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh có hiệuquả không? Có hợp lý không?

3.4 Thực trạng kiểm tra, giám sát việc thực thi quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh

Công tác kiểm tra, giám sát việc quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh phải dựavào các quy định của Chính phủ, Bộ Xây dựng và UBND thành phố Hà Nội

18

Việc kiểm tra giám sát của các sở ban ngành, UBND thành phố đôi khi vẫnchưa được chú trọng, mang tính hình thức, chưa quyết liệt

Công tác kiểm tra giúp nhà quản lý phát hiện các sai sót, các ách tắc của tổchức trong quá trình quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh để có các giải pháp,

xử lý, điều chỉnh, tận dụng các nguồn lực để sớm đưa ra hệ thống đến mục tiêu.Công tác kiểm tra nhằm chủ động ngăn chặn các nhầm lẫn, sai phạm xảy ra trong quá trình quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh Công tác kiểm tra ở nhiềukhâu, nhiều yếu tố, nhiều người mà nhà quản lý ngăn chặn được khả năng hoạtđộng sai sót của hệ thống quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh Thực tế hiệnnay công tác kiểm tra giám sát không thường xuyên, còn tình trạng buông lỏng.Bên cạnh đó chưa ứng dụng mạnh mẽ các công nghệ thông tin vào việc kiểmtra, giám sát đầu tư phát triển đô thị xanh

Bên cạnh đó việc kiểm tra, giám sát của các tổ chức xã hội và giám sát cộngđồng đến quản lý đầu tư phát triển đô thị xanh hết sức quan trọng cụ thể là việcthực hiện quy chế giám sát cộng đồng theo quyết định số 80/2005/QĐ-TTg củaThủ tướng Chính phủ về việc ban hành Quy chế giám sát đầu tư cộng đồng Công tác kiểm tra, giám sát đầu tư phát triển đô thị xanh của thành phố Hà Nộiđược đổi mới và hoàn thiện, đề cao vai trò quản lý của các chủ thể, tăng cườngcông tác thanh tra, kiểm tra, giám sát nhằm ngăn chặn, phòng ngừa chấn chỉnh

và xử lý các sai phạm để việc quản lý đúng theo quy định Cơ chế, chính sách

về kiểm tra, giám sát việc đầu tư phát triển đô thị nói chung, đầu tư phát triển

đô thị xanh nói riêng ngày càng được đổi mới và hoàn thiện, nâng cao vai trò vàtrách nhiệm chính quyền thành phố, cụ thể là các sở: Quy hoạch - Kiến trúc,Xây dựng, Giao thông vận tải, Tài chính Chính quyền thành phố Hà Nội ngàycàng tăng cường công tác giám sát, thanh tra, kiểm tra, kiểm toán nhằm có biện

19

pháp phòng ngừa những sai phạm, phát hiện và xử lý kịp thời để không xảy rahậu quả nghiêm trọng

Nhiệm vụ cụ thể của chính quyền thành phố Hà Nội trong việc quản lý đầu tưphát triển đô thị xanh, kiểm tra, giám sát và đánh giá hiệu quả đầu tư như sau:

- Sở Quy hoạch - Kiến trúc giúp UBND thành phố Hà Nội quản lý nhà nước

về lĩnh vực quy hoạch xây dựng, kiến trúc và phê duyệt quy hoạch xây dựng,kiến trúc theo đúng các tiêu chí đảm bảo hoạt động đầu tư và phát triển thànhphố Có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra và tổ chức thực hiện các quy chuẩn,tiêu chuẩn về quy hoạch xây dựng, kiến trúc, các quy định về lập, thẩm định,phê duyệt các loại đồ án quy hoạch xây dựng, quy hoạch đô thị của toàn thànhphố Tổ chức lập, thẩm định quy chế quản lý quy hoạch, kiến trúc đô thị thuộcthẩm quyền phê duyệt và ban hành của UBND thành phố Hà Nội; hướng dẫn,kiểm tra, giám sát việc thực hiện quy hoạch, kiến truchs đô thị sau khi cấp cóthẩm quyền phê duyệt và ban hành Có trách nhiệm hướng dẫn các chủ đầu tưtrong việc tổ chức lập các đồ án quy hoạch xây dựng thuộc thẩm quyền phêduyệt của UBND thành phố Hà Nội Quản lý và tổ chức thực hiện các quyhoạch xây dựng đã được phê duyệt trên địa bàn Thành phố theo phân cấp, baogồm: Tổ chức công bố, công khai các quy hoạch xây dựng; quản lý hồ sơ cácmốc giới, chỉ giới xây dựng, cốt xây dựng; cấp giấy phép, chứng chỉ quy hoạchxây dựng; giới thiệu địa điểm xây dựng và hướng tuyến công trình hạ tầng kỹthuật; cung cấp thông tin về quy hoạch, kiến trúc Xây dựng và quản lý cơ sở

dữ liệu về quy hoạch xây dựng, kiến trúc trên địa bàn Thành phố Hà Nội

- Sở Kế hoạch và Đầu tư là cơ quan quản lý nhà nước về kế hoạch và đầu tưbao gồm việc tổng hợp quy hoạch phát triển kinh tế xã hội, tổ chức thực hiện và

đề xuất quy chế, chính sách quản lý kinh tế - xã hội trên địa bàn thành phố HàNội, đầu tư trong nước, đầu tư nước ngoài, nguồn vốn ODA, vốn vay ưu đãicủa các nhà tài trợ, nguồn viện trợ phi chính phủ… thực hiện về giám sát, đánh

20

giá đầu tư hàng năm, có trách nhiệm tổng hợp về việc thực hiện các nhiệm vụkiểm tra, giám sát, đánh giá hiệu quả đầu tư, báo cáo định kỳ theo quy định choUBND thành phố Hà Nội về tiến độ, kế hoạch đầu tư

- Sở Tài chính là cơ quan chuyên môn thuộc UBND thành phố Hà Nội, thựchiện chức năng tham mưu, giúp UBND thành phố Hà Nội quản lý nhà nước vềtài chính; ngân sách nhà nước; thuế, phí, lệ phí và thu khác của ngân sách nhànước; tài sản nhà nước; các quỹ tài chính nhà nước; đầu tư tài chính; tài chínhdoanh nghiệp; kế toán; kiểm toán độc lập; lĩnh vực giá và các hoạt động dịch vụtài chính tại địa phương theo quy định của pháp luật Tham mưu với UBNDthành phố về chiến lược thu hút, huy động, sử dụng vốn đầu tư ngắn hạn, dàihạn trong và ngoài nước; xây dựng các chính sách, biện pháp điều phối và nângcao hiệu quả sử dụng nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) trên địabàn Giúp UBND thành phố quản lý nhà nước về tài chính đối với các chươngtrình, dự án ODA trên địa bàn Xây dựng dự toán và phương án phân bổ dựtoán chi đầu tư phát triển hàng năm; chủ trì phối hợp với cơ quan có liên quan

bố trí các nguồn vốn khác có tính chất đầu tư trình UBND thành phố quyếtđịnh Phối hợp với Sở Kế hoạch và Đầu tư trình UNBD thành phố quyết địnhphân bổ vốn đầu tư, danh mục dự án đầu tư có sử dụng vốn ngân sách; kếhoạch điều chỉnh phân bổ vốn đầu tư trong trường hợp cần thiết; xây dựng kếhoạch điều chỉnh, điều hòa vốn đầu tư đối với các dự án đầu tư từ nguồn ngânsách của thành phố Tham gia về chủ trương đầu tư; thẩm tra, thẩm định, thamgia ý kiến theo thẩm quyền đối với các dự án đầu tư do thành phố quản lý.Kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch vốn đầu tư, tình hình quản lý, sử dụngvốn đầu tư, quyết toán vốn đầu tư thuộc ngân sách của chủ đầu tư, tình hìnhkiểm soát thanh toán vốn đầu tư của KBNN Tổ chức thẩm tra quyết toán vốnđầu tư dự án hoàn thành, trình Chủ tịch UBND thành phố phê duyệt đối với các

dự án thuộc thẩm quyền Thẩm tra, phê duyệt quyết toán các dự án đầu tư bằngnguồn vốn sự nghiệp có tính chất đầu tư xây dựng cơ bản của thành phố theo

21

quy định Tổng hợp, phân tích tình hình huy động và sử dụng vốn đầu tư, đánhgiá hiệu quả quản lý, sử dụng vốn đầu tư, quyết toán vốn đầu tư của thành phố,báo cáo UBND thành phố và Bộ Tài chính theo quy định Tham mưu choUBND thành phố về kế hoạch vốn hàng năm, hướng dẫn việc quản lý vốn đầu

tư, đánh giá hiệu quả của vốn đầu tư phát triển đô thị nói chung, đầu tư pháttriển đô thị xanh nói riêng

Sở Xây dựng là cơ quan chuyên môn có chức năng quản lý nhà nước về cáclĩnh vực hoạt động đầu tư xây dựng, phát triển đô thị, hạ tầng kỹ thuật đô thị vàkhu công nghiệp, khu kinh tế, khu công nghệ cao, khu công nghệ cao, chiếusáng, công viên, cây xanh đô thị… chịu sự hướng dẫn kiểm tra chuyên mônnghiệp vụ của Bộ Xây dựng Lập và thẩm định phê duyệt các dự án đầu tư xâydựng, theo dõi và giám sát hoạt động tổng thể đầu tư xây dựng trên toàn địa bànthành phố Hà Nội Sở Xây dựng còn tổ chức lập các chương trình phát triển đôthị toàn thành phố và cho từng đô thị trên địa bàn thành phố Hà Nội, đảm bảophù hợp với chiến lược quy hoạch tổng thể phát triển hệ thống đô thị quốc gia.Xây dựng các cơ chế, chính sách, giải pháp nhằm thu hút và huy động cácnguồn lực để đầu tư xây dựng và phát triển đô thị đồng bộ, các khu đô thị mới,các chính sách, giải pháp quá trình đô thị hóa, các mô hình quản lý đô thị,khuyến khích phát triển các dịch vụ công trong phát triển đô thị, phát triển đôthị ứng phó với biến đổi khí hậu, kế hoạch hành động quốc gia về tăng trưởngxanh, cải thiện môi trường đô thị, nâng cao năng lực quản lý đô thị, các dự ánđầu tư phát triển đô thị đặc biệt là đầu tư phát triển đô thị xanh…

Công tác kiểm tra giám sát cần phải mang tính khách quan, chính xác, cần có độ

da dạng, hợp lý, kiểm tra có trọng tâm, trọng điểm Kiểm tra một cách kháchquan là phải dựa vào các chuẩn mực quy định của nhà nước cũng như các quyđịnh của thành phố Hà Nội Kiểm tra chính xác là hiệu quả của việc điều chỉnh

Để công tác kiểm tra đạt hiệu quả cần kiểm tra theo mẫu, kiểm tra toàn bộ, kiểm

22