Quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tại tỉnh kon tum

Đó cũng chính là cơ sở và sự cần thiết để tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài “Quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tại tỉnh Kon Tum” làm Luận văn Thạc sỹ với

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ

NGUYỄN BẢO TÂN

QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI CÁC DOANH NGHIỆP THUỘC KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN

TẠI TỈNH KON TUM

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ

Mã số: 60 34 04 10

Đà Nẵng - Năm 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm Thông tin – Học liệu, Đại học Đà Nẵng;

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, Đại học Đà Nẵng

MỞ ĐẦU

1 Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu

Quản lý thuế là một trong những nội dung quan trọng trong quản lý nhà nước về kinh tế Giống như các hoạt động quản lý nhà nước khác, quản lý thuế hướng các đối tượng được quản lý thực hiện đúng các quy định của nhà nước, góp phần nâng cao hiệu quả thu cho ngân sách nhà nước, đồng thời khuyến khích sản xuất kinh doanh phát triển, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, nâng cao ý thức tự giác nộp thuế cho đối tượng nộp thuế

Sau hơn 30 năm tiến hành công cuộc đổi mới, Đảng và nhà nước ta từng bước đã đánh giá, thừa nhận ngày càng rõ ràng, chính xác hơn, xứng tầm hơn về vị thế, tầm quan trọng của Kinh tế tư nhân trong nền kinh tế nước ta Tại Hội nghị Trung ương 5 khóa XII, Đảng

ta đã ban hành Nghị quyết số 10/NQ-TW về “phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” Chính vì vậy quản lý thuế trong giai đoạn hiện nay đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân là hết sức quan trọng

Đối với tỉnh Kon Tum cũng vậy, vai trò của doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân đang ngày càng nâng lên, có tác động

và ảnh hưởng đến phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Vì vậy, tập trung nghiên cứu làm rõ luận cứ, nội hàm, phương thức cũng như đánh giá, phân tích thực tiễn quản lý thuế đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân trên địa bàn tỉnh là rất thiết thực Đó cũng chính là cơ sở và sự cần thiết để tôi lựa chọn nghiên cứu đề tài

“Quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư

nhân tại tỉnh Kon Tum” làm Luận văn Thạc sỹ với mong muốn hệ

thống hóa các lý luận cơ bản về công tác quản lý thuế và đề xuất một

số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tại tỉnh Kon Tum

2 Mục tiêu nghiên cứu

Mục tiêu của nghiên cứu là tìm kiếm và đề xuất các giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tại tỉnh Kon Tum góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước của tỉnh trong thời gian tới

Để đạt được mục tiêu trên, luận văn xác định triển khai các nhiệm vụ nghiên cứu sau:

- Làm rõ lý luận về vấn đề quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân, các nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý này

- Đánh giá thực trạng quản lý thuế doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân ở tỉnh Kon Tum trong thời gian qua

- Đề xuất các giải pháp và kiến nghị nhằm hoàn thiện và tăng cường công tác quản lý thuế doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân của tỉnh Kon Tum

3 Câu hỏi nghiên cứu

Trong quá trình thực hiện các nhiệm vụ trên, Luận văn giải quyết các câu hỏi nghiên cứu sau đây:

- Quản lý thuế bao gồm những nội dung gì? Các tiêu chí đánh giá và các nhân tố ảnh hưởng kết quả quản lý thuế này như thế nào? Đặc trưng của doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tác động đến công tác quản lý thuế?

- Thực trạng công tác quản lý thuế doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tại tỉnh Kon Tum hiện nay diễn ra như thế nào?

- Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tại tỉnh Kon Tum hiện là gì?

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

- Đối tượng nghiên cứu: Các vấn đề lý luận và thực tiễn quản

lý thuế doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân của tỉnh Kon Tum

- Phạm vi nghiên cứu: Nội dung quản lý thuế doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân ở tỉnh Kon Tum được nghiên cứu giới hạn trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của chính quyền địa phương cấp tỉnh tại Việt Nam Thực trạng quản lý thuế doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân ở tỉnh Kon Tum được đánh giá thông qua dữ liệu thực tế giai đoạn 2012 - 2017

5 Phương pháp nghiên cứu

- Phương pháp khảo sát, thu thập dữ liệu

+ Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Thông qua các thông

tin thu thập từ các cơ quan quản lý nhà nước của tỉnh có liên quan như Cục thuế tỉnh Kon Tum, Hội đồng nhân dân tỉnh, Ban Kinh tế - Ngân sách, Ủy ban nhân dân tỉnh, một số dữ liệu đã thu thập như: Báo cáo tình hình thực hiện nhiệm vụ kinh tế - xã hội, an ninh, quốc phòng trên địa bàn tỉnh giai đoạn 2012 – 2017; Số liệu quản lý thu thuế doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh từ năm 2012 đến năm 2017 Bên cạnh đó, đề tài còn sử dụng các kết quả đã được công bố như sách, báo, tài liệu, các website liên quan đến quản lý thuế

+ Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp:

Khảo sát, phỏng vấn cá nhân trong các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân về công tác quản lý thuế tại tỉnh Kon Tum qua phiếu phỏng vấn chuẩn bị sẵn

- Phương pháp xử lý, phân tích số liệu:

+ Phương pháp so sánh: So sánh một số nội dung, kết quả

thực hiện trong công tác quản lý thuế qua các năm Mục đích của

phương pháp nhằm tìm hiểu những kết quả trên thực tế của công tác

quản lý thuế ở tỉnh hiện nay

+ Phương pháp thống kê mô tả: Mô tả và trình bày thực trạng quản lý thuế trên địa bàn tỉnh Kon Tum trên cơ sở những số liệu về nguồn thu, kết quả công tác quản lý thuế, , từ đó phân tích và tổng hợp số liệu làm rõ những ưu điểm và hạn chế của vấn đề để có thể đưa ra giải pháp quản lý hữu hiệu nhất

6 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của đề tài

Việc hệ thống hoá các cơ sở lý luận có liên quan góp phần phát triển, bổ sung thêm những lý luận cơ bản về công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tại địa phương

Các đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân của tỉnh Kon Tum giai đoạn

2012 - 2017 và những đề xuất giải pháp hoàn thiện quản lý thuế đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân của tỉnh Kon Tum là nguồn tài liệu tham khảo đối với các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan

7 Bố cục luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn bao gồm các nội dung chủ yếu thể hiện ở ba chương sau:

Chương 1: Cơ sở lý luận về công tác quản lý thuế trong nền kinh tế

Chương 2: Thực trạng quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân của tỉnh Kon Tum

Chương 3: Giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân của tỉnh Kon Tum

8 Tổng quan tài liệu

Trong quá trình nghiên cứu đề tài, tôi tìm thấy rất nhiều các

đề tài, luận án tiến sỹ, luận văn thạc sỹ nghiên cứu về vấn đề quản lý thuế nhưng hầu hết đều chỉ đề cập chung chung, trong khi đó đề tài nghiên cứu quản lý thuế đối với doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế

tư nhân rất ít Vì vậy tôi hi vọng đề tài Quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân tại tỉnh Kon Tum của tôi

sẽ đem lại cái nhìn mới, cụ thể hơn về công tác quản lý thuế đối với các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân của nước ta hiện nay

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ TRONG

NỀN KINH TẾ 1.1 KHÁI NIỆM VỀ THUẾ VÀ QUẢN LÝ THUẾ

1.1.1 Khái niệm về Thuế

- Đặc điểm thuế

- Vai trò của thuế

- Phân loại thuế

- Các chính sách thuế chủ yếu áp dụng đối với doanh nghiệp: Theo quy định, các doanh nghiệp nộp 04 loại thuế phổ biến

là: Thuế môn bài, thuế giá trị gia tăng, thuế thu nhập các nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp Ngoài ra, các doanh nghiệp phải nộp thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế xuất nhập khẩu, thuế tài nguyên, nếu hoạt động

ở các lĩnh vực thuộc diện chịu thuế

1.1.2 Khái niệm quản lý thuế

Quản lý thuế là hoạt động quản lý của các cơ quan có thẩm quyền của nhà nước nhằm tập trung các nguồn lực từ các đối tượng nộp thuế theo đúng quy định của pháp luật; là hoạt động quản lý

doanh nghiệp trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế đối với Ngân sách Nhà nước; là quá trình tổ chức, triển khai thực hiện hệ thống chính sách thuế của cơ quan thuế và các đối tượng liên quan Quản lý thuế gắn kết các yếu tố của hệ thống thuế, gồm: chính sách thuế, pháp luật thuế; cơ quan quản lý thuế; Đối tượng nộp thuế và yếu tố môi trường

Đặc điểm quản lý thuế

Vai trò quản lý thuế

Nguyên tắc quản lý thuế

Các nhân tố tác động đến quản lý thuế

- Thứ nhất, nhân tố thuộc Chính phủ, Quốc hội

- Thứ hai, nhân tố thuộc cơ quan thuế

- Thứ ba, nhân tố thuộc về đối tượng nộp thuế

- Thứ tư, các nhân tố khác

Các chỉ tiêu đánh giá kết quả quản lý thuế

- Kết quả thực hiện dự toán thu thuế là chỉ tiêu quan trọng

nhất để đánh giá kết quả công tác thuế tại địa bàn

- Quản lý đối tượng nộp thuế, doanh thu, thu nhập chịu thuế:

Quản lý đối tượng nộp thuế là khâu đầu tiên trong quá trình quản lý thuế; Doanh thu và thu nhập là cơ sở quan trọng để xác định số thuế phải nộp, cơ quan thuế phải nắm bắt đầy đủ thông tin về đối tượng nộp thuế để có cơ sở xác định mức thuế

- Chỉ tiêu số thuế nợ đọng: Chống nợ đọng thuế là công việc

thường xuyên của cơ quan thuế Để chống nợ đọng thuế có hiệu quả

cơ quan thuế tiến hành phân loại nợ thuế thành các nhóm: Nợ khó thu, Nợ chờ xử lý và Nợ có khả năng thu

- Chỉ tiêu thanh tra, kiểm tra thuế

- Chỉ tiêu thể hiện sự hài lòng của đối tượng nộp thuế: Việc

quản lý thuế thu được thuế đồng thời phải có được sự hài lòng của

người nộp thuế

1.2 NỘI DUNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ TRONG NỀN KINH TẾ

1.2.1 Lập dự toán thu thuế

Lập dự toán thu thuế là việc tính toán xác định các chỉ tiêu tổng hợp, chi tiết về số thuế thu trong năm kế hoạch và các biện pháp

để tổ chức thực hiện các chỉ tiêu đó Quy trình lập dự toán thuế gồm

03 bước:

Bước 1, Hướng dẫn lập và giao sổ kiểm tra về dự toán thuế

Bước 2, Lập và tổng hợp dự toán thuế

Bước 3, Quyết định và giao dự toán chính thức

1.2.2 Tuyên truyền, hỗ trợ người nộp thuế

Tuyên truyền, hỗ trợ về thuế là các hoạt động của cơ quan thuế nhằm triển khai, phổ biến chính sách thuế, thông tin, hướng dẫn

để đối tượng nộp thuế hiểu biết đầy đủ các qui định về chính sách thuế và các thủ tục hành chính thuế ; Góp phần nâng cao nhận thức, đạo đức kinh doanh, khuyến khích đối tượng nộp thuế chấp hành tốt chính sách thuế, giảm sai sót do thiếu hiểu biết từ đó giảm chi phí

hành chính thuế, chi phí thanh tra, cưỡng chế thuế

1.2.3 Kê khai, kế toán thuế

Đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế

* Miễn thuế, giảm thuế

Quản lý thông tin về người nộp thuế

* Hệ thống thông tin về người nộp thuế

* Xây dựng, thu thập, xử lý và quản lý hệ thống thông tin về người nộp thuế

Xử lý vi phạm pháp luật về thuế

* Các hành vi vi phạm pháp luật về thuế của người nộp thuế

* Nguyên tắc, thủ tục xử phạt vi phạm pháp luật về thuế

1.2.4 Quản lý nợ và cưỡng chế nợ thuế

Quản lý nợ thuế và tính phạt chậm nộp tiền thuế, tiền phạt

- Xây dựng chỉ tiêu thu tiền thuế nợ

- Đôn đốc thu và xử lý tiền thuế nợ

Thủ tục xóa nợ tiền thuế, tiền phạt

* Trường hợp được xóa nợ tiền, tiền phạt

* Hồ sơ xóa nợ tiền thuế, tiền phạt

* Trách nhiệm trong việc tiếp nhận và giải quyết hồ sơ xóa

nợ tiền thuế, tiền phạt

Cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế

* Trường hợp bị cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế

* Biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế

* Thẩm quyền quyết định cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế

1.2.5 Kiểm tra thuế, thanh tra thuế

Kiểm tra thuế, thanh tra thuế

* Nguyên tắc kiểm tra thuế, thanh tra thuế

* Xử lý kết quả kiểm tra thuế, thanh tra thuế

* Kiểm tra thuế tại trụ sở cơ quan quản lý thuế

* Kiểm tra thuế tại trụ sở của người nộp thuế

* Các trường hợp thanh tra thuế

* Thời hạn thanh tra thuế

Giải quyết khiếu nại, tố cáo, khởi kiện về thuế

* Khiếu nại, tố cáo

1.3.1 Khái niệm doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân

Khu vực kinh tế tư nhân

Khu vực kinh tế tư nhân là một bộ phận trong nền kinh tế thị trường; được hình thành dựa trên nền tảng sở hữu tư nhân về tư liệu sản xuất và lợi ích cá nhân; Bao gồm các thành phần kinh tế là: kinh

tế cá thể, tiểu chủ, tư bản tư nhân; Các hình thức tổ chức kinh tế trong khu vực kinh tế tư nhân là hộ kinh doanh cá thể và các loại hình doanh nghiệp, bao gồm: doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và công ty hợp danh

Doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân

Các loại hình doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân gồm: doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần và công ty hợp danh

* Doanh nghiệp tư nhân

* Công ty trách nhiệm hữu hạn

* Công ty cổ phần

* Công ty hợp danh

1.3.2 Vai trò của doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân trong phát triển kinh tế

1.3.3 Đặc điểm của doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế

tư nhân ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế

Thứ nhất, đa số là doanh nghiệp vừa và nhỏ, mới được thành

lập

Thứ hai, chưa có ý thức tự nguyện cao trong việc đăng ký

thuế và nộp thuế

Thứ ba, tính năng động cao, dẫn đến tình trạng lách luật,

trốn thuế, tránh thuế của đối tượng này cao hơn các đối tượng khác

CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP THUỘC KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN CỦA TỈNH

KON TUM 2.1 ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN, TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI TỈNH KON TUM

2.1.1 Điều kiện tự nhiên

2.1.2 Tình hình kinh tế - xã hội

2.1.3 Khái quát về các doanh nghiệp thuộc khu vực kinh

tế tư nhân tại tỉnh Kon Tum

Theo số liệu thống kê, đến cuối năm 2017, toàn tỉnh có 1347 doanh nghiệp, trong đó doanh nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân chiếm tỷ lệ 98,37% với 1325 doanh nghiệp, cụ thể: có 218 doanh nghiệp kinh tế tư nhân, 992 công ty TNHH, 115 công ty cổ phần và không có công ty hợp danh

2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THUẾ ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP THUỘC KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN CỦA TỈNH KON TUM

2.2.1 Lập dự toán thu thuế

Dự toán thu thuế liên tục tăng trong nhiều năm đã tạo áp lực lớn cho công tác quản lý thuế, việc áp đặt dự toán dẫn đến xu hướng cưỡng chế tuân thủ thuế, cơ quan thuế các cấp phải bám sát nhiệm vụ hoàn thành dự toán thu do đó tập trung chủ yếu vào hoạt động kiểm tra, thu nợ thuế mà ít coi trọng hoạt động hỗ trợ và tìm hiểu đặc điểm của Doanh nghiệp

2.2.2 Tuyên truyền, hỗ trợ doanh nghiệp

Trung bình mỗi năm, cơ quan thuế tổ chức gần 14 lớp tập huấn, cuộc hội nghị đối thoại Tiếp nhận và trả lời bằng văn bản hơn

20 trường hợp vướng mắc về chính sách thuế mỗi năm Phối hợp với Đài Truyền hình tỉnh Kon Tum thực hiện được 13 chuyên mục “thuế

và cuộc sống” Cục thuế đã ban hành Công văn hướng dẫn việc thực hiện tiếp nhận và trả lời vướng mắc về thuế qua Email gửi người nộp thuế biết để thực hiện; Thông báo về việc thực hiện thông báo 02 bước đối với hồ sơ khai thuế điện tử của người nộp thuế Tích cực hỗ trợ người nộp thuế trong việc thực hiện đăng ký thuế, khai thuế, quyết toán thuế; miễn thuế, giảm thuế; hoàn thuế; về hoá đơn, chứng

từ, hạch toán kế toán

2.2.3 Kê khai, kế toán thuế

Đăng ký thuế, khai thuế, nộp thuế, ấn định thuế

* Đăng ký thuế: Việc tiếp nhận, giải quyết hồ sơ, thủ tục

kê khai thuế ban đầu; tiếp nhận, xử lý, trả kết quả đối với hồ sơ thay đổi thông tin thuế đối với doanh nghiệp được thực hiện theo đúng nguyên tắc, nội dung, trình tự quy định Tuy nhiên, công tác phối hợp với chính quyền các địa phương, Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn trong việc nắm bắt tình hình hoạt động doanh nghiệp chưa tốt dẫn đến tình trạng doanh nghiệp tự nghỉ kinh doanh không khai báo, bỏ trốn khỏi địa bàn, không hoạt động tại địa chỉ đã đăng kí với cơ quan thuế, gây ra mã số thuế ảo, khó khăn trong việc tổng hợp, quản lý doanh nghiệp.

* Khai thuế: Số hồ sơ khai thuế thu nhập doanh nghiệp

không nộp cho cơ quan thuế giảm qua các năm Việc triển khai ứng HTKK, ứng dụng hỗ trợ kê khai thuế, giúp người nộp thuế thuận lợi,

dễ dàng hơn trong quá trình kê khai góp phần nâng cao hiệu quả quản

lý kê khai thuế Tỷ lệ hồ sơ khai thuế thu nhập các nhân nộp chậm trên số hồ sơ khai thuế thu nhập cá nhân đã nộp tăng qua các năm, điều này cho thấy rằng tình trạng nộp chậm hồ sơ kê khai của các