Tuần 20 văn, tuần 20, soạn theo mô hình mới đổi mới

Kĩ năng: - Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả - Biết cách phân tích các nhân vật trong đoạn trích 3.. Hoạt động hình thành kiến thức 20 phút - Mục đích

Trang 1

TUẦN 20 Ngày soạn: 2/1/2019 TIẾT 73 Ngày dạy: 6B - 7/1/2019 6A - 8/1/2019

Văn bản: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN

(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí)

(Tô Hoài)

I Mức độ cần đạt:

1 Kiến thức:

- Nhận biết được nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi

- Dế Mèn: Một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột, kiêu ngạo

- Một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong đoạn trích

2 Kĩ năng:

- Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả

- Biết cách phân tích các nhân vật trong đoạn trích

3 Thái độ: Sống khiêm tốn, biết tôn trọng người khác

* Kĩ năng sống:

- Tự nhận thức và xác định cách ứng xử: Sống khiêm tốn, biết tôn trọng người khác

- Giao tiếp, phản hồi/ lắng nghe tích cực; trình bày suy nghĩ/ ý tưởng, cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện

4 Định hướng phát triển năng lực: năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng lực

giải quyết các tình huống, năng lực cảm thụ

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Máy tính, máy chiếu, giáo án, sách giáo khoa…

2 Học sinh: Soạn bài, sách giáo khoa

III Phương pháp, kĩ thuật dạy học:

1 Phương pháp: Phân tích mẫu, thảo luận nhóm, nêu vấn đề, luyện tập thực hành,…

2 Kĩ thuật dạy học: Trình bày 1 phút, động não, chia nhóm

IV Tiến trình hoạt động dạy và học:

A Hoạt động khởi động (5 phút)

- Mục đích: Tạo tâm thế học tập cho HS; kích thích ở HS sự tìm tòi, ham hiểu biết

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề,

- Kĩ thuật dạy học: Trình bày 1 phút, động não

- Năng lực cần phát triển cho học sinh: làm chủ bản thân, giao tiếp

- Nhiệm vụ: HS lắng nghe, quan sát và làm việc độc lập

- Dự kiến sản phẩm: HS hình dung được chú Dế Mèn với những nét đáng yêu như một con người và hào hứng đi vào tiết học mới

- Bước 1: GV trình chiếu những hình ảnh về những con vật

- Bước 2: GV đặt câu hỏi: Quan sát các hình ảnh sau và cho biết đó là những con vật gì Miêu tả đôi nét về những con vật đó

Trang 2

HS trả lời, GV nhận xét.

-Bước 3: GV đặt câu hỏi: Trong 4 con vật trên, con vật nào đã trở thành nhân vật chính trong một tác phẩm truyện mà em biết?

HS trả lời, GV nhận xét

- Bước 4: GV kết luận: Là con vật thì không thể có những hành động, suy nghĩ và việc làm như con người được Thế nhưng qua ngòi bút của nhà văn Tô Hoài thì hình ảnh chú

Dế Mèn lại rất sinh động, không giống như những chú dế mà các em thấy hằng ngày Chú Dế Mèn này có ngoại hình như thế nào? Có những việc làm, hành động, suy nghĩ gì?

Để biết được tất cả những điều này cả lớp cùng cô tìm hiểu đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên của nhà văn Tô Hoài

B Hoạt động hình thành kiến thức (20 phút)

- Mục đích:

+HS có kiến thức về tác giả Tô Hoài và các nội dung kiến thức chung về đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên

+HS tìm hiểu về Dế Mèn: Một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột, kiêu ngạo

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề, phân tích mẫu, thảo luận nhóm

- Kĩ thuật dạy học: Trình bày 1 phút, động não, chia nhóm

- Phương thức hoạt động: Theo nhóm và cá nhân

- Thiết bị, học liệu sử dụng: sgk, giáo án

- Báo cáo: bằng miệng, bảng nhóm

* Hoạt động 1 : GV hướng dẫn HS tìm

hiểu chung văn bản.

? Nêu vài nét chính về Tô Hoài?(HS yếu)

- HS dựa vào chú thích trong sgk trả lời

-GV nhấn mạnh một số nét chính về tác

giả

?Nêu xuất xứ văn bản Bài học đường đời

đầu tiên?(HS yếu)

- HS trả lời

- HS khác nhận xét

- GV cung cấp thông tin về tác phẩm

Bài học đường đời đầu tiên trích từ

truyện Dế Mèn phiêu lưu ký – Tác phẩm

được xuất bản lần đầu năm 1941

- Tác phẩm có 10 chương:

+ Chương I: lai lịch và bài học đường đời

I Tìm hiểu chung:

1.Tác giả

- Tô Hoài tên thật là Nguyễn Sen (1920-2014) quê ở Hà Nội

Ông là nhà văn thành công trên con đường nghệ thuật từ trước cách mạng tháng Tám

1945, có nhiều tác phẩm viết cho thiếu nhi

2 Tác phẩm

Bài học đường đời đầu tiên trích từ truyện Dế Mèn phiêu lưu ký – Tác phẩm được xuất bản

lần đầu năm 1941

Trang 3

đầu tiên của Dế Mèn

+ Chương II & III: Dế Mèn gặp nạn và

trốn thoát

+ Bảy chương cuối: cuộc phiêu lưu của

Dế Mèn

GV chuyển ý

- GV hướng dẫn HS đọc tác phẩm và gọi

HS đọc văn bản: Đoạn Dế Mèn tự tả về

mình đọc với giọng hào hứng, kiêu hãnh;

Đoạn Dế Mèn trêu chị Cốc: giọng Dế

Mèn trịch thượng, giọng Dế Choắt yếu ớt,

giọng chị Cốc đáo để, tức giận; Đoạn Dế

Mèn hối hận đọc giọng buồn, hối hận

- 3 HS đọc liên tiếp đến hết văn bản

HS nhận xét

GV nhận xét phần đọc của 3 em

- Kiểm tra phần đọc chú thích của HS như

trong chú thích sgk

? Phân chia bố cục của văn bản? Nêu nội

dung của từng phần?(HS giỏi)

- HS trả lời

-GV định hướng

?Bài văn trên được viết theo phương thức

biểu đạt chủ yếu nào? Được kể theo ngôi

thứ mấy?(HS yếu)

- GV định hướng: Viết theo phương thức

miêu tả và kể chuyện Theo ngôi thứ nhất

? Truyện có những nhân vật nào? Ai là

nhân vật chính?(HS yếu)

-GV định hướng: Dế Mèn là nhân vật

chính

GV chuyển ý

*Hoạt động 2 : GV hướng dẫn HS tìm

hiểu nhân vật Dế Mèn

? Nhân vật Dế Mèn được miêu tả qua

những phương diện nào?(HS khá)

- HS trả lời

- GV định hướng: Miêu tả qua ngoại

3 Đọc, chú thích: (sgk)

4.Bố cục

+ P1: Từ đầu…thiên hạ rồi: vẻ đẹp hình thể

của Dế Mèn

+ P2: còn lại: bài học đường đời đầu tiên

của Dế Mèn

5.Phương thức biểu đạt:

Tự sự + miêu tả

- Ngôi kể: Thứ nhất

II Tìm hiểu văn bản:

1/ Hình ảnh Dế Mèn

Trang 4

hình, hành động.

? Tìm các chi tiết miêu tả ngoại hình

nhân vật Dế Mèn?

? Biện pháp nghệ thuật được sử dụng

trong đoạn văn trên?

? Em có nhận xét gì về ngoại hình nhân

vật?

- HS trả lời thảo luận nhóm 2 bàn

Đại diện nhóm trả lời Nhóm khác nhận

xét

GV định hướng: Dế Mèn là một chàng dế

thanh niên cường tráng, khỏe mạnh, trẻ

trung

- Hình dáng: Đôi càng mẫm bóng, vuốt: cứng dần và nhọn hoắt, cánh: dài tận chấm đuôi, đầu: to và nổi từng tảng trông rất bướng, răng đen nhánh, nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡi liếm máy, râu dài uốn cong rất đỗi hùng dũng

…

- Nghệ thuật: so sánh, nhân hóa, sử dụng một loạt các tính từ

->Dế Mèn là một chàng dế thanh niên cường tráng, khỏe mạnh, đẹp

C Hoạt động luyện tập (10 phút)

- Mục đích:

HS tóm tắt được đoạn trích Bài học đường đời đầu tiên

- Phương pháp: nêu vấn đề, vấn đáp

- Kĩ thuật dạy học: trình bày 1 phút

- Phương thức hoạt động: cá nhân

- Thiết bị, học liệu sử dụng: Sgk

- Báo cáo: bằng miệng

- GV giao nhiệm vụ:

HS tóm tắt đoạn trích “Bài học đường đời đầu tiên”

- HS hoạt động cá nhân

- 1 – 2 HS thực hiện tóm tắt

- HS khác nhận xét

D Hoạt động vận dụng (7 phút)

- Mục đích: Giúp HS hiểu được cái hay, cái tinh tế trong việc sử dụng các tính từ của tác giả

- Phương thức hoạt động: Cá nhân

- Thiết bị, học liệu được sử dụng: SGK, tài liệu

- Sản phẩm: Đoạn văn

GV yêu cầu giao nhiệm vụ: Có thể thay một số tính từ miêu tả về nhân vật dế Mèn trong đoạn trích và nêu lên nhận xét? Từ đó có nhận xét về NT miêu tả của Tô Hoài? ( Gv dùng bảng phụ)

Tính từ Có thể thay Nhận xét

Trang 5

Mẫm bóng

-Ngắn hủn hoẳn

-Bóng mỡ

-Hùng dũng

-Rất to -Ngắn ngủn

-Đậm -Ngang tàng

-Không nói được sự đầy đủ mập mạp

-Không nói được cái ngắn nhìn khó coi

-Không nói được màu nâu sáng ưa nhìn

- Hùng dũng nói được cả cái mạnh mẽ can đảm, ngang tàng

E Hoạt động mở rộng tìm tòi (2 phút)

- Mục đích: Giúp HS tự kể lại được câu chuyện của các nhân vật qua lời văn của mình

- Phương pháp: vấn đáp

- Kĩ thuật dạy học: động não

GV yêu cầu giao nhiệm vụ:

Kể cho người thân nghe về câu chuyện của Dế Mèn và Dế Choắt

- Về nhà xem lại các kiến thức đã học

- Chuẩn bị bài: “Bài học đường đời đầu tiên” (tt)

Trang 6

Văn bản: BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN (tt)

(Trích Dế Mèn phiêu lưu kí)

(Tô Hoài)

I Mức độ cần đạt:

1 Kiến thức:

- Nhận biết được nhân vật, sự kiện, cốt truyện trong một văn bản truyện viết cho thiếu nhi

- Dế Mèn: Một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột, kiêu ngạo

- Nhận ra một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong truyện

2 Kĩ năng:

- Văn bản truyện hiện đại có yếu tố tự sự kết hợp với yếu tố miêu tả

- Biết cách phân tích các nhân vật trong đoạn trích

- Áp dụng các biện pháp nghệ thuật so sánh, nhân hóa khi viết văn miêu tả

3 Thái độ:

Sống khiêm tốn, biết tôn trọng người khác

*Kĩ năng sống:

- Tự nhận thức và xác định cách ứng xử: Sống khiêm tốn, biết tôn trọng người khác

- Giao tiếp, phản hồi/ lắng nghe tích cực; trình bày suy nghĩ/ ý tưởng, cảm nhận của bản thân về giá trị nội dung và nghệ thuật của truyện

4 Định hướng phát triển năng lực: năng lực giao tiếp, năng lực hợp tác, năng

lực giải quyết các tình huống, năng lực cảm thụ

II Chuẩn bị:

1 Giáo viên: Máy tính, máy chiếu, giáo án, sách giáo khoa…

2 Học sinh: Soạn bài, sách giáo khoa

III Phương pháp, kĩ thuật dạy học:

1 Phương pháp: Phân tích mẫu, thảo luận nhóm, nêu vấn đề, luyện tập thực hành,…

2 Kĩ thuật dạy học: Trình bày 1 phút, động não, chia nhóm

IV Tiến trình hoạt động dạy và học:

A Hoạt động khởi động (5 phút)

- Mục đích: Tạo tâm thế học tập cho HS; kích thích ở HS sự tìm tòi, ham hiểu biết

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề,

- Kĩ thuật dạy học: Trình bày 1 phút, động não

- Nhiệm vụ: HS lắng nghe, quan sát và làm việc độc lập

GV nêu câu hỏi:

?Trình bày những nét về hình dáng của Dế Mèn Em có nhận xét gì về ngoại hình của

Trang 7

chú dế ấy?

HS xung phong trả lời, HS khác nhận xét; GV chốt: là một chàng dế trẻ trung, khỏe mạnh và đẹp đẽ

Dế Mèn có ngoại hình đẹp như thế nhưng không biết tính cách như thế nào? Chú đã gặp những gì trong cuộc đời của mình và có rút ra được bài học gì cho mình không? Để biết được tất cả những điều này cô cùng cả lớp tiếp tục tìm hiểu phần tiếp theo của văn bản “Bài học đường đời đầu tiên”

B Hoạt động hình thành kiến thức (20 phút)

- Mục đích:

+ Tìm hiểu một hình ảnh đẹp của tuổi trẻ sôi nổi nhưng tính tình bồng bột, kiêu ngạo (tt) và bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

+ Nhận ra một số biện pháp nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc trong truyện

- Phương pháp: Vấn đáp, nêu vấn đề, phân tích mẫu, thảo luận nhóm

- Kĩ thuật dạy học: Trình bày 1 phút, động não, chia nhóm

- Phương thức hoạt động: Theo nhóm và cá nhân

- Thiết bị, học liệu sử dụng: sgk, giáo án

- Báo cáo: bằng miệng, bảng nhóm

* Hoạt động 1 :GV tiếp tục hướng dẫn

HS tìm hiểu về hình ảnh Dế Mèn và bài

học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

? Tìm các chi tiết nói về hành động, suy

nghĩ của Dế Mèn?

? Qua đó, em có nhận xét gì về tính cách

Dế Mèn?(HS khá)

GV chốt: là chàng Dế kiêu căng, hợm

hĩnh

? Trong đoạn trích, để miêu tả Dế Mèn,

tác giả đã sử dụng một loạt các phép so

sánh Em hãy tìm các câu văn có sử dụng

phép so sánh và cho biết tác dụng của

biện pháp nghệ thuật này trong văn bản?

- GV nhận xét, định hướng, giảng: Phép

so sánh được sử dụng rất hợp lí để tăng

thêm vẻ độc đáo của giọng kể Đó là

giọng kể của một anh chàng tự phụ đang

kể về mình Khi đạp thì như có nhát dao

vừa lia qua, khi vũ thì tiếng phành phạch

1 Hình ảnh Dế Mèn (tt)

- Hành động: Đi đứng oai vệ, làm điệu, nhún chân, rung đùi; quát mấy chị Cào Cào,

đá ghẹo anh Gọng Vó, đạp phanh phách, vũ phành phạch, nhai ngoàm ngoạm, trịnh trọng vuốt râu

- Suy nghĩ: Tưởng mình sắp đứng đầu thiên hạ

-> Kiêu ngạo, hợm hĩnh

Trang 8

giòn giã, khi đi thì rung rinh, khi nhai thì

ngoàm ngoạp như hai lưỡi liềm máy đang

làm việc

? Qua đoạn văn này, em học tập được gì

về nghệ thuật miêu tả nhân vật của nhà

văn Tô Hoài?

GV định hướng:

- Miêu tả ngoại hình rồi đến miêu tả tính

cách nhân vật Miêu tả ngoại hình còn

bộc lộ được tính nết, với thái độ nhân vật

Sử dụng những từ ngữ đặc sắc, có lựa

chọn kĩ lưỡng, tỉ mỉ cùng với một loạt các

biện pháp tu từ khác làm cho nhân vật

hiện lên sinh động, có hồn

GV chuyển ý: Chính vì kiêu căng, hống

hách nên Dế Mèn đã gây ra chuyện để

phải ân hận suốt đời Đó là Dế Mèn trêu

chị Cốc dẫn đến cái chết thương tâm của

Dế Choắt

? Thái độ của Dế Mèn đối với Dế Choắt

ra sao? Tại sao Dế Mèn lại đối xử với Dế

Choắt như thế?(HS yếu)

-GV nhận xét

? Vì sao Dế Mèn lại trêu Chị Cốc? Phân

tích diễn biến tâm lí của Dế Mèn trong

đoạn này (HS khá)

- GV nhận xét, định hướng: Dế Mèn trêu

chị Cốc vì hai lí do: ngỗ nghịch và muốn

chứng tỏ cho Dế Choắt thấy mình oai,

không sợ ai trên đời Tâm lí của Dế Mèn

được miêu tả rất sinh động:

+Khi thấy Dế Choắt sợ, Dế Mèn huênh

hoang: "Sợ gì? trêu mụ Cốc đây này"

+ Chui tọt vào hang, yên trí với nơi ẩn

nấp kiên cố của mình,

+ Khi Dế Choắt bị chị Cốc mổ thì phát

khiếp, nằm im thin thít, khi chị Cốc đi rồi

mới dám mon men bò lên

+ Khi thấy tình cảnh của Choắt thì hốt

hoảng, hối hận

? Trước cái chết của Dế Choắt, Dế Mèn

2 Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn

- Thái độ của Mèn đối với Choắt: “trịch thượng, khinh thường, không quan tâm giúp đỡ”  Dế Mèn rất đáng chê trách.

- Nguyên nhân Dế Mèn có thái độ như trên:

Dế Mèn tự phụ, huênh hoang về ngoại hình

và sức lực của mình

- Dế Mèn trêu chị Cốc vì hai lí do: ngỗ nghịch và muốn chứng tỏ cho Dế Choắt thấy mình oai, không sợ ai trên đời Vì trêu chị Cốc nên đã gây ra cái chết thương tâm cho Dế Choắt

Dế Mèn hối hận và rút ra bài học cho mình:

Ở đời mà có thói hung hăng, bậy bạ, có óc

mà không biết nghĩ”, không chỉ mang vạ cho người khác mà còn mang vạ cho mình

II Tổng kết

Trang 9

nghĩ gì, rút ra được bài học gì?

- GV nhận xét, định hướng, giảng: Trước

cái chết của Dế Choắt, Dế mèn ăn năn,

hối hận vì tội lỗi của mình và rút ra được

bài học đầu tiên trong đời: Không được

cậy khỏe mà hung hăng bậy bạ, trước khi

làm việc gì cũng phải suy nghĩ cẩn thận

kẻo mang vạ vào thân

* Hoạt động 2 : GV hướng dẫn HS tổng

kết về nội dung và nghệ thuật của văn

bản.

? Chỉ ra các yếu tố nghệ thuật đã làm nên

thành công cho văn bản? -GV định

hướng

? Qua tìm hiểu, rút ra nội dung, ý nghĩa

của văn bản?

GV: Cần lưu ý ghi nhớ trong sgk Gọi 2

HS đọc ghi nhớ

? Qua việc tìm hiểu về nhân vật Dế Mèn.

Em thấy Dế Mèn có những nét nào đẹp,

nét nào chưa đẹp?

-Định hướng: Đẹp về hình dáng; Chưa

đẹp: Tính tình kiêu căng, hống hách,

không biết quan tâm giúp đỡ người khác

* GDKNS: Em có nên học tập theo tính

cách của Dế Mèn hay không? Vì sao?

-Gv định hướng: tự tin ở bản thân là tốt

nhưng không nên kiêu ngạo, hống hách vì

như vậy sẽ làm mọi người xa lánh mình,

phải biết giúp đỡ, thân thiện với những

người yếu hơn mình

1.Nghệ thuật

- Kể chuyện kết hợp với miêu tả

- Xây dựng hình tượng nhân vật Dế Mèn gần gũi với tuổi thơ

- Sử dụng hiệu quả các phép tu từ

- Lựa chọn lời văn giàu cảm xúc, hình ảnh

2 Nội dung

Đoạn trích nêu lên bài học: Tính kiêu căng của tuổi trẻ có thể làm hại người khác và khiến bản thân phải ân hận suốt đời

C Hoạt động luyện tập (10 phút)

- Mục đích:

Giúp các em hiểu sâu hơn về các nhân vật qua quá trình đóng vai các nhân vật trong đoạn trích

- Phương pháp: nêu vấn đề, vấn đáp

- Kĩ thuật dạy học: trình bày 1 phút

- Phương thức hoạt động: cá nhân

- Thiết bị, học liệu sử dụng: Sgk

- GV giao nhiệm vụ:

Trang 10

GV hướng dẫn HS chơi trò chơi: Đóng vai các nhân vật trong bài đọc.

Cách thực hiện:

- Chia lớp thành các nhóm, mỗi nhóm có ba em để đóng vai Dế Mèn, Dế Choắt, chị Cốc

- Dựa theo câu chuyện và lời các nhân vật, các em diễn lại “màn kịch” của câu chuyện này

GV nhận xét

GV tổng kết, đánh giá

D Hoạt động vận dụng (7 phút)

- Mục đích: Có thái độ và cách xử lý đúng đắn khi đặt bản thân mình vào nhân vật Dế Mèn

- Thiết bị, học liệu được sử dụng: SGK, tài liệu

- Sản phẩm: Đoạn văn

Tưởng tượng mình là Dế Mèn, em sẽ làm những gì cho Dế Choắt trước khi tai họa xảy ra để bản thân khỏi ân hận

E Hoạt động mở rộng tìm tòi (2 phút)

- Mục đích: Giúp HS tiếp tục mở rộng kiến thức, kĩ năng

- Phương pháp: vấn đáp

- Kĩ thuật dạy học: động não

- Tìm đọc trọn vẹn tác phẩm “Dế Mèn phiêu lưu kí” của nhà văn Tô Hoài

- Về nhà xem lại các kiến thức đã học

- Chuẩn bị bài: “Phó từ”

PHÓ TỪ

I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:

1/ Kiến thức:

- Khái niệm phó từ:

+ Ý nghĩa khái quát của phó từ

+ Đặc điểm ngữ pháp của phó từ ( khả năng kết hợp của phó từ, chức vụ ngữ pháp của phó từ)

Định dạng
Số trang	18
Dung lượng	63,12 KB