Vấn đề nhiễm độc aflatoxin đang xảy ra phổ biến, gây ung thư, làm ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cộng đồng ở các nước nhiệt đới và đặc biệt ở Việt Nam, một nước tiêu thụ nhiều gạo, bắp v
Trang 1Aflatoxin là độc tố vi nấm sản sinh tự nhiên do một số loài nấm mốc ( đáng chú ý nhất là Aspergillus flavus và Aspergillus parasiticus) Aflatoxin bao gồm 6 loại khác nhau (B1,B2,G1,G2,M1 và M3) trong đó aflatoxin B1 là loại độc nhất
Vấn đề nhiễm độc aflatoxin đang xảy ra phổ biến, gây ung thư, làm ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe cộng đồng ở các nước nhiệt đới và đặc biệt ở Việt Nam, một nước tiêu thụ nhiều gạo, bắp và các loại hạt có dầu ( đậu phộng, đậu nành, hạt điều…)
Đặc điểm của độc tố aflatoxin
Khó có thể loại bỏ aflatoxin ra khỏi thực phẩm hay thức ăn chăn nuôi Độc tố này
có cấu tạo hóa học rất ổn định,rất bền với nhiệt, acid kiềm hoặc thời gian; đồng thời, nó rất bền với các men tiêu hóa Vì vậy, rang, nấu, luộc ở nhiệt độ cao độc tố aflatoxin trong các thực phẩm bị nhiễm vẫn không bị phá hủy hoàn toàn Với nhiệt
độ rang sấy từ 1500C đến hơn 2000C chỉ loại bỏ được một phần độc tố Cụ thể, rang đậu phộng ở 1500C trong 30 phút, aflatoxin B1 giảm trung bình 80% và aflatoxin B2 giảm 60% Như vậy, đậu phộng mốc dù được chế biến ở nhiệt độ cao,
ăn vào vẫn có thể gây nguy hiểm
Ảnh hưởng của aflatoxin đối với sức khỏe con người và gia súc
Năm 1960, hơn 100.000 con gà tây ở nông trại nước Anh chết trong vài tháng do
ăn thức ăn nhiễm độc tố aflatoxin Năm 1988.Tổ chức Nghiên cứu Ung thư Quốc
tế đã liệt aflatoxin B1 vào nhóm độc chất gây ung thư với những bằng chứng cho thấy mối liên hệ rõ ràng giữa chất độc này trong cơ thể với bệnh ung thư gan
Các nghiên cứu cho thấy aflatoxin làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng
và do đó ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng gia súc,gia cầm Độc tố aflatoxin còn
có thể làm chết vật nuôi; làm cho cơ thể mẫn cảm với các loại bệnh thông thường; làm ảnh hưởng quá trình trao đổi chất béo và sinh ra mỡ trong gan; ảnh hưởng lên
hệ miễn dịch; gây tổn thương ở gan, thận,mật; làm giảm khả năng tiết sữa và đẻ trứng ở gia súc, gia cầm; làm thay đổi hoạt động sinh lý bình thường, gây rối loạn sinh sản Ở thú mang thai có thể gây chết thai, khô thai hoặc sảy thai.Đối với gia cầm có thể gây ra tỷ lệ chết phôi ở giai đoạn đầu rất cao, tỷ lệ nở thấp
Theo nghiên cứu của Đại học Cornell ( Hoa Kỳ), dù với hàm lượng cực thấp nhưng aflatoxin đã gây nên những ảnh hưởng bất lợi cho con người qua một thời gian dài tích tụ từ thực phẩm rồi dẫn đến ung thư gan.Nhiễm aflatoxin cấp tính đã được thông báo ở các nước với các biểu hiện chủ yếu là suy chức năng gan cấp, xơ gan và hoại tử nhu mô gan
Aflatoxin B1 là phân tử ái mỡ, có trọng lượng phân tử thấp, dễ dàng được hấp thu hoàn toàn sau khi ăn.Từ ống tiêu hóa, theo tĩnh mạch cửa, aflatoxin được tập trung vào gan nhiều nhất ( chiếm khoảng 17% aflatoxin của cơ thể), tiếp theo là ở thận, cơ, mô mỡ, tụy lách… Trong vòng 24 giờ, có khoảng 80% bị đào thải và đáng chú ý,nó còn bài tiết qua cả sữa
Trang 2Hiện nay, tỷ lệ ung thư gan của Việt Nam khá cao, ngoài nguyên nhân do biến chứng từ nhiễm virus viêm gan A, B,C thì một nguyên nhân nữa là do nhiễm nấm mốc có chứa chất aflatoxin cao Rượu cũng làm tăng hàm lượng độc tố này trong
cơ thể vì các lý do : những nguyên liệu dùng để nấu rượu trắng như gạo, khoai mì, bắp,… là những lương thực dễ nhiễm nấm mốc sinh độc tố aflatoxin B1, bên cạnh
đó, đa số người nghiện rượu thường dùng đậu phộng rang Khi tan trong rượu,aflatoxin B1 trở nên dễ hấp thu hơn
http://www.ic-pharma.com/home/index.php?
option=com_content&view=article&catid=76%3Ay-hoc-thuong-
thuc&id=5391%3Adoc-to-nam-moc-aflatoxin-b1-trong-thuc-pham&Itemid=162&lang=vi
TÌNH HÌNH NHIỄM ĐỘC AFLATOXIN Ở VIỆT NAM
Theo kết quả của một nghiên cứu gần đây trên các bệnh nhân ung thư gan nguyên phát điều trị tại Bệnh viện Hữu Nghị (Hà Nội) cho thấy:
- Có Aflatoxin B1 trong tổ chức gan của hơn 83% số bệnh nhân
- 17% bệnh nhân có cùng lúc 2 yếu tố nguy cơ là Aflatoxin B1 và viêm gan virus
- 13% mang cùng lúc 3 yếu tố nguy cơ là Aflatoxin B1, rượu và thuốc lá
Theo các tác giả, bệnh ung thư gan nguyên phát ở Việt Nam liên quan chặt chẽ với nhiễm Aflatoxin B1 qua thực phẩm Rượu cũng làm tăng hàm lượng độc tố này trong cơ thể vì các lý do:
- Hầu hết bệnh nhân nghiện rượu đều dùng rượu trắng được nấu từ gạo, sắn, ngô,
… là những lương thực dễ nhiễm nấm mốc sinh độc tố Aflatoxin B1
ĐỘC TÍNH AFLATOXIN
Biểu thức số học về độc tính thường là LD50 được định nghĩa liều lượng cần thiết
để làm chết 50% số động vật thí nghiệm, là một chỉ tiêu để xác định
tính độc hại của một chất.Cho đến nay, trong 16 aflatoxin đã phát hiện được, cần đặc biệt chú ý đến các aflatoxin B1, G1, B2, G2 vì các aflatoxin này có độc tính cao nhất, đồng thời cũng là các aflatoxin đượctạo thành với số lượng nhiều nhất, cả trong các cơ chất tự nhiên, trong các sản phẩm cũng như trong môi trường lên men Độc tính này tăng dần từ aflatoxin B1 đến các aflatoxin G1, B2, G2
Độc tính cấp:
Trang 3Sự ngộ độc cấp tính thể hiện bằng cái chết của các động vật thí nghiệm trong những khoảng thời gian thay đổi tùy theo khả năng chịu đựng của từng loài Giải phẫu bệnh cho thấy hoại tử và chảy máu ở nhu mô gan, viêm tiểu cầu thận cấp, tụ máu ở phổi, gan nhợt nhạt, mất màu và tăng thể tích B1 độc hơn B2 và G1 độc hơn G2, aflatoxin loại B độc hơn loại G Ở chuột LD50 lớn hơn gấp khoảng 10 lần vịt con Người ta cũng đã thử nghiệm độc tính cấp của các aflatoxin trên nhiều động vật khác : cá hồi, động vật có vú… đều thấy tác dụng độc tính rất cao làm tổn thương tế bào
Độc tính mãn
Những triệu chứng do nhiễm độc mãn tính:
- Ảnh hưởng về mặt hoá sinh lên tế bào: đình chỉ tổng hợp DNA, đột biến DNA dẫn đến gây quái thai và gây ung thư
- Khả năng gây ung thư: khi có sự nhiễm độc mãn tính, các triệu chứng thấy được
là kém ăn và chậm lớn, có khi xuống cân nhưng gan chịu ảnh hưởng nặng nhất: xuất hiện sự thoái hoá tế bào nhu mô gan, tăng sinh tế bào biểu mô, tế bào lympho
bị thâm nhiễm Aflatoxin là một chất gây ung thư mạnh nhất, hấp thu qua đường tiêu hoá, nếu hấp thu 2,5mg aflatoxin trong 89 ngày sẽ thấy xuất hiện ung thư gan sau một năm Liều gây ung thư của aflatoxin thấp hơn 1.000 lần so với các phẩm màu azoic, đặc biệt là đối với ung thư gan
Hình : độc tính của các aflatoxin tính bằng liều LD50 với vịt con một ngày tuổi
Ths Nguyễn Thị Cẩm Vi, Aflatoxin, báo khoa học và ứng dụng số 12 – 2010
Nấm
Aspergillus flavus là một loại nấm thường có mặt trong môi trường và có thể gây
bệnh trên các loại ngũ cốc tích trữ trong thời gian dài Chúng cũng có thể là tác nhân gây bệnh cho người, liên quan đến bệnh aspergillosis của phổi và đôi khi gây bệnh trên kết mạc, nấm tai, nhiễm trùng mũi hầu.Nhiều dòng nấm sinh ra một lượng lớn độc tố aflatoxin, một trong những chất gây ung thư và gây độc cấp tính
Bào tử A flavus là các dị nguyên, đôi khi gây bệnh dưới bất kỳ hình thức nào.
Trang 4lớp Eurotiomycetes, bộ Eurotiales, họ Trichocomaceae, giống Aspergillus, loài A.
flavus.
http://www.impe-qn.org.vn/impe-qn/vn/portal/InfoDetail.jsp?
area=58&cat=1066&ID=2551