QUYỀN NHÂN THÂN CỦA NGƯỜI BỊ KẾT ÁN PHẠT TÙ TRONG THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ

QUYỀN NHÂN THÂN CỦA NGƯỜI BỊ KẾT ÁN PHẠT TÙ TRONG THI HÀNH ÁN HÌNH SỰQUYỀN NHÂN THÂN CỦA NGƯỜI BỊ KẾT ÁN PHẠT TÙ TRONG THI HÀNH ÁN HÌNH SỰQUYỀN NHÂN THÂN CỦA NGƯỜI BỊ KẾT ÁN PHẠT TÙ TRONG THI HÀNH ÁN HÌNH SỰQUYỀN NHÂN THÂN CỦA NGƯỜI BỊ KẾT ÁN PHẠT TÙ TRONG THI HÀNH ÁN HÌNH SỰQUYỀN NHÂN THÂN CỦA NGƯỜI BỊ KẾT ÁN PHẠT TÙ TRONG THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ

Danh sách thành viên nhóm 7

1 Lâm Thị Thanh Hằng

2 Nguyễn Hoàng Ny

3 Nguyễn Thị Phương Thảo

4 Hoàng thị Hồng Thúy

5 Võ Văn Hải

6 Nguyễn Thái Phương Trang

7 Nguyễn Thái Phương Dung

8 Nguyễn Thị Ánh Nguyệt

9 Phan Minh Tý

QUYỀN NHÂN THÂN CỦA NGƯỜI BỊ KẾT ÁN PHẠT TÙ

TRONG THI HÀNH ÁN HÌNH SỰ

1 Khái niệm quyền nhân thân, ý nghĩa xã hội,pháp lý của người bị kết án phạt tù trong thi hành án hình sự

1.1 Quyền nhân thân của người bị kết án phạt tù

Hiện nay, chưa có văn bản nào quy định rõ về quyền thân nhân của người bị kết án phạt trong thi hành án hình sự nhưng chỉ thông qua một số khái niệm trong các luật chuyên ngành thì đưa ra khái niệm: Quyền nhân thân của người bị kết án phạt tù trong thi hành án hình sự là quyền gắn liền với cá nhân của người bị kết án phạt tù theo quy định tại Luật thi hành án hình sự và những văn bản luật khác Đó

là tổng hợp quyền và lợi ích của người phạm tội, gắn liền với những đặc điểm nhân thân của họ

1.2 Ý nghĩa xã hội:

+ Quyền nhân thân là một trong những quyền có ý nghĩa vô cùng quan trọng được pháp luật của các quốc gia trên thế giới ghi nhận và bảo vệ,thể hiện tính nhân văn, nhân đạo và quyền con người được đề cao mang bản chất nhà nước xã hội chủ nghĩa

+ Thông qua việc thực hiện quyền tham gia hoạt động thể dục thể thao văn hóa văn nghệ, lao động học tập giúp cho quản giáo uốn nắn, giáo dục người bị kết án đồng thời chuẩn bị cho họ trở lại với cuộc sống đời thường, tái hòa nhập cộng đồng + Đối với người chưa thành niên phạm tội thì thể hiện chính sách nhân đạo, không

để những tác động trừng trị ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách của họ

1.3 Ý nghĩa pháp lý về quyền nhân thân:

+ Quyền nhân thân đối với người bị kết án được đề ra làm căn cứ xác định hành vi

bị xâm hại đến có thể người đã bị kết án nhưng bị người khác làm lợi dụng tên tuổi,hay hành ảnh để nhằm đạt mục đích khác thì người này vẫn được pháp luật bảo vệ

+ Phản ánh rõ nét chính sách hình sự của 1 quốc gia trong việc xử lý tội phạm đặc biệt thể hiện rõ ở mục đích trừng phạt và giáo dục cải tạo người phạm tội

2 Nội dung của quyền:

Quyền nhân thân của người bị kết án phạt tù (phạm nhân) được Nhà nước ta

bảo đảm tương đối Họ bị tước đi một số quyền như quyền tự do đi lại, tự do cư trú

và một số quyền khác được ghi trong bản án Ở đây khi tìm hiểu sâu vào quyền nhân thân của người bị kết án phạt tù, nhóm tiến hành phân tích dựa trên hai khía cạnh, đó là theo pháp luật thực định (được quy định trong các văn bản pháp luật)

và theo tư duy phản chiếu (chưa được quy định trong các văn bản pháp luật)

Thứ nhất, quyền nhân thân của người bị kết án được quy định trong các văn

bản pháp luật Thi hành án Hình sự (pháp luật thực định) Những quyền nhân thân của người bị kết án được quy định trong nhiều văn bản pháp luật như Luật Thi hành án hình sự 2010, NĐ 117/2011, TTLT 04/2010 của BTC-BCA-BQP, TT 46/2011 của BCA, TT 58/2011 của BCA, TTLT 02/2012 của BCA-BQP-BTP-BGDĐT, TTLT 03/2012 của BCA-BQP-BNG bao gồm quyền đảm bảo tiêu chuẩn

về ăn, mặc, ở; quyền được đảm bảo về tính mạng, sức khỏe, thân thể; quyền được đảm bảo về các chế độ về khám, chữa bệnh; quyền được học văn hóa, học nghề, tham gia thể dục thể thao; quyền được nhận thư, quà, gặp thân nhân… Đặc biệt, người bị kết án phạt tù có quyền khiếu nại bản án, quyết định đã có hiệu lực pháp luật của cơ quan Nhà nước có thẩm quyền; được quyền hoãn chấp hành hình phạt, tạm đình chỉ chấp hành hình phat trong một số trường hợp nhất định Đây đều là

những quyền đặc trưng trong Thi hành án hình sự Đối với các đối tượng như phụ

nữ mang thai hoặc người chưa thành niên, pháp luật thi hành án hình sự còn quy định những chế độ ưu tiên về ăn, mặc, lao động, học tập…

Việc quy định những chế độ quan tâm và ưu tiên hơn đối với các đối tượng này chứng tỏ Nhà nước hiện đã và đang chú trọng đến việc bảo đảm tối đa quyền nhân thân mà họ đáng được hưởng trong giai đoạn chấp hành án, tôn trọng triệt để

nguyên tắc “Tôn trọng nhân phẩm, quyền lợi ích hợp pháp của người chấp hành

án” tại khoản 3 Điều 4 Luật thi hành án hình sự năm 2010 Những quy định về

quyền nhân thân trong Thi hành án hình sự đã thể hiện rất rõ về quyền con người,

nó phản ánh những quyền cơ bản của con người được ghi nhận trong Hiến pháp năm 2013 đó là quyền được sống, quyền được mưu cầu hạnh phúc Đặc biệt trong quá trình chấp hành án phạt tù, phạm nhân cải tạo tốt và có thành tích trong lao động thì còn có thể gặp gỡ thân nhân là vợ hoặc chồng tại “phòng hạnh phúc” không quá 24 tiếng Ngoài ra phạm nhân sẽ được khen thưởng nếu tích cực lao động, học tập được thưởng bằng tiền, hiện vật và bồi dưỡng phù hợp với kết quả lao động hoặc tăng số lần và thời gian gặp gỡ thân nhân; tăng số lượng hoặc số lần nhận quà tặng, được đề nghị giảm chấp hành hình phạt

Thứ hai, quyền nhân thân của người bị kết án khai thác theo phương pháp tư

duy phản chiếu Theo tinh thần của pháp luật đó là “Công dân được làm những gì

mà pháp luật không cấm” bao gồm những quy định đã được ghi nhận trong văn

bản pháp luât và những vấn đề pháp luật chưa điều chỉnh Chính vì vậy khi khai thác về quyền nhân thân của người bị kết án thì trừ những vấn đề được quy định cụ thể trong luật thực định thì người bị kết án sẽ được quyền được làm những điều mà pháp luật về thi hành án hình sự chưa điều chỉnh Ở góc độ này nhóm sẽ đi phân tích vào hai quyền đặc trưng của người bị kết án phạt tù theo phương pháp tư duy

phản chiếu người bị kết án phạt tù sẽ được làm, đó là quyền được thụ thai và quyền được đăng kí kết hôn

Ở quyền được thụ thai, trong trường hợp phạm nhân cải tạo tốt và có thành

tích trong lao động, phạm nhân có thể gặp gỡ thân nhân là vợ hoặc chồng tại

“phòng hạnh phúc” 24 tiếng Lúc này trên phương diện thực tế, đối với trường hợp người bị kết án là nữ sau khi được gặp chồng mình trong “phòng hạnh phúc” dẫn đến hệ quả phạm nhân nữ ấy mang thai là điều hoàn toàn có thể xảy ra Chính vì vậy, không có một văn bản luật nào quy định là trường hợp sau khi gặp chồng của mình trong “phòng hạnh phúc” thì phạm nhân nữ không được phép mang thai do

đó quyền mang thai là quyền hoàn toàn bình thường của phạm nhân nữ

Ở quyền được đăng ký kết hôn, căn cứ vào Bộ luật hình sự 2015, Luật hôn

nhân và gia đình năm 2014 không có quy định cấm kết hôn đối với người đang chấp hành án phạt tù Do đó người bị kết án phạt tù hoàn toàn có quyền đăng ký kết hôn Tuy nhiên, theo quy định của Luật hộ tịch năm 2014 yêu cầu hai bên nam

nữ phải có mặt khi đăng kí kết hôn, công chức tư pháp – hộ tịch ghi việc kết hôn

và Sổ hộ tịch, hai bên nam nữ ký tên vào Sổ hộ tịch và Giấy chứng nhận kết hôn Trường hợp người đang chấp hành hình phạt tù thì vẫn phải “có mặt” theo quy định để làm thủ tục đăng ký kết hôn là không thể thực hiện được Do đó, dù pháp luật không cấm nhưng việc kết hôn với người đang chấp hành hình phạt tù là khó thực hiện

3 Thực tiễn:

Phạm nhân chuyển giới Lan Anh (tên thật Cao Phước Nguyên) chuyển giới nửa chừng từ nam sang nữ được đưa vào trại giam Phước Hòa thuộc Tổng cục VIII ( Bộ Công An) năm 2010 bị kết án về tội “Cướp giật” và “Trộm cắp tài sản” với mức hình phạt 5 năm 6 tháng tù Đây là phạm nhân chuyển giới nửa chừng (nửa cơ

thể trên là nữ, nữa cơ thể dưới là nam do cô không phẫu thuật bộ phận sinh dục mà

mà chỉ đi đặt túi ngực, để tóc dài, bơm silicon cho mông, bàn tay để trông giống quý cô), cô được xếp vào trại giam nam Cô cho biết luôn cảm thấy bối rối trước những ánh nhìn xuyên vào da thịt của những bạn nam trong tù Mấy ngày đầu, cô không dám tắm, không dám thay đồ vì sợ bị nhìn ngực Không dừng lại ở mức độ trêu trọc, trong gần 4 năm tù không ít lần cô bị bạn tù quấy rối đến mức van xin, khóc lóc Nhiều lần bị sàm sỡ chỗ nhạy cảm, nhiều lần bị họ làm bầm tím ngực Cô

có phản ánh với cán bộ thì họ ngưng được một thời gian nhưng sau đó thì lại như

cũ Bên cạnh việc xâm phạm về thân thể, nhưng Lan Anh vẫn được pháp luật tạo điều kiện sinh hoạt như những phạm nhân bình thường như quyền được gặp người thân, quyền được nhận quà…Và cán bộ trại giam nơi đây luôn cố gắng tạo điều kiện thuận lợi và thấu hiểu cho hoàn cảnh của cô

Dưới gốc độ pháp luật: pháp luật nước ta trước đây không có quy định về

xây dựng khu giam giữ riêng cho người chuyển giới Sau này, khi luật thi hành tạm giam tạm 2015 giữ được thông qua thì chỉ quy định việc tạm giam riêng cho người chuyển giới, nhưng tù nhân thì không được quy định về cơ chế này, chỉ áp dụng cho người bị tạm giam, tạm giữ Và theo BLDS 2015 chỉ cho phép xác định lại giới tính đối với người bị khiếm khuyết giới tính và đã được chuyển đổi giới tính, quyền nhân thân sẽ đi theo giới tính mới, nhưng không chấp nhận các trường hợp về mặt y học bình thường nhưng tâm lý lệch lạc Những người không khuyết tật giới tính, dù

đã phẫu thuật chuyển giới cũng không công nhận (Đ36, 37, BLDS2015).Ta thấy, Lan Anh là một tội nhân, cô đến trại giam là để thụ án, để cải tạo, và hơn hết tội nhân thì vẫn là con người vì thế nhân quyền của cô phải được đảm bảo Nhưng tại đây, cô đã bị xâm phạm thân thể, hạ nhục nhân phẩm, xâm phạm nghiêm trọng đến

nhân quyền, điều này trái ngược với tuyên ngôn của HCM, trái ngược với Hiến Pháp VN đạo luật cơ bản của đất nước chúng ta

Dưới gốc độ con người: Khi pháp luật chưa điều chỉnh thì các trại giam các

nhà giam giữ đều thông cảm, tạo điều kiện thuận lợi cho những người này Tuy nhiên cách xử lý vấn đề của họ không giống nhau, nên xảy ra trạng: tội nhân chuyển giới nửa chừng thì chắc chắn bị giam tại trại nam, tội nhân chuyển giới 100% thì có khu vực giam vào trại nam, có khu vực giam vào trại nữ, cũng có khu vực tạo điều kiện cho giam giữ riêng Đây cũng là vấn đề nan giải của các nhà lập pháp

Dưới gốc độ kinh tế: Đầu năm 2010, Ý bắt đầu xây dựng nhà tù dành cho

người chuyển giới đầu tiên trên thế giới tại Pozzale, Tỉnh Florence Các nhóm nhân quyền trên thế giới đã rất hoanh nghênh, cho rằng đây là sự ủng hộ về mặt tâm lý cho tù nhân chuyển giới Vậy, một câu hỏi đặt ra: VN là một nước đang phát triển,

dĩ nhiên sẽ không thể sánh ngang với các cường quốc trên thế giới với thời điểm hiện tại Tuy nhiên, trong tương lai, với sự hội nhập của thế giới, cùng với sự phát triển của đất nước, VN có nên xây dựng nhà tù riêng cho người chuyển giới hay không?