Phân tích khái niệm, đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước và chứng minh rằng cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lí hành chính nhà nước quan trọng nhất

Phân tích khái niệm, đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước và chứng minh rằng cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lí hành chính nhà nước quan trọng nhất Phân tích khái niệm, đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước và chứng minh rằng cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lí hành chính nhà nước quan trọng nhất Phân tích khái niệm, đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước và chứng minh rằng cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lí hành chính nhà nước quan trọng nhất Phân tích khái niệm, đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước và chứng minh rằng cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lí hành chính nhà nước quan trọng nhất

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU

NỘI DUNG

I KHÁI NIỆM VÀ ĐẶC ĐIỂM CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1 Khái niệm cơ quan hành chính nhà nước………

2 Đặc điểm cơ quan hành chính nhà nước………

II CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC LÀ CHỦ THỂ QUAN

TRỌNG NHẤT CỦA QUẢN LÍ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

1 Cơ quan hành chính nhà nước tham gia quản lí trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội………

2 Số lượng văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan hành chính nhà nước ban hành rất lớn……… III NHẬN XÉT CHUNG

KẾT LUẬN

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI MỞ ĐẦU

Như chúng ta đã biết : Trong bộ máy nhà nước, hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước có vị trí và vai trò đặc biệt quan trọng Hoạt động của hệ thống cơ quan này diễn ra trên tất cả các lĩnh vực của đời sống, là chủ thể tác động trực tiếp

và thường xuyên đến quyền, lợi ích của tổ chức và cá nhân ở mọi thành phần xã hội Vậy để hiểu biết hơn về hệ thống cơ quan hành chính nhà nước nhóm em xin được chọn đề tài “Phân tích khái niệm, đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước

và chứng minh rằng cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lí hành chính

nhà nước quan trọng nhất ” để làm đề tài cho bài tập nhóm của nhóm lần này.

Trong quá trình làm của chúng em chắc hẳn sẽ còn nhiều hạn chế và thiếu sót chúng em rất mong nhận được sự góp ý và chia sẻ kinh nghiệm của thầy cô để chúng em có thể hoàn thiện hơn về mặt kiến thức

NỘI DUNG

I Khái niệm và đặc điểm cơ quan hành chính nhà nước.

1 Khái niệm cơ quan hành chính nhà nước.

Cơ quan hành chính nhà nước là một bộ phận hợp thành của bộ máy nhà nước được thành lập để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước (quản lý nhà

nước trong lĩnh vực hành pháp) Vậy cơ quan hành chính nhà nước là gì? “Cơ quan hành chính nhà nước là bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, trực thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp cơ quan quyền lực nhà nước cùng cấp, có phương diện hoạt động chủ yếu là hoạt động chấp hành – điều hành, có cơ cấu tổ chức và phạm

vi thẩm quyền do pháp luật quy định”.

2 Đặc điểm cơ quan hành chính nhà nước.

a. Đặc điểm chung của cơ quan hành chính nhà nước với các cơ quan nhà nước.

Thứ nhất, cơ quan HCNN có quyền nhân danh nhà nước khi tham gia vào các

quan hệ pháp luật nhằm thực hiện các quyền và nghĩa vụ pháp lí với mục đích hướng tới lợi ích công Cơ quan HCNN là cơ quan nhà nước có quyền nhân danh

nhà nước tức là được sử dụng quyền lực nhà nước, được sử dụng các biện pháp cưỡng chế nhà nước và được ban hành các VBQPPL có hiệu lực bắt buộc thực hiện đối với các chủ thể để thực hiện chức năng quản lý HCNN với mục đích vì lợi ích tập thể, vì lợi ích công cộng

Thứ hai, hệ thống cơ quan HCNN có cơ cấu tổ chức phù hợp với chức năng,

nhiệm vụ, quyền hạn do pháp luật quy định Luật tổ chức Chính phủ 2001 quy định

cụ thể về cơ cấu tổ chức, nhiệm vụ quyền hạn của Chính phủ tại điều 2 hay từ điều

9 đến điều 18 quy định cụ thể về nhiệm vụ, quyền hạn của chính phủ trong từng lĩnh vực cụ thể như kinh tế, khoa học, văn hoá, giáo dục…

Thứ ba, nguồn nhân sự chính của cơ quan HCNN là đội ngũ cán bộ, công chức

được hình thành từ tuyển dụng, bổ nhiệm hoặc bầu cử theo quy định của Pháp lệnh cán bộ, công chức

Thứ tư, cơ quan quản lý HCNN cũng thực hiện quyền lực theo nguyên tắc:

Quyền lực Nhà nước thống nhất, có sự phối hợp giữa quyền lập pháp, hành pháp

và tư pháp Giống như cơ quan nhà nước, cơ quan HCNN có quyền ban hành các văn bản quy phạm pháp luật hành chính; có quyền thực hiện các biện pháp mang tính quyền lực nhà nước nhằm đảm bảo thực hiện các quy phạm pháp luật trên thực tế; có quyền xử lý vi phạm hành chính đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm…

b Đặc điểm đặc trưng của cơ quan hành chính nhà nước.

Thứ nhất: Cơ quan hành chính nhà nước là cơ quan có chức năng quản lí hành

chính nhà nước Các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoạt động chấp hành-điều hành (đó là những hoạt động được tiến hành trên cơ sở luật và để thi hành luật) nhằm thực hiện chức năng quản lí HCNN Đây là phương diện hoạt động chủ yếu của cơ quan hành chính nhà nước Cho thấy sự khác biệt rõ rệt giữa cơ quan HCNN và cơ quan nhà nước Cơ quan nhà nước tiến hành các hoạt động quản lý nhà nước nhằm hoàn thành chức năng cơ bản của mình

Thứ hai: Hệ thống các cơ quan hành chính nhà nước được thành lập từ trung ương đến cơ sở, đứng đầu là Chính phủ, bộ, cơ quan ngang bộ và UBND các cấp

tạo thành một chỉnh thể thống nhất, được tổ chức theo thứ bậc, có mối quan hệ mật thiết phụ thuộc với nhau vê tổ chức và hoạt động nhằm thực thi quyền quản lý HCNN Ví dụ, mối quan hệ giữa Chính phủ với bộ và cơ quan ngang bộ như sau:

Bộ và cơ quan ngang bộ phải chịu sự quản lý của Chính phủ Chính phủ lãnh đạo công tác của bộ và cơ quan ngang bộ, quy định về cơ cấu tổ chức, cách thức, phương pháp thực hiện của bộ và cơ quan ngang bộ

Thứ ba: Thẩm quyền của các cơ quan HCNN được pháp luật quy định trên cơ

sở lãnh thổ, ngành hoặc lĩnh vực chuyên môn mang tính tổng hợp Chính phủ có thẩm quyền chung đối với tất cả các tỉnh, thành phố trong nước UBND các cấp chỉ

có thẩm quyền trong phạm vi mà mình quản lý Đó là những quyền và nghĩa vụ pháp lí hành chính chỉ giới hạn trong phạm vi hoạt động chấp hành – điều hành Thứ tư: Các cơ quan HCNN đều trực tiếp hay gián tiếp trực thuộc cơ quan quyền lực nhà nước cung cấp, chịu sự giám sát và báo cáo công tác trước cơ quan quyền lực nhà nước

Thứ năm: Các cơ quan hành chính nhà nước có hệ thống đơn vị cơ sở trực thuộc Các đơn vị cơ sở của bộ máy HCNN là nơi trực tiếp tạo ra của cải vật chất

và tinh thần cho xã hội Ví dụ; Các trường Đại học trực thuộc Bộ giáo dục và đào tạo; các tổng công ti, các đơn vị công an, quân đội trực thuộc Bộ công an…

Tóm lại: Cơ quan HCNN là bộ phận cấu thành của bộ máy nhà nước, trực thuộc trực tiếp hoặc gián tiếp cơ quamn quyền lực nhà nước cùng cấp, có phương diện hoạt động chủ yếu là hoạt động chấp hành – điều hành, có cơ cấu tổ chức và phạm

vi thẩm quyền do pháp luật quy định

II Cơ quan hành chính nhà nước là chủ thể quản lí hành chính quan

trọng nhất.

1 Cơ quan hành chính nhà nước tham gia quản lí trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội.

Cơ quan hành chính nhà nước có chức năng quản lý hành chính nhà nước, thực hiện hoạt động chấp hành và điều hành trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội, trong khi

đó các cơ quan nhà nước khác chỉ tham gia vào hoạt động quản lý trong phạm vi, lĩnh vực nhất định Ví dụ: Tòa án có chức năng xét xử; Viện kiểm sát chủ yếu thực

hiện chức năng kiểm tra, giám sát,… Chỉ các cơ quan hành chính nhà nước thực hiện hoạt động quản lý nhà nước trên tất cả các lĩnh vực như kinh tế, văn hóa, xã hội… Đó là hệ thống các đơn vị cơ sở như trong lĩnh vực kinh doanh có: tổng công ty, tập đoàn, công ty, nhà máy…; trong lĩnh vực hành chính chính trị có: Bộ Công an; bộ Quốc phòng…; trong lĩnh vực văn hóa xã hội có: các học viện, các bệnh viện, các viện nghiên cứu, các nhà hát…; trong lĩnh vực khoa học kỹ thuật có: các trường học, các trung tâm… Ở tất cả những lĩnh vực đó, chủ thể quản lý hành chính sẽ đi sâu để tham gia vào những hoạt động cụ thể:

+) Trong lĩnh vực kinh tế:Các cơ quan hành chính nhà nước đã ban hành rất nhiều các quy định một mặt thể hiện sự cởi mở của Nhà nước trong việc khuyến khích người dân tham gia xây dựng kinh tế, mặt khác tạo sự thông thoáng cho các doanh nghiệp nước ngoài đầu tư vào Việt Nam Cụ thể, Chính phủ đã ban hành Nghị định 61/2010/NĐ- CP quy định về vấn đề khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn; các quy định có tính chất điều chỉnh vĩ mô đối với sự phát triển nền kinh tế Từ đó, các bộ ngành, cơ quan chuyên trách lại cụ thể hóa vấn đề trong các văn bản hướng dẫn thực hiện bộ, ngành mình

+) Trong lĩnh vực văn hóa- xã hội: nhằm giữ gìn những khuôn mẫu ững xử tốt đẹp trong giao tiếp, hưởng thụ, trong sinh hoạt cộng đồng, nghiêm cấm những hành vi

vô văn hóa… Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản như: Nghị định của Chính phủ

số 56/2006/NĐ- CP ngày 6/6/2006 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa thông tin, Nghị định số 87/2001/NĐ- CP ngày 21/11/2001 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hôn nhân gia đình, phát động những cuộc vận động lớn như xây dựng gia đình văn hóa mới, xây dựng làng văn hóa Ngày 25/11/2005, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang lễ và lễ hội ( ban hành theo Quyết định số 308/2005/QĐ-TT) Quy chế này đã đưa ra những chuẩn mực cần thiết đối với việc thực hiện nếp sống lành mạnh với người dân, xóa bỏ những hủ tục

+) Trong quản lý xã hội: ở lĩnh vực dân số, Luật tổ chức Chính phủ năm 2001 quy định tại khoản 5 Điều 12 về nhiệm vụ và quyền hạn của Chính phủ như sau: “ Tổ chức và thực hiện chính sách dân số và kế hoạch hóa gia đình, giảm tỉ lệ tăng dân số” Nhằm quản lý vấn đề này, Chính phủ quy định cụ thể về tổ chức, chức năng, nhiệm vụ và quyền hạn của các cơ quan quản lí hành chính nhà nước về dân số và trách nhiệm của các bộ, cơ quan ngang bộ trong việc phối hợp với Ủy ban dân số, gia đình và trẻ em thực hiện quản lí nhà nước về dân số

+) Trong lĩnh vực chính trị: cụ thể là trong lĩnh vực tôn giáo, Luật tổ chức Chính phủ năm 2001 cụ thể hóa nhiệm vụ của Chính phủ trong công tác tôn giáo: “ Thực hiện chính sách tôn giáo, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hooawngc không theo một tôn giáo nào của công dân; bảo đảm sự bình đẳng của các tôn giáo trước pháp luật; chống mọi hành vi xâm phạm tín ngưỡng, tôn giáo hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để làm trái pháp luật hoặc các chính sách của nhà nước” Cơ quan chuyên trách giúp chính phủ quản lý vấn đề này là Ban tôn giáo Chính phủ

Như vậy, ta có thể thấy không chỉ có một hay hai lĩnh vực quản lý như những

cơ quan khác Cơ quan quản lý hành chính nhà nước còn tham gia vào mọi lĩnh vực đời sống xã hội

2 Số lượng văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan hành chính nhà nước ban hành rất lớn

Ban hành văn bản quy phạm pháp luật là hình thức quản lí hành chính trực tiếp, mang tính chất pháp lí, đóng vai trò quan trọng trong quản lí hành chính nhà nước Không phải tất cả các chủ thể quản lý hành chính nhà nước đều có thể thực hiện hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật bởi nó được pháp luật quy định rất cụ thể về chủ thể tiến hành, trình tự, thủ tục cũng như hiệu lực thi hành Chỉ có

cơ quan hành chính nhà nước, với những thẩm quyền được pháp luật quy định cụ

thể mới có thể tiến hành tất cả các hình thức quản lý hành chính nhà nước nêu trên đặc biệt là hình thức ban hành văn bản quy phạm pháp luật Văn bản quy phạm pháp luật là văn bản do cơ quan nhà nước ban hành hoặc phối hợp ban hành theo thẩm quyền, hình thức, trình tự, thủ tục được quy định trong Luật này hoặc trong Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật của Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân, trong đó có quy tắc xử sự chung, có hiệu lực bắt buộc chung, được Nhà nước bảo đảm thực hiện để điều chỉnh các quan hệ xã hội.( Điều 1 Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật)

Về hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật, các văn bản pháp luật do

cơ quan quyền lực nhà nước ban hành chứa đựng những quy định mang tính chất khái quát cao, trong khi hoạt động quản lí hành chính nhà nước lại bao trùm lên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội phức tạp đòi hỏi những quy định mang tính cụ thể, chi tiết nhiệm vụ cụ thể hóa thuộc về các cơ quan hành chính nhà nước Trong các văn bản quy phạm pháp luật, các cơ quan hành chính nhà nước quy định những quy tắc chung trong lĩnh vực quản lý hành chính nhà nước, quyền hạn và nghĩa vụ

cụ thể của các bên tham gia quan hệ quản lý hành chính nhà nước, xác định rõ thẩm quyền và thủ tục tiến hành hoạt động của các chủ thể quản lý Có rất nhiều văn bản như Nghị quyết, Nghị định của Chính phủ; Quyết định,chỉ thị của bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ; quyết định của Ủy ban nhân dân Ví dụ, Nghị quyết số 55/NQ-CP ngày 14/12/2010 của Chính phủ về việc đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc phạm vi chức năng quản lý của Bộ Xây dựng Các cơ quan hành chính nhà nước cấp dưới có trách nhiệm cụ thể hóa và đưa vào thực tiễn các nghị quyết, nghị định của cơ quan nhà nước cấp trên Cụ thể, để đưa Nghị quyết số 55/NQ-CP ngày 14/12/2010 vào thực tiễn, Bộ Xây dựng đã ban hành Thông tư: Sửa đổi, bổ sung một số điều quy định về thủ tục hành chính trong lĩnh vực xây dựng, kiến trúc, quy hoạch xây dựng thực thi nghị quyết số 55/NQ-CP ngày 14/12/2010 của Chính phủ về việc đơn giản hóa thủ tục hành chính thuộc pham vi

chức năng quản lí của Bộ Xây dựng; Ủy ban nhân dân tỉnh Vĩnh Long đã ban hành Quyết định Về việc công bố thủ tục hành chính sửa đổi, bổ sung thay thế thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở Xây dựng tỉnh Vĩnh Long

Các cơ quan xét xử, cơ quan kiểm sát tuy có thực hiện hoạt động ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhưng không nhiều bằng cơ quan hành chính nhà nước và chủ yếu để thực hiện chức năng chính của các cơ quan đó như : Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật của các cơ quan này rất hạn chế, chỉ được quy định cho Tòa án nhân dân tối cao Hội đồng thẩm phán Tòa

án nhân dân tối cao, và các văn bản do các chủ thể này ban hành cũng rất hạn chế, thường là hướng dẫn áp dụng pháp luật Ví dụ như Thông tư Số: 01/2014/TT-CA ngày 28/4/2014 do Tòa án nhân dân tối cao ban hành về nội quy phiên tòa Thông

tư này quy định về nguyên tắc tổ chức phiên tòa, nội quy phòng xử án, việc bảo vệ phiên tòa và thực hiện các quyết định của Chủ tọa phiên tòa

Thông qua việc ban hành văn bản quy phạm pháp luật cơ quan hành chính nhà nước không chỉ tạo ra hành lang pháp lý vững chắc để thực hiện chức năng của mình mà còn quy định thẩm quyền của các chủ thể quản lý hành chính nhà nước khác Đồng thời vai trò điều chỉnh của hoạt động chấp hành quyền lực nhà nước qua đó được thể hiện một cách tương đối đầy đủ và sáng tạo

III Nhận xét chung.

Cơ quan hành chính nhà nước là một bộ phận cấu thành nên bộ máy nhà nước, được thành lập để thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước Là cơ quan chủ yếu thực hiện việc bảo đảm sự chấp hành luật, pháp lệnh, nghị quyết của các cơ quan quyền lực nhà nước, nhằm tổ chức và chỉ đạo một cách trực tiếp và thường xuyên công cuộc xây dựng kinh tế, văn hóa - xã hội và hành chính – chính trị Nói cách khác, cơ quan hành chính nhà nước bảo đảm thực hiện hoạt động chấp hành – điều hành của nhà nước Với tư cách là chủ thể của hoạt động quản lý hành chính nhà nước, cơ quan hành chính nhà nước sử dụng quyền lực nhà nước để tổ

chức, điều khiển hoạt động của các đối tượng quản lý, qua đó thể hiện một cách rõ nét mối quan hệ “quyền lực - phục tùng” giữa chủ thể quản lý và các đối tượng quản lý

Hoạt động quản lý hành chính nhà nước của cơ quan hành chính nhà nước được đặt dưới sự giám sát của cơ quan quyền lực nhà nước nhưng vẫn mang tính chủ động, sáng tạo Tính chủ động, sáng tạo này được thể hiện ở chỗ trong quá trình thực hiện hoạt động quản lý hành chính nhà nước, cơ quan nhà nước có thể

đề ra những chủ trương biện pháp quản lý thích hợp đối với các đối tượng khác nhau, tạo điều kiện cho họ sự lựa chọn cách thức tốt nhất để hoàn thành nhiệm vụ trên cơ sở nghiên cứu và xem xét tình hình cụ thể Điều này dẫn tới việc các văn bản quy phạm pháp luật do cơ quan hành chính nhà nước ban hành là rất lớn, điều này dường như không phù hợp với chức năng cơ bản của cơ quan hành chính nhà nước là chấp hành luật Nhưng đó có thể nói là sự cần thiết của pháp luật Việt Nam, bởi vì các quy tắc xử sự chung trong luật và các văn bản khác của các cơ quan quyền lực nhà nước không bao hàm hết mọi vấn đề của đời sống xã hội nên cần có hoạt động lập quy của cơ quan hành chính nhà nước chi tiết hóa căn cứ vào những điều kiện lãnh thổ và thời gian, đảm bảo chấp hành luật một cách đúng đắn, hiệu quả, phù hợp với yêu cầu của luật

Mặt khác, cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền theo pháp luật quy định trên cơ sở lãnh thổ, ngành hoặc lĩnh vực chuyên môn mang tính tổng hợp Điều đó nghĩa là các cơ quan hành chính nhà nước tham gia quản lý trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội và chỉ bị giới hạn trong phạm vi hoạt động chấp hành – điều hành Cơ quan hành chính nhà nước thông qua thiết lập những quan hệ này để thực hiện chức năng cơ bản của mình

KẾT THÚC

Qua việc phân tích về khái niệm cũng như đặc điểm của cơ quan hành chính nhà nước, ta có thể thấy rằng cơ quan hành chính nhà nước không chỉ là một bộ phận quan trọng trong bộ máy nhà nước mà còn là chủ thể quản lí hành chính nhà nước quan trọng nhất Để cơ quan hành chính nhà nước có thể phát huy được vai trò của mình trong quản lí hành chính nhà nước đòi hỏi phải tiến hành cải cách bộ máy hành chính, một nội dung rất quan trọng trong việc cải cách hành chính

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Giáo trình luật hành chính, trườn đại học Luật Hà Nội http://www.wattpad.com

myweb.pro.vn/doc-luan-van?id=25546

thuvien24.com  

websrv1.ctu.edu.vn