Âm mưu của Pháp là chiếm Đà Nẵng làm căn cứ, rồi tấn công ra Huế, nhanh chóng buộc triều đình nhà Nguyễn đầu hàng. Sáng 1 – 9 – 1858, địch gửi tối hậu thư, đòi Trấn thủ thành Đà Nẵng trả lời trong vòng 2 giờ. Nhưng không đợi hết hạn, liên quân Pháp – Tây Ban Nha đã nổ súng rồi đổ bộ lên bán đảo Sơn Trà. Quân dân ta anh dũng chống trả quân xâm lược, đẩy lùi nhiều đợt tấn công của chúng, sau đó lại tích cực thực hiện “ vườn không nhà trống ” gây cho quân Pháp nhiều khó khăn. Liên quân PhápTây Ban Nha bị cầm chân suốt 5 tháng ( từ cuối tháng 8 – 1958 đến đầu tháng 2 – 1859) trên bán đảo Sơn Trà. Về sau, quân Tây Ban Nha rút khỏi cuộc xâm lược. Khí thế kháng chiến sục sôi trong nhân dân cả nước. Cuộc kháng chiến của quân dân ta đã bước đầu làm thất bại âm mưu “ đánh nhanh thắng nhanh” của Pháp.1.2. Kháng chiến ở Gia Định: Thấy không thể chiếm được Đà Nẵng, Pháp quyết định đưa quân vào Gia Định. Ngày 9 – 2 1859, hạm đội Pháp tới Vũng Tàu rồi theo sông Cần Giờ lên Sài Gòn. Do vấp phải sức chống cự quyết liệt của quân dân ta nên mãi tới ngày 16 – 2 – 1859 quân Pháp mới đến được Gia Định. Ngày 17 – 2, chúng nổ súng đánh thành. Quân đội triều đình tan rã nhanh chóng. Trái lại, các đội dân binh chiến đấu rất dũng cảm, ngày đêm bám sát địch để quấy rối và tiêu diệt chúng. Cuối cùng, quân Pháp phải dùng thuốc nổ phá thành, đốt trụi mọi kho tàng và rút quân xuống các tàu chiến. Kế hoạch “ đánh nhanh thắng nhanh ” bị thất bại, buộc địch phải chuyển sang kế hoạch “ chinh phục từng gói nhỏ”. Từ đầu năm 1860, cục diện chiến trường Nam kì có sự thay đổi. Nước Pháp đang sa lầy trong cuộc chiến tranh ở Trung Quốc và I–ta–li– a, phải cho rút toàn bộ số quân ở Đà Nẵng vào Gia Định ( 23 – 3 – 1860 ). Vì phải chia sẻ lực lượng cho các chiến trường khác, số quân còn lại ở Gia Định chỉ có khoảng 1000 tên, lại phải rải ra trên một chiến tuyến dài tới 10 km. Trong khi đó, quân triều đình vẫn đóng trong phòng tuyến Chí Hòa mới được xây dựng, trong tư thế “ thủ hiểm”. Từ tháng 3 – 1860, Nguyễn Tri Phươ
Trang 1I Bối cảnh:
Đầu tiên ở pháp, chủ nghĩa tư bản pháp phát triển, nhu cầu thị trường và thuộc địa tăng cao
Trong khi đó Việt Nam là nơi có vị trí chiến lược quan trọng, giàu nguồn tài nguyên, khoáng sản Việt Nam là ngã ba của Đông Dương, rất thuận lợi để vận chuyển hàng hóa đường ven biển nên dễ xâm chiếm Lấy Việt Nam làm bàn đạp tiến hành chiến tranh xâm lược các nước lân cận
Cuối thế kỉ XIX, chế độ phong kiến Việt Nam lâm vào khủng hoảng trầm trọng:
- Về mặt chính trị:
+ Đàn áp phong trào đấu tranh của nhân dân, đã có khá nhiều cuộc nổi dậy chống lại chế độ nhưng đều bị dập tắt bằng những cuộc đàn áp đẫm máu, khốc liệt
+ Chính sách đối ngoại mù quáng, thần phục nhà Thanh, ban hành luật Gia Long, đóng cửa đất nước, không giao thương với bạn bè các quốc gia khác
+ Các vua Minh Mạng Tự đức đều có chính sách cấm đạo
– Về mặt kinh tế
+ Bãi bỏ những cải cách tiến bộ của nhà Tây Sơn, làm cho sự phát triển kinh tế của đất nước bị trì trệ Các ngành kinh tế: nông nghiệp, thủ công nghiệp hay thương nghiệp đều không còn cơ hội phát triển
+ Làm cho đời sống nhân dân vô cùng khổ cực lại kèm theo sưu thế nặng, ngoài ra còn phải chịu thêm cảnh thiên tai, dịch bệnh
- Sau nhiều lần khiêu khích, lấy cớ bảo vệ đạo Gia tô, 9/1858, liên quân Pháp – Tây Ban Nha tiến hành xâm lược Việt Nam
II Thực dân Pháp xâm lược lần 1 và sự thất bại của các phong trào yêu nước:
1 Giai đoạn 1 ( 1858- 1862)
1.1.Chiến sự ở Đà Nẵng năm 1858:
Trang 2- Sau nhiều lần đưa quân tới khiêu khích, chiều 31 - 8 – 1858 liên quân Pháp – Tây Ban Nha với khoảng 3000 binh lính và sĩ quan, bố trí trên 14 chiếc thuyền, kéo tới dàn trận trước cửa biển Đà Nẵng
- Âm mưu của Pháp là chiếm Đà Nẵng làm căn cứ, rồi tấn công ra Huế, nhanh chóng buộc triều đình nhà Nguyễn đầu hàng
- Sáng 1 – 9 – 1858, địch gửi tối hậu thư, đòi Trấn thủ thành Đà Nẵng trả lời trong vòng 2 giờ Nhưng không đợi hết hạn, liên quân Pháp – Tây Ban Nha đã nổ súng rồi đổ bộ lên bán đảo Sơn Trà
- Quân dân ta anh dũng chống trả quân xâm lược, đẩy lùi nhiều đợt tấn công của chúng, sau đó lại tích cực thực hiện “ vườn không nhà trống ” gây cho quân Pháp nhiều khó khăn Liên quân Pháp-Tây Ban Nha bị cầm chân suốt 5 tháng ( từ cuối tháng 8 – 1958 đến đầu tháng 2 – 1859) trên bán đảo Sơn Trà Về sau, quân Tây Ban Nha rút khỏi cuộc xâm lược
- Khí thế kháng chiến sục sôi trong nhân dân cả nước
- Cuộc kháng chiến của quân dân ta đã bước đầu làm thất bại âm mưu “ đánh nhanh thắng nhanh” của Pháp
1.2 Kháng chiến ở Gia Định:
- Thấy không thể chiếm được Đà Nẵng, Pháp quyết định đưa quân vào Gia Định
- Ngày 9 – 2- 1859, hạm đội Pháp tới Vũng Tàu rồi theo sông Cần Giờ lên Sài Gòn Do vấp phải sức chống cự quyết liệt của quân dân ta nên mãi tới ngày 16 – 2 – 1859 quân Pháp mới đến được Gia Định Ngày 17 – 2, chúng nổ súng đánh thành Quân đội triều đình tan rã nhanh chóng Trái lại, các đội dân binh chiến đấu rất dũng cảm, ngày đêm bám sát địch để quấy rối và tiêu diệt chúng Cuối cùng, quân Pháp phải dùng thuốc nổ phá thành, đốt trụi mọi kho tàng và rút quân xuống các tàu chiến Kế hoạch “ đánh nhanh thắng nhanh ” bị thất bại, buộc địch phải chuyển sang kế hoạch “ chinh phục từng gói nhỏ”
Trang 3- Từ đầu năm 1860, cục diện chiến trường Nam kì có sự thay đổi Nước Pháp đang sa lầy trong cuộc chiến tranh ở Trung Quốc và I–ta–li– a, phải cho rút toàn bộ số quân ở Đà Nẵng vào Gia Định ( 23 – 3 – 1860 ) Vì phải chia sẻ lực lượng cho các chiến trường khác, số quân còn lại ở Gia Định chỉ có khoảng 1000 tên, lại phải rải ra trên một chiến tuyến dài tới 10 km Trong khi đó, quân triều đình vẫn đóng trong phòng tuyến Chí Hòa mới được xây dựng, trong tư thế “ thủ hiểm”
- Từ tháng 3 – 1860, Nguyễn Tri Phương được lệnh từ Đà Nẵng vào Gia Định Ông đã huy động hàng vạn quân và dân binh xây dựng Đại đồn Chí Hòa, vừa đồ sộ vừa vững chắc, nhưng vì không chủ động tấn công nên gần 1.000 quân Pháp vẫn yên ổn ngay bên cạnh phòng tuyến của quân ta với một lực lượng từ 10.000 đến 12.000 người
- Không bị động đối phó như quân đội triều đình, hàng nghìn nghĩa đúng do Dương Bình Tâm chỉ huy đã xung phong đánh đồn Chợ Rẫy, vị trí quan trọng nhất trên phòng tuyến của địch(7-1860)
- Pháp bị sa lầy ở cả hai nơi (Đà Nẵng và Gia Định), rơi vào tình thế tiến thoái lưỡng nan Lúc này trong triều đình nhà Nguyễn có sự phân hóa, tư tưởng chủ hòa lan ra làm lòng người li tán
1.3 Kháng chiến lan rộng ra các tỉnh miền Đông Nam Kì Hiệp ước 5 - 6 -1862:
- Ngày 23-2-1861, quân Pháp mở cuộc tấn công vào Đại đồn Chí Hòa Quân
ta kháng cự quyết liệt, cuối cùng trước hỏa lực mạnh của địch, Đại đồn Chí Hòa đã rơi vào tay giặc Thừa thắng, quân Pháp chiếm luôn Định Tường(12-4-1861), Biên Hòa(18-12-1861), Vĩnh Long(23-3-1862)
- Khi giặc Pháp từ Gia Định đánh lan ra, cuộc kháng chiến của nhân dân ta càng phát triển mạnh hơn Các toán nghĩa quân của Trương Định, Trần Thiện Chính, Lê Huy chiến đấu rất anh dũng, lập nhiều chiến công Ngày 10-12-1861, đội quân của Nguyễn Trung Trực đã đánh chìm tàu chiến Ét-pê-răng (Hi vọng) của địch trên sông Vàm Cỏ Đông ( đoạn chảy qua thôn Nhật Tảo), làm nức lòng quân dân ta
Trang 4- Giữa lúc phong trào kháng chiến của nhân dân đang ngày càng dâng cao, khiến quân giặc vô cùng bối rối thì triều đình Huế kí với Pháp Hiệp ước Nhâm Tuất (5-6-1862)
- Thực hiện những điều đã cam kết với Pháp trong Hiệp ước 1862, triều đình Huế ra lệnh giải tán nghĩa binh chống Pháp ở các tỉnh Gia Định, Định Tường, Biên Hòa
- Mặc dù vậy, phong trào chống Pháp của nhân dân ba tỉnh miền Đông vẫn tiếp diễn Các sĩ phu yêu nước vẫn bám đất, bám dân, cổ vũ nghĩa binh đánh Pháp
và chống phong kiến đầu hàng Phong trào “ tị địa” diễn ra sôi nổi, khiến cho Pháp gặp rất nhiều khó khăn trong việc tổ chức, quản lý những vùng đất chúng mới chiếm được Các đội nghĩa quân vẫn không chịu hạ vũ khí mà hoạt động ngày càng mạnh mẽ Cuộc khởi nghĩa Trương Định tiếp tục giành được chiến thắng, gây cho Pháp nhiều khó khăn
* Khởi nghĩa Trương Định
- Trương Định là con trai của Lãnh binh Trương Cầm, quê ở Quảng Ngãi Ông theo cha vào Nam từ hồi nhỏ Năm 1850 , Công cùng Nguyễn Tri Phương mộ phu đồn điền, khai khẩn nhiều đất đai, được triều đình phong chức Phó Quản cơ Năm 1859, khi Pháp đánh Gia Định, Trương Định đã đưa đội quân đồn điền của ông về sát cánh cùng quân triều đình chiến đấu Tháng 3 – 1860, khi Nguyễn Tri Phương được điều vào Gia Định, ông lại chủ động đem quân phối hợp đánh địch Tháng 2 – 1861, chiến tuyến Chí Hòa bị vỡ, ông đưa quân về hoạt động ở Tân Hòa (Gò Công), quyết tâm chiến đấu lâu dài
- Sau Hiệp ước 1862, triều đình hạ lệnh cho Trương Định phải bãi binh, mặt khác điều ông đi nhận chức Lãnh Binh ở An Giang, rồi Phú Yên Nhưng được sự ủng hộ của nhân dân, ông đã chống lệnh triều đình, quyết tâm ở lại kháng chiến Phất lá cờ “Bình Tây Đại nguyên soái ”, hoạt động của nghĩa quân đã củng cố niềm tin của dân chúng, khiến bọn cướp nước và bán nước phải run sợ
- Nghĩa quân tranh thủ thời gian ra sức xây dựng công sự, rèn đúc vũ khí, liên kết lực lượng, đẩy mạnh đánh địch ở nhiều nơi
Trang 5- Biết được căn cứ trung tâm của phong trào là Tân Hòa, ngày 28 - 2 – 1863 giặc Pháp mở cuộc tấn công quy mô vào căn cứ này Nghĩa quân anh dũng chiến đấu suốt 3 ngày đêm, sau đó rút lui để bảo toàn lực lượng, xây dựng căn cứ mới ở Tân Phước Ngày 20 – 8 -1864, nhờ có tay sai dẫn đường, thực dân Pháp đã tìm ra nơi ở Trương Định Chúng mở cuộc tập kích bất ngờ vào căn cứ Tân Phước Nghĩa quân chống trả quyết liệt Trương Định trúng đạn và bị thương nặng Ông đã rút gươm tự sát để bảo toàn khí tiết Năm đó ông 44 tuổi
1.4 So sánh thái độ của triều đình nhà Nguyễn với phong trào chống pháp của nhân dân ta:
- Triều đình tổ chức kháng chiến chống Pháp ngay từ đầu song đường lối kháng chiến nặng nề về phòng thủ, thiếu chủ động tấn công, ảo tưởng đối với thực dân Pháp, bạc nhược trước những đòi hỏi của thực dân Pháp
- Nhân dân chủ động đứng lên kháng chiến với tinh thần cương quyết dũng cảm Khi triều đình đầu hàng, nhân dân tiếp tục kháng chiến mạnh hơn trước, bằng nhiều hình thức linh hoạt, sáng tạo
-> Nhận xét :
- Trong điều kiện khó khăn hơn nhiều so với thời kỳ thực dân Pháp, song phong trào kháng chiến của nhân dân vẫn diễn ra sôi nổi, bền bỉ Tuy nhiên, do tương quan lực lượng ngày một chênh lệch không có lợi cho ta, vũ khí thì thô sơ, cuối cùng phong phào đều bị đàn áp và thất bại
- Cuộc kháng chiến của nhân dân Nam Kì nói riêng, của nhân dân cả nước nói chung, là những biểu hiện cụ thể, sinh động lòng yêu nước nồng nàn, ý chí bất khuất chống ngoại xâm của nhân dân ta
2 Giai đoạn 2 (1867-1882):
2.1.Thực dân Pháp chiếm 3 tỉnh miền Tây Nam Kì:
Trang 6- Sau khi chiếm 3 tỉnh Đông Nam Kì, Pháp bắt tay ngay vào tổ chức bộ máy cai trị và chuẩn bị mở rộng phạm vi chiếm đóng
- Pháp vu cáo triều đình Huế vi phạm các điều đã cam kết trong Hiệp ước
1862, yêu cầu triều đình giao nốt cho chúng quyền kiểm soát cả ba tỉnh miền Tây Nam Trước yêu cầu này, triều đình vô cùng lung túng
- Lợi dụng sự bạc nhược của triều đình Huế, ngày 20-6- 1867, Pháp ép Phan Thanh Giản nộp thành Vĩnh Long không điều kiện Chúng còn khuyên ông viết thư cho quan quân hai tỉnh An Giang và Hà Tiên hạ vũ khí nộp thành
- Trong vòng 5 ngày (từ 20 đến 24-6-1867), Pháp chiếm Vĩnh Long, An Giang và Hà Tiên không tốn một viên đạn
2.2.Thực dân Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất (1873):
- Tình hình Việt Nam trước khi Pháp đánh chiếm Bắc Kì lần thứ nhất
Sau khi Pháp đánh chiếm 6 tỉnh Nam Kì, tư tưởng chủ hòa trong triều đình thắng thế
+ Chính trị: triều Nguyễn tiếp tục chính sách “bế quan tỏa cảng”
+ Kinh tế: ngày càng kiệt quệ
+ Xã hội: nhân dân bất bình, nổi dậy chống triều đình
Trang 7+ Nhiều sĩ phu muốn canh tân đất nước nhưng đa phần các đề nghị cài cách không được thực hiện
- Sau khi chiếm Nam Kì, Pháp thiết lập bộ máy cai trị, biến nơi đây thành bàn đạp xâm chiếm Bắc Kì
- Viện cớ giúp triều đình nhà Nguyễn giải quyết vụ lái buôn Đuy-puy đang gây rối ở Hà Nội, Pháp đem quân xâm chiếm Bắc Kì
- Tháng 11/1873, ê đem quân tới Hà Nội Ngày 19/11/1873,
Gác-ni-ê gửi tối hậu thư cho Nguyễn Tri Phương – Tổng đốc thành Hà Nội, yGác-ni-êu cầu giải tán quân đội, nộp vũ khí và cho Pháp đóng quân trong nội thành Không đợi trả lời, ngày 20/11/1873, Pháp chiếm thành; sau đó mở rộng đánh chiếm Hưng Yên, Phủ
Lí, Hải Dương, Ninh Bình, Nam Định
2.3.Hiệp ước Giáp Tuất 1874:
- Sau khi ký Hoà ước Nhâm Tuất 1862, Pháp chiếm đóng và cai trị 3 tỉnh miền Đông Nam Kỳ và quyết định xâm chiếm và lấy nốt 3 tỉnh miền Tây còn lại của Nam Kỳ, đến năm 1867 họ đã lấy nốt thành công 3 tỉnh còn lại sau khi Kinh lược sứ Phan Thanh Giản biết không chống đỡ nổi đã quyết định giao các thành cho Pháp Sau khi củng cố Nam Kỳ, nhân sự rối ren ở Bắc Kỳ, Pháp đã quyết định từng bước tiến ra với mục đích chiếm lấy Bắc Kỳ Để mục đích được thuận lợi, Pháp ra những yêu sách rất ngang ngược với triều đình Huế về các quyền lợi ở Bắc
Kỳ rồi đưa quân ra và chiếm lần lượt các thành Hà Nội, Nam Định, Ninh Bình, Hải Dương Tình hình diễn ra ở Bắc Kỳ cũng như sự chiếm đóng các tỉnh Tây Nam Kỳ dẫn tới vi phạm vào bản Hòa ước Nhâm Tuất 1862 mà hai bên đã ký, và dẫn tới việc Pháp thay thế hiệp ước mới bằng bản Hoà ước Giáp Tuất 1874 có lợi hơn cho Pháp
Trang 8- Đây là bản hiệp định thứ hai giữa triều Nguyễn và Pháp, được ký vào ngày
15 tháng 3 năm 1874 với đại diện của triều Nguyễn là Lê Tuấn - Chính sứ tồn quyền đại thần, Nguyễn Văn Tường - Phĩ sứ tồn quyền đại thần và đại diện của Pháp là Dupré - Tồn quyền đại thần, Thống đốc Nam Kỳ.Hồ ước gồm cĩ 22 điều khoản với nội dung chính là thay thế bản Hịa ước Nhâm Tuất 1862, cơng nhận chủ quyền vĩnh viễn của Pháp ở Nam Kỳ, lệ thuộc về chủ quyền ngoại giao, mở cửa cho Pháp tự do buơn bán tại các cảng biển và trên sơng Hồng cùng tự do truyền đạo
- Nội dung chính của hiệp ước Giáp Tuất 1874 là:
+ Triều đình Huế thừa nhận chủ quyền của Pháp trên phần đất Việt Nam kể
từ địa giới phía nam tỉnh Bình Thuận trở vào Nam (điều 5)
+ Nước Pháp thừa nhận chủ quyền của vua nước Nam trên phần đất Việt Nam kể từ địa giới phía Nam tỉnh Bình Thuận ra Bắc; thừa nhận nền độc lập hoàn tồn của nước Nam, nghĩa là nước Nam khơng cịn lệ thuộc vào bất cứ cường quốc nào (điều 2)
+ Vua nước Nam phải thi hành chính sách đối ngoại của mình cho phù với chính sách đối ngoại của nước Pháp; về mặc chính trị, khơng được thay đổi những mối quan hệ ngoại giao hiện nay với Pháp; khơng được tự ý ký hiệp ước thương mại với bất cứ một nước nào khác mà khơng báo cho chính phủ Pháp biết (điều 3)
2.4 Xĩa bỏ Hiệp ước đã ký ngày 5-6-1862:
Hiệp ước này cho thấy, triều đình Huế thực sự thừa nhận sự cai trị của Pháp
ở xứ Nam Kỳ Hiệp ước Giáp Tuất đã gây nên sự phản ứng dữ dội trong dân chúng cũng như các quan chức yêu nước Từ đây, phong trào nhân dân đã cĩ thực tiễn để
Trang 9đi tới một nhận thức mới mẻ là: Chống Pháp phải đi đôi với việc chống triều đình đầu hàng
3 Giai đoạn 3 (1882- 1883):
3.1 Quân Pháp đánh chiếm Hà Nội và các tỉnh Bắc kì lần 2:
- Từ thâp kỉ 70 của TK XIX, nước Pháp đã bước vào giai đoạn chủ nghĩa đế quốc, nhu cầu thị trường, nhân công, nguyên liệu trở nên cấp thiết=> Pháp ráo riết xúc tiến âm mưu xâm lược toàn bộ Việt Nam
- Duyên cớ: để can thiệp bằng lực lượng vĩ trang, 1882, viện cớ triều đình Huế k thi hành đúng các điều khoản Hiệp ước 1874 như: ngăn cản người P đi lại, buôn bán trên sông Hồng, cấm & giết những người theo đạo Thiên chúa và triều đình H vẫn còn giap thiệp với nhà Thanh
+ 3/1882, thống đốc Nam kì phái đại tá Ri-vi-e mang 400 quân cùng 2 pháp thuyền ra Bắc Kì Đầu 4/1882, vừa đặt chân lên Hà Nội, Rivie đã giở trò khiêu khích quân ta
+3/4/1882, quân Pháp do Rivie chỉ huy bất ngờ đổ bộ lên Hà Nội, sau đó đòi tổng đốc Hoàng Diệu giao thành
+ 25/4/1882, sau khi được tăng viên binh, Rivie gửi tối hậu thư cho tổng đốc
HD, yêu cầu triều đình hạ vũ khí, giao thành trong 3 tiếng đồng hồ Chưa hết thời hạn, địch đã nổ súng vào thành HN Trưa 25/4/1882, Hà Nội thất thủ, Hoàng Diệu
tự vẫn
- Khi vào thành quân Pháp cướp nhiều vàng bạc châu báu, phá hủy các cổng thành, các khẩu đại bác, vứt thuốc đạn xuống hồ nước, lấy hành cung làm đại bản doanh, cho củng cố khu nhượng địa ở bãi sông Hồng, chiếm sở thương chính, dựng lên chính quyền tay sai để tạm thời cai quản HN
- Nhân lúc triều đình Huế còn đang hoang mang, lơ là mất cảnh giác, Rivie
đã cho quân chiếm mỏ than Hòn Gai, Quảng Yên, Nam Định
Trang 10- Lần này sau khi chiếm được thành Hà Nội, Pháp đã chiếm mỏ than Quảng Ninh vì nhu cầu nguyên liệu cấp thiết của nước Pháp lúc bấy giờ
3.2 Nhân dân BK kháng chiến chống Pháp:
* Sự đối phó của quân triều đình:
- Khi thực dân P đánh BK lần 2, quân Pháp đã vấp phải tinh thần quyết chiến của quân dân Hà Nội Tổng đốc Hoàng Diệu đã chỉ huy binh sĩ chiến đấu chống Pháp ở thành Hà Nội Cuộc chiến diễn ra quyết liệt thì kho thuốc đạn trong thành bốc cháy làm cho quan quân Hoàn Diệu giao động Thừa cơ đó, quân Pháp đột chiếm thành, đại quân tan rã Hoàng Diệu chạy vào hành cung thảo di biểu gửi triểu đình, rồi dùng khăn lụa tuẫn tiết trong vườn Võ Miếu nêu cao tinh thần yêu nước 1 lòng sống chết với thành
* Sự đối phó của nhân dân:
- Trong khi quân đội triều đình nhanh chống tan rã, thì phong trào đấu tranh của nhân dân vẫn tiếp tục Ngay từ đầu đến HN, đội quân Rivie đã vấp phải sự kháng cự của nhân dân HN Họ tự tay đốt các dãy phố tạo thành hàng rào lửa cản giặc, khi mất thành nhân dân tiếp tục kháng chiến
- Trong cuộc kháng chiến lần 2, nhân dân ta đã giành thắng lợi lớn ở trận Cầu Giấy (5/1883): đội quân Cờ Đen của Lưu Vĩnh Phúc Rivie chết tại trận
+ Chiến thắng làm cho nd cả nước phấn khởi Giặc P ở HN hoang mang lo
sợ 1 tên lính Pháp đã ghi lại như sau: “Thực là 1 cuộc sống kinh khủng đối với 1 nhúm người chờ đợi từng đêm kết liễu cuộc đời”
+ Chiến thắng Cầu Giấy đã tỏ rõ quyết tâm và tinh thần sẵn sàng chiến đấu tiêu diệt giặc để giải phóng Hà Nội và Bắc kì của nhân dân ta Tuy nhiên triều đình lại ảo tưởng có thể thu hồi HN bằng con đường thương thuyết hòa bình Vì vậy đã không cho quân tiếp tục tấn công Còn Pháp đã hạ quyết tâm thôn tính toàn cõi Việt Nam Chúng gửi viện binh sang, vạch kế hoach đánh kinh đô Huế