Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông thị xã hương trà, tỉnh thừa thiên huế (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM TRẦN ĐẠI NGHĨA BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈ

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

TRẦN ĐẠI NGHĨA

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ,

TỈNH THỪA THIÊN HUẾ

Chuyên ngành: QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Mã số: 60 14 01 14

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học:

TS TRẦN XUÂN BÁCH

Huế, Năm 2014 Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, các số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Tác giả

Trần Đại Nghĩa

Demo Version - Select.Pdf SDK

Với tình cảm chân thành, tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Khoa Tâm lý giáo dục, Phòng Đào tạo sau Đại học Trường Đại học sư Phạm Huế

và quý thầy cô đã tham gia quản lý, giảng dạy và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến Tiến sĩ Trần Xuân Bách, người

đã tận tình giúp đỡ và động viên tôi trong quá trình thực hiện đề tài nghiên cứu này

Tôi xin trân trọng cảm ơn đến các thầy cô giáo là cán bộ quản lý, giáo viên và các em học sinh của các trường trung học phổ thông thị xã Hương Trà đã tận tình cung cấp thông tin và giúp đỡ tôi trong quá trình nghiên cứu, hoàn thành luận văn này

Trong quá trình học tập và nghiên cứu, tôi đã cố gắng hết sức mình nhưng do một số điều kiện khách quan, điều kiện nghiên cứu còn hạn chế, nên luận văn không tránh khỏi những sai sót, kính mong được quý thầy cô giáo, các đồng nghiệp và bạn bè tiếp tục giúp đỡ, góp ý Tôi xin nghiêm túc tiếp thu và lấy đó làm bài học kinh nghiệm

Huế, tháng 5 năm 2014

Tác giả

Trần Đại Nghĩa

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

TRANG PHỤ BÌA i

LỜI CAM ĐOAN ii

LỜI CẢM ƠN iii

MỤC LỤC 1

DANH MỤC VIẾT TẮT 5

DANH MỤC CÁC BẢNG 6

A MỞ ĐẦU 8

1 Lý do chọn đề tài 8

2 Mục đích nghiên cứu 10

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 11

4 Giả thuyết khoa học 11

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 11

6 Phương pháp nghiên cứu 11

7 Phạm vi nghiên cứu 12

8 Đóng góp của đề tài 12

9 Cấu trúc luận văn 12

B NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 13

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 13

1.1 Khái quát lịch sử vấn đề nghiên cứu 13

1.2 Các khái niệm chính của đề tài 16

1.2.1 Quản lý 16

1.2.2 Quản lý giáo dục 17

1.2.3 Quản lý nhà trường 19

1.2.4 Hoạt động giáo dục 21

1.2.5 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 21

1.2.6 uản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 22

1 Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường thpt 23

1.3.1 Vị trí của HĐGDNGLL ở trường THPT 23

Demo Version - Select.Pdf SDK

1 .2 Vai trò của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 25 1.3.3 Mục tiêu của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT 25 1.3.4 Nhiệm vụ của hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT 26

1 .5 Các nguyên tắc tổ chức HĐGDNGLL ở trường THPT 27

1 .7 Hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT 28

1 .8 uy trình tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở trường THPT 30 1.4 Quản lý HĐGDNGLL ở trường trung học phổ thông 32 1.4.1 Quản lý việc xây dựng kế hoạch HĐGDNGLL 32 1.4.2 Quản lý việc tổ chức thực hiện kế hoạch HĐGDNGLL ở trường THPT 32 1.4.3 Chỉ đạo, phối hợp thực hiện kế hoạch HĐGDNGLL ở trường THPT 33

1.4.4 Quản lý việc giám sát, kiểm tra, đánh giá HĐGDNGLL ở trường THPT 34

1.4.5 Quản lý nguồn lực cho HĐGDNGLL ở trường THPT 35

TIỂU KẾT CHƯƠNG 1 36 CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 37

2.1 Khái quát đặc điểm tự nhiên, kinh tế - xã hội Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 37 2.1.1 Vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên 37 2.1.2 Tình hình phát triển kinh tế - xã hội 37 2.2 Khái quát tình hình phát triển giáo dục và đào tạo ở các trường THPT Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 38 2.3 Thực trạng về hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 40

2 .1 Khái quát về quá trình khảo sát 40 2.3.2 Nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh về

HĐGDNGLL 40 2.3.3 Thực trạng tổ chức, thực hiện HĐGDNGLL ở các trường THPT

Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 43 2.3.4 Nội dung và hình thức tổ chức HĐGDNGLL 45

2 .5 Điều kiện, phương tiện, phương pháp tổ chức HĐGDNGLL 46 2.4 Thực trạng quản lý HĐGDNGLL ở các trường Trung học phổ thông Thị

xã Hương Trà, tỉnh Thừa Thiên Huế 48

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.4.1 Quản lý việc xây dựng kế hoạch HĐGDNGLL 48

2.4.2 Quản lý việc tổ chức, phối hợp thực hiện HĐGDNGLL 51

2.4.3 Chỉ đạo, phối hợp tổ chức HĐGDNGLL 53

2.4.4 Quản lý nguồn nhân lực cho HĐGDNGLL 56

2.4.5 Quản lý việc kiểm tra, đánh giá kết quả thực hiện HĐGDNGLL 58

2.5 Đánh giá thực trạng và nguyên nhân 60

2.5.1 Hiệu quả quản lý HĐGDNGLL ở các trường THPT Thị xã Hương Trà 60

2.5.2 Những kết quả đạt được 61

2.5.3 Những tồn tại, hạn chế 61

2.5.4 Nguyên nhân của những hạn chế 62

TIỂU KẾT CHƯƠNG 2 63

CHƯƠNG 3 BIỆN PHÁP QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG GIÁO DỤC NGOÀI GIỜ LÊN LỚP Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG THỊ XÃ HƯƠNG TRÀ, TỈNH THỪA THIÊN HUẾ 65

1 Các nguyên tắc xây dựng biện pháp 65

1.1 Xây dựng các biện pháp đảm bảo thực hiện đúng mục tiêu, quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 65

1.2 Xây dựng các biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp phù hợp với thực tiễn 65

1 Xây dựng các biện pháp phải đảm bảo tính pháp lý 66

1.4 Xây dựng các biện pháp phải đảm bảo sự phù hợp đặc điểm tâm sinh lý, lứa tuổi, phù hợp với từng địa phương, phát huy tính tích cực, tự giác, năng động, sáng tạo của học sinh 65

1.5 Xây dựng các biện pháp phải đảm bảo tính hệ thống và tính đồng bộ 66

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường Trung học phổ thông Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 66

2.1 Tuyên truyền nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho các lực lượng tham gia hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 66

2.2 Thành lập và củng cố ban chỉ đạo hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 68

2 Xây dựng và hoàn thiện công tác kế hoạch hóa hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 70

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.4 Tăng cường quản lý nguồn nhân lực cho hoạt động giáo dục

ngoài giờ lên lớp một cách có hiệu quả 74

3.2.5 Phát huy vai trò nòng cốt của Đoàn thanh niên, phối hợp các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường để tổ chức HĐGDNGLL 77

3.2.6 Vận dụng linh hoạt và thường xuyên thực hiện các biện pháp kiểm tra, đánh giá rút kinh nghiệm hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 79

2.7 Thường xuyên bồi dưỡng các kiến thức, kỹ năng, năng lực tổ chức cho các lực lượng tham gia HĐGDNGLL 81

3.2.8 Tạo các điều kiện hỗ trợ về thời gian, tài chính, cơ sở vật chất cho hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 83

2.9.Đổi mới nội dung, hình thức tổ chức hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp 85

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 87

3.4 Khảo nghiệm và thử nghiệm biện pháp 87

3.4.1 Khảo nghiệm tính cần thiết, tính khả thi của các biện pháp 87

3.4.2 Thử nghiệm biện pháp 89

TIỂU KẾT CHƯƠNG 3 93

C KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 94

1 Kết luận 94

2 Khuyến nghị 95

TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC VIẾT TẮT

CNH- HĐH : Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa CSVC : Cơ sở vật chất

GD&ĐT : Giáo dục và đào tạo

GVCN : Giáo viên chủ nhiệm

HĐGDNGLL : Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp KT- XH : Kinh tế xã hội

TDTT : Thể dục thể thao

THPT : Trung học phổ thông

TNCS : Thanh niên cộng sản

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC BẢNG

Bảng 2.1 Tổng hợp tình hình học sinh các trường Trung học phổ thông Thị xã

Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 39 Bảng 2.2 Tình hình cơ sở vật chất các trường Trung học phổ thông Thị xã Hương

Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 39 Bảng 2.3 Thống kê đánh giá hạnh kiểm học sinh các trường Trung học phổ thông

Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 39 Bảng 2.4 Thống kê đánh giá kết quả học tập học sinh các trường Trung học phổ

thông Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 40 Bảng 2.5 Mức độ nhận thức về sự cần thiết của HĐGDNGLL ở các trường THPT

Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 41 Bảng 2.6 Mức độ nhận thức về vai trò của HĐGDNGLL ở các trường THPT Thị

xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 41 Bảng 2.7 Nhận thức về mức độ yêu thích của học sinh về HĐGDNGLL ở các

trường THPT Thị xã Hương Trà, Tỉnh Thừa Thiên Huế 42 Bảng 2.8 Nhận thức của học sinh về tác dụng của HĐGDNGLL đến quá trình học

tập và rèn luyện của học sinh 42 Bảng 2.9 Đánh giá của học sinh về mức độ tổ chức, mức độ tham gia và tính hiệu

quả của các HĐGDNGLL được tổ chức tại trường theo chương trình của

Bộ GD&ĐT 43 Bảng 2.10 Đánh giá của học sinh về mức độ tổ chức, mức độ tham gia của học sinh

và tính hiệu quả của các hình thức tổ chức HĐGDNGLL ở các trường 45 Bảng 2.11 Ý kiến của học sinh về những thuận lợi và khó khăn trong việc tham gia

HĐGDNGLL 47 Bảng 2.12 Ý kiến của CB L, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên về việc lập kế hoạch

thực hiện, tính hiệu quả thực hiện kế hoạch HĐGDNGLL ở các trường 48 Bảng 2.1 Ý kiến của CB L, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên về những căn cứ xây

dựng kế hoạch HĐGDNGLL ở các trường 50 Bảng 2.14 Cán bộ quản lý, giáo viên đánh giá mức độ thực hiện và tính hiệu quả của

các HĐGDNGLL được tổ chức tại trường theo chủ đề hàng tháng 51

Demo Version - Select.Pdf SDK

Bảng 2.15 Đánh giá của CB L, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên về mức độ tổ chức

thực hiện, tính hiệu quả thực hiện của các hình thức tổ chức HĐGDNGLL 52

Bảng 2.16 Ý kiến của CBQL về các biện pháp chỉ đạo điều hành, tổ chức để nâng cao hiệu quả quản lý các HĐGDNGLL 54

Bảng 2.17 Ý kiến của CB L, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên về việc chịu trách nhiệm điều hành, tổ chức các HĐGDNGLL 54

Bảng 2.18 Ý kiến của CB L, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên về mức độ phối hợp tổ chức thực hiện, tính hiệu quả thực hiện với các lực lượng tham gia HĐGDNGLL ở các trường 55

Bảng 2.19 Ý kiến của CB L, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên về những kiến thức, kỹ năng, năng lực cần có đối với việc quản lý HĐGDNGLL ở các trường 56

Bảng 2.20 Ý kiến của CB L, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên về những biện pháp kiểm tra, đánh giá HĐGDNGLL ở các trường 58

Bảng 2.21 Nhận định đánh giá của CB L, giáo viên chủ nhiệm và giáo viên về mức độ hiệu quả HĐGDNGLL ở các trường hiện nay 60

Bảng 3.1 Kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết của các biện pháp 88

Bảng 3.2 Kết quả khảo nghiệm về tính khả thi của các biện pháp đề xuất 89

Bảng 3.3 Kết quả khảo nghiệm về mức độ cần thiết của việc bồi dưỡng, tập huấn 91

Bảng 3.4 Kết quả khảo nghiệm về mức độ hiệu quả sau khi được bồi dưỡng 92

Demo Version - Select.Pdf SDK

A MỞ ĐẦU

1 LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Trong những năm gần đây, trước yêu cầu ngày càng cao của xã hội đối với giáo dục, Đảng và Nhà nước ta đã tập trung đưa ra những quyết sách lãnh đạo, đầu

tư cho giáo dục nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo của Việt Nam từng bước phát triển ngang tầm với khu vực và thế giới Hội nghị lần thứ 2 Ban chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII đã khẳng định: “Giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu”, Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IX cũng nhấn mạnh: “Phát triển giáo dục và đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện để phát huy nguồn lực con người - yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững” Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ X tiếp tục nêu rõ: “Về giáo dục và đào tạo, chúng ta phấn đấu để lĩnh vực này cùng với khoa học và công nghệ thực sự là quốc sách hàng đầu, thông qua việc đổi mới toàn diện giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, chấn hưng nền giáo dục Việt Nam”

Giáo dục hiện nay đang đứng trước những sứ mệnh nặng nề do xã hội đặt ra, đang phải giải quyết rất nhiều vấn đề phức tạp trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập hiện nay

Tìm hiểu về thế giới hiện đại, phác họa được bức tranh chung về đặc điểm và yêu cầu của nó, từ đó tìm được những giải pháp nhằm giải quyết có hiệu quả các vấn

đề của giáo dục nói chung và nhiệm vụ dạy học ở nhà trường nói riêng là việc làm có

ý nghĩa thiết thực đối với mỗi cán bộ quản lý giáo dục, góp phần chung sức cùng toàn Đảng, toàn dân thực hiện thành công sự nghiệp phát triển giáo dục nước nhà

Với mục tiêu đến năm 2020, Việt Nam từ một nước nông nghiệp về cơ bản sẽ trở thành nước công nghiệp, hội nhập với cộng đồng quốc tế Để thực hiện mục tiêu trên, đòi hỏi mỗi tổ chức, mỗi cá nhân phải nhanh chóng tiếp cận và hòa nhập vào sự phát triển chung của nhân loại Mặt bằng dân trí phải được nâng cao nhằm cung cấp nguồn nhân lực phát triển về số lượng, lẫn chất lượng Với yêu cầu cấp thiết đó, nhiệm vụ của ngành giáo dục và đào tạo là phải trang bị kiến thức cho người học không chỉ có các tri thức đã lĩnh hội ở nhà trường mà còn phải có năng lực chiếm lĩnh tri thức một cách chủ động, sáng tạo; đồng thời, người học phải có năng lực giải quyết vấn đề, có kiến thức chuyên môn và kỹ năng nghề nghiệp, kỹ năng giao tiếp, ứng xử, tổ chức, tư duy độc lập, có thể lực tốt, có bản lĩnh, ý thức làm chủ và sáng tạo, có khả năng thích ứng hợp tác với cộng đồng trong công việc và cuộc sống hàng ngày

Demo Version - Select.Pdf SDK

Theo A.Carrel, “Giáo dục quá thiên về trí thức sẽ tạo ra con người có óc mà không tim” Chính vì thế, ngoài giờ học chính khóa ở lớp, các học sinh thường tham gia những hoạt động nhóm nhằm trao đổi thông tin, giải trí sau những giờ học căng thẳng trên lớp Nhu cầu được giao tiếp, được tự khẳng định mình của thanh niên ngày càng tăng cao phù hợp với bốn trụ cột của giáo dục thế kỉ XXI mà UNESCO đã đưa ra: “Học để biết, học để làm, học để cùng chung sống và học để

tự khẳng định mình” Như là ngọn đèn soi sáng cho mọi người đặc biệt là thế hệ trẻ

học tập và rèn luyện bản thân

Ngày nay, khi bàn đến công tác giáo dục còn không ít người cho rằng phát triển giáo dục là sự phát triển, khai thác tiềm năng trí tuệ, phát triển nghề nghiệp, nên chỉ quan tâm đến đổi mới nội dung chương trình dạy học những môn khoa học

cơ bản và công nghệ mà quên đi việc đào tạo những kỹ năng mềm, nhằm hình thành và phát triển nhân cách, rèn luyện những con người năng động, sáng tạo, có khả năng tự quản, tổ chức hoạt động, lập kế hoạch, kiểm tra đánh giá…

Điều quan trọng là hình thành được những phẩm chất tâm lý như: tình yêu quê hương đất nước, lòng nhân ái, tính cộng đồng, năng động, sáng tạo, tự tin, có ý chí…,

đó là những giá trị đạo đức cần có ở con người lao động của thời kỳ Công nghiệp hóa - Hiện đại hóa Như vậy, những giá trị của con người không chỉ thông qua giờ học trên lớp, mà còn thông qua các loại hình hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp

Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp là một khâu, một bộ phận của toàn bộ quá trình giáo dục, góp phần tạo ra sự thống nhất, khép kín của quá trình giáo dục

Ở nhà trường, quá trình giáo dục và quá trình dạy học là hai quá trình bộ phận của quá trình giáo dục tổng thể Trong quá trình dạy học, ngoài việc truyền thụ cho học sinh những tri thức khoa học một cách có hệ thống mà luôn còn hướng đến việc giáo dục nhân cách và hình thành các kỹ năng sống, phát huy vai trò chủ thể, tích cực trong hoạt động ở nhà trường và ngoài xã hội Có thể khẳng định rằng, việc tổ chức các hoạt động giáo dục trong và ngoài nhà trường chưa thật sự thống nhất về chỉ đạo tổ chức hoạt động giáo dục Đôi khi còn thực hiện chồng chéo các hoạt động Việc triển khai, tổ chức thực hiện còn qua loa, không chú trọng

Ở trường trung học có nhiệm vụ “Tổ chức giảng dạy, học tập và các hoạt động giáo dục khác theo chương trình giáo dục phổ thông” “Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp bao gồm các hoạt động ngoại khoá về khoa học, văn học, nghệ thuật, thể dục thể thao, an toàn giao thông, phòng chống tệ nạn xã hội, giáo dục giới tính, giáo dục pháp luật nhằm phát triển toàn diện và bồi dưỡng năng khiếu; các hoạt động vui chơi, tham quan, du lịch, giao lưu văn hoá, giáo dục môi trường; các hoạt động xã hội, từ thiện phù hợp với đặc điểm sinh lý lứa tuổi học sinh”[2, tr.1- 12]

Demo Version - Select.Pdf SDK