Biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với việc đổi mới phương pháp dạy học các môn xã hội ở các trường trung học phổ thông phía nam tỉnh thừa thiên huế trong bối cảnh hiện nay (tt)

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM VÕ THỊ HẢI LÊ BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG ĐỐI VỚI VIỆC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC MÔN XÃ HỘI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

VÕ THỊ HẢI LÊ

BIỆN PHÁP QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG ĐỐI VỚI VIỆC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC MÔN XÃ HỘI Ở CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHÍA NAM TỈNH THỪA

THIÊN HUẾ TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ GIÁO DỤC

Huế, Năm 2014

140TR,

Demo Version - Select.Pdf SDK

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi, do

thầy giáo – PGS.TS Trần Vĩnh Tường hướng dẫn

Các số liệu và kết quả nghiên cứu nêu trong luận văn là trung thực, được các đồng tác giả cho phép sử dụng và chưa từng được công bố trong bất kỳ một công trình nào khác

Tác giả luận văn

Võ Thị Hải Lê

Demo Version - Select.Pdf SDK

Trong suốt quá trình học tập và hoàn thành luận văn này, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, giúp đỡ quý báu của quý thầy cô, các anh chị, bạn bè và đồng nghiệp Với lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc, tôi xin được bày tỏ lời cảm ơn chân thành tới:

Ban giám hiệu, Phòng đào tạo Sau đại học, Khoa Tâm lý - Giáo dục Trường Đại học Sư phạm, Đại Học Huế đã tạo mọi điều kiện thuận lợi giúp đỡ tôi trong quá trình học tập và hoàn thành luận văn

PGS.TS Trần Vĩnh Tường, người thầy kính mến đã hết lòng

giúp đỡ, dạy bảo, động viên và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tôi trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn

Sở Giáo dục và Đào tạo, các Trường trung học phổ thông trên địa bàn phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế, quý thầy cô giáo là lãnh đạo các Trường trung học phổ thông, thầy cô giáo trực tiếp giảng dạy và các em học sinh đã cộng tác, tạo mọi điều kiện cho tôi trong quá trình học tập, cung cấp số liệu, tài liệu và những thông tin bổ ích để tôi nghiên cứu, hoàn thiện luận văn

Trong thời gian nghiên cứu và hoàn thiện luận văn bằng cả tâm huyết và sự nỗ lực của chính bản thân, đây là công trình nghiên cứu được vận dụng những kinh nghiệm, kiến thức đã học được trong hai năm qua rất khiêm tốn và còn nhiều hạn chế Bởi thế, không thể tránh khỏi những sai sót, khiếm khuyết Mong nhận được những ý kiến đóng góp bổ ích của quý thầy cô giáo và các anh chị đồng nghiệp

Xin chân thành cảm ơn!

Huế, tháng 4 năm 2014

Tác giả

Võ Thị Hải Lê

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỤC LỤC

Trang

Trang phụ bìa i

Lời cam đoan ii

Lời cảm ơn iii

Mục lục 1

Danh mục ký hiệu các chữ viết tắt 4

Danh mục các sơ đồ, bảng biểu 5

MỞ ĐẦU 7

1 Lý do chọn đề tài 7

2 Mục đích nghiên cứu 8

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 9

4 Giả thuyết khoa học 9

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 9

6 Phương pháp nghiên cứu 9

7 Phạm vi nghiên cứu 10

8 Cấu trúc luận văn 10

NỘI DUNG 11

Chương 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ CỦA HIỆU TRƯỞNG ĐỐI VỚI VIỆC ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC MÔN XÃ HỘI Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG 11

1.1 Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề 11

1.2 Các khái niệm cơ bản liên quan đến đề tài 13

1.2.1 Khái niệm quản lý 13

1.2.2 Khái niệm về quản lý giáo dục 14

1.2.3 Khái niệm quản lý nhà trường 15

1.2.4 Khái niệm phương pháp dạy học 15

1.2.5 Đổi mới phương pháp dạy học ở trường Trung học phổ thông 16

1.2.6 Quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học 16

1.3 Nội dung đổi mới PPDH các môn XH 17 1.3.1 Vị trí, vai trò của các môn Xã hội trong trường Trung học phổ thông 17

Demo Version - Select.Pdf SDK

1.3.2 Sự cần thiết của việc đổi mới phương pháp dạy học các môn Xã hội trong trường Trung học phổ thông hiện nay 19 1.3.3 Các định hướng đổi mới phương pháp dạy học ở trường Trung học phổ thông 20 1.3.4 Nội dung đổi mới phương pháp dạy học các môn Xã hội 21 1.4 Quản lý đổi mới phương pháp dạy học các môn Xã hội của hiệu trưởng ở các trường Trung học phổ thông 24 1.4.1 Vai trò của hiệu trưởng ở trường Trung học phổ thông trong công việc quản lý hoạt động đổi mới phương pháp dạy học 24 1.4.2 Chức năng quản lý đổi mới phương pháp dạy học các môn Xã hội của hiệu trưởng trường Trung học phổ thông 24 1.4.3 Nội dung quản lý của hiệu trưởng đối với việc đổi mới phương pháp dạy học các môn Xã hội ở trường Trung học phổ thông 26 1.4.4 Các yếu tố ảnh hưởng đến việc quản lý đổi mới việc thực hiện phương pháp dạy học các môn Xã hội 30

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC MÔN XÃ HỘI CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHÍA NAM TỈNH THỪA THIÊN HUẾ TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 33

2.1 Vài nét về tình hình KT-XH và giáo dục khu vực phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế 33 2.1.1 Một số nét khái quát về KT-XH khu vực phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế 33 2.1.2 Khái quát về tình hình giáo dục Trung học phổ thông khu vực phía Nam tỉnh Thừa thiên Huế 34 2.2 Thực trạng đổi mới phương pháp dạy học và quản lý của hiệu trưởng về việc đổi mới PPDH các môn Xã hội ở các trường trung học phổ thông phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế trong bối cảnh hiện nay 38 2.2.1 Thực trạng đổi mới phương pháp dạy học các môn Xã hội ở các trường trung học phổ thông phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế 39

Demo Version - Select.Pdf SDK

2.2.2 Thực trạng quản lý của hiệu trưởng đối với việc đổi mới PPDH các

môn XH ở các trường THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế 45

2.2.3 Đánh giá thực trạng quản lý của hiệu trưởng đối với việc đổi mới PPDH các môn XH ở các trường THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế 58

Chương 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỔI MỚI PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC CÁC MÔN XÃ HỘI CỦA HIỆU TRƯỞNG CÁC TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG PHÍA NAM TỈNH THỪA THIÊN HUẾ TRONG BỐI CẢNH HIỆN NAY 63

3.1 Cơ sở đề xuất các biện pháp 63

3.2 Nguyên tắc đề xuất các biện pháp 65

3.3 Các biện pháp 66

3.3.1 Biện pháp 1: Bồi dưỡng nâng cao nhận thức cho đội ngũ CBQL và GV các môn XH về đổi mới thực hiện PPDH 66

3.3.2 Biện pháp 2: Tăng cường quản lý hoạt động tổ chuyên môn 67

3.3.3 Biện pháp 3: Quản lý hoạt động giảng dạy của GV các môn XH 70

3.3.4 Biện pháp 4: Bồi dưỡng nâng cao các kỹ năng sử dụng PPDH mới cho đội ngũ GV các môn XH 73

3.3.5 Biện pháp 5: Quản lý hoạt động học tập hướng vào rèn luyện cho học sinh năng lực tự học, tư duy độc lập, sáng tạo trong học tập các môn XH 74

3.3.6 Biện pháp 6: Quản lý đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá hoạt động học tập của HS 77

3.3.7 Biện pháp 7: Quản lý các điều kiện hỗ trợ việc đổi mới PPDH các môn XH 78

3.4 Khảo nghiệm về tính cấp thiết và khả thi của các biện pháp đề xuất 81

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 85

TÀI LIỆU THAM KHẢO 89 PHỤ LỤC

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC KÝ HIỆU CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Chữ viết tắt Chữ viết đầy đủ

GD & ĐT : Giáo dục và Đào tạo

KT - XH : Kinh tế - xã hội

Demo Version - Select.Pdf SDK

DANH MỤC CÁC BẢNG BIỂU

Trang

* Bảng biểu

Bảng 2.1 Hệ thống trường lớp các trường THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế 34

Bảng 2.2 Đội ngũ CBQL các trường THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế 36

Bảng 2.3 Đội ngũ giáo viên 36

Bảng 2.4 Kết quả xếp loại Hạnh kiểm (tỷ lệ: %) 37

Bảng 2.5 Kết quả xếp loại văn hóa (tỷ lệ: %) 38

Bảng 2.6 Chất lượng đội ngũ giáo viên các môn XH các trường THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế từ (2010-2013) 39

Bảng 2.7 Nhận thức về đổi mới PPDH của CBQL và GV 40

Bảng 2.8 Kỹ năngthiết kế bài dạy trong khâu soạn giáo án, của giáo viên các THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế 41

Bảng 2.9 PPDH của GV thuộc các môn XH ở các trường trung học phổ thông phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế 42

Bảng 2.10 Thực trạng hoạt động học tập trên lớp của học sinh 43

Bảng 2.11.a Kỹ năng tự học các môn XH 44

Bảng 2.11.b Kỹ năng tự học các môn XH ở nhà 45

Bảng 2.12 Quản lý hoạt động tổ chuyên môn các môn XH 47

Bảng 2.13 Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động bồi dưỡng kỹ năng đổi mới PPDH các môn XH cho GV 51

Bảng 2.14 Khảo sát thực trạng quản lý hoạt động học tập của học sinh 52

Bảng 2.15 Khảo sát thực trạng quản lý CSVC và TBDH cho đổi mới PPDH các môn XH 54

Bảng 2.16 Khảo sát thực trạng phối hợp các lực lượng giáo dục để đổi mới PPDH các môn XH 57

Bảng 3.1 Kết quả khảo sát tích cấp thiết của các biện pháp đề xuất 82

Bảng 3.2 Kết quả khảo sát tích khả thi của các biện pháp đề xuất 83

Demo Version - Select.Pdf SDK

MỞ ĐẦU

1 Lý do chọn đề tài

Thế giới ngày nay với những chuyển biến mới đã ảnh hưởng to lớn đến tình hình các nước, các dân tộc và cuộc sống của con người Trong những chuyển biến

đó, nổi bật là sự hình thành một xã hội thông tin, kinh tế tri thức và sự phát triển nhanh chóng chưa từng thấy của khoa học công nghệ, xu thế của toàn cầu hoá Những yếu tố đó đã tác động mạnh mẽ đến giáo dục, nó đòi hỏi phải cải cách giáo dục Tư tưởng và quan điểm cải cách giáo dục: đổi mới mục tiêu giáo dục, hiện đại hóa nội dung dạy học và cơ sở vật chất (CSVC) trường học, đổi mới cách kiểm tra đánh giá, trong đó đổi mới phương pháp dạy học (PPDH) được xem là rất quan trọng Đó là xu thế của thời đại, là trào lưu chung của loài người, là yêu cầu khách

quan của công cuộc xây dựng đất nước ta trong thời kì hội nhập

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI Đảng xác định: “Phát triển, nâng cao

chất lượng nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong những yếu tố quyết định sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước Phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu Đổi mới căn bản, toàn diện nền giáo dục Việt Nam theo hướng chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá, dân chủ hoá và hội nhập quốc tế Trong đó, đổi mới chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, đổi mới cơ chế quản lý giáo dục, phát triển đội ngũ giáo viên và cán bộ quản lý là khâu then chốt Tập trung nâng cao chất lượng giáo dục, đào tạo, coi trọng giáo dục đạo đức, lối sống, năng lực sáng tạo và kỹ năng thực hành”

Như vậy, trong những yêu cầu đổi mới về giáo dục đào tạo thì đổi mới về phương pháp dạy học có vị trí đặc biệt quan trọng, vì phương pháp dạy học phù hợp sẽ đem lại bộ mặt mới, sức sống mới cho giáo dục trong xã hội hiện đại Để thực hiện được điều này, việc xây dựng và phát triển đội ngũ giáo viên (GV) là một trong những những nhiệm vụ cấp thiết của ngành giáo dục Đã từ lâu hoạt động dạy học nói chung, hoạt động dạy học các môn xã hội (XH) nói riêng đã có những hạn chế nhất định Đó là hoạt động dạy học theo lối truyền thụ một chiều,

áp đặt, tạo cho người học cách học bị động, hạn chế việc phát triển các phẩm chất linh hoạt, độc lập sáng tạo của tư duy, khả năng ứng dụng những kiến thức và kỹ

Demo Version - Select.Pdf SDK

năng thu nhận được áp dụng vào thực tiễn.Với điều kiện phát triển của các phương tiện truyền thông, trong bối cảnh hội nhập, mở rộng giao lưu, đặc biệt là Internet, học sinh (HS) được tiếp thu nhiều nguồn thông tin đa dạng, phong phú

từ nhiều nguồn tư liệu khác nhau, các em hiểu biết nhiều hơn, linh hoạt và thực tế hơn Trong học tập, HS không còn thoả mãn với vai trò của người tiếp thu thụ động, không chấp nhận kiểu dạy học hạn chế nói trên Vì lẽ đó, đổi mới hoạt động dạy học các môn XH là điều hết sức cần thiết

Trên thực tế, hiệu trưởng các trường trung học phổ thông (THPT) trên địa bàn nói chung và các trường THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế (TT-Huế) nói riêng đã cố gắng tìm tòi và đã có những đổi mới nhất định về công tác quản

lý hoạt dạy học của đội ngũ GV theo hướng đổi mới PPDH nhằm nâng cao chất lượng dạy học Tuy nhiên vẫn còn không ít những tồn tại, khuyết điểm, nhiều vấn đề còn hạn chế; khả năng chủ động, sáng tạo, năng lực thực hành của HS còn yếu Đa số các em vẫn còn chưa nhận thức được vị trí và ý nghĩa của các môn

XH Vì thế tình trạng học lệch và xem nhẹ các môn XH trong trường THPT rất phổ biến Thêm vào đó, một số GV chưa thực sự đổi mới PPDH theo hướng tích cực Hơn nữa, việc quản lý, chỉ đạo đổi mới hoạt động các môn XH chưa đáp ứng được yêu cầu đổi mới chương trình giáo dục THPT hiện nay Vì thế chưa đủ

để tạo nên một bước chuyển biến thực sự về hoạt động dạy học, đặc biệt là các môn XH ở các trường THPT

Từ những lý do trên, tôi lựa chọn vấn đề: “Biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với việc đổi mới phương pháp dạy học các môn Xã hội ở các trường Trung học phổ thông phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế trong bối cảnh hiện nay” làm đề tài luận văn cao học chuyên ngành Quản lý giáo dục

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và thực tiễn để xây dựng các biện pháp quản lý

đổi mới PPDH, góp phần nâng cao chất lượng dạy học các môn XH ở các trường

THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế

Demo Version - Select.Pdf SDK

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Công tác quản lý hoạt động dạy học của hiệu trưởng trường THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý của hiệu trưởng đối với quá trình đổi mới PPDH các

môn XH ở các trường THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế

4 Giả thuyết khoa học

Nếu đề xuất được những biện pháp quản lý một cách khoa học, thiết thực, đồng bộ, hợp lý và phù hợp với điều kiện thực tiễn trên địa bàn nhằm nâng cao năng lực chuyên môn của đội ngũ GV các môn XH; tạo động lực dạy và học cho thầy và trò thì chất lượng dạy học các môn XH của các trường THPT phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế sẽ được nâng cao rõ rệt

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về công tác quản lý hoạt động dạy học, quản

lý việc đổi mới PPDH của hiệu trưởng trường trung học phổ thông

5.2 Điều tra, khảo sát, phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý đổi mới PPDH của hiệu trưởng trường THPT phía Nam tỉnh TT-Huế

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý đổi mới PPDH của hiệu trưởng các

trường THPT phía Nam tỉnh TT-Huế

6 Phương pháp nghiên cứu

6.1 Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận

Sử dụng các phương pháp phân tích, tổng hợp tài liệu, phân loại tài liệu

và khái quát hóa các tài liệu, các công trình nghiên cứu có liên quan nhằm xây dựng cơ sở lý luận của đề tài nghiên cứu

6.2 Nhóm các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

6.2.1.Sử dụng phương pháp điều tra giáo dục: Đây là phương pháp chủ đạo

được sử dụng nhằm khảo sát, đánh giá thực trạng công tác quản lý của hiệu trưởng đối với việc đổi mới PPDH Chúng tôi sử dụng phiếu hỏi, bao gồm những câu hỏi nhiều lựa chọn ở các mức độ khác nhau đối với việc đổi mới PPDH ở các trường THPT

Demo Version - Select.Pdf SDK

6.2.2 Phương pháp tổng kết kinh nghiệm: nhằm tổng kết những luận điểm,

những mô hình về công tác quản lý của hiệu trưởng đối với việc đổi mới PPDH ở

các trường THPT phía Nam tỉnh TT-Huế

6.2.3 Phương pháp phỏng vấn, phương pháp lấy ý kiến chuyên gia nhằm thu thập thêm các thông tin có liên quan đến vấn đề nghiên cứu

6.2.4 Phương pháp quan sát: Dự giờ, quan sát, tìm hiểu hoạt động dạy

và học của GV và HS Tìm hiểu và khảo sát công tác chỉ đạo của nhà trường thông qua kế hoạch hoạt động và hệ thống văn bản chỉ đạo của các cấp quản

lý giáo dục

6.2.5 Phương pháp thống kê toán học: Sử dụng một số thuật toán thống kê

áp dụng trong nghiên cứu giáo dục để xử lý các kết quả điều tra, phân tích kết quả nghiên cứu, đồng thời để đánh giá mức độ tin cậy của phương pháp điều tra

7 Phạm vi nghiên cứu

Chúng tôi tập trung nghiên cứu các biện pháp quản lý của hiệu trưởng về việc thực hiện đổi mới PPDH các môn XH trong bối cảnh hiện nay ở các trường THPT phía Nam tỉnh TT-Huế

Phạm vi nghiên cứu của đề tài sẽ được giới hạn ở các trường THPT phía Nam tỉnh TT-Huế bao gồm huyện Phú Lộc và Thị xã Hương Thủy

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm ba chương

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý của hiệu trưởng đối với việc đổi mới

phương pháp dạy học các môn Xã hội ở trường Trung học phổ thông

Chương 2: Thực trạng quản lý đổi mới phương pháp dạy học các môn Xã hội

của hiệu trưởng ở các trường Trung học phổ thông Phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế trong bối cảnh hiện nay

Chương 3: Các biện pháp quản lý đổi mới phương pháp dạy học các môn

Xã hội của hiệu trưởng ở các trường Trung học phổ thông phía Nam tỉnh Thừa Thiên Huế trong bối cảnh hiện nay

Demo Version - Select.Pdf SDK