nghiên cứu về thực trạng, giải pháp về ngộ độc thức ăn đường phố ở thành phố Hồ Chí Minh

tỷ người ăn thức ăn đường phố mỗi ngày. Đặc biệt, thức ăn đường phố là nét văn hóa riêng của cộng đồng người Việt. Sử dụng thức ăn đường phố là thói quen của nhiều người. Cùng với đó, việc phát triển loại hình dịch vụ thức ăn đường phố là nhu cầu tất yếu của cuộc sống, vì thuận lợi, rẻ tiền, giải quyết được vấn đề công ăn việc làm đối với một đất nước đang trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa như Việt Nam. Đặc biệt là ở các đô thị đông dân và giá cả sinh hoạt tăng cao khiến nhiều người dân chấp nhận sử dụng thức ăn đường phố. Theo số liệu điều tra của Trung tâm dinh dưỡng Thành phố Hồ Chí Minh , tại đây có tới 95.5% người dân đang sử dụng thức ăn đường phố, trong đó 51% dùng làm bữa ăn hàng ngày, 82% dùng làm bữa ăn sáng. Ở thành phố Hồ Chí Minh, thức ăn đường phố có ở khắp mọi nơi từ trong tỷ người ăn thức ăn đường phố mỗi ngày. Đặc biệt, thức ăn đường phố là nét văn hóa riêng của cộng đồng người Việt. Sử dụng thức ăn đường phố là thói quen của nhiều người. Cùng với đó, việc phát triển loại hình dịch vụ thức ăn đường phố là nhu cầu tất yếu của cuộc sống, vì thuận lợi, rẻ tiền, giải quyết được vấn đề công ăn việc làm đối với một đất nước đang trong quá trình công nghiệp hóa – hiện đại hóa như Việt Nam. Đặc biệt là ở các đô thị đông dân và giá cả sinh hoạt tăng cao khiến nhiều người dân chấp nhận sử dụng thức ăn đường phố. Theo số liệu điều tra của Trung tâm dinh dưỡng Thành phố Hồ Chí Minh , tại đây có tới 95.5% người dân đang sử dụng thức ăn đường phố, trong đó 51% dùng làm bữa ăn hàng ngày, 82% dùng làm bữa ăn sáng. Ở thành phố Hồ Chí Minh, thức ăn đường phố có ở khắp mọi nơi từ trong

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 1

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 2

1.1 Các khái niệm cơ bản: [1] 3

1.2 Một vài kết quả điều tra 4

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA VẤN ĐỀ CẦN NGHIÊN CỨU 7

2.1.Thực trạng ngộ độc thức ăn đường phố 7

2.2 Nguyên dẫn đến ngộ độc thức ăn đường phố 14

2.2.1 Do bản thân thực phẩm chứa sẵn độc tố 15

2.2.2 Do quá trình chăn nuôi, gieo trồng, sản xuất lương thực, thực phẩm 16

2.2.3 Quá trình chế biến 17

2.2.4 Quá trình sử dụng và bảo quản 18

2.2.5 Thói quen người tiêu dùng 19

2.2.6 Người bán hàng 19

2.2.7 Quản lí nhà nước còn lỏng lẻo 19

CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP THỰC HIỆN 21

3.1 Về phía Nhà nước 21

3.2 Về phía người sản xuất (người bán hàng) 24

3.3 Về phía người tiêu dùng 26

3.4 Về Cơ quan truyền thông, Hội bảo vệ người tiêu dùng 27

KẾT LUẬN 29

TÀI LIỆU THAM KHẢO 30

DANH MỤC HÌNH ẢNH

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Tại Việt Nam cũng như một số nước Châu Á, thức ăn đường phố rất được ưachuộng bởi sự thuận tiện cho người tiêu dùng, đáp ứng nhu cầu cho một bộ phậnngười làm công ăn lương, học sinh sinh viên, khách du lịch, người già và trẻ em

Với chủng loại thức ăn phong phú, đa dạng, từ bún phở đến cơm, cháo, nướcgiải khát, bánh kẹo, hoa quả…, người tiêu dùng có thể lựa chọn nhanh chóng đồ ăn,thức uống phù hợp cho riêng mình với giá cả phù hợp, tiết kiệm nhiều thời gian.Kinh doanh thức ăn đường phố cũng tạo ra nhiều công ăn việc làm, thu nhập chonhiều người lao động, đặc biệt là những lao động thời vụ Vì vậy, không thể vì đồngtiền mà người bán lại dửng dưng bất chấp mọi thủ đoạn để kiếm tiền thêm vì chọnmua nguyên liệu rẻ tiền, không rõ nguồn gốc, xuất xứ để bán cho người tiêu dùng.Không chỉ dừng lại ở đó, thức ăn đường phố cũng tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ caonhư không đảm bảo điều kiện cơ sở vật chất, nguồn nguyên liệu không được lựachọn kỹ, nơi bán hàng gần khu công cộng như đường phố, bến tàu xe, dễ ô nhiễmcác vi sinh vật gây bệnh, hóa chất độc hại, có thể dẫn đến ngộ độc thực phẩm và cácbệnh truyền qua thực phẩm như sốt thương hàn, viêm gan, viêm dạ dày, lỵ và cácnhiễm trùng khác, gây ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ người tiêu dùng, ảnhhưởng đến an sinh xã hội, giao thông, môi trường, mỹ quan đô thị

Vì vậy, nhóm đã chọn đề tài nghiên cứu về thực trạng, giải pháp về ngộ độcthức ăn đường phố ở thành phố Hồ Chí Minh Sau quá trình thu thập thông tin vàphân tích dữ liệu sơ cấp để đưa ra một số đề xuất cá nhân để phần nào cải thiệnđược tình trạng ngộ độc thực phẩm của người dân

Mục tiêu nghiên cứu

- Tìm hiểu thực trạng và nguyên nhân về ngộ độc thực phẩm – thức ăn đường

phố ở thành phố Hồ Chí Minh

- Đề xuất giải pháp để người dân nhận thức được nguy cơ ngô độc của thức ăn

đường phố từ đó giảm thiểu được tình trạng này

Đối tượng nghiên cứu: Thức ăn đường phố

Phương pháp nghiên cứu: Sử dụng phương pháp phân tích và tổng hợp lý thuyết.

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN

Với xu thế công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước hiện nay thì nền kinh tếnước ta đã và đang phát triển hội nhập xu hướng chung đó Cùng với sự phát triểnnền kinh tế thì xã hội ngày càng ổn định, đời sống nhân dân nâng cao, kéo theo đó

là quan niệm sống của con người cũng thay đổi theo từ “ăn no, mặc ấm” sang “ănngon, mặc đẹp” Để đáp ứng nhu cầu con người thì hàng loạt các quán ăn, gian hàng

di động, thức ăn, đồ uống bày bán trên đường phố, vỉa hè xuất hiện ngày càngnhiều.Thức ăn đường phố ngày càng trở nên phổ biến cùng với nếp sống đô thị hóa

vì các mặt tích cực của nó đối với xã hội:

Nó cung cấp một nguồn thức phẩm với giá cả phải chăng và mang hương vịđặc biệt (do kinh nghiệm riêng của người chế biến) Thức ăn đường phố thường đadạng và tiện lợi cho những người có thu nhập thấp và eo hẹp thời gian, đồng thờicũng hấp dẫn cả khách du lịch và những người có kinh tế khá Thuận tiện cho ngườitiêu dùng, nguồn thức ăn đa dạng, hấp dẫn, đóng vai trò quan trọng trong việc cungcấp thức ăn cho xã hội

Tạo được nguồn thu nhập đáng kể cho nhiều người, đặc biệt là đối tượng phụ

nữ, nguồn lao động chính tham gia vào dịch vụ ăn uống đường phốnhất là phụ nữ,những người di cư từ nông thôn ra đô thị Loại hình này đã mang đến cơ hội làm ăn,tạo bước khởi đầu cho những ai có vốn kinh doanh ít (đầu tư ngành này cần ít vốn

và không cần diện tích rộng cũng như nhiều trang thiết bị)

Đôi khi thức ăn đuờng phố còn là nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của mỗivùng miền, mỗi quốc gia

Dịch vụ thức ăn đường phố như một hiện tượng phổ biến của đô thị hóa Bêncạnh là nguồn thức phẩm phong phú và đa dạng, rẻ tiền, tiện lợi đáp ứng được nhucầu ăn uống hàng ngày của người lao động Thức ăn đường phố mang lại thườngkhông đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, ảnh hưởng đến sức khỏe cộng động…Tình trạng mất an toàn vệ sinh của nguồn thức ăn này từ khâu xuất xứ đến khâu chếbiến và bảo quản…đã dẫn đến hàng loạt vụ ngộ độc thực phẩm ở thành phố Hồ ChíMinh

Điều này là mối đe dọa tiềm ẩn mà người tiêu dùng không biết được tầm

nguy hại của nó đối với sức khỏe và tính mạng.

Không chỉ riêng các khu chợ, vỉa hè, các cổng trường học mà tại những nơisức khỏe được quan tâm hàng đầu như bệnh viện thì thức ăn đường phố vẫn đangđược ưa chuộng, ngày càng phát triển, bày bán tràn lan với khách hàng đông Tuynhiên, vấn đề đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm lại ít được quan tâm và chú trọng,Tiến sĩ Nguyễn Đức Trí, Viện trưởng Viện Du lịch (Đại học Kinh tế thành phố HồChí Minh) nhận định: “Hiện nay, việc quản lý ẩm thực đường phố chưa được quantâm đúng mức Thành phố Hồ Chí Minh nổi tiếng có nhiều món ăn ngon nhưngchúng ta cần làm sao để khách hàng thật sự tin tưởng vào mức độ an toàn của thựcphẩm đường phố”

1.1 Các khái niệm cơ bản: [1]

Thực phẩm: là những sản phẩm mà con người ăn, uống ở dạng tươi sống

hoặc qua chế biến, bảo quản Thực phẩm không bao gồm mỹ phẩm, thuốc lá và cácchất sử dụng như dược phẩm

Thức ăn đường phố: là thực phẩm được chế biến dùng để ăn uống ngay

được bán rong, bày bán trên đường phố, nơi công cộng hoặc ở nơi tương tự

Vệ sinh an toàn thực phẩm: là các điều kiện và biện pháp cần thiết để đảm

bảo thực phẩm không gây hại cho sức khỏe, tính mạng con người

An toàn thực phẩm: là khái niệm chỉ ra thực phẩm không gây hại cho người

tiêu dùng khi được chế biến và dùng đúng mục đích sử đụng dự kiến An toàn thựcphẩm liên quan sự có mặt của các mối nguy hại về an toàn thực phẩm mà không baogồm khía cạnh khác liên quan đến sức khỏe con người như thiếu dinh dưỡng

Chế biến thực phẩm: là quá trình xử lý thực phẩm đã qua sơ chế hoặc thực

phẩm tươi sống theo phương pháp công nghiệp hoặc thủ công để tạo nguyên liệuthực phẩm hoặc sản phẩm thực phẩm

Mối nguy hại về an toàn thực phẩm: là tác nhân sinh học, hóa học hoặc vật

lý trong thực phẩm hoặc tình trạng của thực phẩm có khả năng gây ra ảnh hưởngxấu với sức khỏe

Ngộ độc thực phẩm: là tình trạng bệnh lý xảy ra do ăn, uống thực phẩm có

chứa chất độc

1.2 Một vài kết quả điều tra

Ngày 3/7/2017, Văn phòng Hội đồng Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh chobiết, Thường trực Hội đồng Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh vừa có Báo cáo giámsát kết quả thực hiện chính sách pháp luật về an toàn thực phẩm ở thành phố Hồ ChíMinh trong 2 năm 2015 – 2016, qua công tác thanh, kiểm tra có 30.070 lượt cơ sởthức ăn đường phố đã phát hiện gần 14.560 cơ sở chiếm tỷ lệ hơn 48% vi phạm

[Theo báo Chinhphu.vn].

Theo số liệu được công bố tại buổi giám sát của Hội đồng Nhân dân thànhphố Hồ Chí Minh mới đây, kết quả kiểm tra an toàn vệ sinh thực phẩm ở Quận 1 chothấy năm 2016, trong số 2.222 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố, có đến hơn70% cơ sở không đạt chuẩn

Theo thống kê của Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế, mỗi năm cả nước có trên1.000 vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra Trong đó, thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn nguyhại chiếm phần lớn và được lây lan chủ yếu bằng con đường thực phẩm ăn uống,như E.coli, tả, thương hàn Vi khuẩn lưu hành, tồn tại trong nhiều môi trường khác

nhau và thức ăn đường phố được coi là những ổ vi khuẩn nguy hiểm [Theo báo Sài gòn giải phóng – Thành Sơn].

Theo một Điều tra Bộ Y tế Việt Nam về thức ăn đường phố tại 11 địa phươngthì hầu hết bàn tay của người kinh doanh, chế biến thức ăn đường phố đều bị nhiễm

vi khuẩn E.coli như Hà Nội là 43.42%, SàiGòn 67.5%, Đà Nẵng 70.7%, các thựcphẩm, thức ăn cho dù đã được nấu chín nhưng qua kiểm tra vẫn phát hiện ra nhiều

vi khuẩn gây bệnh nguy hại Tại Nam Định, 100% mẫu các loại giò, chả, nemchua, lòng heo chín có vi khuẩn E.coli, còn tại thành phố Hồ Chí Minh là 90% bị

nhiễm E.Coli, ngoài ra mặt hàng kem bán tại các cổng trường học ở đây cũng nhiễm

tới 96% có vi khuẩn gây bệnh tiêu hóa

Thành phố Hồ Chí Minh có đến 84.3% thức ăn đường phố không đảm bảo vệsinh an toàn thực phẩm, 85.7% bán hàng ở lòng lề đường, trong đó 27% bán ở cácnơi gần cống, rãnh, bãi rác, nhà vệ sinh công cộng và đã có gần 30% khách hàngkhi ăn thức ăn đường phố bị ngộ độc ói mửa, tiêu chảy, đau bụng ngay sau khi sửdụng, 3.5% trong số đó phải nhập viện Trong năm 2010 đã thanh tra 25.434 cơ sở

kinh doanh thực phẩm, phát hiện 3.940 cơ sở vi phạm Trong đó, vi phạm nhiềunhất là sản xuất, kinh doanh thực phẩm ở môi trường không đảm bảo vệ sinh gần20%, thiết bị dụng cụ chứa đựng thực phẩm không đảm bảo vệ sinh (16%), phầnlớn vi phạm vệ sinh an toàn thực phẩm thuộc hộ kinh doanh nhỏ, cố định và ngườibán thực phẩm đường phố.

Một kết quả khác cũng ở tại thành phố Hồ Chí Minh là có đến 26.8% trườnghợp thức ăn đường phố được sử dụng để bán tiếp trong ngày hôm sau, có 28.9%khách hàng đã bị đau bụng, ói mửa, tiêu chảy sau khi ăn thức ăn đường phố (tỉ lệnhập viện vì ngộ độc thực phẩm là 3.5%), 43.5% người bán sử dụng tay (khôngdùng dụng cụ gắp thức ăn) để bốc thức ăn Trong số đó có gần 1/2 người bán hàng

có móng tay dài hoặc móng tay ngắn không sạch sẽ Không người bán hàng nàođeo khẩu trang và tạp dề khi bán hàng như quy định Ngoài ra, gần 30% điểm bánthức ăn đường phố đặt gần bãi rác, nhà vệ sinh, khu vực cống rãnh, 100% cơ sở bánkhông đủ nước sạch sử dụng Trên thị trường vẫn trôi nổi nhiều mặt hàng không rõnguồn gốc, xuất xứ hoặc có sử dụng những phụ gia ngoài danh mục cho phép của

Bộ Y tế như phẩm màu RhodamineB, hàn the, phooc-môn [Wikipedia.org]

Theo báo cáo của Ủy Ban Nhân Dân Quận 1, trên địa bàn có 4172 cơ sở sảnxuất, chế biến, kinh doanh dịch vụ ăn uống thì trong năm 2016 có đến 2222 điểmkinh doanh thức ăn đường phố Kết quả kiểm tra an toàn thực phẩm của 10 trạm y tếtrên địa bàn quận, chỉ có 663 cơ sở đạt chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm, tỉ lệ 29.8%(năm 2015 là 10.8%)

Tại Hội nghị tổng kết “Xây dựng mô hình điểm kiểm soát điều kiện an toànthực phẩm đối với kinh doanh thức ăn đường phố năm 2015” diễn ra tại thành phố

Hồ Chí Minh ngày 13/1/2016, có đến 26% những quán ăn được chọn làm mô hìnhkinh doanh thức ăn đường phố điểm tại thành phố Hồ Chí Minh còn nhiều vấn đề

về vệ sinh, chưa được che đậy chống ruồi, bụi bẩn…

Kiểm tra những quán ăn được chọn làm mô hình kinh doanh thức ăn đườngphố điểm tại 2 phường: phường 2 Quận 3 và phường An Lạc A, Quận Bình Tân chothấy, khoảng 7% nơi kinh doanh chưa cách biệt với nguồn ô nhiễm (cống rãnh, rácthải, nơi bày bán gia súc, gia cầm, ); 4% thức ăn chưa được che đậy, chưa chống

được ruồi, bụi bẩn, nắng, mưa và các loại côn trùng khác; gần 15% người kinhdoanh thức ăn đường phố không được khám sức khỏe định kỳ.

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG VÀ NGUYÊN NHÂN CỦA VẤN ĐỀ CẦN

NGHIÊN CỨU2.1.Thực trạng ngộ độc thức ăn đường phố

Theo Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hiệp Quốc (FAO) thìkhoảng 2,5 tỷ người ăn thức ăn đường phố mỗi ngày Đặc biệt, thức ăn đường phố

là nét văn hóa riêng của cộng đồng người Việt Sử dụng thức ăn đường phố là thóiquen của nhiều người Cùng với đó, việc phát triển loại hình dịch vụ thức ăn đườngphố là nhu cầu tất yếu của cuộc sống, vì thuận lợi, rẻ tiền, giải quyết được vấn đềcông ăn việc làm đối với một đất nước đang trong quá trình công nghiệp hóa – hiệnđại hóa như Việt Nam Đặc biệt là ở các đô thị đông dân và giá cả sinh hoạt tăng caokhiến nhiều người dân chấp nhận sử dụng thức ăn đường phố

Theo số liệu điều tra của Trung tâm dinh dưỡng Thành phố Hồ Chí Minh , tạiđây có tới 95.5% người dân đang sử dụng thức ăn đường phố, trong đó 51% dùnglàm bữa ăn hàng ngày, 82% dùng làm bữa ăn sáng Ở thành phố Hồ Chí Minh, thức

ăn đường phố có ở khắp mọi nơi từ trong ngõ ngách đến các đường lớn; từ cổngtrường học đến bến xe, chợ; từ sáng sớm tinh mơ đến tận đêm khuya… Món ăn đadạng, thực khách tha hồ chọn lựa từ lẩu, cơm tấm, bún mắm, cho đến đồ ăn vặtnhư khoai nướng, bắp xào, cá viên chiên, xe đẩy trái cây được bán với mức giá màhầu như ai ai cũng có thể mua được

Chính vì mức giá rẻ, phù hợp túi tiền của đại đa số người lao động và họcsinh, sinh viên nên họ cũng dễ dàng lựa chọn thức ăn đường phố và coi là món ănvặt khoái khẩu Có nhiều người còn thích ăn thức ăn đuờng phố hơn cả thức ăn ởnhà chế biến Vì nhu cầu sử dụng của người dân cao nên việc kinh doanh thức ănđường phố đem lại lợi nhiều lợi nhuận

Trao đổi với bạn Nguyễn Phạm Nguyên, sinh viên một trường đại học, bạn

cho biết: “Sinh viên xa nhà, lại là con trai, nên em ít khi nào em nấu nướng, cứ sáng ra đường mua đại bánh mì, trưa ăn cơm ngoài đường, chiều thì tìm gì đó là ăn cho xong Em ăn uống như thế đã hơn ba năm Thức ăn đường phố có nhiều món,

dễ thay đổi món ăn và cũng đỡ ngán”.

Cũng cùng vấn đề này chị Kim Thanh, chủ quán cà phê ở Tân Bình cho biết

“Buổi tối tôi thường chở con đi ăn ở một số khu ăn uống, những nơi này buôn bán rất đa dạng, nêm nếm cũng ngon, đa dạng món ăn”.

Với thành phố lớn như thành phố Hồ Chí Minh thì ô nhiễm khói bụi là rấtlớn nhưng ta vẫn thường thấy các quầy hàng thức ăn đường phố không được baoche vẫn chạy khắp nẻo thành phố mà hầu như người tiêu dùng không quan trọngvấn đề này mà vẫn tiêu thụ thức ăn và tặc lưỡi cho qua

Việc buôn bán khá đơn giản, chỉ cần sắm một chiếc xe đẩy và vài bộ bàn ghếnhựa đã có thể bày ra một quán ăn trên vỉa hè, đường phố Việc đảm bảo vệ sinh antoàn thực phẩm trong chế biến thực phẩm ngày càng giảm vì dầu bị chiên nhiều lần,thịt nướng ngay tại vỉa hè khói bụi; dụng cụ chứa thức ăn thì không đạt tiêu chuẩn,thức ăn hầu hết không được che đậy hay che đậy sơ sài, người bán hàng dùng taytrần để chế biến, hay có bao tay nhưng vẫn thản nhiên cầm tiền rồi bốc thực phẩm,hay những cái tô, chiếc đũa được rửa ngay tại nơi bán hàng với lượng nước ít ỏi,…cũng là hình ảnh hết sức quen thuộc

Hình 2.1 Món ăn không được bao kín

Theo báo cáo của Sở Y tế thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn năm 2015 –

2016, trên địa bàn thành phố hiện có hơn 1.900 cơ sở kinh doanh thức ăn đường phốvới 20.850 người tham gia kinh doanh, phục vụ.Việc quản lý TAĐP hiện nay vẫncòn nhiều bất cập

Cũng theo một số liệu Cục An toàn thực phẩm – Bộ Y tế năm 2014 Tạithành phố Hồ Chí Minh có đến 84.3%, thức ăn đường phố không đảm bảo vệ sinh

an toàn thực phẩm; 85.7% bán hàng ở lòng, lề đường, trong đó 27% bán ở các nơi

gần cống rãnh, bãi rác, nhà vệ sinh công cộng và đã có gần 30% khách hàng khi ănthức ăn đường phố bị ngộ độc thực phẩm (ói mửa, tiêu chảy, đau bụng) ngay sau khi

sử dụng, 3.5% trong số đó bị nhập viện

Trong năm 2013 đã thanh tra 25434 cơ sở kinh doanh thực phẩm, phát hiện

3940 cơ sở vi phạm Trong đó, vi phạm nhiều nhất là sản xuất, kinh doanh thựcphẩm ở môi trường không đảm bảo vệ sinh (gần 20%), thiết bị dụng cụ chứa thựcphẩm không an toàn vệ sinh (16%), phần lớn, phần lớn vi phạm thuộc hộ kinhdoanh nhỏ, cố định và người bán thực phẩm đường phố

Hình 2.2 Thiết bị chứa thực phẩm không an toàn

* Vấn đề thực tiễn

Tại một quán cơm di động trước cổng Bệnh viện Chợ Rẫy, chiếc khăn đã bị

ố màu được chủ quán sử dụng tối đa: vừa dùng để lau khô chén đũa, vừa dùng đểlau dao thớt, lau tay và lau kệ của chiếc xe đẩy Bên cạnh đó, chậu nước nhỏkhoảng 5 lít cũng được sử dụng hết công suất, như: Rửa “sạch” cả một đống tô chénnằm ngổn ngang dưới lòng lề đường với công đoạn chủ yếu là nhúng sơ qua một lầnnước rồi tiếp tục được sử dụng, hay dùng để rửa tay, rửa nồi

Ông Huỳnh Lê Thái Hòa, Chi cục trưởng Chi cục Vệ sinh An toàn Thựcphẩm thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: Thời tiết nắng nóng như hiện nay phù hợp

để vi sinh phát triển Nếu như không chế biến thức ăn sạch thì có thể dẫn đến ngộđộc thực phẩm Hiện nay, ngộ độc thực phẩm đang đe dọa đến sức khỏe của ngườidân và cũng là nguyên nhân dẫn đến các mầm bệnh về tiêu hóa, dịch tả Hơn nữa,các điều kiện về vệ sinh chế biến, nguồn gốc thực phẩm không rõ ràng và nhiều

thực phẩm không đảm bảo vệ sinh là những nguy cơ tiềm ẩn ngộ độc thực phẩm rấtcao.

Thật sự, việc quản lý thức ăn đường phố còn rất nhiều bất cập và rất khóquản lý đối với các cơ quan chứa trách

Theo ông Huỳnh Lê Thái Hòa, ngộ độc thực phẩm xảy ra ở bếp ăn tập thểcòn có thể kiểm tra và xử lý được, chứ thức ăn trên xe đẩy và gánh hàng rong thì

thanh tra thực phẩm đành “bó tay” “Về luật, chúng ta không thể cấm, hơn nữa việc

xử phạt hàng rong, xe đẩy là đặc biệt khó khăn nên trong giai đoạn hiện nay chúng

ta đành phải chấp nhận hoạt động của loại hình thức ăn đường phố này”.

Trong một cuộc điều tra của Chương trình mục tiêu quốc gia về vệ sinh antoàn thực phẩm ở 15 tỉnh, thành cho thấy nhận thức, thái độ về vệ sinh an toàn thựcphẩm “đúng” của người kinh doanh đạt tỷ lệ khá cao (gần 90%), nhưng thực hành

“đúng” những quy định về đảm bảo vệ sinh an tòan thực phẩm thì chỉ đạt 37,1%.Trước đây, Bộ Y tế đã có quy định gánh hàng rong, xe đẩy cũng phải có giấy chứngnhận vệ sinh an toàn thực phẩm, thế nhưng thực hiện được vài năm không thấy hiệuquả, Bộ đã hủy bỏ vì không thể kiểm soát nổi Từ khi hủy bỏ quy định trên, các loạihình kinh doanh này ngày càng mọc lên như nấm và tha hồ vi phạm những quy định

về vệ sinh an toàn thực phẩm mà không sợ bị kiểm tra, xử phạt

Để chấn chỉnh loại hình hoạt động này, Chi cục vệ sinh an toàn thực phẩmthành phố Hồ Chí Minh đã yêu cầu các quận, huyện rà soát, thống kê, lập danh sáchnhững khu vực tập trung buôn bán thức ăn đường phố, hệ thống kinh doanh thựcphẩm nhằm nghiên cứu xây dựng khu vực thức ăn đường phố tập trung có tổ chức,

có hệ thống kiểm soát để từng bước sắp xếp, chấn chỉnh và quản lý tốt hoạt độngbuôn bán này Hiện, Chi cục vệ sinh an toàn thực phẩm thành phố Hồ Chí Minhđang có kế hoạch trong năm 2017 sẽ xây dựng 5 khu thức ăn đường phố điểm củathành phố và mỗi quận, huyện cũng sẽ xây dựng 1 khu thức ăn đường phố điểm

Tại khu vực Nhà thờ Đức Bà (Quận 1), từ chập tối cho đến đêm khuya, nơiđây luôn tấp nập kẻ bán, người mua thức ăn đường phố Người bán thì không manggăng tay, không khẩu trang, thức ăn thì không được che đậy, bảo quản, còn vật dụng

để chứa thức ăn như hộp thực phẩm, chén, đũa… thì nằm la liệt trên vỉa hè - nơi

mọi người liên tục qua lại Người mua thì “tặc lưỡi” cho qua, không quan tâm đếnvấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm Họ sẵn sàng chọn ngay vỉa hè, nền đường, vừalàm chỗ ngồi vừa làm nơi đặt thức ăn để sử dụng, thậm chí là ngồi ngay trên xe đậudưới lòng đường để ăn một cách ngon lành Chị Thu Huyền (làm việc tại quận 3)cho biết lý do mình hay chọn thức ăn vỉa hè vì chủng loại phong phú, đa dạng,nhanh gọn, giá rẻ và khá ngon Tuy nhiên, khi được hỏi liệu có đảm bảo an toàn vệ

sinh thực phẩm hay không thì chị cho rằng: “Cũng biết nó rất khó đảm bảo vệ sinh, nhưng thức ăn đường phố mà, ở đâu cũng bẩn như vậy!”.

Theo thống kê của Cục An toàn thực phẩm Bộ Y tế, mỗi năm cả nước có trên1.000 vụ ngộ độc thực phẩm xảy ra Trong đó, thực phẩm bị nhiễm vi khuẩn nguyhại chiếm phần lớn và được lây lan chủ yếu bằng con đường thực phẩm ăn uống,như E.coli, tả, thương hàn Vi khuẩn lưu hành, tồn tại trong nhiều môi trường khácnhau và thức ăn đường phố được coi là những ổ vi khuẩn nguy hiểm

Tác nhân gây mất an toàn thực phẩm thường là vi sinh vật, hóa chất độc hại

từ nguyên liệu, phụ gia chế biến thức ăn, dụng cụ sơ chế, dụng cụ chế biến, nơi kinhdoanh bị ô nhiễm bởi ruồi, bụi bẩn, côn trùng; do vận chuyển, bảo quản thức ănkhông vệ sinh và do bàn tay của người chế biến gây ô nhiễm thức ăn Tuy nhiên,người dân lại chưa có cái nhìn đúng về vấn đề này, họ chỉ thấy tiện lợi cho sinh hoạtmua bán, mà không thấy nguy cơ rất cao về mất vệ sinh an toàn thực phẩm, hoặcthậm chí có người dù biết nhưng vẫn nhắm mắt cho qua để sử dụng

Theo bác sĩ Nguyễn Huỳnh Mai, Chi cục phó Chi cục An toàn vệ sinh thựcphẩm thành phố Hồ Chí Minh, những chất độc hại từ một số chất phụ gia trong thức

ăn nếu dùng liều nhỏ thường xuyên sẽ tích lũy trong cơ thể và gây ra ngộ độc mãntính Sử dụng những thức ăn đường phố không đảm bảo sẽ gây ra các bệnh về tiêuhóa, thậm chí ngộ độc cấp Cũng theo bà Mai, hiện nay nguy cơ gây ngộ độc thựcphẩm do thức ăn đường phố vẫn còn những diễn biến phức tạp, cũng như khó kiểmsoát một cách bền vững ở tất cả các công đoạn Để hạn chế tình trạng mất an toàn từthức ăn đường phố, cần phải có sự kiểm soát của các cơ quan chức năng và quantrọng là tuyên truyền đến người kinh doanh, sản xuất phải có trách nhiệm với kháchhàng Còn người tiêu dùng cần phải tự bảo vệ mình Nếu điều kiện bắt buộc phải sử

dụng thức ăn đường phố thì cố gắng lựa chọn các hàng quán mà khi nhìn cảm quan

có thể đảm bảo vệ sinh thực phẩm ở mức độ nhất định, có nguồn nước an toàn vàkhông gần các nguồn lây ô nhiễm…

Ở một số cơ sở kinh doanh thức ăn đường phố công nghệ chế biến bẩn,nguồn thực phẩm không rõ xuất xứ, điều kiện bảo quản không đảm bảo chất lượng

vệ sinh an toàn thực phẩm dễ gây ngộ độc và các bệnh truyền qua thực phẩm Cục

An toàn thực phẩm và Chi cục an toàn thực phẩm đã liên tục cảnh báo nguy cơ dịchbệnh từ thức ăn đường phố, tuy nhiên một bộ phận không nhỏ người dân vẫn chưaquan tâm Trái ngược với các cảnh báo này, tại các thành phố lớn, quán ăn vỉa hèvẫn mọc lên, dù biết mất vệ sinh nhiều nguy cơ tiềm ẩn, dịch tiêu chảy cấp, dịch tả,ngộ độc thực phẩm nhưng thực khách vẫn ăn và kẻ bán, người ăn vẫn tấp nập Cácnhà chuyên môn nhận định sự tái xuất hiện của bệnh tả trong thời điểm thời tiếtchuyển dần sang hè sẽ có nhiều cơ hội phát tán nếu người dân không có ý thứcphòng bệnh hiệu quả

"Mía đá sạch" là biển quảng cáo được nhiều quán cóc vỉa hè giới thiệu vớikhách hàng khi mùa hè tới Nhưng mức độ sạch bẩn của loại nước giải khát này khólòng mà đo được Quy trình chế biến rất mất vệ sinh như: máy ép nước không được

cọ rửa sau mỗi lần sử dụng, ruồi bâu, cốc chén rửa qua loa và cả đá dùng cho nướcmía cũng phần nhiều từ nước bẩn Thêm vào đó, người bán hàng không rửa tay, vừacầm tiền, vừa cầm các vật dụng khác và ép nước mía đưa cho khách

Hình 2.3 Đồ đựng bán nước mía không sạch sẽ

Xúc xích là món ăn quen thuộc của giới trẻ và được bày bán tràn lan trên cácvỉa hè, khu chợ, bên cạnh trường học Tuy nhiên, ở các quầy hàng này, xúc xích bày

bán đều không có nhãn mác, màu sắc của sản phẩm cũng "lạ" hơn so với thôngthường Với những sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ này sẽ tiềm ẩn rất nhiềunguy cơ gây bệnh.Thông thường, thực phẩm dù sử dụng chất bảo quản cũng chỉ cóthời hạn phổ biến là 3-6 tháng, tối đa là hai năm Muốn bảo quản lâu, sản phẩm đòihỏi phải đảm bảo thanh trùng tốt, bao bì kín được hút chân không Để có màu đỏnhư những loại xúc xích bày bán ở vỉa hè hiện nay, chắc chắn người ta phải sử dụngtới phẩm màu.

Hình 2.4 Xúc xích có màu sắc lạ

Bắp vốn là một loại ngũ cốc rất giàu chất dinh dưỡng tốt cho sức khỏe Tuynhiên, để làm ăn có lãi, người bán hàng đã dùng những "mánh khóe" làm cho chobắp vừa ngon, ngọt lại vừa tiết kiệm được nhiên liệu Muốn bắp ngọt hơn, nhữngchủ hàng thường cho thêm một lượng đường hóa học nhất định Thậm chí là dùng

cả pin và muối diêm để luộc bắp

Hình 2.5 Bắp luộc hóa chất