Nghiên cứu phương pháp đánh giá chất lượng và đề xuất một số giải pháp quản lý chất lượng công trình đê sông trên địa bàn tỉnh thanh hóa

T ng quan tình hình chung h th ng đê sông trên th gi i ..... Danh sách thành viên nhóm chuyên gia ...

i

Tên tôi là: Ph m H ng S n

H c viên l p: K24QLXD12

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a riêng tôi Nh ng n i dung

và k t qu trình bày trong lu n v n là trung th c và ch a đ c ai công b trong b t k công trình khoa h c nào./

Tác gi

Ph m H ng S n

ii

L I C M N

Sau m t th i gian h c t p và nghiên c u t i Tr ng i h c Th y L i Hà N i

c s h ng d n, giúp đ t n tình c a các th y cô giáo các trong tr ng, s

c ng tác c a các c quan chuyên môn và các b n bè c ng s v i s n l c ph n

đ u c a b n thân tác gi đã hoàn thành lu n v n Th c s k thu t, chuyên ngành

Qu n lý xây d ng v i n i dung: “Nghiên c u ph ng pháp đánh giá ch t

l ng và đ xu t m t s gi i pháp qu n lý ch t l ng công trình đê sông trên đ a bàn t nh Thanh Hóa”

Xin đ c bày t lòng bi t n sâu s c đ n cán b h ng d n khoa h c là th y giáo GS.TS V Thanh Te -ng i đã dành nhi u th i gian ch b o, h ng d n đ

tôi có th hoàn thành đ c lu n v n này

Tác gi xin chân thành c m n s giúp đ c a các th y giáo, cô giáo trong

Tr ng i h c Th y l i trong th i gian h c t p t i đây, s quan tâm giúp đ

c a lãnh đ o ban Qu n lý d án u t xây d ng các công trình Nông nghi p và

Phát tri n Nông thôn Thanh Hóa, Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hóa, gia đình, b n bè đ ng nghi p trong công tác và h c t p đ hoàn thành lu n v n này

Hà N i, ngày tháng n m 2017

Tác gi

Ph m H ng S n

iii

M C L C

DANH M C HÌNH V V DANH M C B NG BI U VII DANH M C CÁC KÝ HI U VI T T T VIII

M U 1

CH NG 1 T NG QUAN V Ê I U VÀ QU N LÝ CH T L NG Ê I U T NH THANH HÓA 6

1.1 T ng quan v h th ng ê đi u 6

1.1.1 T ng quan tình hình chung h th ng đê sông trên th gi i 6

1.1.2 T ng quan v h th ng đê sông Vi t Nam 9

1.1.3 T ng quan v h th ng đê sông t nh Thanh Hoá [2] 10

1.2 T ng quan v ch t l ng công trình ê đi u 17

1.2.1 T ng quan v qu n lý ch t l ng công trình đê đi u trên th gi i 17

1.2.2 T ng quan v qu n lý ch t l ng công trình đê đi u Vi t Nam 18

1.2.3 T m quan tr ng c a h th ng đê sông trong s phát tri n kinh t , xã h i 19

1.3 Nh ng s c v đê đi u trong th i gian qua 20

1.3.1 Khái quát nh ng h h ng đê sông 20

1.3.2 ánh giá m t s nh ng h h ng đê sông hi n nay th ng g p [3] 24

1.4 Công tác qu n lý ch t l ng đê đi u c a Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hóa 33

1.4.1 Công tác qu n lý b o v đê đi u: 36

1.4.2 Công tác đ u t , tu b đê đi u 40

1.4.3 Thu n l i, khó kh n trong quá trình th c hi n 40

K t lu n ch ng 1 42

CH NG 2: C S KHOA H C TRONG ÁNH GIÁ CH T L NG CÔNG TRÌNH Ê I U 43

2.1 Các y u t c b n nh h ng đ n ch t l ng công trình đê đi u 43

2.1.1 Y u t t nhiên 43

2.1.2 M t c t đê ch a đ m b o cao trình ch ng l 45

2.1.3 nh h ng c a phát tri n kinh t - xã h i đ n công trình đê đi u 46

2.1.4 Công tác qu n lý trong thi công công trình 46

iv

2.2 H th ng các v n b n pháp quy áp d ng trong đánh giá và qu n lý ch t l ng công

trình đê đi u 46

2.2.1 Các tài li u có tính ch t pháp quy: 46

2.2.2 Các tài li u có tính ch t tiêu chu n: 49

2.3 C s khoa h c s d ng trong đánh giá ch t l ng công trình đê đi u 50

2.3.1 Ph ng pháp đánh giá 50

2.3.2 Ph ng pháp cho đi m theo thang đi m tr c c a các ch tiêu đánh giá 52

2.3.3 Tiêu chí đánh giá 55

K t lu n ch ng 2 70

CH NG 3: ÁNH GIÁ TH C TR NG VÀ XU T M T S GI I PHÁP QU N LÝ CH T L NG Ê I U THANH HÓA 71

3.1 Thu th p thông tin ph c v cho công tác đánh giá ch t l ng công trình đê đi u 71 3.2 Phân lo i, phân c p theo m c đ nguy hi m 71

3.3 K t qu đánh giá ch t l ng công trình đê đi u Thanh Hóa 72

3.4 xu t m t s gi i pháp trong công tác qu n lý ch t l ng công trình đê đi u 76

3.4.1 Gi i pháp qu n lý d li u 77

3.4.2 Gi i pháp quan tr c, theo dõi s làm vi c c a công trình 77

3.4.3 Gi i pháp t ch c th c hi n 78

3.4.4 Gi i pháp v c s v t ch t 87

K t lu n ch ng 3 95

K T LU N VÀ KI N NGH 96

TÀI LI U THAM KH O 98

PH L C: 99

v

DANH M C HÌNH V

Hình 1.1 ê sông an toàn cao Nh t B n [1] 7

Hình 1.2 o n đê Richmond – M [1] 8

Hình 1.3 ê sông Yodo Osaka – Nh t B n [1] 8

Hình 1.4 Vài nét v th y l i Hà lan [1] 8

Hình 1.5 H th ng đê t đ ng Maeslant [1] 8

Hình 1.6 B n đ h th ng đê đi u t nh Thanh Hoá 10

Hình 1.7 o n đê k t h p giao thông t K0+350-K0+950 đê h u sông Mã ch a đ cao trình n m 2016 (Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá) 11

Hình 1.8 o n K60-K60,8 đê h u sông Mã, đê th p, chi u r ng m t đê nh 4-4,5m n m 2016 12

Hình 1.9.Láng nh a m t đê n m 2016 đê h u sông Mã đo n t K4+400-K4+900 12

Hình 1.10 o n K27,95-K28,851 đê h u sông Chu m t đê đ c láng nh a, làm khung kh ng ch t i tr ng n m 2016 (Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

13

Hình 1.11 Kè H u Hi n đo n K38,830-K39,5 n m 2015 14

Hình 1.12 Kè bãi Th tr ng đo n t K18+644-K18+994 đê t sông Chu n m 2017 14

Hình 1.13 o n K11,1-K12 đê h u sông Lèn đ c gia c bê tông m t đê n m 2016 15

Hình 1.14 o n t K13,43-K13,61 đê sát sông đã đ c làm kè gia c b o v đê n m 2015 15

Hình 1.15 ê t sông L ch Tr ng t K9,387-K18,3 n m 2015 16

Hình 1.16 o n t K8-K9 đê t L ch Tr ng đê th p 16

Hình 1.17 ê sông ào – Nam nh 20

Hình 1.18 ê sông Côn – Tuy Ph c 20

Hình 1.19 V đê và vùng ng p l t n m 2017 [Ngu n: Báo đi n t http://vietnamnet.vn] 21

vi

Hình 1.20 ê v do tràn và s t l n m 2017 [Ngu n: Báo đi n t

http://vietnamnet.vn] 21

Hình 1.21 Các lo i h h ng đê và các công trình liên quan [1] 22

Hình 1.22 Các h h ng mái đê khác.[1] 23

Hình 1.23 S i đê sông 24

Hình 1.24 X lý gi đ u s c m ch đùn, m ch s i sau chân đê n m 2015 24

Hình 1.25 S t tr t mái đê 25

Hình 1.26.S c s t l mái đê phía sông t i K17+250 đê t sông Chu n m 2017 26

Hình 1.27 Th m l u, l rò mái đê 27

Hình 1.28.Vòi th m phía sông đê h u sông Chu đo n t K38+700 đ n K39+300 n m 2014 27

Hình 1.29 H s t trên mái đê phía sông đê h u sông Chu đo n t K38+700 đ n K39+300 n m 2014 27

Hình 1.30 Tràn đê h u C u Chày đo n t K25+000-K26+800 n m 2017 29

Hình 1.31 Hi n t ng n t đê 29

Hình 1.32 X lý n t m t đê đo n K17,07-K17,22 xã Hà To i, huy n Hà Trung n m 2015 30

Hình 1.33 Kè sông b s t l 31

Hình 1.34 S t l t i kè đo n K30,026-K30+490 đê t sông Mã n m 2017 31

Hình 1.35 Khuy t t t trong thân đê 32

Hình 1.36 T m i trong thân đê sông C u đo n đo n K15+700 xã Tiên Phong, huy n Hà Châu, t nh Thái Nguyên (Ngu n: Báo đi n t baothainguyen.vn) 32

Hình 1.37 Xói l chân đê 33

Hình 1.38 Xói l chân đê t sông Chu đo n t K27+585-K28+215 n m 2013 33

Hình 1.39 S đ phân c p qu n lý các công trình đê đi u 34

Hình 2.1 H i th o tham v n ý ki n chuyên gia t i Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá 55

Hình 3.1 Khu v c nghiên c u 73

vii

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1 Tr ng đi m công trình đê, kè, c ng xung y u n m 2017 38

B ng 2.1 Danh sách thành viên nhóm chuyên gia 53

B ng 2.2 Tiêu chí cho đi m theo chi u cao đê 56

B ng 2.3 Tiêu chí cho đi m theo k t c u công trình 56

B ng 2.4 Tiêu chí cho đi m theo n n đê 57

B ng 2.4 Tiêu chí cho đi m theo tu i công trình 57

B ng 2.5 Tiêu chí cho đi m theo bãi sông 58

B ng 2.6 Tiêu chí cho đi m theo tình tr ng công trình 59

B ng 2.7 Tiêu chí cho đi m theo đ tin c y c a các Công trình qua đê 60

B ng 2.8 B ng đánh giá tình tr ng công trình 61

B ng 2.9 Tiêu chí cho đi m theo H u qu c a s c công trình (C) 61

B ng 2.10 Lo i H u qu c a s c công trình (C) nh h ng 62

B ng 2.11 T n su t ki m tra đánh giá công trình 64

B ng 2.12 N i dung công tác ki m tra hi n tr ng 65

B ng 2.13 C p an toàn công trình 69

B ng 3.1 Các h ng m c c n đ c phát hi n đ i v i công trình đê đi u 85

B ng 3.2 H ng m c t ng quát c n đ c phát hi n (công trình qua đê) 87

BNN&PTNT : B Nông nghi p và phát tri n nông thôn

S NN&PTNT : S Nông nghi p và phát tri n nông thôn

1

1.1 Tính c p thi t c a đ tài

Thanh Hóa n m v tuy n 19°18' B c đ n 20°40' B c, kinh tuy n 104°22' ông

đ n 106°05' ông Phía B c giáp ba t nh: S n La, Hòa Bình và Ninh Bình; phía

Nam và Tây Nam giáp t nh Ngh An; phía Tây giáp t nh H a

Ph n n c Lào v i đ ng biên gi i 192 km; phía ông Thanh Hóa m ra ph n

gi a c a v nh B c B thu c bi n ông v i b bi n dài h n 102 km Di n tích t

nhiên c a Thanh Hóa là 11.106 km², chia làm 3 vùng: đ ng b ng ven bi n, trung

th ng đê b o v cho 17 huy n, th , thành ph v i 450 xã, trong đó có 296 xã có

đê đi qua

Các tuy n đê này đ c hình thành t lâu đã và đang phát huy r t t t vai trò

phòng ch ng l b o đ m an toàn dân sinh kinh t , an ninh qu c phòng c

đ u t tu b qua nhi u th i k , tuy nhiên do ngu n kinh phí có h n cho nên vi c

đ u t ch a đ ng b còn mang tính ch p vá, ch y u m i đ u t cho nh ng

đo n xung y u, vi c đ u t s a ch a, nâng c p không theo k p đ c v i s

xu ng c p, ch a đáp ng nhu c u phát tri n kinh t xã h i và đ c bi t là nh ng

di n bi n b t th ng c a khí h u m y n m g n đây

Do Thanh Hóa là t nh n m B c Trung B , các sông b t ngu n t vùng Th ng

Lào, vùng núi phía B c và Tây B c c a t nh, đ d c lòng sông l n, sông quanh

2

co u n khúc, lòng sông h p; kho ng cách gi a 2 đê bình quân t 400- 500m, có

nhi u đo n m t c t b thu h p đ t ng t, kho ng cách gi a 2 đê < 100m, d n đ n

ch đ th y v n, th y l c c a các sông r t ph c t p, l u t c v mùa l r t l n; trong khi đó v mùa khô, nhi u đo n sông m c n c h th p đ n m c n c ki t,

làm cho di n bi n lòng sông, bãi sông r t ph c, ngoài ra còn b nh h ng l do

m a n i đ ng và bão bi n Bên c nh đó di n bi n c a y u t th i ti t, khí h u

th y v n, m a l có chi u h ng c c đoan và ngày càng ph c t p, đe d a s m t

an toàn cho nhi u tuy n đê trên đ a bàn t nh

Nh ng n m qua, đ c s quan tâm c a Chính ph , các B , ngành Trung ng

và c a t nh đ u t kinh phí tu b , nâng c p nên đã xóa d n các tr ng đi m xung

y u v đê đi u, các tuy n đê, kè, c ng y u ách Tuy nhiên v n ch a th đáp ng

so v i nhu c u th c t , ch t l ng h th ng đê đi u còn t n t i do l ch s đ l i,

nhi u đo n đê đ c đ p trên n n đ t y u sinh l y, thân đê đ c đ p b ng nhi u

lo i đ t không đ ng ch t, đ a ch t thân và n n đê y u, nhi u đo n đê cao trên 5m

nh ng ch a có c nên khi có m a l d x y ra s t tr t; trong thân đê còn n

ch a nhi u tai h a nh t m i, hang c y cáo; các c ng d i đê sông con do đ a

ph ng t làm cách đây 40-50 n m b ng v t li u xây d ng là đá, g ch xây ch t

l ng không b o đ m, nên đ n nay có 238 c ng đã b h h ng nh tiêu n ng b

xói s p, c a c ng không có ho c b h h ng, c ng quá ng n, b lùng mang,

th ng đáy… Ngoài ra, t i nhi u tuy n sông có đê, ho t đ ng khai thác, t p k t

cát trái phép và tình tr ng xe quá t i đi trên đê v n còn di n ra, gây s t l b , bãi

sông, l n chi m vào ph n đ t s n xu t c a ng i dân, nh h ng đ n thoát l và làm h h ng m t đê, gây m t an toàn cho công trình đê đi u

Tr c th c tr ng đã nêu, đ tài: “Nghiên c u ph ng pháp đánh giá ch t

l ng và đ xu t m t s gi i pháp qu n lý ch t l ng công trình đê sông trên

đ a bàn t nh Thanh Hóa” là c p thi t

3

1.2 M c đích c a đ tài

- Trên c s thu th p, đi u tra, phân tích, đánh giá th c t hi n tr ng công trình

đê đi u trên đ a bàn t nh Thanh Hoá, xây d ng c s khoa h c trong đánh giá

ch t l ng công trình đê đi u

- Trên c s khung đánh giá ch t l ng công trình đê đi u đã đ c xây d ng, đánh giá th c tr ng và đ xu t m t s gi i pháp qu n lý ch t l ng đê đi u t nh

Thanh Hoá

1.3 i t ng và ph m vi nghiên c u

i t ng: H th ng đê đi u t nh Thanh Hoá

1.4 Ph ng pháp nghiên c u

gi i quy t đ c các yêu c u trên đây, đ tài s l a ch n h ng ti p c n toàn

di n, đa chi u, t đánh giá, k th a các k t qu , ph ng pháp nghiên c u đã

đ c th c hi n đ n phân tích đ y đ các c s khoa h c đ nghiên c u m i quan

h và các tác đ ng Trên c s đó ng d ng vào các đi u ki n th c t c a đ i

t ng nghiên c u nh m gi i quy t đ c các m c tiêu nghiên c u đã đ ra C

th các h ng ti p c n s bao g m:

T k t qu đánh giá hi n tr ng ch t l ng công trình và ph ng th c qu n lý h

th ng đê đi u trên đ a bàn t nh Thanh Hoá, đ xu t m t s gi i pháp qu n lý ch t

l ng công trình phù h p nh t, làm c s ng d ng cho công tác qu n lý đê đi u

trên ph m vi c n c

- Ph ng pháp th ng kê, kh o sát đánh giá hi n tr ng: Tác gi s ti n hành

thu th p các s li u thu v n, đi u ki n t nhiên và kinh t xã h i trong ph m vi

nghiên c u, đ c bi t là các tài li u liên quan đ n hi n tr ng đê đi u t nh Thanh

Hoá làm c s kh o sát t i m t s v trí đ c thù đ xu t c s khoa h c trong đánh giá ch t l ng công trình đê đi u

4

- Ph ng pháp k th a, áp d ng có ch n l c: K th a, áp d ng có ch n l c

các nghiên c u, đ tài, d án liên quan đ có cách nhìn t ng quan nh t v các

v n đ có liên quan đã và đang đ c nghiên c u

- Ph ng pháp đi u tra đo đ c, quan sát th c t , đi u tra hi n tr ng : S

d ng các thi t b quan tr c, đo đ c và theo dõi di n bi n công trình

- Ph ng pháp phân tích t h p: T ng h p các s c nh h ng đ n công

trình đê đi u, t đó đ xu t các gi i pháp nâng cao hi u qu trong công tác qu n

lý công trình đê đi u

- Ph ng pháp chuyên gia, tranh th ý ki n c a các nhà khoa h c, các nhà

qu n lý có kinh nghi m: Trong quá trình phân tích t h p tham kh o, l y ý

ki n các nhà qu n lý, các chuyên gia, nh ng ng i có kinh nghi m th c t đánh

giá nh h ng c a các s c t tr c t i nay, đ ng th i tham kh o các gi i pháp

- Ý ngh a th c t : K t qu nghiên c u xây d ng đ c ph ng pháp đánh giá

ch t l ng và nêu ra các gi i pháp qu n lý ch t l ng công trình đê đi u

1.6 K t qu d ki n đ t đ c:

- Xây d ng đ c ph ng pháp lu n trong đánh giá ch t l ng công trình trong giai đo n v n hành khai thác;

- ánh giá th c tr ng ch t l ng đê đi u Thanh Hóa;

- xu t m t s gi i pháp qu n lý ch t l ng công trình đê đi u Thanh Hóa

6

Ê I U T NH THANH HÓA.

1.1 T ng quan v h th ng ê đi u

1.1.1 T ng quan tình hình chung h th ng đê sông trên th gi i

ê sông là công trình phòng l đ c xây d ng hai bên b sông, ng n không cho

n c l , n c tri u gây ng p l t vùng đ c tuy n đê b o v Nhi m v c a đê là

b o v đ t đai, nhà c a và các c s h t ng khác ch ng l i ng p l t Tuy nhiên, tùy theo đ c đi m c a t ng vùng, đê có th ch ng l v i t n su t xu t hi n cao

nh ng c ng có đê ch ng l t n su t th p, ho c th m chí cho l tràn ê đ c phân thành đê t nhiên và đê nhân t o

ê t nhiên là lo i đê đ c hình thành do s l ng đ ng c a các tr m tích trong sông khi dòng n c này tràn qua b sông th ng vào mùa m a l Khi tràn qua

b , v n t c dòng n c gi m làm các v t li u trong dòng n c l ng đ ng theo

th i gian nó s cao d n và cao h n b m t c a đ ng l t

ê nhân t o là đê do con ng i t o nên, đê nhân t o có th là v nh c u ho c t m

th i đ c xây d ng đ phòng ch ng l trong tr ng h p c n thi t

ê và các h ng m c Công trình qua đê hình thành nên m t h th ng công trình

phòng ch ng, b o v vùng n i đ a kh i b l l t và thiên tai khác t phía sông

Vì tính ch t quan tr ng c a nó mà công tác nghiên c u thi t k , xây d ng đê

sông trên th gi i, đ c bi t là các qu c gia có nhi u h th ng đê bi n, đê sông đã có m t l ch s phát tri n r t lâu đ i Tuy nhiên, tùy thu c vào các đi u

ki n t nhiên và trình đ phát tri n c a m i qu c gia mà các h th ng đê bi n, đê sông đã đ c phát tri n nh ng m c đ khác nhau

các n c phát tri n: Hà Lan, Nh t, c, an M ch ,M h th ng đê sông đã

đ c xây d ng r t kiên c nh m phòng ch ng l (tri u c ng k t h p n c dâng) đ c bi t Hà Lan m t qu c gia v i kho ng 20% di n tích n m d i m c

7

n c bi n Kho ng vài th p niên tr c đây quan đi m thi t k đê sông, đê bi n

truy n th ng các n c châu Âu là h n ch t i đa sóng tràn qua do v y cao trình đ nh đê r t cao Nh ng vì l ng sóng tràn qua là r t ít nên mái phía trong

đê th ng đ c b o v r t đ n gi n nh ch tr ng c b n đ a, phù h p c nh quan

v i môi tr ng Nhìn chung, m t c t ngang đê đi n hình r t r ng, mái tho i, có

c mái ngoài và trong k t h p làm đ ng giao thông dân sinh và b o d ng c u

h đê Ngoài ra, c đê phía ngoài còn đ m nh n nhi m v quan tr ng là gi m sóng leo sóng tràn qua đê, góp ph n h th p cao trình đ nh đê thi t k

- H th ng đê sông Nh t B n

Hình 1.1 ê sông an toàn cao Nh t B n [1]

8

Hình 1.2 o n đê Richmond – M [1] Hình 1.3 ê sông Yodo Osaka – Nh t B n [1]

Nh t B n đang có k ho ch xây d ng nâng c p các đê sông thành đê an toàn

cao, l i d ng t ng h p và thân thi n v i môi tr ng Khái ni m đê an toàn cao

đ c ng i Nh t áp d ng là “đê sông v i b r ng đ l n đ ng n ch n đ c s

c v đê và h u qu c a nó” V th c ch t là m r ng chân đê và làm mái đê

phía trong r t tho i đ t o ra m t vùng b o v r ng l n

- H th ng đê sông Hà Lan

Hà Lan có di n tích 41.543km², dân s 16,5 tri u ng i, m t đ 486 ng/km² Hà Lan là vùng đ t th p, châu th c a 4 con sông Rhine, Maas, Schelde và IJssel

L ch s th y l i Hà Lan là l ch s đ u tranh v i bi n và v i n c t trên 2000

n m đ n nay Các con đê đ c đ p riêng r cho các vùng nh , d n d n đ c liên

k t thành nh ng vùng l n h n, m c đ an toàn không cao nên th ng xuyên b

v đê t n m 1700 đ n 1950

Hình 1.4. Vài nét v th y l i Hà lan [1] Hình 1.5. H th ng đê t đ ng Maeslant [1]

9

D án Delta Works c a Hà Lan k t thúc vào n m 1997 v i 15 h ng m c công

trình chính, bao g m h th ng đê sông, đê bi n v i chi u dài 16.493km, trong đó 2.415km đê chính và 14.077km đê ph , h th ng c ng ch n n c dâng do bão,

c ng tiêu n c và âu thuy n

N m 1959, D lu t Châu th đ c ban hành đ th c hi n d án Delta

Works M c tiêu c a d án Delta Works:

- Xây d ng các đ p ng n n c dâng do bão, an toàn ch ng l , ng n bi n thành

các h n c ng t

- ng giao thông ven bi n dài 700km, t o giao thông thu Scheldt-Rhine

- Nâng c p c s h t ng, ph c v du l ch và nông nghi p H th ng các công

trình b o v Bi n B c c a Hà Lan đ c coi là m t trong B y K Quan c a

Th gi i Hi n đ i (theo Hi p h i K s dân d ng Hoa K )

1.1.2 T ng quan v h th ng đê sông Vi t Nam

Các khu dân c , thành ph và vùng nông nghi p th ng phát tri n d c theo vùng ven sông và th ng ch u nh h ng t các y u t l và nguy c ng p l t

Tr i qua quá trình phát tri n, h th ng đê hi n nay trên c n c là m t h th ng

công trình quy mô l n v i kho ng 13.200km đê, trong đó có kho ng 10.600km

đê sông và g n 2.600km đê bi n Các h th ng đê sông chính v i trên 2.500km

đê t c p III đ n c p đ c bi t còn l i là đê d i c p III và đê ch a đ c phân

c p Trong đó các h th ng đê có quy mô nh sau:

-H th ng đê B c b và B c Trung b : dài 5.620km, có nhi m v b o v ch ng

l tri t đ , b o đ m an toàn cho vùng đ ng b ng B c b và B c Trung b

-H th ng đê sông, c a sông khu v c Trung Trung b và Nam Trung b có t ng

chi u dài 904km

-H th ng đê sông, b bao khu v c ng b ng sông C u Long có chi u dài 4.075km

10

H u h t các h th ng đê đi u và phòng ch ng l t bão t n t i hi n nay n c ta

đ c thi t k xây d ng d a theo kinh nghi m tích góp t nhi u th h và áp

d ng các tiêu chu n an toàn phù h p v i tình hình th c t c a m t vài th p k

tr c Trong đi u ki n các hình thái th i ti t và thiên tai ngày càng gia t ng do

hi u ng nóng lên toàn c u và bi n đ i khí h u, các quy lu t khí t ng thu v n

l u v c có nh ng di n bi n b t th ng so v i th i đi m thi t k , c n ph i đánh

giá an toàn c a các h th ng đê hi n t i Vi t Nam

1.1.3 T ng quan v h th ng đê sông t nh Thanh Hoá [2]

H th ng đê đi u t nh Thanh Hoá hi n có 1.008 km đê; trong đó đê c p III đ n

c p I dài 315 km ( ê c p I: 64,7km; c p II: 183,5km; c p III: 66,7km), đê d i

c p III dài 693 km Toàn b h th ng đê b o v cho 17 huy n, th , thành ph v i

450 xã, trong đó có 296 xã có đê đi qua

Hình 1.6. B n đ h th ng đê đi u t nh Thanh Hoá

- V cao trình: i v i các tuy n đê sông l n (t c p III- I), c b n cao trình đê

đã đáp ng yêu c u ch ng l ; đ i v i các tuy n đê sông con (đê d i c p III),

ch m t s tuy n đê đ c tu b trong nh ng n m g n đây nh đê t , h u sông

11

B i, đê t C u Chày đ m b o yêu c u ch ng l ; còn l i v c b n đê ch a đ

cao trình, không có chi u cao gia th ng ho c chi u cao gia th ng th p h n 0,3m

ch a đ m b o yêu c u ch ng l

Hình 1.7 o n đê k t h p giao thông t K0+350-K0+950 đê h u sông Mã ch a đ cao trình

n m 2016

Hình 1.8 (Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

- V m t c t ngang: i v i đê sông l n hi n còn 28 đo n, dài 28,023km chi u

r ng m t đê B=3 -4,5m, ch a đ tiêu chu n thi t k Nhìn chung các tuy n đê

sông l n c a Thanh Hóa có chi u cao đê l n, có nhi u đo n chi u cao đê tính t chân đê lên đ n đ nh đê t 8-12m; hi n còn l i 38 đo n v i chi u dài 56,5km

chi u cao thân đê trên 5m nh ng ch a có c ph n áp

12

Hình 1.9 o n K60-K60,8 đê h u sông Mã, đê th p, chi u r ng m t đê nh 4-4,5m n m 2016

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

Hình 1.10 Láng nh a m t đê n m 2016 đê h u sông Mã đo n t K4+400-K4+900

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

- V công trình kè b o v b : Hi n t i trên 12 tuy n đê thu c các tri n sông Chu,

sông Mã, sông Lèn, sông L ch Tr ng, sông B i, sông C u Chày có 197 đo n

kè b o v b v i chi u dài 117,46km kè lát mái và 152 m hàn, trong đó:

13

+ ê sông Mã: Có 61 đo n kè b o v , v i chi u dài kè lát mái: 48.669m và 90

m hàn, trong đó:

* Có 40 đo n kè lát mái b o v đê dài 31.224m và 80 m hàn

* 21đo n kè lát mái b o v bãi phía sông, chi u dài 16.942m và 11 m hàn

+ ê sông Chu: Trên toàn tuy n có 38 đo n kè b o v , v i chi u dài kè lát mái:

19.709m và 45 m hàn, trong đó:

* Có 38 đo n kè lát mái b o v đê dài 17.078m và 45 m hàn

* 3 đo n kè lát mái b o v bãi phía sông, chi u dài 2.631m

Hình 1.11 o n K27,95-K28,851 đê h u sông Chu m t đê đ c láng nh a, làm khung

kh ng ch t i tr ng n m 2016

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

14

Hình 1.12 Kè H u Hi n đo n K38,830-K39,5 n m 2015

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

Hình 1.13 Kè bãi Th tr ng đo n t K18+644-K18+994 đê t sông Chu n m 2017

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

15

+ ê sông Lèn: Trên toàn tuy n có 39 đo n kè b o v , v i chi u dài kè lát mái:

16.986m và 27 m hàn, trong đó:

* Có 36 đo n kè lát mái b o v đê dài 15.756m và 26 m hàn

* 3 đo n kè lát mái b o v bãi phía sông, chi u dài 1.230 m và 01 m hàn

Hình 1.14 o n K11,1-K12 đê h u sông Lèn đ c gia c bê tông m t đê n m 2016

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

Hình 1.15 o n t K13,43-K13,61 đê sát sông đã đ c làm kè gia c b o v đê n m 2015

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

- V đ a ch t thân và n n đê: Do l ch s hình thành, ch t l ng đê còn nhi u t n

t i ch a đ m b o cho công tác ch ng l : Nhi u đo n đê đi qua v trí n n đ t y u

nh ng ch a đ c gia c , thân đê đ c đ p b ng nhi u lo i đ t không đ ng ch t;

17

khu v c bãi ven sông th ng là cát, đ t cát pha nên th ng x y ra s c n t s t

r ng c a đê l n, trong thân đê còn n ch a nhi u n h a nh t m i , th ng

x y ra các hi n t ng rò r , th m l u; trong các n m tr c đây khi có l l n, trên

toàn h th ng đê sông l n đã x y ra 85 đi m rò r , th m l u và 78 v trí x y ra

m ch đùn, m ch s i

- V hi n tr ng lòng sông: Do Thanh Hóa là t nh n m B c Trung B , các sông

b t ngu n t vùng Th ng Lào, vùng núi phía B c và Tây B c c a t nh, đ d c

lòng sông l n, sông quanh co u n khúc, lòng sông h p; kho ng cách gi a 2 đê

bình quân t 400-500m, có nhi u đo n m t c t b thu h p đ t ng t, kho ng cách

gi a 2 đê < 100m, d n đ n ch đ th y v n, th y l c c a các sông r t ph c t p,

l u t c v mùa l r t l n; trong khi đó v mùa khô, nhi u đo n sông m c n c

h th p đ n m c n c ki t, làm cho di n bi n lòng sông, bãi sông r t ph c t p

n th i đi m này, toàn b h th ng sông ngòi c a Thanh Hóa có 264 đo n kè

b o v , trong đó trên các tuy n đê sông l n có 138 đo n đê sát sông v i chi u dài 71,4km đã có kè b o v ; m t s kè xây d ng t lâu, không làm l c, ho c làm

l c theo truy n th ng, mái đê phía trên đ nh kè d c, b s t lún, xói l ch t

l ng không đ m b o b h h ng ch a đ c tu s a; m t khác do di n bi n dòng

ch y, m t s kè đang có di n bi n s t l

1.2 T ng quan v ch t l ng công trình ê đi u

1.2.1 T ng quan v qu n lý ch t l ng công trình đê đi u trên th gi i

các n c phát tri n: Hà Lan, Nh t, c, an M ch, M h th ng đê sông đã

đ c xây d ng r t kiên c nh m phòng ch ng l (tri u c ng k t h p n c dâng) đ c bi t Hà Lan m t qu c gia v i kho ng 20% di n tích n m d i m c

n c bi n Vi c đánh giá an toàn công trình đê đi u r t đ c chú tr ng, nhìn chung ph ng pháp đánh giá an toàn đê đ c chia làm 2 b c: n gi n và chi

ti t Ph ng pháp đánh giá đ n gi n ch y u d a trên các kinh nghi m: u tiên

d a trên kinh nghi m qu n lý, ngh a là ng i qu n lý d a trên kinh nghi m c a

18

mình thông qua quan sát, đi u tra đ n gi n đ m b o r ng công trình đ m b o

trong m t kho ng th i gian nh t đ nh; th hai đánh giá an toàn d a trên các bi u

đ an toàn đ c xây d ng lên thông qua k t qu c a các cu c thí nghi m T t

nhiên các bi u đ đó ph i tuân th theo các tiêu chu n hi n t i Tuy nhiên đây là

m t d ng c h u hi u đ đánh giá ch t l ng c a các công trình phòng l B n

thân công trình có th đ m b o an toàn n u tho mãn đ y đ các đi u ki n c a

ph ng pháp ki m tra đ n gi n C ng trong nhi u tr ng h p công trình không

th a mãn các đi u ki n c a ph ng pháp đ n gi n, do v y c n ph i có ph ng

pháp ki m tra chi ti t h n trong tr ng h p này vi c phân tích các đi u ki n c a

công trình theo tiêu chu n là c n thi t làm đ c đi u này s h tr c a m t

s ph n m m máy tính là c n thi t Tuy nhiên trong tr ng h p thi u d li u

đi u tra ho c d li u chuâ đ m b o chính xác thì c n thi t ph i có đi u tra thêm

Theo b n h ng d n đánh giá an toàn đê c a ng i Hà Lan, có r t nhi u y u t

nh h ng đ n s an toàn c a công trình đ c đ c p nh kè, c ng, c a kh u,

cây c i, nhà c a , Ngoài ra h c ng đ c p đ n s thay đ i c a ch đ dòng

ch y nh h ng đ n s an toàn c a bãi tr c đê và b n thân con đê Do đi u

ki n th i gian có h n và hi u bi t còn ch a sâu r ng nên ch ng nay ch đ c p

đ n m t s y u t chính nh chi u cao đê, kè lát mái, đùn s i, th m l u và s n

đ nh mái đê phía sông và đ ng Các y u t tác đ ng khác nh cây c i, nhà c a, thay đ i ch đ dòng ch y xin không đ c p trong ch ng này Tuy nhiên nh ng

y u t này c n đ c phân tích chi ti t t i Vi t Nam

1.2.2 T ng quan v qu n lý ch t l ng công trình đê đi u Vi t Nam

H th ng công trình phòng l là m t h th ng r t quan tr ng đ i v i s phát

tri n c a m t qu c gia, do đó vi c h ng d n đ đánh giá ch t l ng cho h

th ng công trình phòng l là m t d ng c r t quan tr ng b i vì d a trên d ng c

đó các nhà qu n lý, k s có th bi t đ c h th ng công trình c a mình có n

đ nh hay không d i các đi u ki n thi t k

19

Hi n t i Vi t Nam ch a có đ c m t b n h ng d n đánh giá đ y đ Thông

th ng vi c đánh giá ch t l ng công trình đ c d a trên b i nhi u b n h ng

d n khác nhau nhi u th i đi m khác nhau v i nhi u đi u ki n chính sách khác

nhau các th i đi m đó Các v n b n h ng d n đó ch y u ch đ c p đ n

chính sách nhi u h n là v k thu t Ngoài ra, các tiêu chu n thi t k h u h t đã

đ c xây d ng t r t lâu, mang tính ch t đ n l và ch a đ c đi u ch nh, b

sung và c p nh t cho phù h p v i các đi u ki n th c t đã thay đ i hi n nay Do

v y các nhà qu n lý, k s g p khá nhi u khó kh n trong quá trình áp d ng

1.2.3 T m quan tr ng c a h th ng đê sông trong s phát tri n kinh t , xã h i.

Trên th gi i nói chung và Vi t Nam nói riêng, h th ng đê và các công trình

b o v b đóng m t vai trò c c k quan tr ng trong vi c phòng ch ng và gi m

nh thiên tai, b o v an toàn các trung tâm v n hoá, chính tr , kinh t , các vùng dân c r ng l n tr i dài theo các tri n sông, duyên h i t B c chí Nam H th ng

đê sông đ ng b ng B c b , đ ng b ng sông C u Long đã đ c hình thành và

phát tri n t hàng nghìn n m nay Hi n nay, trong đi u ki n đ t n c ta đang

công nghi p hoá, hi n đ i hoá nh ng yêu c u v vi c b o v các khu dân c và

kinh t ch ng l i s tàn phá c a bão, l , n c dâng ngày càng tr nên c p bách

Bên c nh vi c c ng c , nâng c p các h th ng đê sông đã có, vi c quy ho ch b o

v b sông, b bi n và xây d ng các h th ng đê m i đang đ c đ t ra m i

mi n c a đ t n c

Vì v y h th ng đê sông có vai trò r t quan tr ng trong vi c nâng cao kh n ng

phòng ch ng l , đ m b o an sinh xã h i cho đ i s ng nhân dân, công tác an ninh

qu c phòng đ c gi v ng T o đi u ki n thu n l i cho vi c l u thông, v n

chuy n hàng hoá, phát tri n du l ch và các ngành ngh khác góp ph n to l n thúc

đ y s phát tri n kinh t xã h i trong giai đo n hi n nay và đ nh h ng phát

tri n lâu dài

20

Hình 1.18 ê sông ào – Nam nh

(Ngu n: Báo đi n t baonamdinh.vn)

Hình 1.19 ê sông Côn – Tuy Ph c

(Ngu n: Báo đi n t

http://tuyphuoc.binhdinh.gov.vn)

1.3 Nh ng s c v đê đi u trong th i gian qua

1.3.1 Khái quát nh ng h h ng đê sông

H th ng đê sông là công trình quan tr ng nh t trong vi c phòng, ch ng l Vì

v y, nh ng n m g n đây Nhà n c đã t p trung đ u t ngu n ngân sách khá l n cho các ch ng trình tu b , nâng c p h th ng đê sông (Ch ng trình nâng c p

h th ng đê sông theo Quy t đ nh 2068/Q -TTg ngày 9/12/2009 c a Th

T ng Chính Ph ; Ch ng trình m c tiêu tái c c u kinh t nông nghi p và

phòng ch ng gi m nh thiên tai, n đ nh đ i s ng dân c theo Quy t đ nh 923/Q -TTg ngày 28/6/2017 c a Th t ng chính Ph ), h u h t các tuy n đê sông đ u đ c đ p trên n n đ t y u l i th ng xuyên b tác đ ng c a thiên nhiên

nh m a, l , sóng to c a bão, gió Cùng v i bi n đ i dòng ch y do đi u ti t

các h ch a th ng ngu n, cho nên th ng xuyên x y ra s t l , th m l u, nh

h ng không nh đ n an toàn c a đê m i khi g p l cao, bão l n

i v i đê sông ngoài vi c b i trúc t ng kh n ng n đ nh c a công trình, công

tác h đê ch ng l t s a ch a ngay nh ng h h ng ban đ u có ý ngh a quy t đ nh

đ ng n ng a r i ro do đê v S i, s t tr t mái đê kè, rò, th m, n t, tràn, rò c a

c ng, mang c ng v.v… là các hi n t ng h h ng th ng g p đê sông lúc

n c sông lên cao

e) S t quanh c ng d i đê f) Lún t o thành hang t i c ng

l) C ng tiêu b đ , gãy g) H n c trên đ nh đê

Hình 1.22 Các lo i h h ng đê và các công trình liên quan [1]

S p

ng d n

ki m tra

24

1.3.2 ánh giá m t s nh ng h h ng đê sông hi n nay th ng g p [3]

a) M ch đùn, m ch s i sau chân đê

M ch đùn, m ch s i th ng x y ra vào mùa n c l n, khi m c n c trong đ ng

và đê có chênh l ch

Hình 1.24 S i đê sông

Hình 1.25 X lý gi đ u s c m ch đùn, m ch s i sau chân đê n m 2015

(ngu n Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hoá)

S t l và tr t mái đê là tr ng h p nguy hi m hay g p trong mùa l , n u s a

ch a ch m có th sinh v đê mái đê xu t hi n đ ng n t nh hình cung, khe

n t và chi u dài đ ng cung n t d n d n m r ng, mái đê b tr xu ng

a S t tr t mái đê phía sông b S t tr t mái đê phía đ ng

Hình 1.26 S t tr t mái đê

+ Tiêu, thoát n c ao h , đ m sâu

+ Gi m áp l c n c th m, khôi ph c l i s n đ nh c a thân đê, mái đê N u đê

b s t l phía b sông ta c n b t mái, c ng c chân đê b ng cách th r ng tre,

r đá ho c b đá h c đ t ng c ng kh n ng ch ng xói cho b sông N u đê b

s t l phía đ ng c n đào rãnh d n th m và đ p tr l i mái c ho c đ p thêm g

đ t ph n áp cao 1,5-2,0m

Hình 1.27 S c s t l mái đê phía sông t i K17+250 đê t sông Chu n m 2017

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hóa)

c) Th m l u, l rò mái đê

Th m l u là hi n t ng n c sông th m qua thân đê, ch y thành vòi hay rò r mái đê phía đ ng Khi n c ch y t mái đê phía đ ng ra thành vòi ho c ch y t p

trung m t ch ho c nhi u g i là l rò

27

Hình 1.28 Th m l u, l rò mái đê

Hình 1.29 Vòi th m phía sông đê h u sông Chu đo n t K38+700 đ n K39+300 n m 2014

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hóa)

Hình 1.30 H s t trên mái đê phía sông đê h u sông Chu đo n t K38+700 đ n K39+300 n m 2014

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hóa)

+ Tiêu thoát n c mái trong, không đ mái s ng n c

+ Ng n n c mái ngoài đ n c không cu n đ t thân đê ra ngoài

+ Tôn cao đ nh đê

+ p con ch ch đ t, đ p con ch ch b ng bao t i

29

Hình 1.31 Tràn đê h u C u Chày đo n t K25+000-K26+800 n m 2017

e) N t đê

M t mái đê ho c c đê phía sông hay phía đ ng có nh ng v t n t ngang hay d c khi đang có l

Hình 1.32 Hi n t ng n t đê

30

Hình 1.33 X lý n t m t đê đo n K17,07-K17,22 xã Hà To i, huy n Hà Trung n m 2015

- Nguyên nhân: Do đ p đ t đê b co ngót, do lún c c b , do th m

- Cách x lý:

+ Ng n không cho n c theo khe n t ch y ra mái đê phía đ ng

+ Ng n c n khe n t m r ng

g ) Phòng ch ng sóng

Khi l l n nh ng n i m t sông r ng, sóng do gió ho c do tàu thuy n v n chuy n x

lý ch ng l t có th làm s t l mái đê t m c n c l đ n đ nh đê

Hi n t ng này s nguy hi m đ i v i đê vùng c a sông, ngã ba sông

Cách x lý: Làm tiêu hao n ng l ng sóng, gia c mái đê, khôi ph c thân đê

31

h) B sông, kè s t l

B sông ho c kè b s t l , bi u hi n ban đ u là m t ho c m t s v t n t xu t

hi n b v phía chân đê Các v t n t ngoài g n mép sông m r ng nhanh h n

Kè, b sông g n chân đê n u s t l d n đ n s t mái đê

Hình 1.34. Kè sông b s t l

Hình 1.35 S t l t i kè đo n K30,026-K30+490 đê t sông Mã n m 2017

(Ngu n: Chi c c ê đi u và PCLB Thanh Hóa)

- Nguyên nhân:

+ Do dòng ch y khoét chân b sông, kè làm h ng chân

+ t b ngâm n c lâu làm c ng đ ch ng c t gi m nhanh N i nào có b , kè

mái d c thì có th x y ra l b

i) Khuy t t t trong thân đê

Tuy n đê hi n nay m t ph n h h ng do các vi sinh v t sinh s ng trong đê, các

vi sinh v t phát tri n trong thân đê làm t i x p đ t, d n đ n đ t đ p đê b y u,

d n t i hi n t ng th m l u, xói ng m đê

Hình 1.36 Khu y t t t trong thân đê

Hình 1.37 T m i trong thân đê sông C u đo n đo n K15+700 xã Tiên Phong, huy n Hà

Châu, t nh Thái Nguyên

(Ngu n: Báo đi n t baothainguyen.vn)