Hoàn thiện công tác quản lý khai thác các công trình thủy lợi thuộc hệ thống thủy lợi sông tích

B GIÁO D C VÀ ÀO T O B NÔNG NGHI P VÀ PTNT

LÊ XUÂN QUY T

HOÀN THI N CÔNG TÁC QU N LÝ KHAI THÁC CÁC

CÔNG TRÌNH TH Y L I THU C H TH NG TH Y L I SÔNG TÍCH

LU N V N TH C S

HÀ N I, N M 2017

B GIÁO D C VÀ ÀO T O B NÔNG NGHI P VÀ PTNT

LÊ XUÂN QUY T

HOÀN THI N CÔNG TÁC QU N LÝ KHAI THÁC CÁC

CÔNG TRÌNH TH Y L I THU C H TH NG TH Y L I SÔNG TÍCH

Chuyên ngành: Qu n lý tài nguyên và môi tr ng

Mã s : 60.34.04.10

NG I H NG D N: TS Lê V n Chính

HÀ N I, N M 2017

L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan r ng n i dung c a b n lu n v n này ch a đ c n p cho b t k m t

ch ng trình c p b ng cao h c nào c ng nh b t k m t ch ng trình c p b ng nào khác.Và công trình nghiên c u này là c a riêng cá nhân tôi, không sao chép t b t c công trình nghiên c u nào khác

Tác gi lu n v n

Lê Xuân Quy t

L I C M N

tài “Hoàn thi n công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i thu c h th ng

th y l i Sông Tích” là đ tài lu n v n t t nghi p ch ng trình đào t o th c s Qu n lý tài nguyên và Môi tr ng c a tr ng i h c Th y l i

Trong quá trình th c hi n đ tài này tôi đã nh n đ c r t nhi u s giúp đ c a TS Lê

V n Chính – B môn qu n lý xây d ng Bên c nh đó, s giúp đ và cung c p s li u

c a ban lãnh đ o công ty TNHH Sông Tích và cán b công nhân viên c ng giúp ích r t nhi u trong quá trình nghiên c u

Qua đây, tôi xin g i l i c m n chân thành đ n TS Lê V n Chính đã h ng d n tôi

th c hi n đ tài này, xin c m n Công ty TNHH Sông Tích h tr tôi trong quá trình nghiên c u

Do kinh nghi m c ng nh ki n th c còn h n ch , đ tài c a tôi không th tránh kh i

nh ng thi u xót, kính mong ng i đ c đánh giá và đ a ra nh ng góp ý đ đ tài hoàn thi n h n

M C L C

DANH M C CÁC HÌNH NH v

DANH M C B NG BI U vi

DANH M C CÁC T VI T T T VÀ GI I THÍCH THU T NG vii

M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c tiêu nghiên c u 2

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

4 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u 2

CH NG 1 T NG QUAN V CÔNG TÁC QU N LÝ KHAI THÁC CÁC CÔNG TRÌNH TH Y L I 3

1.1 C s lý lu n v công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i 3

1.1.1 M t s khái ni m c b n 3

1.1.2 c đi m c a các công trình th y l i 3

1.1.3 Vai trò, ch c n ng c a công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i 7

1.1.4 N i dung c a công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i 8

1.1.5 Các y u t nh h ng đ n công tác qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i 12

1.2 Kinh nghi m qu n lý khai thác các công trình th y l i m t s đ a ph ng 18

1.2.1 Kinh nghi m n c ngoài 18

1.2.2 Kinh nghi m trong n c 21

1.3 T ng quan nh ng công trình nghiên c u có liên quan đ n đ tài 24

K t lu n ch ng 1 25

CH NG 2 TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ KHAI THÁC CÁC CÔNG TRÌNH TH Y L I THU C H TH NG TH Y L I SÔNG TÍCH 27

2.1 i u ki n t nhiên, kinh t - xã h i t i h th ng Sông Tích 27

2.2 Hi n tr ng h th ng công trình th y l i thu c h th ng Sông Tích 30

2.2.1 Quá trình hình thành và phát tri n h th ng công trình th y l i Sông Tích 30

2.2.2 Hi n tr ng h th ng công trình th y l i Sông Tích 30

2.3 Th c tr ng công tác qu n lý khai thác c a h th ng công trình th y l i Sông Tích 32

2.3.1 T ch c b máy qu n lý nhà n c v h th ng công trình th y l i Sông Tích 32

2.3.2 Tình hình công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i t i h th ng Sông

Tích 34

2.4 ánh giá chung công tác qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i Sông Tích 44

2.4.1 Nh ng k t qu đ t đ c 44

2.4.2 Nh ng t n t i và nguyên nhân trong qu n lý khai thác và h th ng công trình th y l i Sông Tích 45

K t lu n ch ng 2 52

CH NG 3 XU T M T S GI I PHÁP NH M HOÀN THI N CÔNG TÁC QU N LÝ KHAI THÁC CÁC CÔNG TRÌNH TH Y L I T I H TH NG TH Y L I SÔNG TÍCH 53

3.1 nh h ng qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i Sông Tích 53

3.2 Nguyên t c đ xu t gi i pháp trong qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i 56

3.3 C h i và thách th c trong công tác qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i Sông Tích 57

3.3.1 C h i 57

3.3.2 Thách th c 59

3.4 Nh ng gi i pháp hoàn thi n công tác qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i Sông Tích 62

3.4.1 Gi i pháp hoàn thi n c ch , chính sách qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i Sông Tích 62

3.4.2 Gi i pháp đào t o ngu n nhân l c v qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i Sông Tích 64

3.4.3 Gi i pháp v ng d ng ti n b khoa h c k thu t vào qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i Sông Tích 66

3.4.4 Các gi i pháp h tr : 68

K t lu n ch ng 3 75

K T LU N VÀ KI N NGH 76

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 78

DANH M C CÁC HÌNH NH

Hình 1.1 Tr m b m t i Trung Hà – Ba Vì 5

Hình 2.1 B n đ h th ng hi n tr ng công trình th y l i Công ty Sông Tich 27

Hình 2.2 S đ t ch c b máy c a Công ty Sông Tích 33

Hình 2.3 Nguyên nhân xu ng c p các công trình th y l i 51

Hình 3.1 Giao di n ph n m m Google Earth 68

Hình 3.2 Qu n lý tên các tr m b m, c ng c a công trình th y l i 68

Hình 3.3 H th ng t đi u khi n máy b m 69

Hình 3.4 T ng quan hi u qu CTTL và ý th c khai thác b o v CTTL c a ng i dân 72

DANH M C B NG BI U

B ng 2.1 Hi n tr ng h th ng công trình th y l i Sông Tích 31

B ng 2.2 t t i h th ng Sông Tích các n m 35

B ng 2.3 Di n tích t i h th ng Sông Tích 35

B ng 2.4 Di n tích tiêu h th ng Sông Tích 36

B ng 2.5 N ng su t cây tr ng bình quân t n m 2011-2015 37

B ng 2.6 B ng tiêu th đi n n ng c a Công ty t 2014-2016 38

B ng 2.7 T ng h p các công trình do Công ty qu n lý 39

B ng 2.8 T ng h p các h ng m c s a ch a công trình và kinh phí t i Công ty Th y l i Sông Tích 40

B ng 2.9 T ng h p chi phí c a Công ty Th y l i Sông Tích 42

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Trong nh ng n m qua đ c s quan tâm c a Nhà n c, B Nông nghi p & PTNT, UBND thành ph Hà N i, nhi u công trình th y l i đã đ c đ u t xây d ng và đ a vào qu n lý v n hành ph c v s nghi p phát tri n kinh t xã h i và xóa đói gi m nghèo t i các vùng ngo i thành c a thành ph Hà N i Các công trình th y l i đã và đang th c s có nh ng đóng góp quan tr ng đ i v i vi c phát tri n s n xu t nông nghi p theo đ nh h ng công nghi p hoá, hi n đ i hoá nông nghi p, nông thôn Qua

đó, các công trình này có ý ngh a h t s c thi t th c đ i v i đ i s ng c a nhân dân trong vùng, thúc đ y s nghi p xây d ng và phát tri n c a Thành ph

Tuy v y, n u nhìn nh n m t cách nghiêm túc và khách quan, nh ng k t qu trên còn

m c r t khiêm t n so v i yêu c u phát tri n kinh t xã h i c a Thành ph Trên th c

t , khi đi vào v n hành, v n còn nhi u công trình thu l i m i ch khai thác đ c kho ng 60% n ng l c thi t k , hi u qu mà công trình mang l i th p h n h n nhi u so

v i k v ng Th c t cho th y r ng có nhi u nguyên nhân d n đ n t n t i trên M t trong nh ng nguyên nhân quan tr ng là vi c qu n lý v n hành các công trình th y l i nói trên ph m vi c n c chung, công trình th y l i trên đ a bàn thành ph Hà N i nói riêng trong th i gian qua còn nhi u v n đ c n quan tâm, còn b c l nh ng h n ch và

y u kém nên ch a phát huy t t hi u qu c a công trình

Trong b i c nh tái c c u ngành nông nghi p theo h ng nâng cao giá tr gia t ng và phát tri n b n v ng và bi n đ i khí h u, đòi h i công tác thu l i mà đ c bi t là công tác qu n lý khai thác công trình thu l i ph i có nh ng thay đ i c n b n đ nâng cao

hi u qu qu n lý khai thác M c đích cu i cùng c a vi c c i thi n công tác qu n lý khai thác công trình thu l i nh m đáp ng t t h n yêu c u d ch v c p, thoát n c trên đ a bàn thành ph

Tìm ra nh ng ph ng th c, bi n pháp qu n lý v n hành nâng cao hi u qu kinh t xã

h i c a các công trình th y l i là m t v n đ r t c p thi t V i mong mu n đóng góp

nh ng ki n th c h c t p và nghiên c u c a mình nh m t ng c ng hoàn thi n h n n a trong công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i, đó là lý do h c viên đã l a

ch n đ tài: "Hoàn thi n công tác qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i Sông Tích" làm đ tài lu n v n t t nghi p c a mình

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

a i t ng nghiên c u: i t ng nghiên c u c a đ tài là công tác qu n lý khai

thác các công trình th y l i và các y u t nh h ng đ n công tác này

b Ph m vi nghiên c u: tài t p trung nghiên c u đ xu t m t s gi i pháp nh m

hoàn thi n công tác qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i Sông Tích trên đ a bàn thành ph Hà N i, giai đo n t 2017 - 2022

4 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u

- tài nghiên c u d a trên ti p c n đánh giá th c tr ng công tác qu n lý khai thác

c a công trình th y l i m t cách toàn di n c v kinh t , xã h i, môi tr ng trong tình hình hi n nay

- Ph ng pháp k th a, Ph ng pháp phân tích t ng h p, Ph ng pháp phân tích so sánh, nói riêng mà còn là nh ng tài li u liên quan tham kh o c n thi t

CH NG 1 T NG QUAN V CÔNG TÁC QU N LÝ KHAI THÁC CÁC CÔNG TRÌNH TH Y L I

1.1 C s lý lu n v công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i

1.1.1 M t s khái ni m c b n

Công trình thu l i: là công trình thu c k t c u h t ng nh m khai thác ngu n l i c a

n c, b o v môi tr ng sinh thái, phòng, ch ng tác h i c a n c gây ra nh tr m

b m, h đ p, kênh m ng, các công trình trên kênh…

H th ng th y l i: bao g m các công trình th y l i có liên quan tr c ti p v i nhau v

m t khai thác và b o v trong m t khu v c nh t đ nh

Qu n lý công trình th y l i: là quá trình đi u hành h th ng công trình th y l i theo

m t c ch phù h p, bao g m công tác k ho ch hóa, đi u hành b máy, qu n lý đi u hành, duy tu, b o d ng công trình, qu n lý tài s n và tài chính

Khai thác công trình th y l i: là quá trình s d ng công trình th y l i vào ph c v phân ph i đi u hòa n c ph c v s n xu t nông nghi p, dân sinh, xã h i

Qu n lý: Là s tác đ ng ch huy, đi u khi n các quá trình xã h i và hành vi ho t đ ng

c a con ng i đ phát tri n phù h p thích ng v i đi u ki n c a quy lu t nh m đ t

đ c m c đích và ý chí c a ng i qu n lý (VIM, 2008)

Theo Suranat, 1993, qu n lý là m t quá trình nh m đ đ t đ c các m c đích c a m t

t ch c thông qua vi c th c hi n ch c n ng c b n là k ho ch hóa, t ch c, đi u hành

và ki m tra đánh giá

1.1.2 c đi m c a các công trình th y l i

H th ng công trình th y l i ph c v cho nhi u đ i t ng Tr c kia công trình ch

ph c v cho nhu c u t i, tiêu nông nghi p, dân sinh nh ng hi n nay đã cung c p

n c cho các khu công khi p, c p n c sinh ho t, th y s n, tiêu cho các khu dân c và khu đô th , khu công nghi p, giao thông, du l ch…

H th ng công trình th y l i nh m c i t o thiên nhiên, khai thác các m t l i và kh c

ph c các m t h i đ ph c v cho nhu c u c a con ng i

H th ng công trình th y l i ph i th ng xuyên đ i m t tr c ti p v i s tàn phá c a thiên nhiên, trong đó có s phá ho i th ng xuyên và s phá ho i b t th ng

H th ng công trình th y l i có giá tr l n tuy nhiên v n l u đ ng ít, l i quay vòng

ch m có kinh phí ho t đ ng, b o d ng, duy tu, duy trì, qu n lý khai thác có

nh ng lúc các đ n v qu n lý công trình ph i vay ngân hàng và tr lãi cao

Công trình th y l i là k t qu t ng h p và có m i quan h m t thi t h u c v lao

đ ng c a r t nhi u ng i trong nhi u l nh v c, bao g m t các công tác quy ho ch, nghiên c u khoa h c, kh o sát, thi t k , ch t o, thi công, đ n qu n lý khai thác

S n ph m c a công tác khai thác công trình th y l i là hàng hóa đ c bi t có tính ch t

đ c thù riêng bi t S n ph m là kh i l ng n c t i, tiêu ph c v cho nhu c u s n

xu t nông nghi p, công nghi p, nuôi tr ng th y s n và cho sinh ho t

Ch a đ ng r t nhi u l nh v c khoa h c k thu t xây d ng khác nhau Ngoài công tác

qu n lý và s d ng, các công trình th y l i còn mang tính ch t qu n chúng n v

qu n lý ph i d a vào dân, vào chính quy n đ a ph ng s t i đ làm t t vi c đi u hành

t i, tiêu, thanh quy t toán th y l i phí, tu s a b o d ng công trình và qu n lý b o

v công trình Do đó, đ n v qu n lý khai thác các công trình th y l i không nh ng

ph i làm t t công tác chuyên môn mà còn ph i làm t t công tác v n đ ng qu n chúng nhân dân tham gia qu n lý, khai thác và b o v công trình th y l i, trong h th ng

V n đ u t th ng là r t l n theo đi u ki n c th c a t ng vùng, đ có công trình khép kín trên đ a bàn m i ha di n tích đ c t i thì bình quân ph i đ u t th p nh t 30 – 50 tri u đ ng, cao là 100 – 200 tri u đ ng

Các công trình th y l i ph c v đa m c tiêu, trong đó t i, tiêu ph c v cho s n xu t nông nghi p, c p n c sinh ho t, th y s n, s n xu t công nghi p, phát đi n, giao thông, du l ch, ch ng l , ng n m n, c i t o đ t, môi tr ng sinh thái

Công trình th y l i mu n phát huy hi u qu ph i đ c xây d ng đ ng b khép kín t

H th ng công trình th y l i n m r i rác ngoài tr i, gi a các cánh đ ng trên di n r ng,

có khi qua các khu dân c , khu đô th , khu công nghi p, khu làng ngh , nên ngoài tác

đ ng c a thiên nhiên, còn ch u tác đ ng c a con ng i

Hi u qu c a công trình th y l i h t s c l n lao và đa d ng, có lo i có th xác đ nh

đ c b ng ti n ho c kh i l ng v t ch t c th , nh ng có lo i không xác đ nh đ c Riêng v l nh v c t i thì hi u qu th c hi n m c đ t i h t di n tích, t o kh n ng

t ng v , c p n c k p th i đ m b o yêu c u dùng n c c a m t s lo i cây tr ng, chi

phí qu n lý th p, t ng n ng su t và s n l ng cây tr ng… góp ph n t o vi c làm, t ng thu nh p cho nông dân nông thôn

Vi c qu n lý và s d ng các công trình th y l i c a c ng đ ng này có nh h ng t i

vi c qu n lý và s d ng các công trình c a c ng đ ng khác

Các công trình th y l i không đ c mua bán nh các công trình khác Do đó hình th c

t t nh t đ qu n lý và s d ng các công trình th y l i là c a c ng đ ng, c ng đ ng tham gia

V t ch c qu n lý nh i u 10 – Pháp l nh khai thác và B o v công trình th y l i đã

quy đ nh: “C n c vào quy mô và tính ch t c a công trình th y l i, đi u ki n th c t

c a t ng đ i ph ng, Chính ph qui đ nh vi c giao công trình th y l i đ c xây d ng

b ng ngân sách Nhà n c cho t ch c, cá nhân qu n lý khai thác và b o v ” th ng

do doanh nghi p Nhà n c có tên là Công ty khai thác công trình th y l i tr c ti p

qu n lý, khai thác và b o v (H th ng công trình th y l i, công trình th y l i đ n

th i đi m n m 2017 trên đ a bàn thành ph Hà N i là do 05 Công ty TNHH M t thành viên u t và phát tri n th y l i tr c ti p qu n lý, khai thác và b o v - 100% v n ngân sách Thành ph đ u t )

Các công trình th y l i ph i đ c quy ho ch và thi t k xây d ng mang tính h th ng, đòi h i ph i d a trên nh ng c s khoa h c cùng v i th c t c a t ng đ a ph ng và

c n m t l ng v n l n Bên c nh nh ng quy ho ch và thi t k xây d ng c n có s tham gia c a chính c ng đ ng đ c h ng l i tr c ti p t các công trình đó và có s

h tr c a Nhà n c v v n c ng nh vi c đi u hành th c hi n qu n lý các công trình

th y l i đó, có nh v y các công trình th y l i sau khi hoàn thành đ a vào s d ng

m i mang l i hi u qu cao nh mong đ i c ng nh đúng v i n ng l c nhi m v thi t

k ban đ u

T nh ng đ c đi m trên, công tác qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i c n

ph i làm t t các n i dung c b n sau: M t là, qu n lý công trình th y l i; hai là, qu n

lý ngu n n c; ba là, qu n lý kinh t Nh ng n i dung trên có m i quan h m t thi t, tác đ ng l n nhau nên ph i đ ng th i th c hi n t t c 3 n i dung trên đ ph c v s n

xu t, xã h i, dân sinh, an toàn cho các công trình th y l i và đ t hi u qu cao nh t

1.1.3 Vai trò, ch c n ng c a công tác qu n lý khai thác các công trình th y

l i

Th y l i có vai trò đ c bi t trong s n xu t nông nghi p, dân sinh, bên c nh đó còn góp

ph n phát tri n công nghi p và các ngành ngh khác Các công trình th y l i là tài s n

Công trình th y l i không ch g n li n v i các ho t đ ng s n xu t mà còn liên quan

đ n các ho t đ ng đ i s ng nh giao thông, đi u hòa khí h u, môi tr ng sinh thái các vùng nông thôn Công trình th y l i góp ph n làm cho nông thôn phát tri n toàn

di n v kinh t , v n hóa, xã h i Các công trình th y l i còn có tác d ng ng n n c,

gi n c, đi u ti t n c, đi u ch nh dòng ch y theo ý đ c a con ng i và đã t o nên

nh ng kh n ng to l n c a con ng i trong vi c khai thác và s d ng, ch ng , đi u

ti t t nhiên cho phát tri n kinh t và đ i s ng Ngoài ra các công trình th y l i còn có tác d ng trong vi c b o v môi tr ng, cân b ng sinh thái, góp ph n vào vi c ch ng

hi n t ng sa m c hoá và m ra nh ng đi u ki n phát tri n m t s ngành kinh t m i

nh du l ch, nuôi tr ng th y s n, giao thông Nh v y, có th th y vai trò th y l i là

h t s c to l n đ i v i s n xu t nông nghi p c ng nh các ngành ngh khác mà con

ng i khó có th tính toán m t cách c th , chi ti t v hi u qu c a các công trình th y

l i mang l i:

- T ng n ng su t cây tr ng, t o đi u ki n thay đ i c c u nông nghi p, gi ng loài cây

tr ng, v t nuôi, làm t ng giá tr t ng s n l ng c a khu v c

- C i thi n ch t l ng n c, môi tr ng và đi u ki n s ng c a nhân dân nh t là nh ng vùng khó kh n v ngu n n c, t o ra c nh quan không gian v n hóa m i

- Thúc đ y s phát tri n c a các ngành khác nh công nghi p, thu s n, du l ch …

- T o công n vi c làm, góp ph n nâng cao thu nh p cho nhân dân, gi i quy t nhi u

v n đ xã h i trong khu v c do thi u vi c làm, do thu nh p th p T đó góp ph n nâng cao đ i s ng c a nhân dân trong khu v c c ng nh góp ph n n đ nh v kinh t và chính tr trong c n c

- Thu l i góp ph n vào vi c ch ng l l t, nh xây d ng các công trình đê đi u t

đó b o v cu c s ng bình yên c a nhân dân và t o đi u ki n thu n l i cho h t ng gia

s n xu t

Nói chung, th y l i có vai trò vô cùng quan tr ng trong cu c s ng c a nhân dân nó góp ph n vào vi c n đ nh kinh t và chính tr tuy nó không mang l i l i nhu n m t cách tr c ti p, nh ng nó c ng mang l i nh ng ngu n l i gián ti p nh vi c phát tri n ngành này thì kéo theo r t nhi u ngành khác phát tri n theo T đó t o đi u ki n cho

n n kinh t phát tri n và góp ph n vào vi c đ y m nh công cu c xây d ng công nghi p hóa, hi n đ i hóa đ t n c

1.1.4 N i dung c a công tác qu n lý khai thác các công trình th y l i

Công tác qu n lý khai thác h th ng công trình thu l i bao g m các n i dung chính sau:

+ Qu n lý công trình th y l i: Các đ n v qu n lý khai thác công trình th y l i ph i có trách nhi m qu n lý, ki m tra, theo dõi, phát hi n và x lý k p th i các s c trong h

th ng công trình, đ ng th i th c hi n t t vi c duy tu, b o d ng, s a ch a nâng c p công trình, máy móc, thi t b ; B o v và v n hành công trình theo đúng quy chu n, tiêu chu n k thu t, đ ph c v cho nhi m v t i tiêu đáp ng nhu c u s n xu t nông nghi p, đ m b o công trình v n hành an toàn, hi u qu và s d ng lâu dài

+ Qu n lý vi c t i, tiêu n c: đáp ng yêu c u ph c v s n xu t nông nghi p, đ i

s ng dân sinh, môi tr ng và các ngành kinh t qu c dân khác c a t ng đ a ph ng,

t ng mùa v thì các c p qu n lý, các đ n v qu n lý khai thác công trình th y l i c n

ph i h p và l p k ho ch đ th c hi n vi c đi u hoà phân ph i n c, tiêu n c công

b ng, h p lý trong h th ng công trình thu l i

+ T ch c và qu n lý tài chính: đ qu n lý, s d ng có hi u qu ngu n v n và các kho n chi trong ho t đ ng qu n lý, khai thác công trình th y l i chúng ta c n xây d ng

mô hình t ch c khoa h c, h p lý nh m th c hi n và hoàn thành t t nhi m v khai thác, b o v công trình thu l i, kinh doanh t ng h p theo qui đ nh c a pháp lu t Các n i dung c th trong qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i c a Công ty TNHH MTV khai thác công trình th y l i:

+ L p và t ch c th c hi n các k ho ch: tu b , s a ch a công trình; s d ng n c; phòng ch ng úng - h n và thiên tai; c i t o đ t; ng n ng a và x lý ô nhi m đ gi gìn

b o v môi tr ng n c và môi tr ng sinh thái;

+ Theo dõi quá trình th c hi n quy ho ch và d án kh thi đ c duy t; k p th i phát

hi n vi c làm sai quy ho ch và sai đ i t ng đ u t , báo cáo U ban nhân dân t nh,

Thành ph tr c thu c Trung ng và B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn k p th i

gi i quy t;

+ Làm ch đ u t các d án s a ch a, b sung, hoàn thi n h th ng công trình thu l i

do Công ty đang qu n lý khai thác;

+ Th c hi n quy đ nh v duy tu, b o d ng công trình; ki m tra, theo dõi, phát hi n

k p th i nguy c x y ra s c ; khi th y công trình có nguy c b m t an toàn ph i x lý ngay, đ ng th i báo cáo U ban nhân dân đ a ph ng và B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn gi i quy t;

+ Th ng xuyên b sung hoàn thi n quy trình v n hành h th ng công trình và t ng công trình th y l i, đ c bi t là quy trình v n hành h ch a n c đ trình duy t theo quy đ nh c a B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn và t ch c th c hi n;

+ Quan tr c, theo dõi, thu th p các s li u v khí t ng, thu v n, ch t l ng n c, tình hình di n bi n công trình; úng, h n; tác d ng c i t o đ t và n ng su t cây tr ng

Khi các đi u ki n thiên nhiên, đi u ki n làm vi c c a công trình khác v i tài li u và đ

án thi t k ph i đ xu t k p th i các bi n pháp x lý, trình U ban nhân dân t nh,

Thành ph tr c thu c Trung ng và B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn gi i quy t;

+ L u tr h s k thu t, lý l ch công trình, trong quá btrinhf qu n lý, v n hành, tài

li u thu th p hàng n m T ng k t rút kinh nghi m đ nâng cao hi u qu công tác khai thác, b o v công trình thu l i

1.1.4.1 Công tác qu n lý n c

i u hoà phân ph i n c, tiêu n c công b ng, h p lý trong h th ng công trình thu

l i, đáp ng yêu c u ph c v s n xu t nông nghi p, đ i s ng dân sinh, môi tr ng và các ngành kinh t qu c dân khác

Các n i dung c a qu n lý n c bao g m:

- ánh giá, d báo ngu n n c; t ng h p yêu c u s d ng n c; l p k ho ch,

ph ng án cung c p n c cho các h dùng n c, ph ng án tiêu thoát n c và k

- ánh giá k t qu t i, tiêu n c, cung c p n c; l p b n đ k t qu t i tiêu n c hàng

v và báo cáo v k t qu cung c p n c cho các h dùng n c phi nông nghi p;

L p, l u tr h s k thu t và các h s tài li u khác có liên quan

1.1.4.2 Công tác qu n lý công trình

Ki m tra, theo dõi, phát hi n và x lý k p th i các s c trong h th ng công trình thu

l i, đ ng th i th c hi n t t vi c duy tu, b o d ng, s a ch a nâng c p công trình, máy móc, thi t b ; b o v và v n hành công trình theo đúng quy chu n, tiêu chu n k thu t,

đ m b o công trình v n hành an toàn, hi u qu và s d ng lâu dài

N i dung c a qu n lý công trình bao g m:

- Th c hi n vi c b o trì công trình theo quy đ nh;

- Th c hi n vi c v n hành công trình theo nhi m v thi t k , quy trình v n hành, quy trình thao tác và các quy đ nh pháp lu t khác có liên quan;

- Th c hi n vi c ki m tra công trình, theo quy đ nh;

- Th c hi n vi c quan tr c công trình, theo quy đ nh;

- B o v công trình, ng n ch n, phòng, ch ng các hành vi xâm h i ho c phá ho i công trình;

- Th c hi n công tác phòng ch ng l t, bão, b o đ m an toàn công trình;

- Th c hi n nhi m v ch đ u t , t ch c tri n khai, giám sát vi c khôi ph c, đ i tu, nâng c p công trình;

- L p, l u tr h s k thu t và các h s tài li u khác có liên quan;

- ng d ng công ngh tiên ti n, áp d ng sáng ki n, c i ti n k thu t đ kéo dài tu i th

và nâng cao hi u qu khai thác công trình

1.1.4.3 Công tác t ch c qu n lý kinh t

Xây d ng mô hình t ch c h p lý đ qu n lý, s d ng có hi u qu ngu n v n, tài s n

và m i ngu n l c đ c giao nh m th c hi n và hoàn thành t t nhi m v khai thác, b o

v công trình thu l i, kinh doanh t ng h p theo qui đ nh c a pháp lu t

Các n i dung c a T ch c và qu n lý kinh t bao g m:

- L p k ho ch chi phí hàng n m, ph c v qu n lý h th ng, theo quy đ nh;

- Ký k t h p đ ng t i, tiêu n c, h p đ ng cung c p n c và các d ch v khai thác

t ng h p công trình thu l i;

- Ký h p đ ng th c hi n vi c b o trì, b o v công trình;

- Nghi m thu, thanh lý các h p đ ng nêu trên;

- Qu n lý các kho n thu, các kho n chi theo quy đ nh;

- L p và áp d ng các đ nh m c kinh t - k thu t ph c v vi c qu n lý, v n hành công trình, g m: nh m c s d ng n c; đ nh m c s d ng đi n ho c nhiên li u; đ nh m c lao đ ng; đ nh m c b o d ng, s a ch a th ng xuyên và các đ nh m c c n thi t khác có liên quan đ i v i ph n công vi c c th ;

- Th c hi n vi c theo dõi có h th ng, đi u ch nh ho c đ ngh đi u ch nh cho phù h p các ch tiêu kinh t , các đ nh m c kinh t - k thu t; đ nh k đánh giá hi u qu d ch v

t i tiêu n c và hi u qu đ u t , khai thác công trình thu l i;

- C i ti n t ch c, áp d ng c ch qu n lý n ng đ ng, t o đ ng l c thúc đ y, nâng cao

hi u qu qu n lý, khai thác công trình thu l i

1.1.5 Các y u t nh h ng đ n công tác qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i

1.1.5.1 Các y u t khách quan

a) S phát tri n kinh t xã h i đã làm cho các h th ng công trình th y l i b xâm h i, nhi u h th ng thu l i b thay đ i m c tiêu nhi m v và gi m s chi ph i ng th i, quá trình phát tri n kinh t xã h i c ng là nguyên nhân ch y u gây ô nhi m môi

tr ng, ngu n n c trong các h th ng công trình thu l i

Ngoài ra y u t xã h i bao g m các đ c đi m liên quan đ n ng i s d ng nh tính

c ng đ ng, trình đ k thu t, t p quán canh tác c a nông dân c ng nh h ng không

nh t i vi c qu n lý công trình th y l i

b) Di n bi n th i ti t khí t ng th y v n có xu h ng ngày càng b t l i, thiên tai x y

ra ngày càng kh c nghi t, d n đ n vi c phá hu h th ng, thay đ i yêu c u ph c v

t i tiêu c a các công trình thu l i

Trong thiên nhiên, s t ng h p các đi u ki n không n i nào gi ng nhau cho nên h u

nh công trình th y l i nào c ng có nh ng đ c đi m riêng Th c t xây d ng công trình th y l i do tài li u th y v n không đ y đ , không chính xác nên công trình th y

l i đ c xây d ng nh ng kh n ng tháo l không đ , gây nguy hi m khi l l n, nhi u

tr m th y đi n không ch y đ công su t

c) u t ban đ u còn nhi u b t c p, nhi u công trình thu l i đ c xây d ng trong

đi u ki n n n kinh t còn khó kh n, ngu n v n h n h p, su t đ u t th p, còn dàn tr i, nên th ng áp d ng các tiêu chu n thi t k ng v i t n su t đ m b o c a h th ng công trình th y l i th p, ch a chú tr ng đ u t hoàn ch nh, khép kín h th ng kênh

l i

Hi n nay nhi u ng i dân đ a ph ng ch a nh n th c đúng, đ y đ v t m quan tr ng

c a công tác thu l i và nhà qu n lý thì ch y u quan tâm v xây d ng, ít quan tâm v công tác qu n lý, đ ng th i có xu h ng n ng v bao c p, coi nh s tham gia c a

ng i dân, d n đ n vi c làm gây xâm h i đ n công trình th y l i nh : t ý đ rác, x

n c th i, ch t th i r n t các khu công nghi p, khu hành chính, khu ch n nuôi, khu

làng ngh ch bi n, đ x tr c ti p vào h th ng công trình t y l i làm ô nhi m ngu n

n c Yêu c u s d ng n c ti t ki m ch a quan tâm đúng m c trong qu n lý, khai thác công trình thu l i

* C ch chính sách c ng có nh ng nh h ng tr c ti p:

Các chính sách h p lý s t o đ ng l c khuy n khích các t ch c, cá nhân tham gia b o

v , tu b ch ng xâm h i công trình thu l i và ng c l i Vai trò c a ng i dân trong

qu n lý khai thác công trình thu l i, b o v ngu n n c ch a đ c coi tr ng và quan tâm đúng m c

- Thi u chính sách, t o đ ng l c khuy n khích các t ch c, cá nhân tham gia b o v , tu

b ch ng xâm h i công trình thu l i, vai trò c a ng i dân trong qu n lý khai thác công trình thu l i và b o v ngu n n c ch a đ c quan tâm đúng m c

- M t s c ch chính sách v tài chính trong qu n lý, khai thác công trình thu l i còn mang tính xin cho Quy n và trách nhi m c a các t ch c qu n lý, khai thác công trình thu l i đ i v i đ t đai thu c ph m vi công trình thu l i do t ch c đó qu n lý ch a

đ c quy đ nh rõ ràng

* T ch c qu n lý:

- Tình tr ng l n chi m, xâm h i các công trình th y l i ngày càng có chi u h ng gia

t ng do không đ c s pháp lý trong công tác qu n lý

- Trách nhi m và s ph i h p gi a ng i dân và c quan khai thác, v n hành h th ng trong vi c đi u hành, phân ph i ngu n n c ph c v đa ngành đ làm t t các nhi m v theo quy đ nh

* Khoa h c công ngh :

- Bao g m vi c nghiên c u, chuy n giao ti n b khoa h c k thu t trong qu n lý, v n hành công trình thu l i ch a đ c quan tâm đúng m c, đ u t trang thi t b khoa h c công ngh trong qu n lý, khai thác công trình th y l i còn th p, và h u nh không đáng k Nhi u h th ng đóng m , v n hành c ng còn ch y u b ng th công

- Vi c tuyên truy n, h ng d n, ph bi n b o v công trình th y l i và ngu n n c các đ a bàn nhìn chung còn nhi u h n ch , nhi u ng i dân, th m chí c cán b các

c p nh n th c ch a đúng, ch a đ y đ v vai trò c a công trình th y l i và ngu n

n c, gây khó kh n và nh h ng đ n ho t đ ng c a các đ n v qu n lý, khai thác công trình th y l i

Các ch tiêu đánh giá công tác qu n lý khai thác công trình thu l

đánh giá hi u qu qu n lý v n hành khai thác m t h th ng công trình th y l i có nhi u ch tiêu đ đánh giá H ch tiêu đánh giá ch t l ng qu n lý các h th ng t i tiêu có th chia thành nhi u nhóm m i nhóm l i bao g m nhi u ch tiêu Vi c đánh giá

hi u qu qu n lý, khai thác công trình th y l i đ c d a vào các tiêu trí sau:

Trong đó:

+ Wngu n – L ng n c cung c p th c t c a ngu n n c t i t i m t ru ng/m3

+ Wyc – L ng n c yêu c u t i t i m t ru ng c a cây tr ng (m3)

Hi u su t cung c p c a ngu n n c (G) đ c đánh giá c th :

Trong qu n lý n u tr s càng l n ch ng t công trình t i và công tác qu n lý n c

m t ru ng đ c làm t t, công tác nghi m thu t i, tiêu c a cán b ph trách đ a bàn

ch t ch Nó đánh giá kh n ng t i ch đ ng c a công trình so v i thi t k

S n l ng c a đ n v di n tích (N ng su t cây tr ng)

i

Yi Yk

Ω

= (kg/ha)

Trong đó:

+ Yi T ng s n l ng m i lo i cây tr ng (kg);

+ i Di n tích m i lo i cây tr ng trong h th ng (ha);

N ng su t cây tr ng ch u nh h ng c a r t nhi u y u t nh : Gi ng, phân bón, thu c

b o v th c v t, quá trình ch m sóc Tuy nhiên vi c cung c p n c đ y đ và k p th i

Giá tr s n ph m trên m t đ n v n c t i cao ch ng t cây tr ng có giá tr kinh t cao

Giá tr s n ph m trên m t đ n v di n tích canh tác:

Chi phí cho m t đ n v di n tích canh tác:

nt

C Ct

Giá tr Ct càng l n th hi n chi phí qu n lý v n hành l n, chi phí v n hành càng l n có

th k đ n các nguyên nhân do tiêu hao đi n n ng l n ngoài ra có th dùng đ so sánh

v i các h th ng khác t đó đ a ra nh n xét v hi u qu ho t đ ng c a h th ng

1.2 Kinh nghi m qu n lý khai thác các công trình th y l i m t s đ a ph ng

1.2.1 Kinh nghi m n c ngoài

T nh ng n m đ u th p niên 90 c a Th k tr c, nhi u n c trên Th gi i đã b t đ u chuy n giao cho nông dân qu n lý h th ng t i tiêu T i h i th o v chuy n giao

qu n lý th y l i t i Châu Á do t ch c Nông l ng th gi i (FAO) và Vi n Qu n lý

n c Qu c t (IWMI) t ch c t i Thái Lan n m 1995, các đ i bi u đã th o lu n và

t ng k t 4 lý do d n đ n vi c nhi u n c th c hi n chính sách chuy n giao qu n lý

1 Inđônêxia

T n m 1987 Chính ph đã công b m t danh sách theo đó công trình có di n tích t

500 ha tr xu ng l n l t đ c chuy n giao cho các h dùng n c Các b c trình t chuy n giao đã đ c th o lu n và làm th trên m t s công trình M t khung chung cho vi c chuy n giao đã đ c B các công trình công c ng h ng d n Có th tóm t t các b c này nh sau:

- Ki m kê đánh giá c s v t ch t c a các công trình s bàn giao

- ào t o cán b làm công tác chuy n giao

- H ng d n nông dân cùng tham gia vào quy ho ch thi t k , cùng đóng góp vào đ khôi ph c công trình, trong đó nông dân đóng góp v t li u đ a ph ng và công lao

đ ng

- Thành l p h i nh ng ng i dùng n c

- Chuy n giao công trình cho h i nh ng ng i dùng n c

- Chính ph h ng d n và t o đi u ki n giúp đ sau khi chuy n giao nh đào t o, hu n luy n, cho vay v n,…

2 Trung Qu c

Gi a nh ng n m 70 và đ u n m 80 c a th k tr c Trung Qu c có 2 cu c kh ng

ho ng v th y l i đó là: S xu ng c p các h th ng và thi u ngu n n c B th y l i Trung Qu c đã đ x ng ch ng trình đánh giá v s xu ng c p c a các h th ng th y

l i và tìm ra nguyên nhân c a tình tr ng này vào n m 1990 T đánh giá đó, Trung

Qu c đã đ ra các bi n pháp sau: N m 1990 ra Lu t n c, đ a ra ph m vi nh ng vùng

đ c qu n lý và b o v cho các công trình th y l i: Cách m ng v th y l i phí (1980) (n m 1994 có đi u ch nh sâu s c h n – thi t l p h th ng qu n lý); đ nh giá cho qu n

lý v n hành h th ng; thi t l p các ph ng pháp tính toán trong qu n lý; đi u hành

qu n lý và đi u khi n c p Qu c gia; chuy n giao qu n lý th y l i cho nông dân; đào

t o cán b qu n lý cho nông dân…

đ i m i trong các h th ng th y l i Qu c gia

N m 1993 c quan qu n lý th y l i Qu c gia c a Philippine đã ti n hành đánh giá hi u

qu c a vi c chuy n giao qu n lý th y l i K t qu đánh giá cho th y t i nh ng công trình đ c chuy n giao, t l thu th y l i phí đ t cao h n, n ng su t cây tr ng t ng và chi phí cho qu n lý gi m

1.2.2 Kinh nghi m trong n c

1.2.2.1 Mô hình t ch c qu n lý khai thác công trình th y l i t nh Tuyên Quang

Tuyên Quang là t nh mi n núi nên đ a hình ph c t p, b chia c t b i h n 500 sông su i

l n nh nên giao thông đi l i khó kh n Di n tích đ t nông nghi p phân b dàn tr i, phân tán trên m t ph m vi r ng, ít có các khu v c s n xu t t p trung l n, đ t tr ng lúa

là 26.577 ha, tr ng màu 19.266 ha, nuôi tr ng thu s n 1.849 ha Vì v y Tuyên Quang

có r t nhi u công trình th y l i và h u h t là công trình nh T n m 2011 S Nông nghi p & PTNT Tuyên Quang đã xây d ng và trình UBND T nh phê duy t án

“Nâng cao hi u qu qu n lý, khai thác và b o v công trình thu l i” v i n i dung

chính là c ng c , ki n toàn mô hình t ch c qu n lý khai thác công trình thu l i phù

h p v i đi u ki n th c t c a t nh; phân c p qu n lý khai thác công trình thu l i ch t

ch , đ ng b ; quy đ nh rõ nhi m v , quy n h n c a các c quan, đ n v đ th c hi n

t t các nhi m v qu n lý n c, qu n lý và b o v công trình và qu n lý kinh t , chú

tr ng công tác qu n lý, b o v và b o d ng, s a ch a nâng c p công trình; t ng

c ng công tác qu n lý nhà n c; nâng cao n ng l c cho các đ n v qu n lý công trình thu l i UBND t nh Tuyên Quang đã thành l p Ban Qu n lý khai thác công trình th y

l i Tuyên Quang (vi t t t Ban QLKTCTTL Tuyên Quang) trên c s c ng c , sáp

nh p Ban Qu n lý công trình th y l i Hoàng An L ng và Ban Qu n lý công trình

th y l i Ngòi Là Ban QLKTCTTL Tuyên Quang là đ n v s nghi p tr c thu c Chi

c c Thu l i - S Nông nghi p và Phát tri n nông thôn th c hi n ch c n ng qu n, lý khai thác công trình th y l i trên ph m vi toàn t nh Cùng v i vi c ki n toàn, các Ban

qu n lý đ c phân c p trong công tác qu n lý các công trình theo đúng n ng l c, quy

mô công trình

Hi n nay, toàn t nh Tuyên Quang có 01 Ban qu n lý công trình th y l i c p t nh và

147 Ban qu n lý th y l i c s Có ch qu n lý nên các công trình đ c quan tâm duy

tu, b o d ng, s a ch a th ng xuyên V i g n 2.800 công trình th y l i toàn t nh,

ch y u là công trình nh , nhi u công trình t m, phân tán, di n tích t i manh mún thì

vi c phân c p qu n lý đã phát huy đ c vai trò, trách nhi m c a các ban qu n lý; t ng

b c kh c ph c nh ng t n t i, nh ng h n ch trong công tác qu n lý, khai thác và b o

v công trình th y l i, đ c bi t là công tác qu n lý s d ng ngu n kinh phí c p bù th y

l i phí

Tính đ n n m 2015, toàn t nh Tuyên Quang có 2.723 công trình th y l i có di n tích

t i t 1 ha tr lên, bao g m: 506 h ch a n c, 851 đ p dâng xây kiên c , 213 đ p dâng r thép, 78 tr m b m các lo i, 1.075 công trình có đ u m i là phai t m; h th ng kênh m ng t ch y có t ng chi u dài 3.449 km trong đó có 1.921km kênh xây và 1528km kênh đ t đ m b o t i ch c cho trên 17.200 ha lúa đông xuân, 20.403ha lúa mùa, 2.938ha rau màu và c p n c cho 218,9 ha nuôi tr ng th y s n Theo th ng kê hàng n m, đã có hàng ch c t đ ng ti n c p bù th y l i phí t ngu n ngân sách c a nhà n c đ c rót v các đ a ph ng Riêng trong n m 2015, Ban qu n lý công trình

th y l i t nh ti p nh n trên 39 t đ ng kinh phí c p bù th y l i phí, trong đó đ t 1 là trên 22 t đ ng và đ t 2 là 17 t đ ng T khi có ngu n kinh phí h tr th y l i phí,

vi c phân b , phân c p, giao trách nhi m qu n lý, khai thác các công trình th y l i đã

đ c b o đ m, đi u này đã thúc đ y s n xu t nông nghi p, góp ph n đ a di n tích c p

n c c a các công trình th y l i t ng lên rõ r t Th ng kê n m 2015, các công trình

th y l i đã đ m b o t i ch c cho trên 17.000ha lúa đông xuân và trên 19.000ha lúa

v mùa, t l di n tích đ c t i hi n nay đã đ t 82,64%, t ng 2,8% so v i n m 2011; hàng n m vào mùa khô h n đã h n ch đáng k di n tích không có n c t i Song song v i vi c cung c p ngu n n c t i trong s n xu t nông nghi p, các công trình

th y l i c ng đã đáp ng c b n ch c n ng phòng ch ng l t bão, h n ch thi t h i do thiên tai gây ra đ i v i c ng đ ng dân c Công tác Qu n lý khai thác công trình th y

l i hi n có đã đ c UBND t nh xác đ nh là nhi m v h t s c quan tr ng đ phát tri n nông nghi p, gi v ng n đ nh chính tr xã h i, đ c bi t là th c hi n ch tr ng xóa đói gi m nghèo V i ph ng châm phân c p m nh, phân c p tri t đ nh m huy đ ng

s tham gia c a ng i h ng l i và đ i m i c ch qu n lý v i quan đi m trao quy n

t ch , t ch u trách nhi m cho t ch c th y nông c s , th c hi n nguyên t c công khai, minh b ch …đã nh n đ c s đ ng tình ng h m nh m c a nhân dân Ng i

h ng l i đ c tr c ti p tham gia trong t t c các khâu t xây d ng đ n qu n lý, khai

h i; n m 2014, tu s a 176 công trình th y l i đ u m i… T ng ngu n chi nâng c p, s a

ch a và làm m i c a 3 n m lên t i x p x 70 t đ ng, t nh Tuyên Quang đ c đánh giá là m t đi n hình, ti n ti n v qu n lý khai thác công trình thu l i, th i gian qua đã

có nhi u c quan t ch c trong và ngoài n c v nghiên c u, h c t p kinh nghi m

1.2.2.2 Mô hình t ch c qu n lý khai thác công trình th y l i t nh Thái Nguyên

Theo báo cáo c a S Nông nghi p và PTNT, hi n nay toàn t nh Thái Nguyên có trên 1.214 công trình th y l i l n, nh Trong đó có 413 h ch a n c, 409 đ p dâng kiên

c , 109 công trình phai đ p, 283 công trình tr m b m t i H th ng công trình đ m

b o t i đ c 94.116 ha trên t ng s 121.710 ha gieo tr ng (đ t 77%) Trong đó: Di n tích t i cho lúa: 66.037ha và t ng s di n tích t i cho cây tr ng khác: 28.079ha Phân c p qu n lý khai thác: T n m 2010, y ban nhân dân t nh Thái Nguyên đã phân

c p, giao cho Công ty TNHH M t thành viên khai thác th y l i Thái Nguyên qu n lý

74 công trình th y l i (bao g m 36 h ch a, 33 đ p dâng, 4 tr m b m t i và 01 tr m

b m tiêu) Còn l i 1.140 danh m c công trình thu l i đ c giao cho y ban nhân dân các huy n, thành ph , th xã qu n lý Hi n t i Công ty TNHH MTV Khai thác th y l i Thái Nguyên v i s l ng 1.959 ng i (trong đó trình đ trên đ i h c 3 ng i, đ i h c

117 ng i, cao đ ng 7 ng i, trung c p 89 ng i, s c p 73 ng i còn l i là công nhân

h p đ ng ch a qua đào t o) S công trình thu l i đ c giao cho y ban nhân dân các huy n, thành ph , th xã qu n lý và h th ng kênh m ng n i đ ng đ c 296 t

các h th ng công trình thu l i, t đ u m i đ n kênh m ng hi n có, đ i m i nâng cao n ng l c qu n lý đi u hành nh m phát huy t i đa hi u qu c a các công trình sau

đ u t ; Tình tr ng n đ ng thu l i phí c ng hoàn toàn ch m d t Th c hi n t t công tác qu n lý khai thác công trình thu l i đã góp ph n quan tr ng đ a di n tích lúa và hoa m u đ c đ m b o t i t công trình th y l i không ng ng t ng, t 83.000ha (n m 2010) lên 94.100ha (n m 2014)

1.3 T ng quan nh ng công trình nghiên c u có liên quan đ n đ tài

Có r t nhi u nghiên c u liên quan đ n đ tài “Gi i pháp nâng cao n ng l c qu n lý khai thác công trình thu l i cho các t ch c thu nông c s ”, g m các nghiên c u

sau:

- Bài báo “Gi i pháp nâng cao n ng l c qu n lý khai thác công trình thu l i cho các

t ch c thu nông c s n m 2008 c a TS oàn Th L i thu c Vi n Kinh t và Qu n

lý th y l i đã nêu lên đ c hi u qu ho t đ ng c a các h th ng công trình th y l i

ch a t ng x ng v i ti m n ng và n ng l c thi t k mà nguyên nhân chính đ c cho

là c ch chính sách qu n lý còn nhi u b t c p

- tài nghiên c u c p b : mô hình qu n lý t i hi u qu cho vùng đ ng b ng sông

c u long” n m 2010 c a ng Minh Tuy n Trung tâm t v n PIM – Vi n KHTLVN

đã nêu đ c các v n đ b t c p trong mô hình qu n lý t i hi u qu c a BSCL BSCL có l i th và ti m n ng r t l n đ đ y m nh phát tri n s n xu t nông nghi p,

th y s n, gi v ng vai trò ch l c trong xu t kh u lúa g o, th y s n c a đ t n c So

v i các vùng mi n khác, BSCL có l i th v khí h u, đ t đai và ngu n n c đo đó công tác qu n lý th y l i ít ch u áp l c h n M t s t nh ch a có Công ty qu n lý khai thác và m i ch có s ít TCDN đ c thành l p Nhìn chung các mô hình qu n lý t i

t c p t nh đ n c s t n t i nhi u lo i hình và ch a phù h p Các chính sách c a Nhà

n c v công tác qu n lý, khai thác công trình th y l i áp d ng vào đ a ph ng còn

b t c p và ch a nh n đ c s quan tâm đúng m c c a các c p chính quy n Th c ti n cho th y, đ l a ch n, phát tri n đ c các mô hình qu n lý t i hi u qu , c n có chính sách đ ng b phù h p v i t ng đ a ph ng, s vào cu c c a chính quy n và ng i dân

v i vai trò ng i dân là trung tâm Nh ng k t qu b c đ u v thành l p các TCDN thông qua d án ODA, ch ng trình phát tri n b m đi n và mô hình xã h i hóa, h p

tác công t BSCL là h ng đi đúng c n đ c t ng k t, ban hành thành chính sách

đ ph bi n trên di n r ng M t s gi i pháp v c ch chính sách và mô hìnhqu n lý

th y nông c s đ c đ xu t trong bài vi t này là c s b c đ u đ các c quan qu n

lý nhà n c, đ a ph ng vùng BSCL tham kh o, xây d ng chi n l c, k ho ch phát tri n TCDN phù h p góp ph n nâng cao hi u qu công trình th y l i

- Bài báo: “C h i, thách th c và các gi i pháp nâng hi u qu d ch v thu nông trong giai đo n m i” n m 2008 c a TS inh V Thanh, V Khoa h c công ngh và

PGS.TS Hà L ng Thu n, Vi n Khoa h c Th y l i Th c hi n mi n gi m thu l i phí cho nông dân trong tr ng tr t và nuôi tr ng thu s n theo ch tr ng c a Nhà n c

nh m nâng cao m c s ng c a nông dân, t ng s c c nh tranh c a s n ph m hàng hoá trên th tr ng, góp ph n xoá đói gi m nghèo đã có nh ng tác đ ng tích c c trong đ i

s ng xã h i Trong b i c nh đó, vi c qu n lý thu nông c ng c n có nh ng thay đ i v nhi u m t, c v c ch chính sách, t ch c qu n lý, h t ng c s , c ng nh v qu n

lý tài chính Bài vi t này gi i thi u c h i và thách th c đ i v i qu n lý thu nông và

m t s k t qu nghiên c u c s và đ xu t gi i pháp c ng nh nh ng v đ c n ti p

t c nghiên c u nh m nâng cao hi u qu d ch v thu nông trong giai đo n hi n nay

K t lu n ch ng 1

Ch ng 1 c a lu n v n nghiên c u c s lý lu n v công tác qu n lý khai thác h

th ng công trình th y l i n c ta Ch ng 1 đã khái quát đ c các v n đ sau: ã phân tích, làm rõ s c n thi t ph i nghiên c u công tác qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i hi n nay ng th i làm rõ m c tiêu, yêu c u và n i dung c a công tác qu n lý Ch ng 1 lu n v n đã xây d ng các n i dung c b n v qu n lý khai thác

h th ng công trình th y l i

T lý lu n chung v qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i lu n v n đã nghiên

c u, làm rõ nh ng v n đ lý lu n trong các b c c a quá trình qu n lý công trình th y

l i Ch ng 1 lu n v n trình bày m t cách có c s khoa h c v công tác qu n lý khai thác công trình th y l i, phân tích nh ng ch tiêu đánh giá hi u qu c a công tác qu n

lý khai thác h th ng công trình th y l i và phân tích nh ng y u t khách quan l n ch

quan nh h ng đ n công tác qu n lý Ch ng 1 lu n v n c ng đã đ a ra các d n

ch ng m t s mô hình qu n lý có hi u qu cao n c b n và m t s đ a ph ng

n c ta, t đó t o c s áp d ng tìm ra gi i pháp nâng cao hi u qu qu n lý khai thác

công trình th y l i ây là m t trong nh ng ti n đ quan tr ng đ phân tích th c tr ng

và đ xu t các gi i pháp t ng c ng qu n lý khai thác h th ng công trình th y l i Sông Tích, Hà N i

CH NG 2 TH C TR NG CÔNG TÁC QU N LÝ KHAI THÁC CÁC CÔNG TRÌNH TH Y L I THU C H TH NG TH Y L I SÔNG TÍCH

2.1 i u ki n t nhiên, kinh t - xã h i t i h th ng Sông Tích

Hình 2.1 B n đ h th ng hi n tr ng công trình th y l i Công ty Sông Tich

H th ng thu l i Sông Tích n m trong khu v c đ ng b ng trung du B c B Làm nhi m v t i, tiêu n c ph c v s n xu t nông nghi p c a 05 huy n, th xã là: Th xã

S n Tây, huy n Ba Vì, Phúc Th , Th ch Th t, Qu c Oai vùng phía Tây B c thành ph

Hà N i V i t ng di n tích t nhiên 29.024 ha (trong đó: vùng c a h th ng Tr m b m

đ u m i Phù Sa g m 27 xã, vùng bãi Phúc Th g m 08 xã, vùng ng Mô 21 xã)

V trí đ a lý đ c gi i h n b i:

- Phía B c giáp Sông H ng;

- Phía Nam giáp huy n Ch ng M ;

- Phía ông giáp Sông áy;

- Phía tây giáp t nh Hòa Bình;

H th ng thu l i Sông Tích đ c chia làm 3 ti u vùng:

1/ Ti u vùng bãi huy n Phúc Th l y n c t i t Sông H ng, tiêu ra Sông áy 2/ Ti u vùng Phù Sa l y n c t i t Sông H ng, tiêu ra Sông áy và Sông Tích 3/ Ti u vùng ng Mô l y n c t i t h ch a n c ng Mô, tiêu ra Sông áy và Sông Tích

a hình

C n c vào bình đ khu v c thì đ a hình không b ng ph ng, mang đ c thù c a vùng

đ ng b ng trung du B c B Phía B c và ven Sông H ng có cao đ t (+8) đ n (+9) phía Tây có cao đ t (+10) đ n (+15) Phía ông và phía Nam có cao đ t (+5,5)

đ n (+7) a hình khu v c r t thu n l i cho t i, tiêu t ch y

Khí t ng thu v n

H th ng thu l i Phù Sa - ng Mô n m vùng đ ng b ng Sông H ng ch u nh

h ng c a khí h u nhi t đ i gió mùa, m t n m chia hai mùa rõ r t

- Mùa m a t tháng 5 đ n tháng 10

- Mùa khô t tháng 11 c a n m tr c t i tháng 4 c a n m sau

-L ng m a trung bình hàng n m là 1.750mm – 1800mm, n m cao nh t lên t i 2300mm, n m th p nh t 1000mm và phân ph i không đ u c bi t là mùa khô ch còn 268mm bình quân c mùa

- Nhi t đ : Mùa đông d i 200C, Mùa hè trên 370C, Trung bình t 250C đ n 320C trong n m.390C, nhi t đ th p nh t mùa đông 80C, nhi t đ cao nh t mùa hè 390

C

- m t ng đ i: 84%;

- L ng n c b c h i trung bình trong khu v c 900mm/n m;

- Gió mùa: Ch u nh h ng c a 02 lo i gió chính là ông Nam và ông B c

Thu v n Sông Ngòi

03 ti u vùng t i, tiêu thu l i Sông Tích, Giáp v i 3 con sông nh ph n v trí đ a lý

đã nêu đó là Sông H ng, Sông Tích, Sông áy Nói chung c 3 con sông đ u có m c

n c v mùa l cao, v mùa ki t th p

a Sông H ng là con Sông l n, l u v c r ng nên m c đ l l t, h n hán c a toàn b

đ ng b ng châu th đ u do Sông H ng chi ph i Biên đ m c n c gi a 2 mùa chênh

l ch l n T i tr m thu v n S n Tây mùa ki t trung bình t +2,5 m đ n +5,2m: Mùa l trung bình t +9 -:- +14,5m Hàm l ng Phù Sa l n, ch t l ng n c r t thu n l i cho

s n xu t nông nghi p và m t s nghành dân sinh khác c bi t là t khi có h ch a Hoà Bình m c n c có ph n đ c đi u hoà h n gi a mùa ki t và mùa l T o đi u

ki n cho vi c xây d ng các công trình l y n c nh tr m b m C a l y n c t ch y

v i l u l ng l n vùng h l u áp ng v nhu c u dùng n c cho s n xu t nông nghi p và các nghành dân sinh khác

Sông H ng tr c ti p chi ph i và quy t đ nh đ n kh n ng cung c p n c t i c a t u vùng bãi Phúc Th và ti u vùng Phù Sa trong h th ng

b Sông tích là con sông n i đ a b t ngu n t m Long thu c huy n Ba Vì M c n c mùa l l n nh t đo t i tr m đo t i th xã S n Tây, N m 2010 m c n c l n nh t là + 8,58m, m c n c nh nh t 4,49m Do đ c đi m là sông n i đ a, l u v c nh nên hàm

l ng Phù Sa ít, đ c bi t là mùa ki t n c r t th p có n m +2,6m t i Th ch Th t Sông Tích có nh h ng chi ph i đ n kh n ng t i, tiêu c a ti u vùng Phù Sa, ti u

vùng ng Mô

c Sông áy c ng là sông n i đ a b t ngu n t Sông H ng t i khu v c ranh gi i gi a hai huy n Phúc Th và an Ph ng thu c t nh Hà Tây c Do đi u ki n phòng l l t cho Sông H ng nên t nhi u n m nay, ngu n n c Sông áy không ph thu c vào Sông H ng mà ngu n n c ch y u là do đi u ti t t Sông Nhu qua c ng yên ngh a huy n Hoài c – Hà Tây c , và m t ph n do l ng n c h i quy T n m 2007 đã hoàn thành c a l y n c C m ình - Phúc Th trong d án làm s ng l i Sông áy đã

đi vào ho t đ ng c p n c ti p ngu n cho Sông áy Sông áy có nh h ng chi

ph i đ n kh n ng t i, tiêu c a ti u vùng Phù Sa, ti u vùng Bãi Phúc Th và ti u vùng ng Mô

.Tình hình đ t đai th nh ng

- Ti u vùng bãi Phúc Th : ch y u là đ t cát pha và th t pha cát, phù h p cho vi c

tr ng cây l ng th c, và hoa màu, nh lúa, ngô, đ u, l c, khoai

- Ti u vùng Phù Sa: ch y u là đ t th t pha cát và sét pha phù h p cho vi c canh tác cây lúa n c

- Ti u vùng ng Mô: ch y u là đ t th t pha cát, sét pha sen k p tr m tích y u phù

h p cho canh tác cây lúa

Trong h th ng Phù Sa – ng Mô n u đ c đ u t thích đáng v thu l i th t o đi u

ki n r t t t cho vi c t ng n ng su t cây tr ng và luôn canh t ng v

Tình hình dân sinh kinh t

a bàn 05 huy n, th xã: huy n Ba Vì, Th ch Th t, Qu c Oai, Phúc Th và th xã S n Tây v i t ng s dân trong vùng là 330.000 ng i, m t đ dân s trung bình 1450ng i/1km2, ru ng đ t canh tác trung bình 480m2/ ng i Lao đ ng chính 132.600 ng i ch y u là nông nghi p (theo s li u n m 1993) T l t ng dân s t 1,8 ÷ 2,0 %

Nhân dân trong vùng s ng ch y u b ng lao đ ng nông nghi p chi m 80% dân s Ngoài ra còn m t s ngh khác nh : d t, thêu, m c, xây, s t thép nh ng r t ít

T nhi u n m nay d i s quan tâm và lãnh đ o c a ng, các c p chính quy n Ngành nông nghi p đã đ c đ u t m t cách có hi u qu c v ch t và l ng nh

gi ng – phân bón – k thu t, đ c bi t là thu l i, nhi u công trình t i, tiêu đã đ c xây d ng m i S n l ng và n ng su t cây tr ng t ng đáng k i s ng nhân dân trong vùng t n m 1990 tr l i đây đ c c i thi n rõ r t, c th là n ng su t đ t 6-7

t n/ha-n m, bình quân đ u ng i đ t 350 kg thóc/n m (s li u n m 1995) So v i m c

s ng t i thi u thì v n còn th p, trong vùng v n còn nhi u h nghèo Trình đ v n hoá còn th p do kinh t ch m phát tri n Khoa h c k thu t còn áp d ng vào s n xu t nông nghi p không đ c đ ng b do th l i ch a đáp ng đ c t i tiêu m t cách ch đ ng

và tri t đ

2.2 Hi n tr ng h th ng công trình th y l i thu c h th ng Sông Tích

2.2.1 Quá trình hình thành và phát tri n h th ng công trình th y l i Sông Tích

1 H th ng công trình th y l i Sông Tích hình thành và phát tri n t 4 h th ng chính

là h ng Mô, h Phù Sa, h Su i Hai, Trung Hà

- H Phù Sa: Xây d ng và đ a vào qu n lý t n m 1932;

- H ng Mô: Xây d ng và đ a vào qu n lý t n m 1974;

- H Su i Hai: Xây d ng và đ a vào qu n lý t n m 1964;

- H Trung Hà: Xây d ng và đ a vào qu n lý t n m 1986

2.2.2 Hi n tr ng h th ng công trình th y l i Sông Tích