Quản lý vốn ODA giai đoạn nghiệm thu thanh toán công trình trạm bơm nghi xuyên

B GIÁO D C VÀ ÀO T O B NÔNG NGHI P VÀ PTNT

B GIÁO D C VÀ ÀO T O B NÔNG NGHI P VÀ PTNT

i

L I CAM OAN

Tác gi xin cam đoan đây là công trình nghiên c u c a b n thân tác gi Các k t qu nghiên c u và các k t lu n trong lu n v n là trung th c, không sao chép t b t k m t ngu n nào và d i b t k hình th c nào.Vi c tham kh o các ngu n tài li u (n u có) đã

đ c th c hi n trích d n và ghi ngu n tài li u tham kh o đúng quy đ nh

Tác gi lu n v n

Bùi c L ng

ii

L I CÁM N

Tác gi xin chân thành c m n các th y, cô giáo và cán b Tr ng i h c Th y l i,

đ c bi t là PGS.TS Lê V n Hùng ng i đã dành nhi u th i gian, công s c, t n tình ch

b o, h ng d n giúp đ h c viên có đ c ki n th c đ hoàn thành lu n v n này

Do trình đ , kinh nghi m c ng nh th i gian nghiên c u còn h n ch nên lu n v n khó tránh kh i nh ng thi u sót, tác gi r t mong nh n đ c ý ki n đóng góp c a quý th y,

iii

M C L C

DAN H M C CÁ C HÌNH NH vii

DAN H M C B N G BI U viii

DAN H M C CÁ C T VI T T T ix

M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c đích c a đ tài 1

3 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u 2

4 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

5 Ý ngh a khoa h c và ý ngh a th c ti n c a đ tài 2

6 K t qu d ki n đ t đ c 3

CH NG 1 T N G Q UAN V V N OD A V À C Ô NG T ÁC QU N L Ý CHI PHÍ U T XÂY D NG 4

1.1 Vai trò và ý ngh a c a ngu n v n ODA đ i v i Vi t Nam 4

1.1.1 Quá trình hình thành ODA Vi t Nam 4

1.1.2 Các hình th c ODA 5

1.1.3 Vai trò c a ngu n v n ODA 6

1.2 K t qu s d ng v n ODA Vi t Nam nói chung và c a ngành th y l i nói riêng

8

1.2.1 K t qu s d ng v n ODA Vi t Nam 8

1.2.2 K t qu s d ng v n ODA c a ngành th y l i 12

1.2.3 Vai trò c a các ch th trong qu n lý s d ng v n ODA 13

1.3 Nh ng m t tiêu c c c a ngu n v n ODA 15

1.4 nh h ng phát tri n đ u t các d án th y l i b ng ngu n v n ODA 17

1.4.1 Quan đi m s d ng v n ODA 17

1.4.2 nh h ng s d ng v n ODA 17

1.5 M t s kinh nghi m qu n lý v n ODA trên th gi i và bài h c rút ra cho Vi t Nam 19

1.5.1 Kinh nghi m qu n lý v n ODA trên th gi i 19

1.5.2 Nh ng kinh nghi m rút ra cho Vi t Nam 21

1.6 T ng quan v qu n lý chi phí 24

1.6.1 M t s khái ni m chung 24

iv

1.6.2 Ngu yên t c l p chi phí d án đ u t xây d ng trong giai đo n th c

hi n d án 26

1.6.3 Các giai đo n hình thành chi phí đ u t xây d ng 27

K t lu n ch ng 1 29

CH NG 2 C S LÝ LU N NGHIÊN C U QU N LÝ V N U T GIAI O N NGHI M THU, THANH TOÁN D ÁN U T XÂY D NG S D NG V N OD A 30

2.1 Các v n b n pháp lu t v qu n lý v n ODA giai đo n nghi m thu, thanh toán

30

2.2 N i dung chi phí d án đ u t xây d ng trong giai đo n th c hi n d án 31

2.2.1 Qu n lý t ng m c đ u t 31

2.2.2 D toán xâ y d ng công trình 32

2.3 L p k ho ch v n c a d án ODA 33

2.3.1 Ngu yên t c l p k ho ch v n ODA 33

2.3.2 N i dung k ho ch v n đ u t 34

2.3.3 Qu y trình l p và thông báo v n đ u t 34

2.3.4 i u ch nh k ho ch 36

2.4 Công tác nghi m thu 37

2.4.1 Nghi m thu công vi c xâ y d ng 37

2.4.2 Nghi m thu b ph n công trình xâ y d ng, giai đo n thi công xây d ng, ch y th liên đ ng có t i 38

2.4.3 Nghi m thu hoàn thành h ng m c công trình, công trình xây d ng đ a vào s d ng 40

2.5 Thanh toán v n đ u t xây d ng 42

2.5.1 Các hình th c rút v n 42

2.5.2 Ngu yên t c chung thanh toán v n đ u t 43

2.5.3 C quan thanh toán v n đ u t 44

2.5.4 M tài kho n 44

2.5.5 H s pháp lý g i m t l n c a d án 44

2.5.6 T m ng v n 46

2.5.7 Thu h i t m ng 48

2.5.8 Thanh toán kh i l ng hoàn thành 49

2.6 Vai trò các ch th trong công tác thanh toán 52

v

2.6.1 Ch đ u t 52

2.6.2 Các B và y ban nhân dân các t nh, hu y n 53

2.6.3 C quan tài chính các c p 53

2.6.4 Kho b c Nhà n c 54

2.7 Nh ng nhân t nh h ng đ n qu n lý v n giai đo n nghi m thu thanh toán d án đ u t s d ng ngu n v n ODA 55

2.7.1 Nhân t pháp lý, chính sách 55

2.7.2 Nhân t qu n lý nhân s , con ng i 56

2.7.3 Nhân t th tr ng 56

2.7.4 Nhân t đ c đi m và đi u ki n thi công công trình xây d ng 57

K T LU N CH NG 2 58

CH NG 3 QU N L Ý V N ODA GIAI O N NGHI M THU, THA NH TOÁ N C H O C ÔNG TR ÌNH T R M B M NGHI XUYÊN, HUY N KHO ÁI C HÂU, T NH H NG YÊN 59

3.1 Gi i thi u v ch đ u t Ban Qu n lý trung ng các d án th y l i 59

3.2 Gi i thi u v ti u d án đ u t xây d ng tr m b m Nghi Xuyên 62

3.2.1 M c tiêu và nhi m v c a d án đ u t xây d ng tr m b m Nghi Xu yên 62

3.2.2 Các thông s k thu t: 62

3.2.3 Các h ng m c công trình đ c duy t: 64

3.3 Th c tr ng công tác nghi m thu, thanh toán c a công trình tr m b m Nghi Xuyên, huy n Khoái Châu, tnh H ng Yên 66

3.3.1 T ng m c đ u t công trình tr m b m Nghi Xuyên, huy n Khoái Châu, t nh H ng Yên 66

3.3.2 Quá trình tri n khai th c hi n d án đ u t xây d ng tr m b m Nghi Xu yên 67

3.3.3 Công tác nghi m thu t i công trình tr m b m Nghi Xuyên 69

3.3.4 Th c tr ngthanh toán t i công trình tr m b m Nghi Xuyên 69

3.4 Gi i pháp nâng cao qu n lý v n giai đo n nghi m thu, thanh toán 76

3.4.1 Gi i pháp v công tác v n đ u t 76

3.4.2 Hoàn thi n công tác h p đ ng 76

3.4.3 Nâng cao công tác nghi m thu các công vi c hoàn thành 79

3.4.4 Hoàn thi n công tác thanh toán v n đ u t 80

vi

K T LU N CH NG 3 84

K T LU N VÀ KI N N GH 85

1 K t lu n 85

2 Ki n ngh 85

TÀI LI U T HA M KH O 87

vii

DANH M C CÁC HÌNH NH

Hình1.1 Tr m b m Nghi Xuyên – D án ADB5 8

Hình1.2 C u Nh t Tân – S d ng v n JICA 9

Hình1.3 Xây d ng c s m i tr ng i h c th y l i – D án ADB5 10

Hình1.4 Kênh Nhiêu L c – Th Nghè – s d ng v n WB 11

Hình 3.1 S đ t ch c Ban Qu n lý Trung ng các D án Th y l i 61

Hình 3.2 Công trình tr m b m Nghi Xuyên, huy n Khoái Châu, t nh H ng Yên 62

viii

DANH M C B NG BI U

B ng 1.1 Huy đ ng v n trong ngành nông nghi p th i k 1996-2015 (Ngu n V k

ho ch - B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn) 13

B ng 3.1 T ng m c đ u t D án đ u t xây d ng tr m b m Nghi Xuyên, huy n Khoái Châu, t nh H ng Yên 67

ix

DANH M C CÁC T VI T T T

ODA (Official Development Assistance): H tr phát tri n chính th c

OECD (Organization for Economic Cooperation and Development): T ch c h p tác

và phát tri n kinh t

GNP (Gross Nation Product): T ng s n ph m qu c gia

FDI (Foreign Direct Investment): u t tr c ti p n c ngoài

MDG (Millennium Development Goals): M c tiêu phát tri n thiên niên k

WB (World Bank): Ngân hàng th gi i

ADB (The Asian Development Bank): Ngân hàng phát tri n châu Á

EC (Engineering Construction): H p đ ng thi t k và thi công xây d ng công trình

PC (Procurement Construction): H p đ ng cung c p thi t b công ngh và thi công xây

1

1 Tính c p thi t c a đ tài

Vi t Nam đã tr i qua h n 20 n m ti p nh n ngu n v n ODA k t khi chính th c n i

l i quan h v i c ng đ ng các nhà tài tr qu c t vào tháng 11 n m 1993 Hi n nay,

Vi t Nam có 51 nhà tài tr song ph ng và đa ph ng(28 nhà tài tr song ph ng và

23 nhà tài tr đa ph ng), ODA đã d n tr thành m t ngu n v n l n góp ph n đáng k vào vi c xây d ng và phát tri n n n kinh t Vi t Nam, k t th i k đ i m i Tính t

n m 1993 đ n nay, t ng l ng v n ODA cam k t tài tr cho Vi t Nam đ t kho ng 70

t USD, trong đó, t ng l ng v n ODA gi i ngân d tính đ n h t n m 2012 đ t g n 40

t USD Trong t ng s v n ODA tài tr , có kho ng 80- 90% là v n vay và 10- 20% là

v n vi n tr không hoàn l i

T ng l ng v n ODA ngành Nông nghi p và phát tri n nông thôn huy đ ng trong giai

đo n 1996-2015 đ t kho ng g n 6,6 t USD, trong đó ngành th y l i chi m t l cao

nh t v i 44,9%, ti p theo là ngành nông nghi p (20,6%), phát tri n nông thôn (17,5%), lâm nghi p (13,3%) và ít nh t là th y s n v i ch 3,8%

Tuy nhiên do đ c thù c a công tác đ u t xây d ng c b n th ng là giá tr r t l n,

th i gian đ u t dài nên d x y ra tình tr ng lãng phí, th t thoát v n đ u t xây d ng làm cho công tác đ u t s d ng đ t hi u qu th p Nh m kh c ph c các m t h n ch này c n ph i t ng b c nâng cao hi u qu công tác qu n lý chi phí các công trình xây

d ng đ công tác đ u t xây d ng đ c t t h n, ch t l ng công trình đ t hi u qu cao

h n Vì v y, tác gi ch n đ tài “Q u n lý v n ODA giai đo n nghi m thu, thanh toán công trình tr m b m Nghi Xuyên”

2 M c đích c a đ tài

Vi c nghiên c u c s nh ng lý lu n v công tác nghi m thu, thanh toán công trình

th y l i s d ng v n ODA, k t h p v i vi c phân tích các đi m m nh, đi m y u trong công tác qu n lý chi phí các d án đ u t xây d ng s d ng v n ODA, t đó đ xu t

m t s gi i pháp nh m nâng cao hi u qu trong công tác nghi m thu, thanh v n các d

án đ u t xây d ng

2

3 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u

Cách ti p c n

Thu th p tài li u công trình đã th c hi n

Ti p c n th c t nghi m thu, thanh toán c a công trình tr m b m Nghi Xuyên, huy n Khoái Châu, t nh H ng Yên s d ng v n ODA

Ph ng pháp nghiên c u

đ t đ c m c đích nghiên c u đ t ra, lu n v n s d ng các ph ng pháp nghiên

c u phù h p v i đ i t ng và n i dung nghiên c u c a đ tài trong đi u ki n Vi t Nam hi n nay, đó là:

Trên c s h ng d n c a nhà tài tr , Lu t, các Ngh đ nh Chính ph , các thông t

h ng d n c a các B , tác gi nghiên c u đ xu t gi i pháp nâng cao công tác nghi m thu, thanh toán các công trình th y l i s d ng v n ODA t n m 2010 đ n nay

5 Ý ngh a khoa h c và ý ngh a th c ti n c a đ tài

a) Ý ngh a khoa h c c a đ tài

3

Lu n v n phân tích m t s c s khoa h c trong công tác nghi m thu, thanh toán công trình xây d ng s d ng v n ODA, góp ph n hoàn thi n công tác nghi m thu, thanh toán cho công trình xây d ng s d ng v n ODA

Trình bày đ c các c s nghiên c u khoa h c v v n ODA

Th c tr ng công tác nghi m thu, thanh toán cho công trình tr m b m Nghi Xuyên, huy n Khoái Châu, t nh H ng Yên s d ng v n ODA

xu t đ c gi i pháp t ng c ng công tác nghi m thu, thanh toán các công trình xây

d ng s d ng v n ODA

4

1.1 Vai trò và ý ngh a c a ngu n v n ODA đ i v i Vi t Nam

1.1.1 Quá trình hình thành ODA Vi t Nam

ODA (Offcial Development Assistance) b t đ u xu t hi n t i Vi t Nam k t tháng 10/1993 sau khi Vi t Nam bình th ng hoá quan h v i H p ch ng qu c Hoa K USA

và các t ch c tài chính ti n t Qu c t nh : Qu ti n t Qu c t (IMF), Ngân hàng

Th gi i (WB), Ngân hàng Phát tri n châu Á (ADB)… Vi c bình th ng hoá quan h nói trên đã ngay l p t c giúp cho Vi t Nam kh i thông ngu n v n huy đ ng n c ngoài thông qua hình th c ODA v i c ng đ ng các nhà tài tr đa ph ng và song

ph ng nh m ph c v đ c l c cho s nghi p phát tri n kinh t - xã h i, xoá đói gi m nghèo, t ng c ng n ng l c th ch …

ODA (H tr phát tri n chính th c)là m t hình th c đ u t n c ngoài G i là h

tr b i vì các kho n đ u t này th ng là các kho n cho vay không lãi su t ho c lãi

su t th p v i th i gian vay dài G i là phát tri n vì m c tiêu danh ngh a c a các kho n

đ u t này là phát tri n kinh t và nâng cao phúc l i n c đ c đ u t , g i là Chính

th c, vì nó th ng là cho Nhà n c vay Theo Ngh đ nh s 16/2016/N – CP ngày 16/3/2016 c a Chính ph v qu n lý và s d ng v n h tr phát tri n chính th c (ODA) và v n vay u đãi c a các nhà tài tr n c ngoàithì hình th c cung c p ODA bao g m: V n ODA vi n tr không hoàn l i là lo i v n ODA không ph i hoàn tr l i cho nhà tài tr n c ngoài; V n vay ODA là lo i v n ODA ph i hoàn tr l i cho nhà tài tr n c ngoài v i m c u đãi v lãi su t, th i gian ân h n và th i gian tr n , b o

đ m y u t không hoàn l i đ t ít nh t 35% đ i v i kho n vay có ràng bu c và 25% v i kho n vay không ràng bu c

H tr phát tri n chính th c ODA đ c hình thành và phát tri n xu t phát t s tho thu n c a các n c công nghi p phát tri n, ch y u là các n c thu c T ch c h p tác kinh t và phát tri n OECD, v s tr giúp d i d ng vi n tr không hoàn l i ho c cho vay v i đi u ki n u đãi cho các n c kém phát tri n nh m th c hi n 2 m c tiêu chính: M t là: thúc đ y t ng tr ng dài h n và gi m nghèo đói nh ng n c kém phát

5

tri n Hai là: t ng c ng l i ích chi n l c và chính tr ng n h n c a các n c tài tr

đ i v i các n c nh n vi n tr Theo ngh quy t c a i h i đ ng liên h p qu c n m

1970, các n c giàu hàng n m c n ph i trích 0,7% t ng s n ph m qu c dân GNP c a mình đ th c hi n ngh a v đ i v i các n c nghèo thông qua hình th c ODA và đ n

n m 2000 ph i nâng t l đó lên 1% GNP Tuy nhiên trên th c t , cho đ n nay các

n c công nghi p phát tri n l i th c hi n ngh a v này r t khác nhau, ch ng h n tính bình quân t 1960 đ n 1985, có m t s n c th c hi n m c quy đ nh nh Pháp là 0,78% GNP; Hà Lan là 0,9%; GNP; Th y i n là 0,86% GNP; an M ch là 0,8% Gnp; đ c bi t là Nauy đóng góp trên 1,03% GNP; Ng c l i các n c nh M , c, Italia, Canada… ch đóng góp m c bình quân t 0,24% GNP đ n t i đa là 0,54% GNP Nh v y, tu theo m c đ phát tri n c a n n kinh t các n c hàng n m và tu thu c vào các m i bang giao mang tính chi n l c gi a các qu c gia cung c p và ti p

nh n ODA đ t đó các bên đ a ra m c tài tr ODA hàng n m

1.1.2 Các hình th c ODA

Các hình th c c a ODA đ c chia làm 3 lo i chính, trong m i lo i l i đ c chia thành nhi u lo i nh

1.1.2.1 Phân lo i theo ph ng th c hoàn tr

Vi n tr không hoàn l i: bên n c ngoài cung c p vi n tr (mà bên nh n không ph i hoàn l i) đ bên nh n th c hi n các ch ng trình, d án theo s tho thu n gi a các bên

Vi n tr có hoàn l i (còn g i là tín d ng u đãi): nhà tài tr cho n c c n v n vay m t kho n ti n (tu theo quy mô và m c đích đ u t ) v i m c lãi su t u đãi và th i gian

tr n thích h p

ODA cho vay h n h p: là các kho n ODA k t h p m t ph n ODA không hoàn l i và

m t ph n tín d ng th ng m i theo các đi u ki n c a T ch c H p tác Kinh t và Phát tri n, th m chí có lo i ODA v n vay k t h p t i 3 lo i hình g m m t ph n ODA không hoàn l i, m t ph n u đãi và m t ph n tín d ng th ng m i

6

1.1.2.2 Phân lo i theo ngu n cung c p

ODA song ph ng: là các kho n vi n tr tr c ti p t n c này đ n n c kia (n c phát tri n vi n tr cho n c đang và kém phát tri n) thông qua hi p đ nh đ c ký k t giã hai chính ph ;

ODA đa ph ng: là vi n tr phát tri n chính th c c a m t t ch c qu c t , hay t ch c khu v c ho c c a chính m t n c dành cho Chính ph m t n c nào đó, nh ng có th

đ c th c hi n thông qua các t ch c đa ph ng nh UNDP (Ch ng trình phát tri n Liên H p Qu c)…có th các kho n vi n tr c a các t ch c tài chính qu c t đ c chuy n tr c ti p cho bên nh n vi n tr

1.1.2.3 Phân lo i theo m c tiêu s d ng

H tr cán cân thanh toán: là các kho n ODA cung c p đ h tr ngân sách c a Chính

ph , th ng đ c th c hi n thông qua các d ng: chuy n giao ti n t tr c ti p cho n c

nh n ODA và H tr nh p kh u (vi n tr hàng hoá)

Tín d ng th ng nghi p: t ng t nh vi n tr hàng hoá nh ng có kèm theo các đi u

ki n ràng bu c Ch ng h n n c cung c p ODA yêu c u n c nh n ph i dùng ph n

l n ho c h u h t v n vi n tr đ mua hàng n c cung c p

Vi n tr d án: chi m t tr ng l n nh t trong t ng v n th c hi n ODA i u ki n đ

đ c nh n vi n tr d án là "ph i có d án c th , chi ti t v các h ng m c s s d ng ODA"

Vi n tr ch ng trình là n c vi n tr và n c nh n vi n tr ký hi p đ nh cho m t

m c đích t ng quát mà không c n xác đ nh chính xác kho n vi n tr s đ c s d ng

nh th nào

1.1.3 Vai trò c a ngu n v n ODA

Vai trò c a ODA th hi n m t s đi m ch y u sau:

Th nh t, ODA là ngu n b sung v n quan tr ng cho đ u t phát tri n ODA đã tr thành ngu n v n t bên ngoài quan tr ng đ đáp ng nhu c u v n cho đ u t phát

7

tri n Bên c nh đ u t cho phát tri n h th ng c s h t ng kinh t k thu t m t l ng

l n v n ODA đã đ c s d ng đ đ u t cho vi c phát tri n ngành giáo d c, y t , h

tr phát tri n ngành nông nghi p …

Th hai, ODA giúp cho vi c ti p thu nh ng thành t u khoa h c, công ngh hi n đ i và phát tri n ngu n nhân l c Thông qua các d án ODA các nhà tài tr có nh ng ho t

đ ng nh m giúp Vi t Nam nâng cao trình đ khoa h c công ngh và phát tri n ngu n nhân l c nh : Cung c p các tài li u k thu t, t ch c các bu i h i th o v i s tham gia

c a nh ng chuyên gia n c ngoài, c các cán b Vi t Nam đi h c n c ngoài Thông qua đó s góp ph n đáng k vào vi c nâng cao trình đ khoa h c, công ngh và phát tri n ngu n nhân l c c a Vi t Nam và đây m i chính là l i ích c n b n, lâu dài

đ i v i chúng ta

Th ba, ODA giúp cho vi c đi u ch nh c c u kinh t Các d án ODA mà các nhà tài

tr dành cho Vi t Nam th ng u tiên vào phát tri n c s h t ng kinh t k thu t, phát tri n ngu n nhân l c t o đi u ki n thu n l i cho vi c phát tri n cân đ i gi a các ngành, các vùng khác nhau trong c n c Bên c nh đó còn có m t s d án giúp Vi t Nam th c hi n c i cách hành chính nâng cao hi u qu ho t đ ng c a các c quan qu n

lý nhà n c T t c nh ng đi u đó góp ph n vào vi c đi u ch nh c c u kinh t Vi t Nam

Th t , ODA góp ph n t ng kh n ng thu hút FDI và t o đi u ki n đ m r ng đ u t phát tri n Các nhà đ u t n c ngoài khi quy t đ nh b v n đ u t vào m t n c,

tr c h t h quan tâm t i kh n ng sinh l i c a v n đ u t t i n c đó B i v y, đ u t

c a chính ph vào vi c nâng c p, c i thi n và xây m i các c s h t ng, h th ng tài chính, ngân hàng đ u h t s c c n thi t nh m làm cho môi tr ng đ u t tr nên h p

d n h n

8

1.2 K t qu s d ng v n ODA Vi t Nam nói chung và c a ngành th y l i nói riêng

1.2.1 K t qu s d ng v n ODA Vi t Nam

1.2.1.1 L nh v c Nông nghi p và phát tri n nông thôn

Trong l nh v c nông nghi p và phát tri n nông thôn: Các ch ng trình và d án ODA

đã góp ph n c i thi n và phát tri n s n xu t nông nghi p, thay đ i b m t nông thôn

Vi t Nam nh : các ch ng trình phát tri n th y l i, giao thông nông thôn, n c s ch

và v sinh môi tr ng nông thôn, phát tri n l i đi n nông thôn…

Các d án h tr phát tri n h t ng nông thôn đã góp ph n c i thi n đ i s ng ng i dân các vùng sâu, vùng xa, vùng đ ng bào dân t c thi u s , nh t là trong vi c ti p c n

t i các d ch v công trong các l nh v c y t , giáo d c , góp ph n quan tr ng vào công tác xoá đói gi m nghèo t i các vùng nông thôn

Bên c nh đó, các ch ng trình, d án ODA c ng đã h tr công tác nghiên c u khoa

h c, công ngh nông nghi p giúp nâng cao ch t l ng, an toàn s n ph m nông nghi p,

t ng s c c nh tranh c a s n ph m

Hình1.1 Tr m b m Nghi Xuyên – D án ADB5

9

1.2.1.2 L nh v c n ng l ng

Nh có ODA, Vi t Nam đã xây d ng hàng lo t các d án ngu n thu đi n, nhi t đi n

và n ng l ng tái t o, l i đi n và tr m phân ph i góp ph n nâng cao n ng l c s n

xu t, truy n t i, phân ph i, qu n lý h th ng đi n, đáp ng nhu c u t ng tr ng ph t i cao v i t c đ 15%-17%/n m

1.2.1.3 V giao thông v n t i:

ây là ngành ti p nh n v n ODA nhi u nh t Trong th i k 1990-2013, ngành Giao thông V n t i đã hoàn thành và đang th c hi n 132 d án v i t ng v n ODA h n 17 t USD, trong đó đã hoàn thành 83 d án v i v n ODA đ t 5 t USD và đang th c hi n

49 d án v i s v n ODA kho ng 12 t USD Các ch ng trình, d án ODA trong l nh

v c này đã h tr Vi t Nam xây d ng và hoàn thi n h th ng giao thông qu c gia c ng

nh giao thông vùng và t i các t nh, thành

Hình1.2 C u Nh t Tân – S d ng v n JICA

10

1.2.1.4 L nh v c giáo d c và đào t o

T t c các c p h c đ u nh n đ c s h tr thông qua các ch ng trình và d án ODA, giúp t ng c ng n ng l c d y và h c, h tr tr em b thi t thòi đ c đ n

tr ng, đ y m nh giáo d c cho t t c m i ng i Bên c nh đó, còn ph i k đ n các d

án h tr k thu t, ch y u b ng vi n tr không hoàn l i, đã đào t o và đào t o l i cho hàng v n cán b Vi t Nam các c p v nhi u l nh v c khoa h c, k thu t, công ngh ,

qu n lý kinh t , tài chính ngân hàng, qu n tr công

Các ch ng trình và d án ODA đ a t i Vi t Nam nh ng chuyên gia qu c t t khu

v c và th gi i, thông qua đó, cán b Vi t Nam đã h c h i đ c không nh ng v chuyên môn mà còn phong cách làm vi c chuyên nghi p, tinh th n trách nhi m đ i v i công vi c đ c giao

Hình1.3 Xây d ng c s m i tr ng i h c th y l i – D án ADB5

11

1.2.1.5 L nh v c y t

Các ch ng trình, d án ODA đã t ng c ng c s v t ch t và k thu t cho công tác khám và ch a b nh, nâng cao ch t l ng d ch v y t , xây d ng c s s n xu t kháng sinh, trung tâm truy n máu qu c gia

Ngoài ra, nhi u ch ng trình m c tiêu qu c gia v y t , phòng ch ng HIV/AIDS và các b nh truy n nhi m đ c th c hi n b ng v n ODA đã đem l i hi u qu tích c c S

h tr c a ODA đ i v i ngành y t trong th i gian qua đã góp ph n vào nh ng ti n b

đ t đ c trong vi c th c hi n các M c tiêu phát tri n Thiên niên k (MDG) liên quan

t i y t

1.2.1.6 L nh v c phát tri n đô th và b o v môi tr ng

T ngu n v n ODA, h u h t các thành ph , th xã, th tr n đã đ c xây d ng m i, c i

t o ho c m r ng h th ng cung c p n c sinh ho t, thoát n c và m t s nhà máy x

lý n c th i Nhi u thành ph Vi t Nam đã đ c c i thi n v môi tr ng b ng các

d án v n ODA, đi n hình thành công là d án kênh Nhiêu L c - Th Nghè thành

ph H Chí Minh, v i s h tr v n vay c a Ngân hàng Th gi i (WB), dòng kênh

t ng nh đã ch t này l i h i sinh, tr thành con kênh xanh, s ch, đ p

Hình1.4 Kênh Nhiêu L c – Th Nghè – s d ng v n WB

Thông qua vi c ti p nh n ngu n v n ODA, Vi t Nam đã h c h i đ c nh ng ki n

th c, kinh nghi m qu c t đ hoàn thi n môi tr ng th ch , pháp lý trong quá trình chuy n ti p sang n n kinh t th tr ng và h i nh p qu c t và khu v c, nh t là quá trình chu n b gia nh p T ch c Th ng m i Th gi i (WTO) Nhi u d th o lu t và

v n b n quy ph m pháp lu t d i lu t đã đ c xây d ng v i s h tr c a ngu n v n ODA, nh : Lu t Xây d ng, Lu t t đai, Lu t Th ng m i, Lu t u t n c ngoài,

Lu t Doanh nghi p…

1.2.2 K t qu s d ng v n ODA c a ngành th y l i

Trong t ng s v n ODA trong l nh v c nông nghi p và phát tri n nông thônthì ngành

th y l i chi m t l cao nh t v i 44.9%, M t s d án nghành th y l i s d ng ngu n

v n ODA nh D án Khôi ph c Thu l i và ch ng l (ADB1), D án Thu l i đ ng

b ng sông H ng (ADB2), D án Khôi ph c thu l i mi n Trung và TP H Chí Minh (WB1), D án Th y l i đ ng b ng sông C u Long (WB2), D án H tr Th y

l i Vi t Nam (WB3), D án Qu n lý r i ro thiên tai (WB4), D án Th y l i l u v c sông H ng giai đo n 2 (ADB3), D án Th y l i mi n Trung (ADB4), D án t i Phan

Rí - Phan Thi t, D án qu n lý thiên tai (WB5), D án: T ng c ng qu n lý th y l i

và C i t o các h th ng th y nông (ADB5), D án "Phát tri n H th ng t i B c sông Chu - Nam sông Mã (ADB6)", S a ch a và nâng cao an toàn đ p” (Drasip/WB8)

13

B ng 1.1 Huy đ ng v n trong ngành nông nghi p th i k 1996-2015 (Ngu n V k

ho ch - B Nông nghi p và Phát tri n nông thôn)

1.2.3 Vai trò c a các ch th trong qu n lý s d ng v n ODA

nâng cao hi u qu vi n tr ph c v s nghi p phát tri n kinh t - xã h i c a đ t

n c, chính ph Vi t Nam đã không ng ng hoàn thi n khung pháp lý v qu n lý và s

d ng ngu n h tr phát tri n chính th c (ODA), và m i nh t Chính ph đã ban hành

Ngh đ nh 16/2016/N -CP ngày 16/3/2016) v qu n lý và s d ng v n h tr phát tri n chính th c (ODA) và v n vay u đãi c a các nhà tài tr n c ngoài Các Ngh

14

đ nh sau đ c hoàn thi n trên c s th c ti n th c hi n nh m đáp ng t t h n yêu c u ngày càng cao c a quan h h p tác phát tri n

Cùng v i n l c hoàn hi n th ch , công tác qu n lý nhà n c v ODA đã không

ng ng đ c c i ti n và đ t đ c nhi u ti n b N u nh trong giai đo n đ u c a quá trình ti p nh n ODA, qu n lý nhà n c theo mô hình t p trung nhi u c p trung ng thì nay theo mô hình phân c p m nh m đ các B , ngành và đ a ph ng phát huy tính

ch đ ng và nâng cao trách nhi m t khâu xây d ng d án, th c hi n d án, khai thác

và v n hành các s m ph m đ u ra Theo Ngh đ nh 16/2016/N -CP, Vi t Nam có 4

c p tham gia vào quá trình qu n lý và th c hi n ngu n v n ODA (C quan qu n lý nhà

n c v ODA, C quan ch qu n, Ch d án, Ban QLDA) Các c p này có ch c n ng

và nhi m v rõ ràng, c th :

• Các c quan qu n lý nhà n c v ODA: G m B K ho ch và u t , B Tài chính, Ngân hàng nhà n c Vi t Nam, B Ngo i giao, B T pháp, V n phòng Chính

ph

• C quan ch qu n: Là các B , các c quan ngang B , các c quan tr c thu c Chính

ph , các c quan Trung ng c a t ch c chính tr xã h i, các t ch c ngh nghi p, các c quan tr c thu c Qu c h i, Toà án nhân dân t i cao, Vi n Ki m sát nhân dân t i cao và y ban nhân dân c p t nh, thành ph tr c thu c Trung ng có ch ng trình,

15

• Ban hành và t ch c th c hi n v n b n quy ph m pháp lu t v qu n lý và s d ng

v n ODA, v n vay u đãi

• Xây d ng và t ch c th c hi n án thu hút, qu n lý và s d ng v n ODA, v n vay u đãi cho t ng th i k đ h tr th c hi n k ho ch phát tri n kinh t - xã h i 5

n m; các gi i pháp, chính sách qu n lý và s d ng hi u qu các ngu n v n này

• Cung c p thông tin v qu n lý và s d ng v n ODA, v n vay u đãi

• Giám sát, đánh giá tình hình, k t qu qu n lý, s d ng v n ODA, v n vay u đãi theo quy đ nh hi n hành c a pháp lu t v giám sát, đánh giá đ u t công và qu n lý, s

d ng v n ODA, v n vay u đãi

• X lý vi ph m, gi i quy t khi u n i, t cáo c a t ch c, cá nhân liên quan đ n ho t

đ ng qu n lý và s d ng v n ODA, v n vay u đãi

• Khen th ng c quan, t ch c, cá nhân Vi t Nam và các nhà tài tr n c ngoài có thành tích trong ho t đ ng cung c p, qu n lý và s d ng v n ODA, v n vay u đãi

ng th i gi a các c quan qu n lý nhà n c v ODA c ng có s phân công v ch c

n ng, nhi m v và quy n h n c th t i ngh đ nh 16/2016/N -CP đ đ a ra m t c

ch ph i h p t t và nh p nhàng gi a các B , Ban, Ngành và đ a ph ng

1.3 Nh ng m t tiêu c c c a ngu n v n ODA

Các n c giàu khi vi n tr ODA đ u g n v i nh ng l i ích và chi n l c nh m r ng

th tr ng, m r ng h p tác có l i cho h , đ m b o m c tiêu v an ninh qu c phòng

ho c theo đu i m c tiêu chính tr … Vì v y, h đ u có chính sách riêng h ng vào m t

s l nh v c mà h quan tâm hay h có l i th (nh ng m c tiêu u tiên này thay đ i cùng v i tình hình phát tri n kinh t – chính tr – xã h i trong n c, khu v c và trên

th gi i) Ví d : V kinh t , n c ti p nh n ODA ph i ch p nh n d b d n hàng rào thu quan b o h các ngành công nghi p non tr và b ng thu xu t nh p kh u hàng hoá c a n c tài tr N c ti p nh n ODA c ng đ c yêu c u t ng b c m c a th

tr ng b o h cho nh ng danh m c hàng hoá m i c a n c tài tr ; yêu c u có nh ng

u đãi đ i v i các nhà đ u t tr c ti p n c ngoài nh cho phép h đ u t vào nh ng

l nh v c h n ch , có kh n ng sinh l i cao

16

Ngu n v n ODA t các n c giàu cung c p cho các n c nghèo c ng th ng g n v i

vi c mua trang thi t b ho c tr phí d ch v t các n c này mà đôi khi không phù h p,

th m chí là không c n thi t đ i v i các n c nghèo Ví d : Các d án ODA trong l nh

v c đào t o, l p d án và t v n k thu t, ph n tr cho các chuyên gia n c ngoài

th ng chi m đ n h n 90% ngu n v n (bên n c tài tr ODA th ng yêu c u tr

l ng cho các chuyên gia, c v n d án c a h quá cao so v i chi phí th c t c n thuê chuyên gia nh v y trên th tr ng lao đ ng th gi i)

Ngu n v n ODA còn đ c g n v i các đi u kho n m u d ch đ c bi t nh p kh u t i đa

các s n ph m c a h C th là n c c p ODA bu c n c ti p nh n ODA ph i ch p

nh n m t kho n ODA là hàng hoá, d ch v do h s n xu t

N c ti p nh n ODA tuy có toàn quy n qu n lý s d ng ODA nh ng thông th ng, các danh m c d án ODA c ng ph i có s tho thu n, đ ng ý c a n c vi n tr , dù không tr c ti p đi u hành d án nh ng h có th tham gia gián ti p d i hình th c nhà

th u ho c h tr chuyên gia Cho vay ODA có th hi u là b v n ra đ u t n c

nh n ODA N c vi n tr ODA v a đ c ti ng là n c vi n tr , v a thu đ c r t nhi u l i ích c tr c m t và lâu dài (nh đem l i vi c làm, l i ích r t l n cho lao đ ng

và các doanh nghi p n c vi n tr ; đ ng th i v n b o toàn đ c v n cho vay, l i có

r t nhi u quy n u tiên c v kinh t , chính tr và các l i ích phi v t ch t khác ) Chính vì v y, các n c giàu luôn ch n l a r t k xem s cho vay ODA (g i đúng tính

ch t là đ u t ODA) n c nào, vào l nh v c gì

Tác đ ng c a y u t t giá h i đoái s làm cho giá tr v n ODA ph i hoàn l i t ng lên

r t cao (ODA tính b ng ngo i t m nh, nh ng đ ng ti n n c nh n vi n tr th ng

m t giá r t l n, vì v y đ n khi tr n , giá tr ph i tr c ng s r t l n)

Ngoài ra, tình tr ng tham nh ng, th t thoát, lãng phí; xây d ng chi n l c, quy ho ch thu hút và s d ng v n ODA vào các l nh v c ch a h p lý; trình đ qu n lý th p, thi u kinh nghi m trong quá trình ti p nh n c ng nh x lý, đi u hành d án… là nguy h i

vô cùng l n cho các n c nghèo

17

1.4 nh h ng phát tri n đ u t các d án th y l i b ng ngu n v n ODA

1.4.1 Quan đi m s d ng v n ODA

Ngu n v n ODA v c b n là v n vay, là món n mà th h chúng ta, th h con cháu chúng ta ph i tr N u s d ng kém hi u qu , th t thoát và lãng phí s d n đ n tình

tr ng không tr đ c n , n n n ch ng ch t, là gánh n ng cho con cháu V n ODA s

đ c hòa vào Ngân sách và đ c qu n lý và s d ng nh đ i v i Ngân sách nhà n c chi cho đ u t phát tri n Ph i tuân th nguyên t c v n vay ch đ c dùng cho đ u t phát tri n, không dùng cho chi th ng xuyên, đ c h ch toán bù đ p b i chi ngân sách

đ đ m b o th c hi n ngh a v tr n n c ngoài và n đ nh chi ngân sách nhà n c

H n ch t i đa vi c cam k t vay n và s d ng nh ng kho n vay không đ t y u t u đãi cao v lãi su t và th i gian tr n c ng nh vay b ng các lo i ti n có r i ro l n v

t giá h i đoái đ đ u t cho các d án c s h t ng không có kh n ng thu h i v n

ho c thu h i v n ch m Không vay đ th c hi n nh ng d án đ u t mà dùng v n trong n c có th làm đ c C n coi ngu n v n trong n c là quy t đ nh, v n ngoài

n c là quan tr ng Chi n l c huy đ ng v n n c ngoài ph i g n li n v i chi n l c phát tri n kinh t xã h i, chi n l c kinh t đ i ngo i trong t ng giai đo n và l y hi u

qu kinh t - xã h i làm th c đo ch y u

1.4.2 nh h ng s d ng v n ODA

Vi c th c hi n thành công đ án ODA 2011-2015 đ c ban hành theo Quy t đ nh s 106/Q -TTg ngày 19/1/2012[1] c a Th t ng Chính ph đã đ c t ch c th c hi n thành công, đóng góp tích c c và có hi u qu vào vi c hoàn thành các m c tiêu đ ra trong k ho ch phát tri n kinh t - xã h i 5 n m 2011 – 2015 nh quan h h p tác phát tri n gi a Vi t Nam và c ng đ ng các nhà tài tr ti p t c đ c t ng c ng và phát tri n; ngu n v n ODA và v n vay u đãi c a các nhà tài tr n c ngoài đóng góp tích

c c và có hi u qu vào s nghi p phát tri n kinh t - xã h i

Tuy nhiên, do n c ta đã tr thành qu c gia đang phát tri n có m c thu nh p trung bình, chính sách vi n tr v n ODA và v n vay u đãi c a các nhà tài tr n c ngoài

đ i v i Vi t Nam trong th i gian t i s có nhi u thay đ i m nh m , chuy n đ i c n

b n t quan h vi n tr phát tri n sang quan h đ i tác Tr c yêu c u m i c a quan h

T ng s v n ODA và v n vay u đãi ch a gi i ngân c a các ch ng trình, d án đã ký

k t chuy n ti p t th i k 2011 - 2015 sang th i k 2016 - 2020 còn khá l n, kho ng

g n 22 t USD, trong đó ph n l n là nh ng d án đ u t c a Nhóm 6 Ngân hàng Phát tri n v i các kho n vay ODA u đãi Do v y, m t trong nh ng nhi m v tr ng tâm trong th i k 2016 - 2020 là ph i t p trung cao đ đ hoàn thành các ch ng trình, d

án này theo đúng ti n đ và th i h n cam k t, đ a các công trình vào khai thác, đáp

ng yêu c u phát tri n kinh t , xã h i c a đ t n c ng th i, c n có các chính sách

và gi i pháp thu hút, qu n lý và s d ng có hi u qu ngu n v n ODA và v n vay u đãi trên c s các nguyên t c ch đ o và l nh v c u tiên đ ra trong án này đ t o ngu n v n g i đ u và các ti n đ b n v ng cho giai đo n sau n m 2020

Theo báo cáo ch a đ y đ c a các B , ngành và đ a ph ng, t ng nhu c u huy đ ng

và s d ng v n ODA và v n vay u đãi th i k 2016-2020 là r t l n, kho ng 39,5 t USD Nhu c u v n cho các d án ch y u t p trung vào l nh v c giao thông v n t i, phát tri n đô th , nông nghi p và phát tri n nông thôn, môi tr ng, giáo d c và đào t o,

y t , khoa h c và công ngh Do v y, Th t ng Chính ph ti p t c phê duy t án

" nh h ng thu hút, qu n lý và s d ng ngu n v n ODA và v n vay u đãi c a các nhà tài tr n c ngoài th i k 2016-2020" (vi t t t là án ODA 2016-2020)

án ODA 2016-2020 là v n b n th hi n chính sách c a Chính ph nh m c th hóa các ch tr ng, đ ng l i c a ng và Nhà n c trong vi c thu hút, qu n lý và s

d ng ngu n v n ODA và v n vay u đãi c a các nhà tài tr n c ngoài h tr th c

hi n Chi n l c phát tri n kinh t - xã h i 10 n m 2011-2020 và K ho ch phát tri n kinh t - xã h i 5 n m 2016-2020

án ODA 2016-2020 bao g m các đ nh h ng chi n l c, chính sách, các gi i pháp

đ ng b v hoàn thi n th ch , ki n toàn t ch c, t ng c ng n ng l c qu n lý và th c

19

hi n ngu n v n ODA và v n vay u đãi c a các nhà tài tr n c ngoài nh m s d ng

có hi u qu các kho n vi n tr đã đ c ký k t đ ng th i huy đ ng các kho n vi n tr

m i đ g i đ u cho th i k sau n m 2020

án này đ c phê duy t là c s đ các ngành, các c p huy đ ng và s d ng ngu n

v n ODA và v n vay u đãi c a các nhà tài tr n c ngoài th i k 2016-2020 và làm

c n c đ các nhà tài tr s d ng trong quá trình ho ch đ nh chính sách, xây d ng các

ch ng trình h p tác phát tri n v i Vi t Nam c p khu v c, qu c gia, c p B , ngành

1.5.1 Kinh nghi m qu n lý v n ODA trên th gi i

Trên th gi i đã có nhi u n c thành công trong vi c s d ng v n ODA đ h tr phát tri n kinh t - xã h i Tr c đây Nh t B n, Hàn Qu c và g n đây là Thái Lan, Trung

Qu c, In-đô-nê-xia, Philipin… ây là nh ng n c mà kinh nghi m v qu n lý ngu n

v n ODA c a h s giúp tình hình c a Vi t Nam c i thi n t t h n trong t ng lai

M t trong nh ng nguyên nhân s d ng ngu n v n ODA có hi u qu là các n c này xây d ng đ c m t h th ng qu n lý ODA phù h p theo mô hình qu n lý t p trung đi đôi v i phân c p trách nhi m trên c s khung th ch pháp lý v ODA không ng ng hoàn thi n

C th , trong vi c phân c p qu n lý ODA, Malaysia có s phân đ nh rõ ràng v ch c

n ng, nhi m v c a các c quan qu n lý

Gi a các c quan này có s ph i h p ch t ch và có chung m t quan đi m là t o đi u

ki n thu n l i t i đa cho các ban qu n lý d án đ th c hi n các d án đúng ti n đ , áp

d ng các th t c trình duy t nhanh g n nh m gi m b t phí cam k t Nh ng h p ph n nào trong d án khó th c hi n, Chính ph Malaysia ch đ ng đ ngh v i nhà tài tr

h y b h p ph n đó

x y ra trong quá trình thanh tra Phân chia quy n h n và trách nhi m rõ ràng nh v y không nh ng nâng cao hi u qu c a đ ng v n ODA, mà còn giúp nâng cao trình đ

• c bi t là v n hóa ch u trách nhi m c a các cán b qu n lý Malaysia

Ti p theo có th k đ n là Indonesia, Indonesia đã đi u ch nh v quy trình thu hút, s

d ng và qu n lý ODA nh sau:

• Hàng n m các b , ngành ch qu n ph i l p danh m c các d án c n h tr ODA,

g i đ n B K ho ch qu c gia đ t ng h p B K ho ch qu c gia th ng có quan

đi m đ c l p v i b ch qu n, d a trên l i ích t ng th c a qu c gia đ xem xét, th m

21

đ nh các d án ODA n nay, r t nhi u d án b B K ho ch qu c gia t ch i, đã th

hi n rõ tính đ c l p, ch quy n c a Indonesia trong quan h qu c t Ngay c đ a đi m

ký các d án ODA c ng thay đ i N u tr c đây th ng ký t i Hoa K (tr s c a WB) ho c Philippines (tr s c a ADB), thì đ n nay h u h t các d án đ u đ c ký t i Jakarta đ tránh vi c đoàn đàm phán c a Indonesia b đ i tác n c ngoài gây nh

h ng

• Vi c thuê các lu t s gi i đ t v n cho Chính ph trong quá trình đàm phán, thu hút và s d ng ODA đang ngày càng tr thành xu h ng ph bi n Indonesia, nh t là

đ i v i các d án ODA có s d ng v n vay l n ( i u này th hi n, h đã ho ch đ nh

m t t m nhìn chi n l c rõ ràng, h ng đ n m t s phát tri n b n v ng và toàn di n)

• Chính ph Indonesia tuyên b nguyên t c ch vay ti p d án m i khi đã th c hi n xong d án c , th hi n rõ quy t tâm s d ng th t s hi u qu và gi i ngân đúng ti n

đ ngu n h tr phát tri n chính th c Bên c nh đó, Chính ph c ng nh n m nh nguyên t c, vay ODA ph i đ m b o đ an toàn cao i v i các d án ODA có s

d ng v n l n, yêu c u ph i có chuyên gia t v n là đi u ki n tiên quy t nh m đ m b o tính hi u qu c a d án

• B T pháp Indonesia c ng đóng vai trò quan tr ng trong vi c thu hút, qu n lý

và s d ng các d án ODA, vì B T pháp là c quan đ a ra ý ki n v pháp lý đ i v i các d th o Hi p đ nh vay v n n c ngoài M c đích c a c ch đi u ph i này là tránh

s trùng l p trong ho t đ ng h p tác

c bi t, Tháng 12/2003, đ kh c ph c tình tr ng tham nh ng, Chính ph Indonesia đã huy đ ng m i ngu n l c, trong đó có ngu n ODA Indonesia đã thành l p y ban

qu c gia v ch ng tham nh ng, ngân sách ho t đ ng ch y u do Nhà n c c p, ngoài

ra còn thu hút đ c s quan tâm tài tr c a nhi u đ i tác n c ngoài thông qua PGRI (Quan h đ i tác trong l nh v c c i cách qu n tr qu c gia Indonesia)

1.5.2 Nh ng kinh nghi m rút ra cho Vi t Nam

Trên c s nghiên c u t khía c nh c a hai qu c gia Malaysia và Indonesia đ th y

r ng Vi t Nam c n có s tham kh o, h c h i m t cách ch n l c đ áp d ng và th c

hi n vi c qu n lý hi u qu h n ngu n v n này

22

Th nh t, đ m b o tính ch đ ng trong ti p nh n, qu n lý và s d ng ODA: Indonesia

đã t ng ph i tr giá cho nh ng h n ch trong nh n th c v ti p nh n ODA, t đó d n

đ n hai xu h ng tiêu c c: (1) cho các đ i tác n c ngoài thông qua các d án ODA áp đ t các đi u ki n tiên quy t nh m gián ti p ho c tr c ti p gây nh h ng t i công vi c n i b c a qu c gia; (2) Ch p nh n c nh ng d án ODA không có tính kh thi, d n đ n t ng n n c ngoài mà không đem l i l i ích gì cho đ t n c ây th c s

là đi u đáng ph i chú ý vì th c t n c ta hi n nay c ng có lúc, có n i do y u kém

v nh n th c ho c do các nguyên nhân khác đã ch y đua “xin” d án ODA b ng m i giá

Bên c nh đó, c n t ng c ng tính ch đ ng trong ti p nh n ODA Th c ch t v n ODA

là s u đãi c a đ i tác n c ngoài ho c các t ch c qu c t dành cho các n c có n n kinh t kém phát tri n h n, vì th n c ti p nh n vi n tr c ng có th m nh d n đ ngh s a đ i, b sung các đi u kho n không h p lý và đi ng c l i l i ích c a qu c gia

Th hai, có c ch theo dõi, giám sát ch t ch các d án ODA: T th c ti n qu n lý ODA Malaysia và Indonesia, vi c thu hút ODA không khó b ng vi c qu n lý và s

d ng hi u qu ODA N u không có c ch qu n lý và giám sát nghiêm ng t đ i v i các d án ODA, thì s d n đ n tình tr ng d án ch m ti n đ , s d ng ngu n v n lãng phí, tình tr ng tham nh ng xu t hi n và ch t l ng các d án ODA không cao

Công tác qu n lý, giám sát ph i đ c ti n hành th ng xuyên, liên t c qua hình th c

ki m tra đ nh k , ho c đ t xu t nh m ki m tra vi c ch p hành các quy đ nh v qu n lý; phát hi n k p th i nh ng sai sót, y u kém trong vi c th c hi n các quy đ nh c a pháp

23

Ki m toán là m t công vi c quan tr ng đ t ng tính gi i trình, tính công khai và minh

b ch c a ch đ u t , ban qu n lý d án đ xem xét vi c s d ng v n ODA có tuân th

nh ng quy đ nh v mua s m công, đ nh m c chi phí qu n lý d án hay không?

Th ba, t ng c ng công tác phân c p trong qu n lý ODA: Vi t Nam nên h c t p kinh nghi m c a c hai n c Malaysia và Indonesia v vi c huy đ ng s tham gia c a các

t ch c phi chính ph (xã h i dân s ) vào quá trình thu hút, qu n lý và s d ng ODA (c th là thu hút s tham gia c a các vi n nghiên c u) Thêm vào đó, vi c phân c p

qu n lý ph i có s phân đ nh rõ ràng v ch c n ng, nhi m v , quy n h n c a các c quan qu n lý đ m i c p qu n lý th y đ c ngh a v và quy n l i, c ng nh dám ch u trách nhi m tr c nh ng sai sót do mình gây ra

Th t , th n tr ng ti p nh n các ngu n vay ODA: Bài h c kinh nghi m c a Malaysia cho th y, n c này ch vay ODA cho các d án th t s c n thi t, có m c tiêu đã đ c xác đ nh là u tiên và ngân sách trong n c không huy đ ng đ c M t khác, c n t ng

c ng n ng l c các c quan c a Chính ph trong vi c qu n lý các ngu n ODA, t khâu thu hút đ n khâu s d ng, tuy t đ i tránh tham nh ng, lãng phí, b i ODA c ng là

m t ngu n c a ngân sách nhà n c

Rõ ràng c n ph i th y, v th c ch t: v n ODA là v n vay, ph i hoàn tr c g c l n lãi,

nh ng là v n vay dài h n cho đ u t phát tri n, th i gian hoàn tr dài (th ng là 30-40 n m) và có th i gian ân h n (t 10-12 n m) Chính ph n c ti p nh n v n ODA v a ph i qu n lý và s d ng v n ODA theo quy đ nh c a pháp lu t n c mình (Lu t u t công, Lu t Ngân sách Nhà n c, Lu t đ u t và các lu t khác có liên quan), v a ph i theo quy đ nh c a Nhà tài tr theo đi u c qu c t đ c ký k t và

20-ch u s qu n lý, giám sát c a c hai bên Nên vi c ti p nh n, s d ng và qu n lý ngu n

v n này c n ph i th n tr ng, linh ho t k t h p v i chính sách qu n lý đúng đ n thì m i

có th đ t đ c hi u qu tích c c đúng nh b n ch t v n d mà m i qu c gia mong

mu n khi nh n ngu n v n tài tr này

Ch đ u t xây d ng theo quy đ nh t i Kho n 9 i u 3 c a Lu t Xây d ng n m 2014

do ng i quy t đ nh đ u t quy t đ nh và đ c quy đ nh c th nh sau:

i v i d án do Th t ng Chính ph quy t đ nh đ u t , ch đ u t là c quan, t

ch c, đ n v đ c Th t ng Chính ph giao Ch đ u t th c hi n th m quy n c a

ng i quy t đ nh đ u t xây d ng, phê duy t thi t k , d toán xây d ng công trình

i v i d án s d ng v n ngân sách nhà n c, v n nhà n c ngoài ngân sách do B

tr ng, Th tr ng c quan ngang B , c quan thu c Chính ph , c quan trung ng

c a các t ch c chính tr và t ch c chính tr - xã h i, Ch t ch y ban nhân dân c p

t nh, Ch t ch y ban nhân dân c p huy n quy t đ nh đ u t , ch đ u t là Ban qu n lý

d án đ u t xây d ng chuyên ngành ho c Ban qu n lý d án đ u t xây d ng khu v c

đ c thành l p theo quy đ nh t i i u 63 c a Lu t Xây d ng n m 2014 ho c c quan,

t ch c, đ n v đ c giao qu n lý, s d ng v n đ đ u t xây d ng i v i d án s

d ng v n ngân sách c a c p xã, ch đ u t là y ban nhân dân c p xã Riêng đ i v i

d án thu c l nh v c qu c phòng, an ninh, ch đ u t do ng i quy t đ nh đ u t quy t đ nh phù h p v i đi u ki n c th c a mình

25

i v i d án s d ng v n nhà n c ngoài ngân sách do t p đoàn kinh t , t ng công ty nhà n c quy t đ nh đ u t thì ch đ u t là Ban qu n lý d án đ u t xây d ng chuyên ngành, Ban qu n lý d án đ u t xây d ng khu v c do các doanh nghi p này quy t đ nh thành l p ho c là c quan, t ch c, đ n v đ c giao qu n lý, s d ng v n

D án đ u t xây d ng ch c n yêu c u l p Báo cáo kinh t - k thu t đ u t xây d ng

g m:

• Công trình xây d ng s d ng cho m c đích tôn giáo;

• Công trình xây d ng m i, s a ch a, c i t o, nâng c p có t ng m c đ u t d i

15 t đ ng (không bao g m ti n s d ng đ t)

D án đ u t xây d ng đ c phân lo i theo lo i ngu n v n s d ng g m: D án s

d ng v n ngân sách nhà n c, d án s d ng v n nhà n c ngoài ngân sách và d án

s d ng v n khác

1.6.1.4 Chi phí đ u t xây d ng

Chi phí đ u t xây d ng là toàn b chi phí c n thi t đ xây d ng m i ho c s a ch a,

c i t o, m r ng công trình xây d ng Nó đ c bi u th qua ch tiêu s b t ng m c

đ u t , t ng m c đ u t giai đo n l p d án đ u t , d toán xây d ng công trình

26

giai đo n th c hi n d án đ u t xây d ng, giá tr than toán, quy t toán v n đ u t khi

k t thúc xây d ng đ a công trình c a d án vào khai thác, s d ng

Chi phí đ u t xây d ng đ c l p cho t ng công trình c th , phù h p v i giai đo n

đ u t XDCT, các b c thi t k và các quy đ nh c a nhà n c

1.6.2 Nguyên t c l p chi phí d án đ u t xây d ng trong giai đo n th c hi n d

án

Qu n lý chi phí đ u t xây d ng ph i b o đ m m c tiêu đ u t , hi u qu d án đã

đ c phê duy t, phù h p v i trình t đ u t xây d ng và ngu n v n s d ng Chi phí

đ u t xây d ng ph i đ c tính đúng, tính đ cho t ng d án, công trình, gói th u xây

d ng, phù h p v i yêu c u thi t k , ch d n k thu t, đi u ki n xây d ng, m t b ng giá

th tr ng t i th i đi m xác đ nh chi phí và khu v c xây d ng công trình

Nhà n c th c hi n qu n lý chi phí đ u t xây d ng thông qua vi c ban hành, h ng

d n, ki m tra vi c th c hi n các quy đ nh pháp lu t; h ng d n ph ng pháp l p và

qu n lý chi phí đ u t xây d ng

Ch đ u t ch u trách nhi m qu n lý chi phí đ u t xây d ng t giai đo n chu n b d

án đ n khi k t thúc xây d ng đ a công trình c a d án vào khai thác s d ng trong

ph m vi t ng m c đ u t c a d án đ c phê duy t g m c tr ng h p t ng m c đ u

t đ c đi u ch nh Ch đ u t đ c thuê t ch c, cá nhân t v n qu n lý chi phí đ

đi u ki n n ng l c theo quy đ nh t i Ngh đ nhv qu n lý d án đ u t xây d ng đ

l p, th m tra, ki m soát và qu n lý chi phí đ u t xây d ng

Vi c thanh tra, ki m tra, ki m toán chi phí đ u t xây d ng ph i đ c th c hi n theo các c n c , n i dung, cách th c, th i đi m xác đ nh t ng m c đ u t xây d ng, d toán xây d ng, d toán gói th u xây d ng, đ nh m c xây d ng, giá xây d ng, ch s giá xây

d ng c a công trình đã đ c ng i quy t đ nh đ u t , ch đ u t th ng nh t s d ng phù h p v i các giai đo n c a quá trình hình thành chi phí theo quy đ nh v qu n lý chi phí đ u t xây d ng t i Ngh đ nh v qu n lý chi phí đ u t xây d ng

27

1.6.3 Các giai đo n hình thành chi phí đ u t xây d ng

1.6.3.1 Giai đo n chu n b d án

Giai đo n chu n b d án g m các công vi c: T ch c l p, th m đ nh, phê duy t Báo cáo nghiên c u ti n kh thi (n u có); l p, th m đ nh, phê duy t Báo cáo nghiên c u

kh thi ho c Báo cáo kinh t - k thu t đ u t xây d ng đ xem xét, quy t đ nh đ u t xây d ng và th c hi n các công vi c c n thi t khác liên quan đ n chu n b d án; Giai đo n này là giai đo n hình thành s b t ng m c đ u t , t ng m c đ u t T ng

m c đ u t là chi phí d tính c a d án đ c xác đ nh t thi t k c s , tính theo di n tính ho c công su t s d ng ho c tính trên c s s li u các d án có ch tiêu kinh t

k thu t t ng t đãth chi n.T ng m c đ u t là c s đ ch đ u t l p k ho ch

qu n lý v n khi th c hi n đ u t xây d ng T ng m c đ u t là m t trong nh ng c n

c quan tr ng đ đ m b o tính kh thi c a d án và quy t đ nh th c hi n d án, đ ng

th i dùng làm h n m c t i đa không đ c phép v t qua nh m làm m c tiêu qu n lý giá xâyd ng công trình,là s chuân b cho vi cl p t ng d toán,d toán các b c

h p đ ng xây d ng; thi công xây d ng công trình; giám sát thi công xây d ng; t m

ng, thanh toán kh i l ng hoàn thành; nghi m thu công trình xây d ng hoàn thành; bàn giao công trình hoàn thành đ a vào s d ng; v n hành, ch y th và th c hi n các công vi c c n thi t khác;

Trong giai đo n này ph i l p đ c d toán xây d ng công trình, d toán gói th u, giá gói th u, giá d th u, giá đ ngh trúng th u, giá trúng th u, giá h p đ ng;

28

D toán xây d ng công trình: D toán xây d ng công trình là toàn b chi phí c n thi t

đ xây d ng công trình đ c xác đ nh giai đo n th c hi n d án phù h p v i thi t k

k thu t, thi t k b n v thi công và các yêu c u công vi c ph i th c hi n c a công trình;

Giá gói th u đ c xác đ nh trên c s t ng m c đ u t ho c d toán (n u có) đ i v i

d án; d toán mua s m đ i v i mua s m th ng xuyên Giá gói th u đ c tính đúng, tính đ toàn b chi phí đ th c hi n gói th u, k c chi phí d phòng, phí, l phí và thu Giá gói th u đ c c p nh t trong th i h n 28 ngày tr c ngày m th u n u c n thi t;Giá d th u là giá do nhà th u ghi trong đ n d th u, báo giá, bao g m toàn b các chi phí đ th c hi n gói th u theo yêu c u c a h s m i th u, h s yêu c u

Giá đánh giá là giá d th u sau khi đã đ c s a l i, hi u ch nh sai l ch theo yêu c u

c a h s m i th u, tr đi giá tr gi m giá (n u có), c ng v i các y u t đ quy đ i trên cùng m t m t b ng cho c vòng đ i s d ng c a hàng hóa, công trình Giá đánh giá dùng đ x p h ng h s d th u đ i v i gói th u mua s m hàng hóa, xây l p và gói

th u h n h p áp d ng hình th c đ u th u r ng rãi ho c đ u th u h n ch

Giá đ ngh trúng th u là giá d th u c a nhà th u đ c đ ngh trúng th u sau khi đã

đ c s a l i, hi u ch nh sai l ch theo yêu c u c a h s m i th u, h s yêu c u, tr đi giá tr gi m giá (n u có)

Giá trúng th u là giá đ c ghi trong quy t đ nh phê duy t k t qu l a ch n nhà th u Giá h p đ ng là giá tr ghi trong v n b n h p đ ng làm c n c đ t m ng, thanh toán, thanh lý và quy t toán h p đ ng

1.6.3.3 Giai đo n k t thúc xây d ng đ a d án vào khai thác s d ng

Chi phí hình thành khi nghi m thu bàn giao công trình là giá quy t toán Giá quy t toán là toàn b chi phí h p pháp đã đ c th c hi n trong quá trình đ u t xây d ng đ

đ a d án vào khai thác s d ng Chi phí h p pháp là chi phí đ c th c hi n đúng v i thi t k , d toán đ c phê duy t, đ m b o đúng đ nh m c, đ n giá, ch đ tài chính

k toán, h p đ ng kinh t đã ký k t và các quy đ nh c a nhà n c liên quan