Nghiên cứu giải pháp nâng cao chất lượng công tác đấu thầu xây lắp tại ban quản lý dự án nhà máy thủy điện sơn la

L I CAM OAN

Tên tôi là V Th Bình

H c viên l p cao h c 24 QLXD12 – khóa 2016 – 2017 Tr ng i h c Th y L i

Mã h c viên 1681580302003

Tôi cam đoan đây là công trình nghiên c u c a b n thân tác gi Các k t qu nghiên

c u và các k t lu n trong lu n v n là trung th c, không sao chép t b t k m t ngu n nào và d i b t k hình th c nào Vi c tham kh o các ngu n tài li u (n u có) đã đ c

th c hi n trích d n và ghi ngu n tài li u tham kh o đúng quy đ nh

Hà N i, ngày tháng n m 2018

Tác gi lu n v n

V Th Bình

L I C M N

Tác gi xin chân thành c m n các th y cô gi ng viên tr ng i h c Th y l i đã t n tình gi ng d y tác gi trong th i gian h c t p trong th i gian h c t i tr ng

Tác gi xin chân thành c m n th y giáo TS Lê V n Chính đã t n tình h ng d n, ch

b o và giúp đ tác gi trong quá trình th c hi n lu n v n

Tác gi xin chân thành c m n ban lãnh đ o, các phòng ban, các đ ng nghi p trong Ban qu n lý d án nhà máy th y đi n S n La đã cung c p tài li u và t o đi u ki n giúp

đ tôi trong quá trình th c hi n lu n v n

Tác gi xin chân thành c m n gia đình, b n bè đã cùng chia s , h tr tôi trong quá trình h c t p nghiên c u và hoàn thành lu n v n

Xin chân thành c m n!

M C L C

L I CAM OAN i

L I C M N ii

M C L C iii

DANH M C HÌNH NH vi

DANH M C B NG BI U vii

DANH M C CÁC VI T T T viii

M U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c đích nghiên c u 1

3 i t ng và ph m vi nghiên c u 2

4 Cách ti p c n và ph ng pháp nghiên c u 2

5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n 3

6 K t qu đ t đ c 3

7 N i dung c a lu n v n 3

CH NG 1 T NG QUAN V CÔNG TÁC U TH U XÂY L P 4

1.1 Khái quát chung v công tác đ u th u xây l p 4

1.1.1 Công tác đ u th u xây l p 4

1.1.2 c đi m c a đ u th u xây l p 6

1.1.3 Tính t t y u c a công tác đ u th u trong xây d ng công trình 8

1.2 Kinh nghi m đ u th u xây l p c a m t s t ch c trên th gi i 9

1.2.1 Quy đ nh đ u th u xây l p c a Ngân hàng Th gi i 10

1.2.2 Quy đ nh đ u th u xây l p c a Ngân hàng Phát tri n châu Á 11

1.3 Tình hình th c hi n công tác đ u th u xây d ng công trình n c ta 13

1.3.1 H th ng v n b n pháp lu t v đ u th u 13

1.3.2 Nh ng bài h c kinh nghi m trong l a ch n nhà th u xây l p 15

1.3.3 M t s tính hu ng b t c p trong quá trình m i th u 18

K t lu n ch ng 1 21

CH NG 2 C S LÝ LU N V CÔNG TÁC U TH U TRONG U T XÂY D NG C B N 22

2.1 Các quy đ nh pháp lý c a đ u th u xây l p, nguyên t c và th m quy n x lý tình

hu ng trong đ u th u Các hình th c và các ph ng th c đ u th u 22

2.1.1 H th ng chính sách v đ u th u xây l p 22

2.1.2 Nguyên t c và th m quy n x lý tình hu ng trong đ u th u 23

2.1.3 Các hình th c đ u th u xây l p 25

2.1.4 Các ph ng th c đ u th u 27

2.2 N i dung c b n c a công tác đ u th u xây l p 30

2.2.1 Công tác l p k ho ch l a ch n nhà th u 33

2.2.2 Chu n b đ u th u 33

2.2.3 T ch c nhân s 36

2.2.4 T ch c đ u th u 36

2.2.5 ánh giá h s d th u 39

2.2.6 Th ng th o h p đ ng 48

2.2.7 Trình, th m đ nh, phê duy t và công khai k t qu l a ch n nhà th u 50

2.2.8 Hoàn thi n, ký k t h p đ ng 50

2.2.9 X lý tình hu ng trong đ u th u 51

2.2.10 H y b đ u th u, đình ch , không công nh n k t qu l a ch n nhà th u 51

2.2.11 Gi i quy t khi n ngh 52

2.2.12 X lý vi ph m v đ u th u 52

2.3 Các y u t nh h ng t i công tác đ u th u xây l p 53

2.3.1 Ch đ u t d án 53

2.3.2 T v n thi t k 53

2.3.3 Nhà th u xây l p 54

2.3.4 H th ng v n b n pháp lý có liên quan t i d án 54

2.4 Tiêu chí đánh giá ch t l ng công tác đ u th u xây l p 54

2.4.1 Tiêu chí v hi u qu kinh t c a gói th u 55

2.4.2 Tiêu chí v ch t l ng, ti n đ , an toàn, môi tr ng c a h ng m c công trình 55

2.4.3 Tiêu chí v th c hi n theo đúng quy trình, quy đ nh pháp lu t đ u th u 55

K t lu n ch ng 2 56

CH NG 3 M T S GI I PHÁP NÂNG CAO CH T L NG CÔNG TÁC

U TH U XÂY L P T I BAN QU N LÝ D ÁN NHÀ MÁY TH Y I N

S N LA 57

3.1 Gi i thi u v Ban qu n lý d án nhà máy th y đi n S n La 57

3.1.1 Ch c n ng và nhi m v c a Ban 57

3.1.2 C c u t ch c c a Ban 57

3.2 Th c tr ng v công tác đ u th u xây l p t i Ban Qu n lý d án nhà máy th y đi n S n La 59

3.2.1 Gi i thi u v công tác l a ch n nhà th u các d án đã th c hi n trong nh ng n m qua c a Ban QLDA nhà máy th y đi n S n La 59

3.2.2 ánh giá tình hình th c hi n công tác đ u th u xây l p qua các tiêu chí 60

3.2.3 Phân tích các y u t nh h ng t i công tác đ u th u t i Ban QLDA NMT S n La 71

3.3 xu t m t s gi i pháp nâng cao ch t l ng công tác đ u th u xây l p t i Ban qu n lý d án Nhà máy th y đi n S n La 73

3.3.1 Gi i pháp nâng cao n ng l c đ i ng làm công tác đ u th u 74

3.3.2 Gi i pháp v nâng cao ch t l ng ki m soát, đánh giá n ng l c các đ n v t v n 75

3.3.3 Gi i pháp v nâng cao ch t l ng l p k ho ch l a ch n nhà th u, l p h s m i th u và đánh giá h s d th u 76

3.3.4 Gi i pháp đ m b o ch t l ng ho t đ ng qu n lý đ u th u b ng h th ng tài li u, các quy trình và các th t c ti n hành 78

K t lu n ch ng 3 84

K T LU N VÀ KI N NGH 85

1 K t lu n 85

2 Ki n ngh 85

DANH M C TÀI LI U THAM KH O 86

DANH M C HÌNH NH

S đ 1 1 Khái quát LCNT xây l p 5

S đ 2 1 S đ t ng quát v đ u th u xây l p 30

S đ 2 2 S đ t ng quát v quá trình l a ch n nhà th u xây l p 32

S đ 2 3 Các y u t nh h ng t i ch t l ng đ u th u xây l p 53

S đ 3 1 S đ t ch c EVN HPMB S n La 58

M U

1 Tính c p thi t c a đ tài

Vi t Nam đang th c hi n quá trình công nghi p hóa – hi n đ i hóa đ t n c trong b i

c nh toàn c u hóa nên nhu c u n ng l ng đi n ngày càng t ng cao, vì v y ngành đi n

c n ph i đ u t nhi u trong l nh v c đ u t xây d ng c b n v nhà máy phát đi n

nh : th y đi n, nhi t đi n ch y than, nhi t đi n ch y khí hóa l ng…b sung ngu n

đi n cho h th ng đi n Qu c gia đ đáp ng đ c nhu c u ngày càng t ng c a n n kinh t và xã h i đ m b o ch t l ng, ti n đ , qu n lý và s d ng ngu n v n nhà

n c h p lý hi u qu , tránh th t thoát lãng phí trong đ u t xây d ng c b n c n ph i

có ph ng th c Qu n lý u t & Xây d ng chuyên nghi p

Ban Qu n lý d án nhà máy th y đi n S n La là m t trong nh ng đ n v chuyên ngành đ i di n cho ch đ u t là T p đoàn i n l c Vi t Nam th c hi n qu n lý đ u t xây d ng các công trình ngu n đi n, trong ho t đ ng đ u t xây d ng c b n đã đ t

đ c nhi u thành t u đáng t hào, tuy nhiên v n còn nhi u khó kh n và thách th c

tr c Do đó nh m nâng cao ch t l ng công trình và ti t ki m chi phí cho nhà n c Ban c n th c hi n nhi u gi i pháp qu n lý d án Trong công tác qu n lý d án, công tác l a ch n nhà th u đ đi u ki n n ng l c và kinh nghi m đáp ng yêu c u c a gói

th u và đ m b o tính c nh tranh lành m nh, ti t ki m, hi u qu là công vi c có vai trò quan tr ng đ i v i ch đ u t , là b c đ u đ t n n móng đ công trình đ m b o ch t

l ng, ti n đ , hi u qu kinh t Xu t phát t v n đ nêu trên, tác gi ch n đ tài

“Nghiên c u gi i pháp nâng cao ch t l ng công tác đ u th u xây l p t i Ban qu n

lý d án nhà máy th y đi n S n La”

2 M c đích nghiên c u

xu t m t s gi i pháp nâng cao ch t l ng công tác đ u th u xây l p t i Ban qu n

lý d án nhà máy th y đi n S n La

3 i t ng và ph m vi nghiên c u

3.1 i t ng nghiên c u

i t ng nghiên c u c a đ tài là công tác đ u th u xây d ng công trình trong giai

đo n th c hi n đ u t t i Ban qu n lý d án nhà máy th y đi n S n La

3.2 Ph m vi nghiên c u

Ph m vi v không gian: tài ti n hành nghiên c u các ho t đ ng có liên quan đ n công tác đ u th u xây d ng công trình trong giai đo n th c hi n đ u t t i Ban qu n lý

d án nhà máy th y đi n S n La

Ph m vi v th i gian: Nghiên c u th c tr ng các ho t đ ng có liên quan đ n công tác

đ u th u xây d ng công trình trong giai đo n th c hi n đ u t t i Ban qu n lý d án nhà máy th y đi n S n La t n m 2008 – 2017

xu t gi i pháp nh m nâng cao ch t l ng công tác đ u th u xây l p t i Ban qu n lý

d án nhà máy th y đi n S n La

Ph ng pháp chuyên gia: Trao đ i v i các chuyên gia có kinh nghi m trong Ban qu n

lý d án nhà máy th y đi n S n La nh m đánh giá và đ a ra gi i pháp phù h p nh t

5 Ý ngh a khoa h c và th c ti n

5.1 Ý ngh a khoa h c

tài nghiên c u, h th ng hóa c s lý lu n khoa h c v công tác đ u th u công trình xây d ng trong giai đo n th c hi n đ u t và các nhân t nh h ng đ n ch t l ng

ho t đ ng này, làm c s cho vi c phân tích th c tr ng công tác qu n lý đ u th u xây

d ng công trình trong giai đo n th c hi n đ u t và đ xu t các gi i pháp hoàn thi n

nh m nâng cao ch t l ng công tác đ u th u xây d ng công trình trong giai đo n th c

hi n đ u t

5.2 Ý ngh a th c ti n

K t qu phân tích th c tr ng và đ xu t gi i pháp nâng cao ch t l ng công tác đ u

th u trong giai đo n th c hi n đ u t c a đ tài có giá tr tham kh o h u ích có th v n

d ng t i Ban qu n lý d án nhà máy thu đi n S n La

6 K t qu đ t đ c

ánh giá th c tr ng v công tác đ u th u t i Ban qu n lý d án nhà máy th y đi n S n

La xu t m t s gi i pháp có tính kh thi nh m nâng cao ch t l ng công tác đ u

th u xây l p các d án đ u t xây d ng t i Ban qu n lý d án nhà máy th y đi n S n

La

7 N i dung c a lu n v n

N i dung chính c a lu n v n bao g m 03 ch ng, c th nh sau:

Ch ng 1: T ng quan v công tác đ u th u xây l p

Ch ng 2: C s lý lu n v công tác đ u th u trong đ u t xây d ng c b n

Ch ng 3: M t s gi i pháp nâng cao ch t l ng công tác đ u th u xây l p t i Ban

qu n lý d án nhà máy th y đi n S n La

C H NG 1 T NG QUAN V CÔNG TÁC U TH U XÂY L P

1.1 Khái quát chung v công tác đ u th u xây l p

1.1.1 Công tác đ u th u xây l p

Khái ni m đ u th u xu t hi n và đ c s d ng nh là m t “quy lu t” trong n n kinh t

th tr ng M c tiêu chính c a đ u th u giúp cho Chính ph các n c qu n lý đ c ngu n v n m t cách có hi u qu , h n ch th t thoát, lãng phí, tham nh ng trong công tác đ u t mua s m S d ng t t quy lu t này s t o cho n n kinh t phát tri n lành

m nh và mang l i hi u qu cho kinh t đ t n c nói chung và cho các doanh nghi p

B c vào kinh t th tr ng, đ u th u là m t khái ni m m i m đ i v i n c ta, nh ng

nó l i là m t bi n pháp h u hi u trong qu n lý kinh t Hi n ch a có m t bi n pháp nào t t h n đ có th thay th Hi u rõ v trí,t m quan tr ng c a đ u th u, khi b c vào

n n kinh t th tr ng nhà n c đã ban hành các v n b n pháp quy đ đi u hành qu n

lý ho t đ ng này Vi t Nam quy ch đ u th u b t đ u đ c nhà n c ban hành kèm theo ngh đ nh s 43/CP ngày 16 tháng 7 n m 1996 c a Chính Ph nh m th ng nh t

qu n lý ho t đ ng đ u th u trong c n c, đ m b o tính đúng đ n, khách quan, công

b ng và có tính cách tranh trong đ u th u, đ th c hi n các d án đ u t trên lãnh th

n c c ng hòa xã h i ch ngh a Vi t Nam Trong quá trình th c hi n công tác đ u

th u, Lu t đ u th u đã qua 4 l n s a đ i và b sung đ ngày càng tr nên hoàn thi n và

ti n g n đ phù h p v i Lu t pháp qu c t

T i kho n 12, đi u 14 c a Lu t đ u th u s 43/2013/QH13 c a Qu c h i c ng hòa xã

h i ch ngh a Vi t Nam thu t ng “ u th u” đ c đ nh ngh a nh sau: u th u là

C n c vào đ c đi m c a t ng s n ph m, hàng hóa d ch v mua bán có th chia đ u

th u làm 5 lo i hình: đ u th u t v n, đ u th u xây l p, đ u th u mua s m hàng hóa,

đ u th u d ch v phi t v n, đ u th u l a ch n đ i tác th c hi n d án Trong ph m vi

c a bài lu n v n tác gi ch đi vào c th lo i hình đ u th u xây l p

T đ nh ngh a trong Lu t đ u th u ta có th đ a ra n i dung khái quát v đ u th u xây

l p là

u th u xây l p là quá trình l a ch n nhà th u xây l p M c đích là đ ký k t h p

đ ng u th u c n đ m b o nguyên t c c nh tranh, công b ng, minh b ch và hi u qu kinh t

Xây l p đ c hi u là g m nh ng công vi c thu c quá trình xây d ng và l p đ t công trình, h ng m c công trình

Các nhà th u xây l p tham gia vào ho t đ ng xây d ng ph i có đ đi u ki n n ng l c

ho t đ ng xây d ng t ng ng v i lo i, c p công trình xây d ng N ng l c ho t đ ng xây d ng c a nhà th u xây l p đ c th hi n ch ng ch n ng l c ho t đ ng xây d ng trong đó có xác nh n h ng c a nhà th u Nhà th u xây l p đ c phân thành 3 h ng I,

h ng II, h ng III do c quan nhà n c có th m quy n v xây d ng đánh giá, c p ch ng

ch n ng l c B Xây d ng c p ch ng ch n ng l c h ng I; S Xây d ng c p ch ng ch

n ng l c h ng II, h ng III Ch ng ch n ng l c ho t đ ng xây d ng c a nhà th u xây

l p có hi u l c t i đa trong th i h n 5 n m Trong th i h n 20 ngày k t ngày có thay

1.1.2 c đi m c a đ u th u xây l p

B n ch t c a đ u th u là vi c b ti n đ nh n đ c m t s n ph m nào đó theo ý mu n

c a ng i mua Tùy thu c vào ngu n ti n s d ng, vào lo i s n ph m mua bán mà

vi c mua s m có nh ng đ c đi m khác nhau V i vi c s d ng ti n c a nhà n c vào công tác xây d ng thì ho t đ ng đ u th u nh ng đ c đi m chính nh sau:

u th u xây d ng là m t quá trình l a ch n nhà th u xây d ng đ ký k t và th c hi n

đ c m t h p đ ng

S n ph m xây d ng ch a có s n mà đ c hình thành trong t ng lai [2] ng i mua là

C T ch có th kì v ng vào ch t l ng c a s n ph m thông qua vi c xem xét, đánh giá

b ng nh ng tiêu chí đánh n ng l c và kinh nghi m c a nhà th u, có gi i pháp k thu t phù h p phù h p v i bi n pháp thi công đ m b o đúng ti n đ và đ m b o v sinh môi

tr ng, đ m b o an toàn

S n ph m xây d ng th ng có quy mô l n, th i gian thi công kéo dài, ch u tác đ ng

c a nhi u y u t nh t nhiên, chính tr , kinh t , v n hóa, xã h i [2]

V i m c đích là ký k t và th c hi n h p đ ng m t h p đ ng dân s cam k t gi a hai bên mua và bên bán đ th c hi n đ c các n i dung công vi c c a m t d án xây

d ng M c đích c a bên m i th u là có đ c s n ph m, hàng hóa, d ch v th a mãn các yêu c u c a mình v k thu t, ch t l ng và chi phí th p nh t, th i gian đúng ti n

đ ; m c đích c a nhà th u là giành đ c quy n cung c p s n ph m, hàng hóa, d ch v

đó v i giá đ bù đ p các chi phí đ u vào và đ m b o m c l i nhu n cao nh t có th Các đ i t ng tr c ti p tham gia vào trong ho t đ ng đ u th u xây l p bao g m: [3] Bên mua: Chính là nhà n c mà đ i di n là các c quan c a nhà n c theo t ng l nh

v c, t ng ngành kinh t , bao g m: Th nh t là ng i có th m quy n quy t đ nh phê duy t d án; Th hai là ch đ u t là c quan, t ch c đ c giao nhi m v ho c s

d ng ti n c a nhà n c (Doanh nghi p nhà n c, các t ch c vay ti n c a nhà n c

ho c do nhà n c b o lãnh cho kho n vay) th c hi n đ u t , đ u th u; Th ba là bên

m i th u là t ch c đ c ch đ u t giao nhi m v (tr ng h p thu c ch đ u t ) ho c thuê (thông qua h p đ ng) t ch c đ u th u; Th t là t chuyên gia đ u th u bao g m

các cá nhân đ c ch đ u t quy t đ nh thành l p ho c thuê tuy n đ th c hi n nhi m

v đánh giá HSDT, l a ch n nhà th u phù h p v i yêu c u c n c HSMT và TC G Bên bán: là nhà th u xây l p có đ t cách pháp nhân tham gia đ u th u các gói th u phù h p v i đi u ki n n ng l c và kinh nghi m c a mình đ dành đ c các h p đ ng trên c s c nh tranh ho c thông qua các hình th c l a ch n khác theo quy đ nh

Các đ i t ng tham gia gián ti p vào ho t đ ng đ u th u: [3]

Ngoài bên mua và bên bán là các đ i t ng tham gia tr c ti p ho t đ ng đ u th u còn

có m t b ph n th ba gián ti p tham gia vào ho t đ ng đ u th u, bao g m: C quan thanh tra, ki m tra, giám sát; C quan, công ty ki m toán đ c l p; Công lu n, các c quan báo chí; S tham gia c a c ng đ ng v i vai trò giám sát

M t s thu t ng c b n th ng dùng trong l nh v c đ u th u: [4]

B o đ m d th u: là vi c nhà th u th c hi n m t trong nh ng bi n pháp đ t c c, ký

qu ho c n p th b o lãnh c a t ch c tín d ng ho c chi nhánh ngân hàng n c ngoài

đ c thành l p theo pháp lu t Vi t Nam đ b o đ m th i gian xác đ nh theo yêu c u

Giá d th u: là giá do nhà th u ghi trong đ n giá d th u, báo giá, bao g m toàn b các chi phí đ th c hi n gói th u theo yêu c u c a h s m i th u, h s yêu c u Giá đánh giá: là giá d th u sau khi đã đ c s a l i, hi u ch nh sai l ch theo yêu c u

cùng m t m t b ng cho c vòng đ i s d ng c a hàng hóa, công trình Giá đánh giá dùng đ x p h ng h s d th u đ i v i gói th u mua s m hàng hóa, xây l p và gói

th u h n h p áp d ng hình th c đ u th u r ng rãi ho c đ u th u h n ch

Giá đ ngh trúng th u: là giá d th u c a nhà th u đ c đ ngh trúng th u sau khi đã

đ c s a l i, hi u ch nh sai l ch theo yêu c u c a h s m i th u, h s yêu c u, tr đi giá tr gi m giá (n u có)

Giá trúng th u: là giá đ c ghi trong quy t đ nh phê duy t k t qu l a ch n nhà th u Giá h p đ ng: là giá tr ghi trong v n b n h p đ ng làm c n c đ t m ng, thanh toán, thanh lý và quy t toán h p đ ng

Gói th u xây l p có qui mô nh : là gói th u không quá 20 t đ ng

H s m i th u: là toàn b tài li u s d ng cho hình th c đ u th u r ng rãi, đ u th u

h n ch , bao g m các yêu c u cho m t d án, gói th u, làm c n c đ nhà th u, nhà

đ u t chu n b h s d th u và đ bên m i th u t ch c đánh giá h s d th u nh m

Th i gian có hi u l c c a h s d th u: là s ngày đ c quy đ nh trong h s m i

th u và đ c tính k t ngày có th i đi m đóng th u đ n ngày cu i cùng có hi u l c theo quy đ nh trong h s m i th u T th i đi m đóng th u đ n h t 24 gi c a ngày đóng th u đ c tính là 01 ngày

1.1.3 Tính t t y u c a công tác đ u th u trong xây d ng công trình

Vai trò c a đ u th u v i ch đ u t : Thông qua đ u th u ch đ u t s l a ch n đ c nhà th u có kh n ng đáp ng đ c t t nh t các yêu c u v kinh t k thu t, ti n đ đ t

ra c a công trình Trên c s đó giúp cho ch đ u t v a s d ng hi u qu , ti t ki m

v n đ u t ; đ ng th i v n đ m b o đ c ch t l ng c ng nh ti n đ công trình Thông qua đ u th u, ch đ u t c ng s n m b t đ c quy n ch đ ng qu n lý có hi u

qu và gi m thi u đ c các r i ro phát sinh trong qua trình th c hi n d án đ u t do toàn b quá trình t ch c đ u th u và th c hi n k t qu đ u th u đ c tuân th ch t

ch theo quy đ nh c a pháp lu t và sau khi ch đ u t đã có s chu n b k l ng đ y

đ v m i m t đánh giá đúng các h s d th u đòi h i đ i ng cán b th c hi n công tác đ u th u c a ch đ u t ph i t nâng cao trình đ c a mình v các m t nên

vi c áp d ng ph ng th c đ u th u còn giúp cho ch đ u t nâng cao trình đ và n ng

l c c a cán b công nhân viên

Vai trò c a đ u th u v i nhà th u: Ho t đ ng đ u th u đ c t ch c theo nguyên t c công khai và bình đ ng, nh đó các nhà th u s có đi u ki n đ phát huy đ n m c cao

nh t c h i tìm ki m công trình và kh n ng c a mình đ trúng th u, t o công n vi c làm cho ng i lao đ ng phát tri n s n xu t kinh doanh Vi c tham gia đ u th u, trúng

th u và th c hi n d án đ u t theo h p đ ng làm cho nhà th u ph i t p trung v n c a mình và l a ch n tr ng đi m đ đ u t đ nâng cao c s v t ch t k thu t, công ngh nhân l c theo yêu c u c a công trình Qua đó, giúp cho các nhà th u nâng cao n ng

l c v m i m t c a mình Công vi c th c t s giúp cho các nhà th u hoàn thi n v t

ch c qu n lý, t ch c s n xu t, nâng cao trình đ và n ng l c c a cán b công nhân viên c a mình

Vai trò c a đ u th u v i nhà n c: u th u góp ph n nâng cao hi u qu c a công tác

qu n lý nhà n c v đ u t và xây d ng, qu n lý và s d ng v n m t cách có hi u qu

h n ch và lo i tr đ c các tình tr ng nh : th t thoát lãng phí v n đ u t , đ c bi t là

v n ngân sách, các hi n t ng tiêu c c khác phát sinh trong xây d ng c b n u

th u t o lên s c c nh tranh m i và lành m nh trong l nh v c xây d ng c b n, thúc

đ y s phát tri n c a n n kinh t hàng hoá trong ngành c ng nh trong n n kinh t

qu c dân

1.2 Kinh nghi m đ u th u xây l p c a m t s t ch c trên th gi i

Quy đ nh v đ u th u m i n c, m i t ch c qu c t khá đa d ng c v s l ng

m u c a WTO và Liên h p qu c trong đó b tr ng m t s n i dung đ t ng n c tùy theo đi u ki n c a mình và b sung cho phù h p Trong đi u ki n đó, các bài h c kinh nghi m t các t ch c qu c t và qu c gia h t s c phong phú

1.2.1 Quy đ nh đ u th u xây l p c a Ngân hàng Th gi i

Ngân hàng Th gi i (WB): t o thu n l i cho bên vay v n trong quá trình t ch c

l a ch n nhà th u, WB đã ban hành h ng d n v đ u th u, trong đó có quy đ nh rõ

đ i t ng áp d ng, h ng d n áp d ng, mâu thu n l i ích, t cách h p l , quy trình t

ch c l a ch n nhà th u và các n i dung liên quan khác

Hình th c đ u th u c nh tranh Qu c t (ICB) là hình th c đ c áp d ng ch y u; Các cách mua s m khác nh u th u Qu c t h n ch (LIB), u th u c nh tranh trong

n c (NCB), Chào hàng c nh tranh (Qu c t và Trong n c); H p đ ng tr c ti p ho c

t làm ch đ c áp d ng chính đáng khi th a mãn các đi u ki n các gói th u khó thu hút đ c s quan tâm c a nhà th u n c ngoài do có giá tr không l n, công trình có v trí đ a lý n m r i rác ho c có th i gian th c hi n h p đ ng kéo dài, s d ng nhi u nhân công trong n c, nhà th u trong n c th c hi n t t v i giá c c nh tranh h n so v i nhà th u n c ngoài Tuy nhiên, đ t ng tính c nh tranh, WB v n cho phép nhà th u

n c ngoài tham d gói th u áp d ng hình th c đ u th u trong n c (NCB) n u các nhà th u n c ngoài quan tâm và mong mu n tham gia [5]

Trong đ u th u c nh tranh qu c t (ICB) thông báo m i th u ph i đ c công khai trên

t báo “Kinh doanh phát tri n” c a Liên H p Qu c th hi n đ c tính công khai, minh

b ch theo quy đ nh Có chính sách r t rõ ràng đ i v i hành đ ng gian l n và tham

nh ng [5]

Tiêu chí trong h s m i: Quy đ nh rõ ràng v ngôn ng s d ng, đ ng ti n s d ng và cách quy đ i t các lo i đ ng ti n khác nhau v đ ng ti n chung theo t giá h i đoái

do c quan nào phát hành và th i đi m xác đ nh t giá chung Quy đ nh rõ tính h p l

c a nhà th u, m t trong nh ng nhân t quan tr ng là nhà th u đó ph i t ch v tài chính; Nêu rõ và đ y đ yêu c u k thu t và tính n ng s d ng, không nói đ n tên nhãn hi u th u [5]

Ph ng pháp đánh giá h s d th u: B c đánh giá v k thu t đ c th c hi n đ u tiên ngay sau khi ki m tra tính h p l và đ y đ c a h s d th u và s d ng tiêu chí

“ t” và “Không đ t” Nh ng h s v t qua b c đánh giá k thu t s đ c xem xét

b c đánh giá v tài chính, th ng m i đ x p h ng nhà th u, trong b c này các h

s s đ c ti n hành s a l i trong h s d th u, s a các sai l ch so v i yêu c u c a h

Trong quy đ nh c a WB c ng dành m t ch ng m c cho quy đ nh u đãi đ i v i nhà

th u trong n c và hàng hóa s n xu t trong n c V i hình th c đ u th u c nh tranh

Qu c t (ICB), các nhà th u trong n c đ c dành m t u đãi 7,5% (t c 7,5% này s

đ c c ng thêm vào giá d th u c a nhà th u n c ngoài, v i đi u ki n các nhà th u trong n c có s h u trong n c chi m đa s ) [5]

1.2.2 Quy đ nh đ u th u xây l p c a Ngân hàng Phát tri n châu Á

Ngân hàng Phát tri n châu Á (ADB): C ng gi ng nh WB, ADB đã ban hành h ng

d n v đ u th u, trong đó có quy đ nh rõ đ i t ng áp d ng, h ng d n áp d ng, mâu thu n l i ích, t cách h p l , quy trình t ch c l a ch n nhà th u và các n i dung liên quan khác u th u c nh tranh qu c t (ICB) là hình th c c b n nh t [5]

Vi c thông báo ph i th c hi n trên t “C h i kinh doanh c a ADB” Ngôn ng ti ng Anh đ c s d ng ch y u k c trong qu ng cáo, h s m i th u và các tài li u có liên quan khác Trong tr ng h p có nhi u ngôn ng đ c s d ng thì b n s d ng ngôn ng ti ng Anh có u th Có chính sách r t rõ ràng đ i v i hành đ ng gian l n và tham nh ng [5]

Tiêu chí trong h s m i th u: ADB luôn coi tr ng tính h p l c a nhà th u (hay h s

d th u), ch có nh ng thành viên c a ADB m i đ t cách là nhà th u h p l Theo quy đ nh c a ADB tiêu chí v k thu t, ph i mô t rõ ràng và chính xác v công trình

đ c th c hi n ho c lo i hàng hóa c n đ c cung c p, cùng v i đ a đi m và th i gian giao hàng ho c l p đ t, ph i nêu đ y đ các yêu c u v b o lãnh, b o hành, b o trì và

nh ng yêu c u c th khác Các mô t chi ti t v đ c tính ho c thông s k thu t trong

h s d th u đ c coi là yêu c u b t bu c đ i v i h s d th u n u nh mu n đánh giá là đáp ng và ng c l i Các b n v trong h s m i th u ph i phù h p v i thuy t minh, vi c cho phép chào ph ng án ph ph i đ c nêu trong h s m i th u Các yêu

c u v k thu t ph i d a trên yêu c u v v n hành và không đ c đ a ra yêu c u v nhãn hi u, mã hi u, catalogue, tr khi c n thi t ph i đ m b o có nh ng đ c đi m ch

y u nh t đ nh Khi đó v s tham chi u ph i s d ng t ho c t ng đ ng và mô t rõ

th nào là t ng đ ng, v đ c tính k thu t đ nhà th u chào hàng thay th v i hi u

ch t và ch t l ng ít nh t là đáp ng yêu c u v v n hành và ch t l ng đ c quy đ nh trong h s m i th u [5]

Ph ng pháp đánh giá h s d th u: C ng t ng t nh WB, ADB ngoài vi c ban hành v n b n h ng d n mua s m v i n i dung cô đ ng, ch t ch thì còn ban hành s tay (handbook) đ h ng d n chi ti t Có th tóm t t quy trình này nh sau: B c đánh giá v k thu t đ c th c hi n đ u tiên ngay sau khi ki m tra tính h p l và đ y đ c a

h s d th u và s d ng tiêu chí “ t” và “Không đ t” Nh ng h s v t qua b c đánh giá k thu t s đ c xem xét b c đánh giá v tài chính, th ng m i đ x p h ng nhà th u, trong b c này các h s s đ c ti n hành s a l i trong h s d th u, s a các sai l ch so v i yêu c u c a h s m i th u, đ a v cùng m t đ ng ti n và cu i cùng là đ a t t c các sai khác c a h s d th u v các m t k thu t, tài chính,

th ng m i và các y u t khác v cùng m t m t b ng t c là xác đ nh giá đánh giá

Vi c đánh giá chi phí th p nh t th c s xem xét không ch giá d th u ban đ u, mà có tính t i các y u t liên quan tr c ti p ho c gián ti p trong su t th i gian s d ng hàng hóa ho c công trình Ng i d th u s không b đòi h i ph i ch u trách nhi m v các công vi c không mâu thu n nêu trong h s m i th u hay bu c ph i s a đ i đ n d

th u khác đi so v i khi n p lúc đ u th u nh là m t đi u ki n đ đ c trúng

th u.Trong quá trình đánh giá các h s d th u, giá d th u ph i đ c chuy n đ i ra

m t lo i ti n quy đ nh trong h s m i th u T giá h i đoái đ c áp d ng là t giá h i đoái bán ra chính th c áp d ng cho nh ng giao d ch t ng t và có hi u l u vào ngày

đã quy đ nh trong h s m i th u [5]

Khác v i trong quy đ nh c a WB, ADB không có ch ng m c cho quy đ nh u đãi đ i

v i nhà th u trong n c và hàng hóa s n xu t trong n c Nh ng vi c u đãi v i các nhà th u v n đ c áp d ng cho t ng tr ng h p c th và đ c quy đ nh rõ trong h

s m i [5]

Tóm l i, qua tìm hi u tác gi nh n th y, v c b n các quy đ nh v tiêu chu n đánh (n ng l c, kinh nghi m, k thu t, tài chính) theo h ng d n c a WB, ADB t ng

đ ng, hài hòa v i quy đ nh c a pháp lu t đ u th u Vi t Nam Bên c nh nh ng quy

đ nh t ng đ ng, hài hòa v i pháp lu t Vi t Nam, WB, ADB còn có m t s quy đ nh khác v t cách h p l c a nhà th u Theo đó, các nhà th u là doanh nghi p ho c t

ch c có v n nhà n c t i Vi t Nam ch có th tham gia đ u th u n u t ch v m t pháp lý và tài chính; ho t đ ng theo lu t th ng m i; không ph i là c quan ph thu c

ch đ u t , c quan ch qu n d án

1.3 Tình hình th c hi n công tác đ u th u xây d ng công trình n c ta

1.3.1 H th ng v n b n pháp lu t v đ u th u

M c dù n c ta th c hi n ho t đ ng đ u th u có sau các n c có n n kinh t phát tri n, song có l i th là h c t p đ c kinh nghi m c a các n c và các t ch c qu c t

v t ch c qu n lý đ u th u ng th i trong quá trình th c hi n đ u th u luôn rút kinh nghi m nên h th ng v n b n pháp lu t v đ u th u n c ta d n càng đ c hoàn thi n

và đã d n ti m c n đ c v i n c trên th gi i

Lu t u th u ra đ i đã t ng c ng tính pháp lý c a ho t đ ng đ u th u, th ng nh t các quy đ nh c a nhà n c v đ u th u theo h ng là Lu t g c v đ u th u s d ng

v n nhà n c, kh c ph c các t n t i trong đ u th u, t ng c ng tính công khai, minh

b ch, t ng c ng phân c p, đ n gi n hóa th t c, t ng c ng h u ki m, t ng c ng h i

nh p v i qu c t và t ng c ng n ng l c c nh tranh gi a các nhà th u trong n c [6]

Theo đó, vai trò c a ch đ u t đã đ c thay đ i c b n trong quá trình qu n lý, đi u hành và quy t đ nh các n i dung trong quá trình tri n khai d án (phê duy t h s m i

th u, phê duy t k t qu l a ch n nhà th u, x lý tình hu ng trong đ u th u) Vi c t ng

c ng phân c p cho ch đ u t đã t ng c ng tính ch đ ng linh ho t cho ch đ u t , thu h p đ c c p trình duy t trong quá trình l a ch n nhà th u nên th i gian l a ch n nhà th u c ng đã đ c rút ng n đáng k Ng i có th m quy n – ng i quy t đ nh đ u

t có thêm trách nhi m xem xét quy t đ nh hình th c ch đ nh th u đ i v i các gói th u

c p bách thu c các d án do mình quy t đ nh đ u t và t ch u trách nhi m v quy t

đ nh c a mình ng th i ng i có th m quy n c ng có thêm quy n trong vi c h y, đình ch đ u th u, không công nh n k t qu l a ch n nhà th u sau khi đ u th u.[6]

Lu t đ u th u 43/2013 đã quy đ nh rõ chính sách u đãi dành riêng cho nhà th u trong

n c và hàng hóa s n xu t trong n c khi tham gia đ u th u trong n c hay đ u th u

qu c t Các qui đ nh này lu t không trái v i các thông l qu c t s giúp cho nhà th u

Vi t Nam t ng b c h c h i ti p nh n công ngh và kinh nghi m qu n lý ti n ti n, t

ch , nâng cao n ng l c s c c nh tranh đ tr thành nhà th u đ c l p th c hi n các gói

th u l n, công ngh cao, ph c t p không ch t i th tr ng Vi t Nam mà trên c th

tr ng qu c t [6]

Các thông t h ng d n v đ u th u thông su t, th ng nh t và thu n ti n trong quá trình th c hi n d án Các m u h s h ng d n trong công tác đ u th u đ c ban hành ngày càng đ y đ , chi ti t và đ ng b đã t o nên s chuyên môn hóa trong công tác đ u th u, giúp cho các c quan ch c n ng qu n lý v đ u th u đ a ph ng, ch

đ u t trong quá trình th c hi n đ c d dàng và nhanh chóng, t đó nâng cao ch t

l ng c a h s c ng nh quá trình đ u th u đ c công b ng, minh b ch h n Ngoài

ra vi c ban hành các m u h s còn giúp h n ch các sai sót và cách hi u khác nhau

gi a các c quan chuyên môn, ch đ u t và các đ n v t v n Vì v y h th ng v n

b n pháp lu t đ u th u th c s đã theo hành lang pháp lý chung, đ các ch đ u t và nhà th u th c hi n t t công tác đ u th u [6]

Vi c đánh giá h s d th u theo ph ng pháp giá đánh giá th p nh t quy đ nh t i

Lu t u th u 2005 là m t ph ng pháp tiên ti n phù h p v i thông l qu c t , nh ng

ch a tính đ n đi u ki n c th Vi t Nam nên trong m t s tr ng h p khó áp d ng

nh vi c vì là “ch n giá r ” nên trong th c t th ng ch có nhà th u Trung Qu c trúng th u, mà các d án do nhà th u Trung Qu c đ m nh n đó l i r i vào tình tr ng

ch m ti n đ , ch t l ng th p, giá thành v t so v i t ng d toán ban đ u kh c

ph c h n ch này, Lu t u th u 2014 quy đ nh rõ h n v i 4 ph ng th c đ u th u là

ph ng th c m t giai đo n m t túi h s , m t giai đo n hai túi h s , hai giai đo n

m t túi h s , hai giai đo n hai túi h s c bi t, v i ph ng th c m t giai đo n hai túi h s đ c áp d ng cho đ u th u r ng rãi, đ u th u h n ch đ i v i gói th u cung

c p d ch v t v n, d ch v phi t v n, mua s m hàng hóa, xây l p, h n h p, đ u th u

r ng rãi v i l a ch n nhà đ u t kh c ph c tình tr ng b giá d th u th p c a nhà th u [6]

Theo quy đ nh t i i m d, Kho n 1, i u 5 Lu t u th u 2013, m t trong nh ng đi u

ki n đ xác đ nh t cách h p l c a nhà th u là “đã đ ng ký trên h th ng m ng đ u

th u qu c gia” Qui đ nh này nh m xác đ nh thông tin v n ng l c kinh nghi m c a nhà th u giúp cho vi c đánh giá h s d th u d dàng, ti t ki m th i gian, nâng cao tính c nh tranh, công b ng, minh b ch trong đ u th u và hi u qu kinh t Theo thông

1.3.2 Nh ng bài h c kinh nghi m trong l a ch n nhà th u xây l p

H th ng v n b n pháp lu t trong xây d ng v c b n đ c hoàn thi n, thông qua vi c

t ch c đ u th u th c hi n các gói th u công trình xây d ng đã cho phép ch đ u t

l a ch n đ c nhà th u có đ kinh nghi m đ đ m nh n công vi c và ti t ki m đ c kinh phí Tuy nhiên, qua th c ti n v n còn nh ng t n t i liên quan đ n vi c l a ch n nhà th u xây l p Qua nghiên c u tác gi rút ra đ c nh ng bài h c kinh nghi m sau:

Th nh t, vi c quy đ nh b c đánh giá v m t k th ât c a gói th u xây l p ch a đáp

ng đ c đ y đ yêu c u c a vi c l a ch n nhà th u xây d ng đánh giá chi ti t HSDT xây l p, bên m i th u ph i ti n hành đánh giá m t k thu t c a gói th u b ng

ph ng pháp ch m đi m và ch nh ng nhà th u có đi m đánh giá v k thu t v t

ng ng đi m t i thi u v k thu t nêu trong HSMT m i đ c xét ti p v giá đánh giá

Ph ng pháp đánh giá này có nh ng h n ch nh t đ nh nh : Xem xét, đánh giá tách

r i gi a m t k thu t c a gói th u v i các n i dung h t s c quan tr ng nh ti n đ th c

hi n, giá d th u…; s d ng thang đi m đ đánh giá trong đó ch a đ ng nh ng y u t

ch quan ph thu c vào n ng l c và nh n th c c a ng i ra đ bài l p và phê duy t HSMT và c a ng i ch m bài xét th u Nh v y, v i ph ng pháp đánh giá này, có

th d n đ n không có s khác bi t gi a nhà th u đ t đ c 90% m c đi m v k thu t

v i nhà th u ch đ t đ c 80% m c đi m yêu c u v k thu t ho c gi a 80% và 70%

m c đi m b c xem xét xác đ nh giá đánh giá [6]

Th hai, theo quy đ nh v đ u th u ph ng pháp đánh giá h s d th u là đ a các chi phí v m t m t b ng đ đ nh giá và đánh giá, tuy nhiên cho đ n nay v n ch a có

h ng d n chi ti t; vi c quy đ i các đi u ki n v m t b ng k thu t, tài chính, th ng

m i, u đãi ra giá tr đ đ a v cùng m t b ng là vi c làm không h d dàng Chính vì

v y, khi đánh giá h s d th u th ng g p khó kh n trong vi c lo i b đ c nhà th u

có giá d th u th p Mà giá d th u th p d d n đ n r i ro v nguy c ch m ti n đ ,

có quy t đ nh b x lý vi ph m c a m t c quan, t ch c m i có đ c s đ lo i b nhà th u khi tham gia đ u th u Chính vì v y, th i gian qua, m c dù đã có thông tin nhà th u vi ph m ch t l ng, ti n đ nhi u gói th u, d án khác nh ng khi xét th u

v n không th lo i b đ c h s d th u c a nhà th u đó [6]

Th t , ch t l ng h s m i th u kém theo các chuyên gia trong l nh v c xây d ng

c b n, n u vi c l p, th m đ nh, phê duy t h s m i th u không đ c chú tr ng s

d n đ n các đi u ki n ràng bu c trách nhi m gi a ch đ u t v i các nhà th u thi u rõ ràng i u này làm cho công tác qu n lý ti n đ , ch t l ng d án c a ch đ u t sau này r t khó kh n i u này hi n nay v n còn r t nhi u t n t i, thi u sót trong h s

m i th u, trong đó ph bi n nh t là tình tr ng ch d n k thu t l p còn s sài, ch a phù

h p v i khung tiêu chu n c a d án đã phê duy t, nhi u tr ng h p còn sao chép ch

d n k thu t c a d án khác nh ng không đ c ch đ u t , bên m i th u ki m tra.[6]

Th n m, th i gian qua v n nhi u h s m i th u còn có d u hi u đ a ra tiêu chí làm

h n ch nhà th u tham gia ho c h th p hay nâng cao tiêu chí đ t o đi u ki n cho m t nhà th u nào đó trúng th u M t s tr ng h p h s m i th u quy đ nh tiêu chí đánh giá không rõ ràng làm kéo dài th i gian l a ch n nhà th u, th m chí ph i h y th u

M t đi m n a là tình tr ng h s m i th u còn yêu c u quá nhi u v n đ không c n thi t nh : bi n pháp thi công các h ng m c đ n gi n, th ng kê yêu c u c a ch t l ng

v t li u, Các v n đ này không th là c s đ đánh giá nhà th u, nh ng l i là c s

Bên c nh các v n đ trên có th k ra hàng lo t các t n t i khác liên quan đ n h s

m i th u nh : các đi u kho n v đi u ch nh h p đ ng trong đi u ki n chung, đi u ki n

c th ch a đ y đ ; quy đ nh v đi u ch nh giá h p đ ng th ng không th ng nh t

gi a các d án, T t c nh ng đi u đó là nh ng lý do quan tr ng khi n cho công tác

qu n lý ti n đ , ch t l ng các d án xây d ng trong th i gian qua g p r t nhi u khó

kh n [6]

1.3.3 M t s tính hu ng b t c p trong quá trình m i th u

Vi c l a ch n nhà th u xây d ng n c ta hi n nay còn nhi u bi u hi n tiêu c c, m t trong nh ng hi n t ng x y ra m t s n i đó là tình tr ng dàn x p, thông đ ng gi a các nhà th u đ m t nhà th u trúng trong m t gói th u, n u ch đ u t nào đó mu n

m t h p đ ng c a gói th u r i vào các nhà th u “ru t” c a ch đ u t đ sau này

h ng l i, ch đ u t và nhà th u ru t tìm các nhà th u khác y u h n nhà th u r i t

ch c đ u th u, k t qu là nhà th u ru t trúng th u Các nhà th u ru t g i là “quân đ , còn các nhà th u không ph i là ru t g i là “quân xanh” [6]

Ng c l i, m t s ch đ u t c ng b r i vào hoàn c nh có s th ng nh t, h p tác v i nhau gi a các nhà th u tham gia đ u th u, đ m t nhà th u trúng th u đây c ng đ c

g i là hi n t ng “quân xanh, quân đ ” [6]

Hi n t ng “quân xanh, quân đ ” đã xu t hi n t lâu, h u qu là nhà th u đ n ng l c thì không trúng, nhà th u trúng th u thì không có n ng l c nh h ng đ ch t l ng

th c hi n d án, ti n đ d án, gây ra lãng phí th t thoát Nguyên nhân c a hi n t ng này do mong mu n ch quan c a ch đ u t , c tình dàn x p đ nhà th u “có quan h ” trúng th u, ho c do nhà th u c tình dàn x p trong quá trình n p h s tham d đ u

th u đ lo i các nhà th u khác

kh c ph c nh ng v n đ này, Lu t đ u th u có nh ng bi n pháp ng n ch n tình

tr ng này quy đ nh rõ th nào là hành vi thông đ ng, quy đ nh ch t ch v th t c, HSMT, quy đ nh rõ trách nhi m c a nhà th u, t v n chuyên gia, bên m i th u, ch

đ u t , c quan qu n lý và ch tài x lý vi ph m n u c tình dàn x p, thông đ ng đ

tr c l i V n đ là ch , t chuyên gia, bên m i th u, ch đ u t ph i là nh ng ng i kinh nghi m, có n ng l c chuyên môn và có công tâm đ nhìn ra nh ng v n đ sai

ph m trong th c t nhi u l nh v c khác nhau Bên c nh đó, ngoài đ a ra các bi n pháp s ph t, thì c quan qu n lý nhà n c c ng c n có nh ng bi n pháp nâng cao ý

th c cho các ch đ u t , nhà th u trong vi c tham gia đ u th u công khai, minh b ch

nh m đ m b o l i ích lâu dài c a nhà th u, ch đ u t c ng nh l i ích kinh t chung

M t hi n t ng b t c p n a c ng c n quan tâm t i là hình th c mà gi i chuyên môn

g i là “bán th u” đó là nhà th u d th u xét th y t mình không th trúng th u nên đã

ti n hành liên danh v i nhà th u khác m nh h n, tuy nhiên ch là hình th c ban đ u, sau khi trúng th u nhà th u thì hai nhà th u đ c m i vào làm cùng s làm v n b n y quy n cho nhà th u đ c ngu n vi c th c hi n m i công vi c v i vai trò nhà th u đ i

di n liên danh H u qu là nhà th u đ c phê duy t trúng th u trong quá trình thi công

th hi n n ng l c, kinh nghi m kém Nguyên nhân c a hi n t ng này tr c h t là do

n ng l c trình đ c a bên m i th u, t chuyên kém trong vi c đánh giá HSDT; và vi c

l p HSMT ch a đ a ra đ c nh ng tiêu chí rõ ràng, ch a ch t ch và ch a c th v

vi c quy đ nh n ng l c kinh nghi m, n ng l c tài chính nhà th u, trong đi u kho n n i dung ký k t h p đ ng không nêu ra, ho c th ng nh t vi c phân chia kh i l ng công

vi c cho t ng nhà th u (đ i v i tr ng h p liên danh) Nguyên nhân th hai là do đ n

v th m đ nh HSMT không đ c k h s , ch làm qua loa cho đ th t c nên d n đ n trong m t s tr ng h p ch vì m t vài chi ti t trong HSMT do t v n l p không chu n xác mà có th d n đ n ph c t p trong quá trình đánh giá HSDT, ph i x lý tình hu ng gây ch m tr , trong m t s tr ng h p còn ph i h y th u làm nh h ng đ n ti n đ

d án và lãng phí ti n c a nhà n c.[6]

Trong m u Thông t s 03/2015/TT-BKH T, quy đ nh trong th a thu n liên danh nhà

th u ph i ghi rõ n i dung công vi c đ m nh n c ng nh t l % so v i giá d th u c a

t ng nhà th u Các nhà th u ph i có đ đi u ki n n ng l c theo quy đ nh pháp lu t xây

d ng đ i v i ph n vi c đ m nh n (vì liên danh không ph i là m t pháp nhân) Và khi

ch m th u c ng ph i ch m riêng t ng nhà th u, không th ch m chung M i thành viên liên doanh ph i có h th ng qu n lý ch t l ng riêng v i ch huy tr ng riêng Không cho phép các thành viên u quy n cho đ i di n liên danh th c hi n công vi c

c a mình Ch đ u t thanh toán cho t ng nhà th u vào tài kho n c a chính nhà th u

đó, không rót vào tài kho n chung c a đ i di n liên danh Thành viên liên danh ch

đ c ký vào biên b n nghi m thu, h s hoàn thành công trình ph n vi c do chính mình thi công, đ i di n liên danh không đ c thay m t các liên danh đ ký Vì v y, theo các chuyên gia thì các cá nhân l p HSMT ph i am hi u pháp lu t v đ u th u, các lu t có liên quan, hi u bi t sâu v k thu t c a gói th u, và tuân th theo đúng các quy đ nh c a pháp lu t thì h u h t các nhà th u s không th “làm b y” đ c

M t trong nh ng hi n t ng gây ra s th t thoát, lãng phí trong đ u t xây d ng c

b n n a là hi n t ng b giá th u th p ây là m t hi n t ng ph bi n n c ta Theo quy đ nh nhà th u đáp ng yêu c u v k thu t, có giá đánh giá th p nh t s đ c trúng th u, vì v y g n nh c nhà th u nào đ a ra giá th u th p nh t và có ph ng án

gi m giá là có kh n ng trúng th u cao nh ng yêu c u v m t k thu t ch đáp ng t i thi u, trong khi nhà th u có nh ng bi n pháp k thu t tiên ti n, nh ng giá thành cao

h n chút l i không đ c ch n H u qu hi n t ng này nhà th u đ c trúng tìm m i cách chi t gi m chi phí b ng cách s d ng các thi t b c , b o h lao đ ng m c t i thi u, bi n pháp thi công l c h u… d n đ n ch t l ng công trình kém, d x y ra s

c , ch m ti n đ Nguyên nhân c a v n đ th nh t do nhà th u c tình b giá th p, đ

có th d trúng th u r i sau đó tìm cách h ch t l ng công trình ho c v ra nhi u kho n chi phí phát sinh, nguyên nhân th hai c ng có th k đ n là vi c đ nh giá s n

ph m đã không đúng, đ u vào c a bài toán đã đ a ra nh ng sót: khâu kh o sát đã không chu n xác, thi t k đ a ra không phù h p, d toán bóc tiên l ng tính không chính xác [6]

Lu t đ u th u 2014, b sung ph ng th c đ u th u m t giai đo n hai túi h s giúp chúng ta m i lo i b đ c nhà th u y u, n ng l c kém Theo đó, các nhà th u n p h

s d th u vào hai túi riêng, m t túi đ ng h s đ xu t k thu t, kinh nghi m, n ng

l c và m t túi đ ng đ xu t tài chính Khi xét th u, túi h s k thu t s đ c bóc ra

và đánh giá tr c, nhà th u nào đáp ng v n ng l c k thu t thì m i đ c bóc túi h

s v tài chính đ đánh giá ti p, lúc này nhà th u nào b giá th p m i đ c tính t i So

v i Lu t c vì khi xét th u chúng ta th ng m đ ng th i c hai túi k thu t và tài chính, do v y trong m t s tr ng h p nhà th u y u nh ng h chào giá th p nên ch

đ u t lúng túng trong vi c đánh giá, d b tác đ ng tâm lý trong quá trình đánh giá,

gi không bóc túi tài chính nên ch đ u t s không b tác đ ng b i giá th u C ng không lo i tr tr ng h p nhà th u có nhi u m o trong khi tham d th u và th c hi n

h p đ ng, có nh ng nhà th u có bài d thi r t đ p, h th ng cam k t đ t yêu c u nh trong HSMT, có giá d th u th p h n so v i các nhà th u khác và không v t giá tr

d toán duy t, đ c phê duy t trúng th u, đ n khi thi công v i x y ra các v n đ b t

c p V i m t “bài thi” đ p c a nhà th u các đ xu t k thu t, các thông s v n hành

đ u v t yêu c u, th m chí còn cao h n so v i các th u khác thì t chuyên giá ph i đ

sáng su t, nh y bén đ xác đ nh đâu là thông tin th t, đâu là thông tin ch a chính xác

mà nhà th u kê khai đ trúng th u làm đ c đi u này đòi h i ch đ u t , bên m i

th u, t chuyên gia ph i th c s gi i chuyên môn, có kinh nghi m Th c t là không

ph i ch đ u t , bên m i th u, t chuyên nào c ng đ kinh nghi m, ki n th c, n ng

l c đ phát hi n t t c “các m o” c a nhà th u Nh v y, quá trình ch m th u công

b ng, minh b ch, hi u qu hay không, y u t con ng i là r t quan tr ng

K t lu n ch ng 1

Ch ng 1 c a lu n v n trình bày khái quát nh ng v n đ v công tác đ u th u xây l p,

t đó cho chúng ta có cái nhìn khái quát v khái ni m, đ c đi m, m c đích, vai trò và

l p…là hành lang pháp lý hoàn thi n, đ ng b , minh b ch và th ng nh t t o ra m t sân

ch i công b ng cho phép ch đ u t l a ch n đ c nhà th u t t, cho phép các nhà th u phát huy đ c h t kh n ng c a mình và ti t ki m đ c ngân sách cho nhà n c

Nh ng đ đ t đ c nh ng hi u qu trong công tác đ u th u thì c n ph i kh c ph c

đ c các v n đ còn t n t i trong công tác l p h s m i th u, trong công tác ch m

th u, nâng cao n ng l c, kinh nghi m và trách nhi m c a các bên tham gia vào ho t

đ ng đ u th u

T nh ng k t qu đã phân tích ch ng 1 s làm ti n đ cho vi c nghiên c u chi ti t

h n v c s lý lu n công tác đ u th u xây l p các d án đ u t xây d ng ch ng 2

Xây l p là m t trong nh ng l nh v c mua s m chính trong đ u th u Khi th c hi n đ u

th u xây l p thì c n tham chi u đ n các v n b n quy ph m pháp lu t trong đ u th u sau đây Có th đi m qua nh ng v n b n chính có liên quan t i đ u th u t khi n c ta

ti n hành công tác đ u th u (có nh ng v n b n đã h t hi u l c thi hành) sau:

Giai đo n tr c khi có quy ch đ u th u ban hành kèm theo Ngh đ nh 43/CP c a Chính ph ban hành ngày 16/7/1996 Trong các v n b n v qu n lý đ u t xây d ng đã

Giai đo n áp d ng Lu t u th u s 61/2005/QH11 ngày 29/11/2005; Ngh đ nh s 111/2006/N -CP c a Chính ph ngày 29/9/2006; Ngh đ nh s 58/2008/N -CP c a Chính ph ngày 05/5/2008

Giai đo n áp d ng Lu t s a đ i b sung m t s đi u liên quan đ n đ u t xây d ng c

b n c a lu t xây d ng s 38/2009/QH12 ngày 29/6/2009 c a Qu c h i n c C ng hòa

xã h i ch ngh a Vi t Nam và Ngh đ nh s 85/2009/N -CP h ng d n thi hành Lu t

u th u và l a ch n nhà th u xây d ng theo Lu t Xây d ng đ c ban hành ngày 15/10/2009; Ngh đ nh s 68/2012/N -CP ngày 12/9/2012 c a Chính ph s a đ i, b sung m t s đi u c a Ngh đ nh s 85/2009/N -CP

Giai đo n áp d ng Lu t u th u s 43/2013/QH13 ngày 26/11/2013 g m 8 ch ng

96 đi u có hi u l c thi hành t ngày 01/7/2014 và Ngh đ nh s 63/2014/N -CP ngày 26/6/2014 có hi u l c t 15/8/2014; Ngh đ nh 50/2016/N -CP ngày 01/6/2016 quy

đ nh v x ph t vi ph m hành chính trong l nh v c k ho ch và đ u t Quy t đ nh 1402/Q -TTg ngày 13/7/2018 v phê duy t k ho ch t ng th và l trình áp d ng đ u

th u qua m ng gia đo n 2016-2025

Cùng v i Lu t và Ngh đ nh h ng d n th c hi n Lu t, các b đã ban hành hàng lo t Thông t h ng d n chi ti t đ tri n khai th c hi n Lu t và Ngh đ nh v đ u th u T i

th i đi m hi n nay công tác đ u th u xây l p có nh ng thông t h ng d n sau: Thông

t s 03/2015/TT-BKH T ngày 06/05/2015 Qui đ nh chi ti t l p h s m i th u xây

l p (hi u l c t 01/7/2015) Thông t s 07/2015/TTLT-BKH T-BTC ngày 08/09/2015 Quy đ nh chi ti t vi c cung c p, đ ng t i thông tin v đ u th u và l a ch n nhà th u qua m ng (hi u l c t 01/11/2015) Thông t s 10/2015/TT-BKH T ngày 26/10/2015 Quy đ nh chi ti t v k ho ch l a ch n nhà th u (hi u l c t 10/12/2015) Thông t s 19/2015/TT-BKH T ngày 27/11/2015 Quy đ nh chi ti t l p báo cáo th m

đ nh trong quá trình l a ch n nhà th u Thông t s 23/2015/TT-BKH T ngày 21/12/2015 Quy đ nh chi ti t l p báo cáo đánh giá h s d th u Thông t 14/2016/TT-BXD quy đ nh v c p phép ho t đ ng xây d ng và qu n lý nhà th u n c ngoài ho t đ ng xây d ng t i Vi t Nam

Trên đây là nh ng v n b n pháp lu t quy đ nh pháp lý v công tác đ u th u xây l p

c a n c ta, các nhà th u trong n c và n c ngoài khi tham gia vào th c hi n gói

th u xây l p t i Vi t Nam ph i tuân th quy đ nh c a pháp lu t Vi t nam Tr ng h p gói th u s d ng v n ODA, v n vay u đãi phát sinh t đi u c qu c t , th a thu n

qu c t gi a Vi t nam v i nhà tài tr thì áp d ng theo quy đ nh c a đi u c qu c t

và th a thu n qu c t đó

2.1.2 Nguyên t c và th m quy n x lý tình hu ng trong đ u th u

đ t m c tiêu đ u th u d a trên 4 nguyên t c đ m b o c nh tranh, công b ng, minh

b ch và hi u qu kinh t

C nh tranh là nguyên t c n i b t trong đ u th u i u này đ c th hi n thông qua khía c nh sau c a Lu t đ u th u: Th nh t, ngay t giai đo n l p và phê duy t KH T,

vi c phân chia công vi c ph i th c hi n đ u th u hành các gói th u đã ph i tính đ n

vi c t ng kh n ng c nh tranh ( i u 33 Lu t đ u th u) Th hai, thông tin v đ u th u

ph i đ c đ ng t i trên t báo v đ u th u và trang thông tin đi n t v đ u th u c a

c quan qu n lý Nhà n c v đ u th u ( i u 8 Lu t đ u th u) Th ba, th i gian phát hành HSMT cho các nhà th u đ c kéo dài t i tr c th i đi m đóng th u ( i u 14 Ngh đ nh 63/2014/N -CP) đ nhi u nhà th u có c h i tham gia d th u Th t , HSMT không đ c ra nh ng tiêu chí nào nh m làm h n ch nhà th u tham d ( i u

12 Ngh đ nh 63/2014/N -CP) Th n m, đ i v i nhà th u tham d n p h s d s tuy n, h s m i th u là ph i đ c l p v pháp lý và đ c l p v tài chính v i các bên

Ch đ u t , bên m i th u, các nhà t v n l p h s , th m tra, th m đ nh h s thi t k ,

th m quy n phê duy t các n i dung quan tr ng trong đ u th u ph i th c hi n theo quy

đ nh mà không th dùng nh h ng cá nhân đ phê duy t t o thu n l i cho m t ho c

m t s cá nhân, t ch c có l i ích liên quan Còn đ i v i ch đ u t , bên m i th u ph i

có trách nhi m l p HSMT b o đ m công b ng, không đ c t o l i th cho m t ho c

m t s cá nhân, h n ch s tham gia c a các nhà th u khác Khi HSMT đã đ c phê duy t thì C T, BMT, TCG ph i th c hi n theo đúng các n i dung nêu trong HSMT, không đ c thiên v , đ i x b t công v i b t k nhà th u nào M i thông tin liên quan

đ n quá trình t ch c đ u th u đ u ph i đ c công khai theo quy đ nh đ n t t các nhà

th u đ có c h i ti p c n nh nhau trong quá trình tham gia đ u th u

Minh b ch đ c hi u là không đ c phép có b t kì s khu t t t nào làm n y sinh nghi

ng c a bên m i th u đ i v i nhà th u và có đi u gì b t th ng khi n các nhà th u

nghi ng l n nhau S minh b ch trong đ u th u có th hi u là s không ”che đ y, d u

gi m”, không bí m t vì l i ích c a m t cá nhân ho c t ch c nào đó mà c n th hi n, bày t các n i dung thông tin theo quy đ nh cho m i ng i liên quan ho c có quan tâm

đ c bi t N i dung công khai c n th hi n trên khía c nh thông tin, bao g m các yêu

c u v gói th u đ c th hi n trong HSMT b o đ m th hi n rõ ràng, d hi u, tránh đa ngh a Theo đó, t t c nh ng n i dung trong HSMT m i đ c coi là yêu c u, ngoài HSMT không th đ c coi là yêu c u và nhà th u không b b t bu c th c hi n các n i dung công vi c ngoài HSMT K c Tiêu chu n đánh giá đ u ph i đ c th hi n rõ ràng, minh b ch trong HSMT, quá trình xét th u không đ c thêm b t, b sung Các thông tin liên quan t i vi c tham d th u, t ch c các cu c th u, thông tin v d án, thông tin v trao th u… đ u ph i đ c thông báo công khai r ng rãi theo quy đ nh

Hi u qu kinh t đ c tính trên hai ph ng di n, là s hi u qu v m t th i gian và s

hi u qu v m t tài chính V th i gian s đ c đ t lên hàng đ u khi yêu c u v ti n đ

là c p bách Còn n u th i gian không yêu c u ph i c p bách thì quy trình đ u th u ph i

đi m; đúng th i gian (ti n đ )

Th m quy n x lý tính hu ng trong đ u th u là ch đ u t Trong tr ng h p ph c

t p, ch đ u t quy t đ nh sau khi có ý ki n c a ng i có th m quy n

các gói th u xây d ng c b n b i hình th c đ u th u r ng rãi có nhi u u đi m n i

tr i và mang l i l i ích to l n cho ch đ u t và nhà th u

Lu t đ u th u s 43/2013/QH13 quy đ nh hình th c ch n nhà th u xây l p bao g m:

đ u th u r ng rãi, đ u th u h n ch , ch đ nh th u, chào hàng c nh tranh, tham gia th c

hi n c a c ng đ ng

u th u r ng rãi ( i u 20 Lu t đ u th u 43): Là hình th c b t bu c tr tr ng h p thu c ph m vi đ c áp d ng hình th c l a ch n khác; không h n ch s l ng nhà

th u tham d ; HSMT không đ c ra các đi u ki n làm h n ch nhà th u tham d

th u c n tri n khai ngay đ tránh gây nguy h i tr c ti p đ n tính m ng, s c kh e và tài

s n c a c ng đ ng dân c trên đ a bàn ho c đ không nh h ng nghiêm tr ng đ n công trình li n k ; Gói th u c p bách c n tri n khai nh m m c tiêu b o v ch quy n

qu c gia, biên gi i qu c gia, h i đ o; gói th u thi công xây d ng t ng đài, phù điêu, tranh hoành tráng, tác ph m ngh thu t g n v i quy n tác gi t khâu sáng tác đ n thi công công trình; Gói th u di d i các công trình h t ng k thu t do m t đ n v chuyên ngành tr c ti p qu n lý đ ph c v công tác gi i phóng m t b ng; gói th u rà phá bom, mìn, v t n đ chu n b m t b ng thi công xây d ng công trình; gói th u trong h n

m c đ c áp d ng ch đ nh th u theo quy đ nh c a Chính ph phù h p v i đi u ki n kinh t - xã h i trong t ng th i k i v i công tác xây l p h n m c ch đ nh th u theo i u 54 – ngh đ nh 63/CP là không quá 01 t đ ng

Chào hàng c nh tranh ( i u 23 Lu t đ u th u 43 và i u 57 – Ngh đ nh 63/CP): Gói

th u xây l p công trình đ n gi n đã có thi t k b n v thi công đ c phê duy t có giá

tr không quá 05 t đ ng

Tham gia th c hi n c a c ng đ ng ( i u 27 – Lu t đ u th u 43): C ng đ ng dân c , t

ch c, t , nhóm th t i đ a ph ng n i có gói th u đ c giao th c hi n toàn b ho c

m t ph n gói th u đó trong các tr ng h p: Gói th u thu c ch ng trình m c tiêu

qu c gia, ch ng trình h tr xói đói gi m nghèo cho các huy n, xã mi n núi, vùng sâu, vùng xa, h i đ o, vùng kinh t - xã h i đ c bi t khó kh n Gói th u qui mô nh mà

c ng đ ng dân c , t ch c, t nhóm th t i đ a ph ng có th đ m nh n

2.1 4 Các ph ng th c đ u th u

Theo quy đ nh trong lu t đ u th u 43/2013/QH13, có 4 ph ng th c đ u th u: Ph ng

th c m t giai đo n m t túi h s ; ph ng th c m t giai đo n hai túi h s ; ph ng

th c hai giai đo n m t túi h s ; ph ng th c hai giai đo n hai túi h s

Ph ng th c m t giai đo n m t túi h s : Khi đ a ra yêu c u th c hi n theo ph ng

th c này, nhà th u b c 2 đ xu t: đ xu t v k thu t và đ xu t v tài chính vào m t túi h s và túi h s đ c niêm phong Vi c m th u đ c ti n hành m t l n và bên

m i th u ch m th u riêng cho t ng đ xu t [7]

Ph ng th c m t giai đo n hai túi h s : Khi đ a ra yêu c u th c hi n theo ph ng

th c này, nhà th u b 2 đ xu t: đ xu t v k thu t và đ xu t v tài chính cùng vào hai túi h s và hai túi h s đ c niêm phong Vi c m th u đ c ti n hành hai l n,

h s v k thu t s đ c m ngay sau khi th i đi m đóng th u, nhà th u nào đ t yêu

c u v m t k thu t s đ c m h s v tài chính [7]

Ph ng th c hai giai đo n m t túi h s : Trong giai đo n m t, nhà th u n p đ xu t v

k thu t, ph ng án tài chính nh ng ch a có giá d th u Trên c s trao đ i v i t ng nhà th u tham gia giai đo n này s xác đ nh HSMT giai đo n hai Trong giai đo n hai, nhà th u đã tham gia giai đo n m t đ c m i n p HSDT H s d th u bao g m đ

xu t v k thu t và đ xu t v tài chính theo yêu c u c a HSMT giai đo n hai, trong

đó có giá d th u và b o đ m d th u [7]

Ph ng th c hai giai đo n hai túi h s : Trong giai đo n m t, nhà th u n p đ ng th i

h s đ xu t v k thu t và h s đ xu t v tài chính riêng bi t theo yêu c u c a HSMT Trên c s đánh giá đ xu t v k thu t c a các nhà th u trong giai đo n này

đáp ng yêu c u đ c m i tham d th u giai đo n hai H s đ xu t v tài chính s

đ c m giai đo n hai Trong giai đo n hai, các nhà th u đáp ng yêu c u trong giai

đo n m t đ c m i n p HSDT HSDT bao g m đ xu t v k thu t và đ xu t v tài chính theo yêu c u HSMT giai đo n hai t ng ng v i n p dung hiêu ch nh v k thu t Trong giai đo n này, HS đ xu t v tài chính đã n p trong giai đo n m t s đ c

m d ng th i v i HSDT giai đo n hai đ đánh giá [7]

Tùy vào m c đ m c ph c t p, quy mô, c a t ng gói th u mà áp d ng các ph ng

th c l a ch n nhà th u sao cho v a đ m b o đ c tính khách quan, v a ti t ki m th i gian và v a đ m b o đ c k thu t và kinh t c a gói th u

B ng 2 1 B ng đánh giá u nh c đi m c a t ng ph ng th c trong đ u th u c nh

m t túi h

s

Ph ng

th c m t giai đo n hai túi h s

Ph ng th c hai giai đo n m t túi

h s

Ph ng th c hai giai đo n hai túi

m i, ph c t p, có tính đ c thù

Ph ng th c hai giai đo n m t túi

h s

Ph ng th c hai giai đo n hai túi

Nhà th u đ t

k thu t m i

đ c m

HS X tài chính

Giai đo n 1, NT

n p HS X k thu t, tài chính

nh ng ch a có giá

d th u Thông qua trao đ i v i NT s xác đ nh HSMT giai đo n 2

Giai đo n 2, NT đã tham gia n p

HS X k thu t, tài chính theo yêu c u HSMT giai đo n 2, trong đó có giá d

th u và B DT

Giai đo n 1, NT

n p HS X k thu t, tài chính riêng bi t theo yêu

đo n 1 tham gia

n p HS X k thu t, tài chính theo yêu c u HSMT giai

m b o tính khách quan m b o k thu t cao

m b o tính khách quan m

Ph c t p, c n nhi u

th i gian, ch a có

m u h ng d n

Ph c t p h n, c n nhi u th i gian,

ch a có m u h ng

d n

2.2 N i dung c b n c a công tác đ u th u xây l p

Công tác đ u th u là m t quá trình bao g m nhi u công vi c, t khâu l p k ho ch l a

ch n nhà th u đ n khi hoàn thành ký k t h p đ ng giao th u, góp ph n s d ng các ngu n v n hi u qu , b o đ m ti n đ và ch t l ng công trình Các công vi c trong công tác t ch c l a ch n nhà th u xây d ng bao g m: Công tác l p k ho ch đ u

th u; chu n b đ u th u; t ch c đ u th u; đánh giá h s d th u và th ng th o h p

đ ng; trình; th m đ nh; phê duy t và công khai k t qu l a ch n nhà th u; hoàn thi n,

ký k t h p đ ng; x lý tình hu ng trong đ u th u, h y b đ u th u; gi i quy t khi n ngh và x lý vi ph m v đ u th u

Ph m vi và yêu c u đ u t Hình th c th c hi n

S đ 2 2 S đ t ng quát v quá trình l a ch n nhà th u xây l p