Một số trò chơi gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 ở môn tiếng việt

Một số trò chơi gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 ở môn tiếng việt Một số trò chơi gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 ở môn tiếng việt Một số trò chơi gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 ở môn tiếng việt Một số trò chơi gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 ở môn tiếng việt Một số trò chơi gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 ở môn tiếng việt Một số trò chơi gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 ở môn tiếng việt Một số trò chơi gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 ở môn tiếng việt Một số trò chơi gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 ở môn tiếng việt

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người năng động sáng tạo, độc lập tiếp thu tri thức là một vấn đề mà nhiều nhà giáo dục đã và đang quan tâm trong giai đoạn hiện nay

Muốn học sinh Tiểu học học tốt các môn học đặc biệt là môn Tiếng Việt thì mỗi người giáo viên không phải chỉ truyền đạt, giảng giải theo các tài liệu đã

có sẵn trong Sách giáo khoa, trong các sách hướng dẫn và thiết kế bài giảng một cách dập khuôn, máy móc làm cho học sinh học tập một cách thụ động Nếu chỉ dạy học như vậy thì việc học tập của học sinh sẽ diễn ra thật đơn điệu, tẻ nhạt và kết quả học tập sẽ không cao Đó là một trong những nguyên nhân gây

ra cản trở việc đào tạo các em thành những con người năng động, tự tin, sáng tạo sẵn sàng thích ứng với những đổi mới diễn ra hàng ngày

Yêu cầu của giáo dục hiện nay đòi hỏi phải đổi mới phương pháp dạy học

ở bậc Tiểu học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh Vì vậy người giáo viên phải gây được hứng thú học tập cho các em bằng cách lôi cuốn các em tham gia vào các hoạt động học tập Trò chơi học tập là một hoạt động mà các em hứng thú nhất Các trò chơi có nội dung học tập lý thú và bổ ích phù hợp với việc nhận thức của các em Thông qua các trò chơi các em sẽ lĩnh hội những tri thức một cách dễ dàng, củng cố, khắc sâu kiến thức một cách vững chắc, tạo cho các em niềm say mê, hứng thú trong học tập, trong việc làm Khi chúng ta đưa ra được các trò chơi một cách thường xuyên, khoa học thì chắc chắn chất lượng dạy học sẽ ngày một nâng cao Chính vì những lý

do nêu trên mà tôi đã chọn đề tài sáng kiến kinh nghiệm:

“Một số trò chơi gây hứng thú học tập cho học sinh lớp 4 ở môn Tiếng Việt ”.

* Phạm vi nghiên cứu và đối tượng nghiên cứu:

- Tổ chức một số trò chơi môn Tiếng Việt lớp 4 nhằm gây hứng thú học tập cho học sinh

- Đối tượng: Học sinh lớp 4

* Mục đích của việc nghiên cứu:

- Góp phần đổi mới phương pháp dạy học tiếng Việt ở Tiểu học theo

hướng phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh, tăng cường hoạt động cá thể phối hợp với học tập giao lưu Hình thành và rèn luyện kỹ năng vận dụng kiến thức vào thực tiễn

- Góp phần gây hứng thú học tập môn tiếng Việt cho học sinh, một môn học được coi là khó hiểu, dễ gây chán nản trong học sinh thì việc đưa ra các trò chơi nhằm mục đích để các em học mà chơi, chơi mà học Trò chơi học tập không những chỉ giúp các em lĩnh hội được tri thức mà còn giúp các em củng cố

và khắc sâu các tri thức đó

- Tạo cho các em có cơ hội phát huy trí tuệ, óc phân tích, tư duy sáng tạo.

- Tạo cho các em có môi trường giao tiếp thân thiện, rèn được cả 4 kĩ năng ( nghe, nói , đọc, viết) Tạo cho các em biết cách phối hợp với bạn bè trong học tập Ghi nhớ bài học bằng nhiều hình thức, chống học vẹt, không gây sự nhàm chán, căng thẳng trong học tập Khi thực hiện trò chơi còn nhằm củng cố kiến thức đã học cho chọc sinh Học sinh hiểu và tiếp thu bài nhanh, các trò chơi được đưa vào tiết học đều mang tính giáo dục cao Trong sáng kiến này còn một điểm nhấn mạnh là giáo viên không nên lạm dụng trời gian trong khi sử dụng trò chơi trong học tập, phải biết cách phối hợp hài hoà trong việc phân bố thời gian của tiết dạy khi đưa trò chơi vào thực hiện trong tiết dạy đó

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

Bậc Tiểu học là bậc học góp phần quan trọng trong việc đặt nền móng cho việc hình thành và phát triển nhân cách học sinh Môn tiếng Việt cũng như những môn học khác cung cấp những tri thức khoa học ban đầu, những nhận thức về thế giới xung quanh nhằm phát triển năng lực nhận thức, hoạt động tư duy và bồi dưỡng tình cảm đạo đức tốt đẹp của con người

Môn tiếng Việt ở trường Tiểu học là một môn học có nhiều phân môn nhỏ: phân môn Luyện từ và câu, Tập làm văn, Tập đọc, Chính tả, các phân môn này chiếm phần lớn thời gian trong chương trình học Đây là môn học có khả năng giáo dục rất lớn trong việc rèn luyện về ngôn ngữ nói, ngôn ngữ viết, hay những lời văn trong sáng khi viết văn… Mỗi phân môn đều bắt trẻ phải tư duy, thao tác tư duy cần thiết để con người phát triển toàn diện, hình thành nhân cách tốt đẹp cho con người lao động trong thời đại mới

- Ở lứa tuổi Tiểu học, cơ thể của trẻ đang trong thời kỳ phát triển hay nói

cụ thể là các hệ cơ quan còn chưa hoàn thiện vì thế sức dẻo dai của cơ thể còn thấp nên trẻ không thể làm lâu một việc đơn điệu, dễ mệt và mất tập chung

- Học sinh Tiểu học nghe giảng rất dễ hiểu nhưng cũng sẽ quên ngay khi chúng không tập trung cao độ Vì vậy, người giáo viên phải tạo ra hứng thú trong học tập và phải cho các em thường xuyên được luyện tập Học sinh Tiểu học rất dễ xúc động và thích tiếp xúc với một sự vật, hiện tượng nào đó nhất là những hình ảnh gây cảm xúc mạnh

- Trẻ hiếu động, ham hiểu biết cái mới nên dễ gây cảm xúc mới song các

em chóng chán Do vậy trong dạy học giáo viên phải sử dụng nhiều đồ dùng dạy học, đưa học sinh đi tham quan, đi thực tế, tăng cường thực hành, tổ chức các trò chơi xen kẽ để củng cố khắc sâu kiến thức

Hoạt động vui chơi là hoạt động mà động cơ của nó nằm trong chính quá trình hoạt động, trong bản thân trò chơi chứ không nằm ở kết quả chơi Trò chơi

là loại phổ biến của hoạt động vui chơi là chơi theo luật, luật của trò chơi chính

là các quy tắc định rõ mục đích, kết quả và yêu cầu của hành động trò chơi, luật của trò chơi có thể tường minh có thể không Trò chơi học tập là trò chơi mà

luật của nó bao gồm các quy tắc gắn với kiến thức kỹ năng có được trong hoạt động học tập, gắn với nội dung bài học, giúp học sinh khai thác vốn kinh nghiệm của bản thân để chơi, thông qua chơi học sinh được vận dụng các kiến thức kỹ năng đã học vào các tình huống của trò chơi và do đó học sinh được thực hành luyện tập củng cố mở rộng kiến thức kỹ năng đã học Như vậy trong trò chơi học tập các kỹ năng môn tiếng Việt được đưa vào trò chơi

Chơi là một nhu cầu cần thiết đối với học sinh Tiểu học, có thể nói nó quan trọng như ăn, ngủ, học tập trong đời sống các em Chính vì vậy các em luôn tìm mọi cách và tranh thủ thời gian trong mọi điều kiện để chơi Được chơi các em sẽ tham gia hết sức tự giác và chủ động Khi chơi các em biểu lộ tình cảm rất rõ ràng như niềm vui khi thắng lợi và buồn bã khi thất bại

Trò chơi học tập làm thay đổi hình thức hoạt động của HS, giúp HS tiếp thu kiến thức một cách tự giác tích cực Giúp học sinh rèn luyện củng cố kiến thức đồng thời phát triển vốn kinh nghiệm được tích luỹ qua hoạt động chơi

Trò chơi học tập rèn luyện kỹ năng, kỹ xảo, thúc đẩy hoạt động trí tuệ, nhờ sử dụng Trò chơi học tập mà quá trình dạy học trở thành một hoạt động vui

và hấp dẫn hơn, cơ hội học tập đa dạng hơn

Trò chơi không chỉ là phương tiện mà còn là phương pháp giáo dục

Học sinh Tiểu học có trí thông minh khá nhạy bén, có óc tưởng tượng phong phú Đó là tiền đề tốt cho việc phát triển tư duy nhưng rất dễ bị phân tán, rối trí nếu bị áp đặt, căng thẳng, quá tải Chính vì thế nội dung chương trình, phương pháp giảng dạy, hình thức chuyển tải, truyền đạt làm thế nào cho phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi là điều không thể xem nhẹ Đặc biệt đối với học sinh lớp 4, lớp mà các em vừa mới làm quen với những kiến thức mới mẻ chuyển từ hoạt động vui chơi là chủ đạo sang hoạt động học tập là chủ đạo

Muốn giờ học có hiệu quả thì đòi hỏi người giáo viên phải đổi mới

phương pháp dạy học với mục tiêu: Lấy học sinh làm trung tâm hướng tập

trung vào học sinh, trên cơ sở hoạt động của các em Để đạt được hiệu quả thì người giáo viên là người định hướng, tổ chức ra những tình huống học tập nó kích thích óc tò mò và tư duy độc lập Muốn các em học được thì trước hết giáo

viên phải nắm chắc nội dung của mỗi bài và lựa chọn, vận dụng các phương pháp sao cho phù hợp, bài nào thì sử dụng các phương pháp trực quan, thuyết trình, trò chơi hoặc bài nào thì sử dụng phương pháp giảng giải, kiểm tra, thực hành nhưng phải chú ý đến đặc điểm tâm sinh lý của học sinh Tiểu học

Học sinh Tiểu học không thể ngồi quá lâu trong giờ học cũng như làm một việc gì nhiều vì thề giáo viên có thể thay đổi hoạt động học của các em trong giờ học; cho các em thảo luận, làm bài tập hoặc thông qua trò chơi Có như vậy mới gây được hứng thú học tập và khắc sâu được bài học

1 Thực trạng của vấn đề:

Trong nhiều năm qua, tôi rất may mắn được ban giám hiệu phân công giảng dạy ở lớp 4 , được dự giờ của đồng nghiệp rất nhiều Tôi nhận thấy trong quá trình dạy học môn Tiếng Việt có một số ưu – nhược điểm như sau:

* Ưu điểm:

- Việc vận dụng phương pháp dạy học phát huy tính tích cực của HS được

GV thực hiện một các linh hoạt, nhạy bén

- Việc ứng dụng các trò chơi học tập trong giảng dạy mang hiệu quả cao -Việc sử dụng đồ dùng dạy học trong tiết dạy được thể hiện một cách khéo léo và linh hoạt

* Tồn tại:

Với giáo viên:

- Giáo viên còn quen lối thuyết giảng (nói nhiều)

- Khi lên kế hoạch bài dạy chưa chọn lọc kĩ trò chơi khi vận dụng

- Còn ngại khó trong việc sáng tạo các đồ dùng học tập

Với học sinh:

- Một số học sinh còn thụ động, chưa mạnh dạn tham gia vào các hoạt động học tập

- Hầu như học sinh không hứng thú khi học môn Tiếng Việt

* Nguyên nhân:

Với giáo viên:

- Do giáo viên đôi khi chưa chủ động trong việc lên kế hoạch chi tiết cho

bài dạy của mình.

- Tâm lí sợ không đủ thời gian khi đưa các trò chơi vào tiết học

- Kĩ năng quản lí HS trong giờ học có các hoạt động trò chơi còn hạn chế

- Việc chuẩn bị trò chơi cho tiết dạy mất nhiều thời gian hơn

Với học sinh:

Tiên Cát là một phường trung tâm của thành phố, nơi mà mọi gia đình đều bận rộn với công việc kinh doanh, sản xuất, tăng ca tăng kíp vì cuộc sống mưu sinh Do đó các em ở độ tuổi bậc tiểu học phần nào cũng chịu ảnh hưởng từ gia đình nhất là khi những bậc phụ huynh luôn phải tất bật với công việc của mình , các em đến trường được tin tưởng giao cho các thầy , cô giáo còn về nhà thì lại được nhắc nhở ở trong nhà, tránh gây phiền nhiễu hàng xóm Các em ít có chỗ chơi, tham gia các hoạt động giải trí hoặc nếu có thì việc bố trí thời gian để đưa các em đi chơi của các bậc phụ huynh cũng rất hạn hẹp; bên cạnh đó là tâm

lí không coi trọng đúng vị trí của môn Tiếng Việt trong giáo dục con em mình của nhiều phụ huynh đã làm cho HS chỉ thích học môn Toán mà không thích thậm chí là ghét học Tiếng Việt… Tất cả các yếu tố đó tác động đến khả năng quan sát, tiếp nhận thông tin và thái độ đối với môn Tiếng Việt của học sinh

Trước thực trạng đó, tôi thiết nghĩ, mình cần phải thay đổi một cách thức dạy học mới sao cho học sinh hứng thú, say mê và tích cực chủ động hơn khi học tiếng Việt Qua đó, những kĩ năng giao tiếp ở các em sẽ ngày càng hoàn thiện và phát triển Vì vậy, vận dụng trò chơi học tập trong môn tiếng Việt là hết sức cần thiết

Trước khi thực hiện đưa các trò chơi vào dạy học trong môn Tiếng Việt

tôi có khảo sát học sinh trong phân môn Luyện từ và câu của môn Tiếng Việt lớp

4 bài “Từ ghép và từ láy “ tại lớp 4B, vào tháng 9, năm học 2014 – 2015 và thu

được kết quả như sau:

 Kết quả khảo sát

2 Các biện pháp giải quyết vấn đề

a Đối với giáo viên:

- GV cần phải nghiên cứu kĩ mục tiêu của bài dạy vì nó quyết định việc chọn trò chơi phù hợp

- GV cần nắm được khả năng của từng học sinh để việc phân nhóm chơi hợp lí Nói chung, cần lựa chọn hình thức nào lôi cuốn được đông đảo HS tham gia nhất

- GV phải hoạch định được việc sử dụng những phương tiện nào để nâng cao hiệu quả của trò chơi như: Phương tiện theo nội dung trò chơi quy định; phương tiện phục vụ cho việc đánh giá; phương tiện vật chất là phần thưởng cho đội thắng cuộc; …

- Xác định được mục tiêu của trò chơi học tập là cung cấp kiến thức và rèn kĩ năng gì

Ngoài ra, khi tổ chức các trò chơi học tập cho HS, GV cũng cần lưu ý đến điều kiện cơ sở vật chất của nhà trường, thời gian khi chơi và sức khỏe của học sinh

b Đối với học sinh:

Trò chơi học tập Tiếng Việt kích thích hứng thú nhận thức.

Trò chơi học tập bên cạnh chức năng giải trí còn giúp học sinh tự củng cố kiến thức, kĩ năng, thói quen học tập một cách hứng thú, thói quen làm việc theo nhiều hình thức (cá nhân, nhóm, lớp) Các tiết học có trò chơi sẽ thu hút mức độ tập trung của học sinh mà không một phương pháp nào sánh được

Trò chơi học tập Tiếng Việt là một trong những phương tiện hình thành các năng lực trí tuệ.

Hoạt động vui chơi ảnh hưởng mạnh tới sự hình thành tính chủ định của quá trình tâm lí Trong trò chơi, ở trẻ bắt đầu hình thành sự chú ý có chủ định và ghi nhớ có chủ định Khi chơi trẻ tập trung chú ý hơn và ghi nhớ được nhiều hơn Bởi vì bản thân trò chơi đòi hỏi trẻ phải tập trung vào những dữ kiện và đối tượng được đưa vào tình huống của trò chơi cũng như nội dung của trò chơi

Trò chơi học tập Tiếng Việt ảnh hưởng tích cực đến sự phát triển ngôn ngữ và trí tưởng tượng.

Vui chơi ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển ngôn ngữ của học sinh nói chung và của học sinh Tiểu học nói riêng Tình huống trò chơi đòi hỏi mỗi đứa trẻ tham gia vào trò chơi phải có một trình độ giao tiếp bằng ngôn ngữ nhất định

Trò chơi học tập tiếng Việt thực hiện chức năng hoạt động luyện tập thực hành.

Các em được hình thành những kĩ năng phân biệt được bản chất trong các kiến thức tiếng Việt ở mỗi trò chơi, hiểu được sâu sắc và đầy đủ hơn các tri thức

đã học Với các trò chơi Thi viết câu gồm các chữ giống nhau ở chữ cái đầu, Thi

đặt câu theo mẫu, Thi tìm từ ghép có cùng một tiếng… các em hiểu rõ hơn về

cấu tạo của từ, của câu tiếng Việt, góp phần hình thành và rèn luyện kĩ năng đặt câu, viết đoạn văn

Trò chơi học tập Tiếng Việt giúp hình thành đức tính trung thực, có kỉ luật, tính độc lập, tự chủ, có ý thức cao.

Khi tham gia trò chơi, học sinh phải tuân thủ theo những quy tắc nhất định (đã được nêu trước trò chơi) Việc các em tiếp nhận và tuân theo những quy tắc đó giúp các em có khả năng tự kiềm tra và kiểm tra lẫn nhau trong trò chơi Khi tham gia vào trò chơi, nhập vai quan hệ với các bạn cùng chơi buộc các em phải đem những hành động của mình phục tùng những yêu cầu nhất định bắt nguồn từ ý đồ chung của trò chơi

MỘT SỐ TRÒ CHƠI MÔN TIẾNG VIỆT LỚP 4

1 Tổ chức trò chơi trong môn tiếng Việt nói chung và các phân môn của môn Tiếng Việt nói riêng :

Để các trò chơi góp phần mang lại hiệu quả cao trong giờ học, khi tổ chức

và thiết kế trò chơi phải đảm bảo những nguyên tắc sau:

a Thiết kế trò chơi trong môn tiếng Việt:

* Tổ chức trò chơi học tập để dạy môn tiếng Việt nói chung và các phân

môn trong môn tiếng Việt nói riêng, chúng ta phải dựa vào nội dung bài học, điều kiện thời gian trong mỗi tiết học cụ thể để đưa ra các trò chơi cho phù hợp Song muốn tổ chức được trò chơi trong dạy tiếng Việt có hiệu quả cao thì đòi hỏi mỗi giáo viên phải có kế hoạch chuẩn bị chu đáo, tỉ mỉ, cặn kẽ và đảm bảo các yêu cầu sau:

+ Trò chơi mang ý nghĩa giáo dục Trò chơi phải nhằm mục đích củng cố khắc sâu nội dung bài học Trò chơi phải phù hợp với tâm sinh lý học sinh lớp

4, phù hợp với khả năng người hướng dẫn và cơ sở vật chất của nhà trường

+ Hình thức tổ chức trò chơi phải đa dạng, phong phú Trò chơi phải được chuẩn bị chu đáo Trò chơi phải gây được hứng thú đối với học sinh

* Cấu trúc của Trò chơi học tập:

+ Tên trò chơi

+ Mục đích: Nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiến thức,

kỹ năng nào Mục đích của trò chơi sẽ quy định hành động chơi được thiết kế trong trò chơi

+ Đồ dùng, đồ chơi: Mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong Trò chơi học tập

+ Nêu lên luật chơi: chỉ rõ qui tắc của hành động chơi quy định đối với người chơi, quy định thắng thua của trò chơi

+ Số người tham gia chơi: Cần chỉ rõ số người tham gia trò chơi

+ Nêu lên cách chơi

b Cách tổ chức trò chơi:

Thời gian tiến hành : thường từ 5 - 7 phút

- Đầu tiên là giới thiệu trò chơi:

+ Nêu tên trò chơi

+ Hướng dẫn cách chơi bằng cách vừa mô tả vừa thực hành, nêu rõ luật chơi

- Chơi thử và qua đó nhấn mạnh luật chơi

- Chơi thật

- Nhận xét kết quả chơi, thái độ của người tham dự, giáo viên có thể nêu thêm những tri thức được học tập qua trò chơi, những sai lầm cần tránh

- Thưởng - phạt: Phân minh, đúng luật chơi, sao cho người chơi chấp nhận thoải mái và tự giác làm trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích học tập của học sinh Phạt những học sinh phạm luật chơi bằng những hình thức đơn giản, vui (như chào các bạn thắng cuộc, hát một bài, nhảy lò cò )

2 Giới thiệu một số trò chơi trong môn tiếng Việt lớp 4

Sau đây tôi xin giới thiệu một số trò chơi tiêu biểu mà tôi đã áp dụng trong quá trình dạy học cho học sinh lớp 4 trong những năm gần đây

+ Ví dụ: Phân môn luyện từ và câu bài Mở rộng vốn từ: Nhân hậu - Đoàn

kết SGK TV4/T17.

* Trò chơi chung sứ c

- Mục tiêu: HS hiểu nghĩa từ và xếp các từ trong tập hợp sau thành hai nhóm :

một nhóm gồm các từ tiếng nhân có nghĩa là người, một nhóm gồm các từ tiếng nhân có nghĩa là lòng thương người.

- Chuẩn bị: Giấy khổ A3, bút

- Tiến hành:Ta có thể có các hình thức tổ chức chơi như sau:

Giáo viên phát cho mỗi nhóm một tờ giấy Theo lệnh của giáo viên, từng nhóm bàn bạc với nhau để thực hiện yêu cầu của trò chơi Khi nhóm đã thống nhất thì ghi kết quả vào giấy Ghi xong, dán tờ giấy của nhóm lên bảng lớp Giáo viên sẽ tính điểm các nhóm theo hai chuẩn: Chuẩn chính xác và chuẩn nhanh nhẹn

* Trò chơi ‘’Chọ n ô số ‘’

Trò chơi được vận dụng vào phân môn Tập làm văn, bài: Luyện tập tả con

vật, TV 4, tập 2, trang 120.

- Mụ c tiêu : Giúp học sinh:

Phát triển vốn từ ngữ miêu tả con vật, đặc biệt là các từ miêu tả về hoạt động thường xuyên của con vật Phát triển kĩ năng trình bày của học sinh

- Chuẩ n bị :

Một bộ ảnh chụp con vật ở các tư thế hoạt động khác nhau có đánh số từ 1 đến hết số ảnh chuẩn bị được

Bảng phụ có kẻ sẵn ô số như sau: