Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt chi đội ở liên đội tiểu học

Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt chi đội ở liên đội tiểu học Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt chi đội ở liên đội tiểu học Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt chi đội ở liên đội tiểu học Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt chi đội ở liên đội tiểu học Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt chi đội ở liên đội tiểu học Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt chi đội ở liên đội tiểu học Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt chi đội ở liên đội tiểu học Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt chi đội ở liên đội tiểu học

I ĐẶT VẤN ĐỀ

Sinh thời, Bác Hồ luôn coi công tác thiếu niên và nhi đồng là sự nghiệpđào tạo một lớp người mới cho đất nước Bác từng nói: “Ngày nay chúng là nhiđồng, ít năm sau chúng sẽ là công dân, cán bộ Vì vậy, Chính phủ, các đoàn thể

và tất cả đồng bào có trách nhiệm giúp sức vào việc giáo dục nhi đồng….”.Quan điểm khoa học đó còn được Bác chỉ rõ qua các gợi ý về phương pháp giáodục trẻ em cho các em: “ Học mà chơi, chơi mà học” Người khẳng định, giáodục thiếu nhi là một khoa học, một nghệ thuật Chính vì thế Người luôn mongmuốn trong tâm hồn trong sáng, hồn nhiên của các em có được những ảnhhưởng tốt đẹp để tạo nên một lớp người mới phát triển toàn diện

Trong trường Tiểu học, các em được tiếp cận những kiến thức cơ bản về

tự nhiên, xã hội, được học tập, vui chơi và đặc biệt là tham gia mọi hoạt động đểphát triển về đức, trí, thể, mỹ Từ đó, các em hoàn thiện dần về nhân cách, biết

tự chủ, tự tin và làm chủ cuộc sống

Qua thực tế làm Tổng phụ trách Đội, tôi nhận ra việc tổ chức tốt một tiếtsinh hoạt Đội là rất quan trọng Thông qua tiết sinh hoạt Đội, các em khám phátri thức một cách sôi nổi, dễ dàng, thiết thực, góp phần giáo dục toàn diện chođội viên, tạo được mối quan hệ giao lưu giữa các thành viên trong chi đội, giữacác tập thể chi đội với nhau Từ đó hình thành trong mỗi đội viên, thiếu nhi khảnăng ứng xử trước mọi tình huống, chủ động nhanh nhẹn hoạt bát trong giaotiếp, bồi dưỡng tình cảm tương thân tương ái, niềm tự hào dân tộc, ý thức thựchiện theo pháp luật, trở thành những thanh thiếu niên “Văn minh thanh lịch”,

“Chủ nhân của đất nước”

Trong thực tế việc tổ chức các hoạt động Đội ở trường Tiểu học Tiên Cáttôi thấy để đạt được các yêu cầu về giáo dục hoạt động ngoài giờ lên lớp và thựchiện tốt nhiệm vụ của người đội viên cho học sinh với lứa tuổi Tiểu học là mộttrách nhiệm hết sức to lớn Nó đòi hỏi người Tổng phụ trách Đội phải biết liêntục tìm tòi, học hỏi cả về cơ sở lý luận cùng với kinh nghiệm thực tế được đúcrút qua quá trình làm việc từ việc lập kế hoạch, điều hành, kiểm tra đánh giá,

tổng kết rút kinh nghiệm… hoạt động cuả các chi đội, các lớp nhi đồng thì mới

có thể đạt kết quả cao

Từ thực tế chất lượng giáo dục các hoạt động ngoài giờ lên lớp củaTrường Tiểu học Tiên Cát thành phố Viêt Trì tỉnh Phú Thọ đã có những bướcphát triển trên quy mô cả về số lượng và chất lượng Tuy nhiên, vẫn còn nhữngtồn tại: một số phụ trách chi đội còn chưa nhận thức đúng đắn về vai trò, tráchnhiệm cũng như tầm quan trọng của các giờ sinh hoạt Đội với việc giáo dục họcsinh coi đây là công việc chính của Tổng phụ trách Đội Bên cạnh đó do nhữngsuy nghĩ còn hạn chế của một số ít phụ trách chi đội là sinh hoạt chi đội làkhông quan trọng bằng việc học tập các bộ môn văn hoá Chính vì vậy trongmột số năm gần đây chi đội hoạt động chưa thực sự hiệu quả

Từ những lý do trên, tôi thấy rằng cần phải có những biện pháp tổ chứctiết sinh hoạt Đội một cách phong phú có khoa học, có chủ đề rõ ràng theo từngthời gian phù hợp với từng nội dung trọng tâm nhằm giúp mỗi cá nhân đội viênphát huy vai trò của mình, qua đó giáo dục toàn diện cho các em Muốn vậy,phải có sự gắn kết giữa giáo viên chủ nhiệm (GVCN) đồng thời là phụ trách chiđội (PTCĐ), Ban chỉ huy chi đội (BCHCĐ) và giáo viên - Tổng phụ trách Đội(GV-TPT) để thống nhất về nội dung, triển khai đồng bộ tới tất cả các chi đội

Và cuối cùng, tôi đã đưa ra sáng kiến: “Một số kinh nghiệm nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt chi đội ở liên đội Tiểu học Tiên Cát” Hy vọng với sáng

kiến này sẽ góp một phần vào việc tháo gỡ những lúng túng băn khoăn củanhiều đồng chí PTCĐ để xây dựng một giờ sinh hoạt Đội thực sự vui vẻ, có hiệuquả

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Cơ sở lý luận

1.1 Người phụ trách Đội

Trong trường Tiểu học người được phân công phụ trách công tác Đội làGV-TPT Đội và các PTCĐ (GVCN) Đây là một đội phụ trách hoạt động Đội có

vị trí, có vai trò và nhiệm vụ vô cùng quan trọng của hệ thống giáo dục, làmxoay chuyển tình hình công tác Đội Hoạt động Đội sôi nổi, hiệu quả hay khôngphụ thuộc vào phẩm chất, năng lực tinh thần trách nhiệm của cán bộ phụ trách

Có thể nói, một trong các yếu tố cốt lõi quyết định hiệu quả các hoạt động giáodục đội viên nhi đồng, thể hiện rõ vai trò của cán bộ phụ trách Đội

Phụ trách đội là nhà giáo dục, đồng thời là người anh, chị, người bạn tincậy, thân thiết của các em Trước hết, người cán bộ phụ trách phải nắm vữngđường lối chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước để cùngphối hợp với nhà trường, gia đình và xã hội giáo dục các em trở thành conngoan, trò giỏi, đội viên tốt mà mục tiêu trước mắt là giúp các em trở thành Độiviên Đội TNTP Hồ Chí Minh

Là nhà giáo dục, phụ trách đội thực hiện chức trách của người giáo viênthông qua việc dạy học phù hợp với hoạt động giáo dục, gần gũi và thương yêucác em như những người cha, người mẹ, giúp đỡ các em về mặt tinh thần

Đồi với các công tác Đội, tính chất quyết định của người phụ trách đượcthực hiện rõ nét bởi lẽ: Các em còn nhỏ, chưa có kinh nghiệm trong cuộc sống,học tập, rèn luyện, nhận thức cảm tính lớn hơn nhận thức lý tính, đời sống tìnhcảm rất phong phú Vì vậy, các em rất cần sự hướng dẫn, định hướng của ngườicán bộ phụ trách Vấn đề đặt ra là: Người cán bộ phụ trách phải có trình độ,năng lực tổ chức lãnh đạo giỏi, phải có trình độ chuyên môn nghiệp vụ, kếhoạch công tác khoa học và nghệ thuật để tiếp cận với đối tượng và động viêncác lực lượng khác cùng tham gia vào việc chăm sóc và giáo dục các em

Vị trí, vai trò của người cán bộ phụ trách đội còn được thể hiện thông quacác mối quan hệ: Là nhân vật trung tâm của công tác Đội trong và ngoài nhà

gia đình và xã hội Vì thế, người phụ trách có một vị trí đặc biệt trong cả 3 khâu:Dạy chữ, dạy nghề và dạy người.

1.2 Giáo viên - Tổng phụ trách

Đối với nhà trường, TPT Đội có 2 chức năng cơ bản, đó là chức năng củangười cán bộ phụ trách và chức năng của người giáo viên Là người cán bộ phụtrách đội, TPT Đội là người quản lý, chỉ đạo, lãnh đạo liên đội thông qua BCHliên, chi đội và phụ trách chi đội Ngoài ra, TPT Đội còn phải tổ chức hướng dẫntoàn diện các hoạt động cụ thể của liên, chi đội Là người giáo viên, TPT Độitrực tiếp tham gia giảng dạy cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản theođúng nội dung chương trình quy định theo đúng chuyên môn của mình

Nhiệm vụ của người TPT Đội là tổ chức giáo dục thiếu niên thực hiệntheo 5 điều Bác Hồ dạy để các em trở thành con ngoan, trò giỏi, bạn tốt, côngdân tốt mà mục tiêu trước mắt là trở thành người Đoàn viên TNCS Hồ ChíMinh Từ đó mà TPT Đội có nhiệm vụ là:

- TPT Đội cùng với tập thể phụ trách lựa chọn, bồi dưỡng để xây dựngđội ngũ cán bộ phụ trách chi đội, Ban chỉ huy các chi, liên đội

- Chỉ đạo toàn diện các hoạt động Đội trên cơ sở phát huy tốt vai trò tựquản của đội viên

- Tham mưu phối hợp với các tổ chức Đoàn, chính quyền, ban ngành đoànthể và các lực lượng giáo dục trong và ngoài trường làm tốt công tác bảo vệ,chăm sóc và giáo dục thiếu nhi

- Không ngừng tự bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ,

ra sức tìm tòi suy nghĩ, học hỏi sáng tạo các hình thức, biện pháp chỉ đạo hoạtđộng của đội

1.3 Giáo viên chủ nhiệm (Phụ trách chi đội)

Trong trường Tiểu học, PTCĐ là GVCN, cùng một lúc phải đảm nhậncông việc: Giảng dạy và làm PTCĐ

Ngoài nhiệm vụ giảng dạy theo sự phân công của nhà trường, PTCĐ phảitrực tiếp tổ chức, giáo dục các em trong toàn chi đội gắn bó với nhau thành mộttập thể vững mạnh Do đó trách nhiệm, khối lượng công việc, thời gian hoạt

động là rất nặng nề đòi hỏi những PTCĐ (GVCN) phải rất cố gắng, có năng lực

và phẩm chất đạo đức mới có thể hoàn thành tốt được nhiệm vụ của mình Điều

đó đòi hỏi nhà trường phải có kế hoạch lựa chọn, bồi dưỡng PTCĐ cả tinh thầnlẫn vật chất để động viên họ hoạt động, làm tốt công việc được giao

1.4 Tiết sinh hoạt chi đội

Tiết sinh hoạt đội là một loại hình hoạt động tập thể của học sinh đượcthực hiện tùy theo từng liên đội (có thể 2 lần/tháng hoặc 1 lần/tháng) dưới sự cốvấn, hướng dẫn của TPT và PTCĐ thông qua BCH chi đội là người điều hành.Tiết sinh hoạt chi đội sẽ khơi dậy cho học sinh tính tích cực, chủ động, có tráchnhiệm với bản thân và tập thể, rèn luyện kỹ năng giao tiếp ứng xử, có lối sốnglành mạnh, có niềm tự hào về truyền thống dân tộc, tự do thêm tin yêu và gắn bóvới tổ chức Đội

1.4.1 Khái niệm về sinh hoạt chi đội

Sinh hoạt chi đội là một mặt của hoạt động Đội nhằm thông báo, thảo luận

những vấn đề có liên quan đến tổ chức Đội và đội viên trong chi đội.

1.4.2 Mục tiêu của sinh hoạt chi đội

- Giáo dục toàn diện cho đội viên

- Đánh giá việc rèn luyện của đội viên và tập thể Đội

- Duy trì nề nếp của tổ chức Đội, xây dựng tổ chức Đội vững mạnh

(Thực hiện tốt Điều lệ, Nghi thức Đội)

- Cung cấp, chia sẻ kiến thức, kinh nghiệm trong các lĩnh vực

- Đề ra nhiệm vụ, hành động của chi đội trong thời gian tới

1.4.3 Chi đội có các loại hình sinh hoạt sau:

- Sinh hoạt thường kỳ: Là buổi sinh hoạt được quy định trong một khoảng

thời gian nhất định (Tháng, tuần, …)

- Sinh hoạt theo chủ điểm: Là buổi sinh hoạt được tổ chức nhân dịp một sự

kiện của đất nước, của địa phương

- Sinh hoạt theo chuyên đề: Là buổi sinh hoạt được quy định theo kế hoạch

tháng hoặc năm nhằm giải quyết một vấn đề lớn được đội viên quan tâm

- Sinh hoạt đột xuất: Là buổi sinh hoạt nhằm giải quyết những việc đột xuất

không nằm trong kế hoạch, thường mang tính thời sự, vụ việc.

1.4.4 Quy trình sinh hoạt chi đội

Mỗi loại hình sinh hoạt nhằm giải quyết các mục tiêu khác nhau, tuy nhiên đều có một tiến trình chung, kết cấu thành 3 bước cơ bản:

Bước 1: Ổn định tổ chức

+ Đón tiếp các thành viên đến dự, sắp xếp chỗ ngồi

+ Thực hiện một số hoạt động tạo không khí: Bài hát, trò chơi

+ Chào cờ theo Nghi thức Đội Tuyên bố lý do, giới thiệu đại biểu

Bước 2: Diễn biến nội dung

+ Sơ kết đánh giá công tác đã thực hiện của buổi sinh lần trước, cácnhiệm vụ mới phát sinh theo chương trình của liên, chi đội

+ Phổ biến nhiệm vụ, hành động mới của chi đội Mỗi buổi sinh hoạtphải đưa ra được một hành động cụ thể theo chủ đề sinh hoạt, ví dụ: Với chủ

Đề “Bác Hồ của chúng em”, hành động của chi đội là : Mỗi đội viên thuộc ítnhất một bài hát, một bài thơ về Bác, có một ảnh Bác Hồ trong cặp sách, v v + Đội viên thảo luận, đóng góp cho việc thực hiện nhiệm vụ, hànhđộng mới

+ Đại biểu phát biểu (Nếu có) Phụ trách chi đội phát biểu

+ Thống nhất biện pháp thực hiện nhiệm vụ, hành động mới

Bước 3: Kết thúc:

+ Tóm tắt nội dung chính

+ Thông báo chuẩn bị cho sinh hoạt lần sau

1.5 Mối quan hệ giữa Tổng phụ trách với phụ trách chi đội và ban chỉ huy chi đội trong việc xây dựng tiết sinh hoạt chi đội.

Một tiết sinh hoạt chi đội muốn mang lại hiệu quả cao phải có sự phối hợpchặt chẽ giữa những PTCĐ và BCHCĐ TPT và PTCĐ hướng dẫn BCHCĐ đểđiều hành tiết sinh hoạt, giúp xây dựng hệ thống kế hoạch sinh hoạt Đội chotừng tháng theo chủ điểm

GVCN là người trực tiếp quản lý lớp, gần gũi và hiểu tâm lý, năng lựccủa từng học sinh, có điều kiện để quan sát, uốn nắn thường xuyên hơn vớinhững đội viên trong chi đội Sự kết hợp giữa TPT Đội và GVCN góp phần

nâng cao chất lượng giờ sinh hoạt, tạo hứng thú, niềm say mê cho đội viên

2 Thực trạng của tiết sinh hoạt chi đội

2.1 Nhận thức của Tổng phụ trách và phụ trách chi đội về tiết sinh hoạt chi đội

Liên đội Tiểu học Tiên Cát năm học 2015-2016 có 203 Đội viên, chiathành 13 chi đội Qua những năm làm Tổng phụ trách Đội, được tiếp xúc với độingũ GVCN, tôi nhận thấy thực tế các tiết sinh hoạt chi đội ở nhà trường cònnhiều hạn chế, các hoạt động chưa phong phú

- Cụ thể: Các tiết sinh hoạt chi đội cũng được tiến hành hàng tháng theo

kế hoạch mà TPT Đội và Ban chỉ huy liên đội đề ra, nhưng nội dung sinh hoạtcòn nghèo nàn, hình thức chưa hợp lý, bên cạnh đó việc thực hiện tiết sinh hoạtĐội không được đồng bộ về thời gian giữa các chi đội dẫn đến hiệu quả chưacao, khó quản lý cho TPT Đội

- Thời gian thực hiện giờ sinh hoat đội chỉ có 35 phút nên không thể ‘ômđồm’ nhiều yêu cầu Chưa có phòng riêng cho sinh hoạt Đội nên việc tổ chứctrong lớp học chưa tạo được hứng thú cho học sinh vì đó không phải như là mộttiết dạy học bộ môn Và cuối cùng tuy chỉ là một tiết 35 phút nhưng GVCN lớplại phải đầu tư nhiều công sức hơn so với một tiết dạy bình thường

- Kinh nghiệm của các PTCĐ và BCHCĐ còn thiếu trong việc sinh hoạtĐội vì chưa được trang bị các kỹ năng tương ứng

Trong khi đó, đội ngũ GVCN của nhà trường rất nhiệt tình, có năng lựcchuyên môn, có kinh nghiệm trong công tác chủ nhiệm nhiều năm liền TPTĐội, PTCĐ đều nhận thức rõ tầm quan trọng của tiết sinh hoạt Đội là quan trọng

và bổ ích Tuy nhiên điều này một số giáo viên cũng gặp không ít khó khăn khihướng dẫn học sinh thực hiện tiết sinh hoạt Đội

2.2 Nhận thức của tập thể đội viên về tiết sinh hoạt chi đội

Đội ngũ cán bộ Đội của mỗi chi đội có đủ có đủ 3 em, có phân côngnhiệm vụ rõ ràng Các em ngoan, làm việc có tinh thần trách nhiệm, có sự chủđộng sáng tạo Tuy nhiên, số đó mới chỉ tập trung ở một số chi đội mạnh,GVCN có thời gian quan tâm, đầu tư như 5A, 5B, 4A, 4B Còn lại, cán bộ đội ởmột số chi đội còn e dè, nhút nhát, thiếu tự tin, làm việc theo kiểu cô bảo chỗnào làm chỗ đó như các chi đội 5C, 4D Các tiết sinh hoạt Đội cũng được các emtriển khai đều đặn theo thời khóa biểu nhưng hiệu quả chưa cao Nội dung chủyếu là hát theo chủ điểm rất đơn điệu, nhàm chán Theo đó mà khi kiểm tra sổcông tác chi đội, nhiều khi đội viên không biết ghi như thế nào Có chi đội cònnhầm ghi sang sinh hoạt lớp với phần kiểm điểm khá tỉ mỉ, chi tiết mà phần sinhhoạt theo chủ điểm không có Có chi đội ghi chép quá ngắn, chỉ được 4-5 dòng

do không có nội dung Hoặc có em còn ghi cả phần sinh hoạt ngoại khóa do liênđội tổ chức theo đợt thi đua Thậm chí có em còn ghi cả nội dung mà chi độimình được phân công trong giờ tự quản dưới cờ vào đó Như vậy các em nhậnthức về tiết sinh hoạt Đội chưa rõ ràng, thậm chí còn nhầm lẫn

2.3 Phiếu điều tra về tiết sinh hoạt chi đội

Từ thực tế nhận thức của giáo viên và học sinh về sinh hoạt chi đội nhưvậy, tôi đã quyết định tiến hành làm một số điều tra ở hai chi đội 5A và 4A Kếtquả điều tra như sau:

32

3850

30

yếu trong tuần?

b Sinh hoạt theo chủ điểm

c Cả a và b

3 Sau tiết sinh hoạt Đội, em có cảm giác như thế nào?

a Thoải mái vì được chơi, không phải học bài

b Khó chịu vì phải nghe cô giáo nhắc nhở

c Bình thường

08

18411

02

26512

Qua bảng điều tra với học sinh, tôi nhận thấy các em đa phần nói là cósinh hoạt Đội nhưng tôi hiểu rằng cái ‘có’ ở đây chưa hoàn thiện, chưa đầy đủ,chưa đúng yêu cầu của một tiết sinh hoạt Đội Do vậy, số học sinh còn khó chịuhoặc thờ ơ với sinh hoạt Đội khá phổ biến Hiệu quả giờ sinh hoạt chưa đạt yêucầu

Từ trên thực tế như vậy, tôi thấy cần phải có sự kết hợp đồng bộ giữaGVCN, TPT Đội và BCHCĐ để đổi mới và xây dựng tiết sinh hoạt Đội sao chođúng đặc trưng và đúng nghĩa của tiết sinh hoạt Đội Điều này tôi đã thử nghiệm

và thực hiện ở hai chi đội 5A và 4A với 2 đồng chí GVCN Nguyễn Thị HồngPhượng (5A) và Phạm Thị Sen (4A)

3 Biện pháp nâng cao chất lượng tiết sinh hoạt chi đội.

Muốn tổ chức thành công một tiết sinh hoạt Đội, điều cơ bản là phải cómột BCH chi đội vững mạnh, đặc biệt là em điều khiển tiết sinh hoạt phải làngười nắm chắc nội dung chương trình hoạt động Đội, mạnh dạn, tự tin và cócác kỹ năng tương ứng như : Thuyết trình, xử lý tình huống Để có một buổisinh hoạt chi đội hiệu quả nhưng lại vui vẻ, thoải mái, phù hợp với tâm lý củađội viên đòi hỏi phụ trách Đội (TPT và PTCĐ) phải phối hợp chặt chẽ với nhautrong việc cùng xây dựng nội dung, chương trình một tiết sinh hoạt Đội

Như vậy để nâng cao chất lượng tiết sinh hoạt chi đội tôi thực hiện cácbiện pháp sau :

3.1 Cụ thể hóa chương trình công tác Đội trong năm học theo đợt, theo chủ điểm kết hợp với chương trình công tác Đội trong năm học để xác định nội dung sinh hoạt chi đội

3.1.1 Cụ thể hóa chương trình công tác Đội trong năm học theo đợt, theo chủ điểm

Sau khi nhận được chương trình công tác đội từ Hội đồng Đội Thành phốtriển khai, tôi đã xây dựng chương trình hoạt động theo từng đợt với các chủđiểm khác nhau, cụ thể là:

- Đợt 1: Từ 5/9 đến 15/10 với chủ điểm: “ Tự hào Thành phố yêu dấu”

- Đợt 2: Từ 16/10 đến 20/11 với chủ điểm: “Nhớ ơn thầy cô”

- Đợt 3: Từ 21/11 đến hết kỳ I với chủ điểm: “Rạng rỡ hoa chiến công”

- Đợt 4: Từ đầu kỳ II đến 26/3 với chủ điểm: “85 mùa hoa dâng Đảng”

- Đợt 5: Từ 26/3 đến 31/5 với chủ điểm: “Tự hào cháu ngoan Bác Chủ nhân tương lai”

Hồ-3.1.2 Chương trình Công tác Đội trong năm học

Chương trình công tác Đội (Hoạt động theo 5 chương trình, 8 nội dung)

Chương trình 1: Tiếp bước cha anh

Chương trình 3 Vui khỏe, đoàn kết – Vì cuộc sống bình yên

- Hoạt động 4: Thiếu nhi vui khỏe (rèn luyện cho học sinh về đời sốngtinh thần lành mạnh, nâng cao thể chất)