SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM tìm một THÀNH PHẦN CHƯA BIẾT của PHÉP TÍNH toán 3

Tổ chức một số trò chơi trong dạy học môn toán lớp 2 Tổ chức một số trò chơi trong dạy học môn toán lớp 2 Tổ chức một số trò chơi trong dạy học môn toán lớp 2 Tổ chức một số trò chơi trong dạy học môn toán lớp 2 Tổ chức một số trò chơi trong dạy học môn toán lớp 2 Tổ chức một số trò chơi trong dạy học môn toán lớp 2 Tổ chức một số trò chơi trong dạy học môn toán lớp 2

Trang 1

PHÒNG GD & ĐT THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ

TRƯỜNG TIỂU HỌC TIÊN CÁT

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM VẬN DỤNG PHƯƠNG PHÁP TÍCH CỰC TRONG DẠY TOÁN LỚP 4

 

Gi¸o viªn: Phan ThÞ Lan

§¬n vÞ: TRƯỜNG TIỂU HỌC TIÊN CÁT

VIỆT TRÌ - PHÚ THỌ

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

PHÒNG GD & ĐT THÀNH PHỐ VIỆT TRÌ

TRƯỜNG TIỂU HỌC TIÊN CÁT

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

TÌM MỘT THÀNH PHẦN CHƯA BIẾT CỦA PHÉP TÍNH

Người thực hiện : Phan Thị Lan

Chức vụ: Giáo viên

Chuyên môn: Cao đẳng sư phạm

Trang 2

PHẦN I: ĐẶT VẤN ĐỀ

Mỗi môn học ở tiểu học đều góp phần vào việc hình thành và phát triển những cơ sở ban đầu, rất quan trọng của nhân cách con người Việt Nam Trong các môn học ở tiểu học, môn Toán có vị trí rất quan trọng

Các kiến thức, kĩ năng của môn toán ở tiểu học có nhiều ứng dụng trong đời sống, rất cần thiết để học các môn học khác và học tiếp lên bậc Trung học

Môn toán giúp HS có phương pháp nhận thức một số mặt của thế giới xung quanh và biết cách hoạt động có hiệu quả trong đời sống

Khi học toán còn góp phần trong việc rèn luyện phương pháp suy nghĩ, suy luận, phương pháp giải quyết vấn đề, đồng thời góp phần phát triển trí thông minh, cách suy nghĩ độc lập, linh hoạt, sáng tạo Ngoài ra còn rèn cho HS đức tính cần cù, cẩn thận, có ý chí vượt khó khăn, làm việc có kế hoạch, có nề nếp

và tác phong khoa học

Chính vì những tầm quan trong đó, là một giáo viên tiểu học tôi luôn đầu tư nghiên cứu để phát triển sự nghiệp của mình, nhất là trong dạy học Toán tôi luôn tìm những phương pháp tốt nhất, dễ hiểu nhất để giúp các em học tốt môn học này

Trang 3

PHẦN II: GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 C ơ sở lý luận : Cũng như các môn học khác, môn Toán có vai trò rất quan

trọng Nội dung môn học ở đây là những kiến thức mở đầu của Toán học Tuy sơ giản nhưng lại là những kiến thức cơ bản và nền tảng cho quá trính học tập tiếp tục sau này đối với mỗi học sinh Tiểu học Để nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo

nhằm đạt mục tiêu “Thầy dạy tốt trò học tốt” thì việc sử dụng phương pháp dạy

học phát huy hoạt động tích cực của học sinh là mối quan tâm lớn của người thầy

có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục Kinh nghiệm dạy học luôn giúp ta khẳng định rằng việc học tập toán ở tiểu học sẽ thực sự hứng thú và đạt kết quả cao, khi người học được hướng dẫn các kĩ năng làm tính giúp người học hiểu sâu và nhớ lâu để vận dụng thành thạo vào những trường hợp cụ thể

- Để đạt được điều đó còn có nhiều vấn đề nan giải đặt ra đòi hỏi người giáo viên cần phải quan tâm nghiên cứu để vạch ra hướng đi thích hợp, lựa chọn bài tập tiêu biểu, chọn phương pháp tối ưu nhằm đạt được kết quả chất lượng cao

2 Thực trạng của vấn đề : Qua một thời gian giảng dạy ở lớp 3 với một thực trạng học sinh thường gặp khó khăn khi “Tìm một thành phần chưa biết của phép tính.” với số có nhiều chữ số Mặc dù những khái niệm và quy tắc đó các em

đã được học ở những lớp dưới rồi nhưng đa số các em lại không biết vận dụng những lý thuyết đó vào bài thực hành nên khi thực hiện những bài tập có dạng

“Tìm x” hoặc “Điền số thích hợp vào ô trống” thì các em hay làm sai Vì vậy là giáo viên dạy lớp tôi không khỏi trăn trở trước thực trạng đó nên tôi đã nghiên cứu tìm cách sắp xếp lại hệ thống bài tập chỉ ra cho HS những phương pháp giải toán chủ yếu Tạo hứng thú học tập cho học sinh và dần dần hình thành kĩ năng “Tìm một thành phần chưa biết của phép tính.” với số có nhiều chữ số

- Từ những kinh nghiệm đã đạt được trong quá trình giảng dạy, tôi mạnh dạn

chọn SKKN “Hướng dẫn tìm một thành phần chưa biết của phép tính.” với

mong muốn đóng góp được một chút kinh nghiệm nhỏ trong việc dạy học toán lớp

3 cũng như giúp các em thích thú hơn, tự tin hơn khi học Toán tiểu học

Trang 4

3 Các biện pháp mới đã thực hiện để giải quyết vấn đề

3.1 ĐẶC ĐIỂM TÌNH HÌNH KHI THỰC HIỆN

- Năm học 2013-2014 Tôi được phân công chủ nhiệm lớp 3A học 2 buổi/ngày Gồm 43 học sinh trong đó có 21 em nữ Vào đầu năm học tôi nhận thấy lớp 3A có những thuận lợi và những khó khăn như sau:

3.1.1 Thuận lợi:

- Được sự quan tâm của các cấp lãnh đạo của BGH nhà trường Cơ sở vật chất tương đối đầy đủ, phòng học thoáng mát sạch sẽ Học sinh đến lớp được trang bị đầy đủ sách vở đồ dùng học tập

- Lớp học 2 buổi/ngày nên có nhiều thời gian cho việc luyện tập môn toán Đa

số học sinh trong lớp đều thích học môn toán Bản thân giáo viên thích nghiên cứu sâu để dạy môn toán có hiệu quả

3.1.2 Khó khăn:

- Trình độ tiếp thu của các em chưa đều, phụ huynh chưa thật sự quan tâm nhắc nhở các em việc chuẩn bị bài ở nhà Một số em chưa nắm vững các phép tính (cộng , trừ , nhân, chia ), một số học sinh chưa thuộc bảng nhân, chia

- Các em thường xuyên gặp khó khăn và lúng túng khi “ Tìm một thành phần chưa biết của phép tính.” với số có nhiều chữ số

3.2 NHỮNG BIỆN PHÁP THỰC HIỆN.

3.2.1.Đối với giáo viên:

- Ngay từ khi chọn sáng kiến kinh nghiệm tôi đã chuẩn bị và tiến hành các công việc sau:

a/ Chuẩn bị:

- Nắm vững chương trình nội dung toán lớp 3

- Nghiên cứu kĩ những dạng toán tìm một thành phần chưa biết của phép tính b/ Tiến hành:

- Nghiên cứu để tìm hiểu chương trỉnh, sách giáo khoa, sách giáo viên và các tài liệu tham khảo khác

Trang 5

- Khảo sát trình độ học sinh về 4 phép tính ( cộng, trừ, nhân, chia ) và phân loại đối tượng ngay từ đầu năm để có biện pháp giảng dạy thích hợp

- Lập kế hoạch bài học trước khi tiến hành giảng dạy

- Thực hiện tốt việc kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh Tiến hành bồi dưỡng học sinh giỏi, giúp đỡ học sinh yếu kém

- Vận dụng tốt các phương pháp phát huy hoạt động tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh vào trong quá trình giảng dạy

- Giáo viên sử dụng phương pháp tạo tình huống có vấn đề và tổ chức cho học sinh thảo luận hợp tác trong nhóm để tìm ra quy tắc tìm một thành phần chưa biết của phép tính đối với số có nhiều chữ số Sử dụng phương pháp phân tích, tổng hợp Phương pháp luyện tập, thực hành

- Thường xuyên ôn tập, kiểm tra lại những kiến thức mà học sinh chưa nắm vững

Với kết quả nghiên cứu về những dạng toán tìm thành phần chưa biết của phép tính tôi đã chọn cách hệ thống các dạng tiêu biểu như:

+ Tìm một số hạng chưa biết của tổng hai số

+ Tìm số bị trừ chưa biết của hiệu hai số.

+ Tìm số trừ chưa biết của hiệu hai số.

+ Tìm một thừa số chưa biết của tích hai số.

+ Tìm số bị chia chưa biết của thương hai số.

+ Tìm số chia chưa biết của thương hai số.

3.2.2 Đối với học sinh:

- Các em phải học thuộc lòng bảng nhân, chia và có kĩ năng cộng, trừ, nhân, chia thành thạo theo nội dung kiến thức ở các lớp dưới và nội dung đã tiếp thu ở chương trình toán lớp 3

- Học thuộc tên gọi các thành phần của phép tính; nhớ cách tìm thành phần chưa biết của phép tính

Trang 6

3.3 H Ư ỚNG DẪN HỌC SINH THỰC HIỆN KHI “TÌM MỘT THÀNH PHẦN CH Ư A BIẾT CỦA PHÉP TÍNH”.

Biện pháp sử dụng là giáo viên hướng dẫn học sinh tự đưa ra một ví dụ đơn

giản với những số tự nhiên trong phạm vi 10 (có thể thực hiện được) mà phép tính đó phải tương tự phép tính đã cho Từ đó học sinh dễ dàng nhận ra quy tắc

thực hiện đúng và đạt kết quả cao

3.3.1 Tìm một số hạng ch ư a biết của tổng hai số.

Phép cộng gồm có 3 thành phần đó là: Số hạng, Số hạng, Tổng

Ví dụ 1: X + 1536 = 6924

X chính là thành phần chưa biết, x là số hạng thứ nhất

Quy tắc: Muốn tìm một số hạng ta lấy tổng trừ đi số hạng kia Đây là những kiến thức học sinh đã được học từ năm lớp 2 Nhưng khi thực hiện các em lại không thể nhớ và vận dụng vào bài tập được nên thường thực hiện sai vì thế tôi đã hướng dẫn các em tự đưa ra một ví dụ đơn giản nhất với một phép tính gồm những

số tự nhiên trong phạm vi 10 (có thể thực hiện được) Từ đó tự các em sẽ tìm ra cách giải quyết đúng

Chẳng hạn: X + 3 = 5

Mấy cộng 3 bằng 5? (2 + 3 = 5)

Học sinh sẽ dễ dàng tính nhẩm được x = 2

Vậy để tìm được x = 2 ta phải làm gì? (2 = 5 – 3)

 Khi đó các em sẽ tự rút ra được một kết luận là: Muốn tìm số hạng chưa biết (x) ta lấy tổng (5) trừ đi số hạng đã biết (3)

Vận dụng ngay kiến thức đó vào bài làm của mình:

X + 1536 = 6924

X = 6924 – 1536

X = 5388

Số hạng Số hạng Tổng

Trang 7

Ví dụ 2: 1999 + x = 2005

X chính là thành phần chưa biết, x là số hạng thứ hai

Nếu các em đang lúng túng không biết nên làm thế nào thì hãy tự đưa ra một

ví dụ đơn giản nhất với một phép tính gồm những số tự nhiên trong phạm vi 10 (có thể thực hiện được) và tương tự phép tính đã cho Sau khi thực hiện xong ví dụ HS

sẽ tự tìm ra cách thực hiện đúng bài tập đã cho

Chẳng hạn: 2 + X = 7

2 cộng mấy bằng 7? (2 + 5 = 7)

HS sẽ dễ dàng tính nhẩm được x = 5

 Khi đó các em sẽ tự rút ra được một kết luận là: Muốn tìm số hạng chưa biết (x) ta lấy tổng (7) trừ đi số hạng đã biết (2)

1999 + X = 2005

X = 2005 – 1999

X = 6

3.3.2 Tìm số bị trừ ch ư a biết của hiệu hai số.

Phép trừ gồm ba thành phần đó là: số bị trừ, số trừ, hiệu

Ví dụ : X – 586 = 3705

X chính là thành phần chưa biết, x là số bị trừ

HS đang phân vân không biết phải thực hiện thế nào Thì hãy tự đưa ra một

ví dụ đơn giản nhất với một phép tính gồm những số tự nhiên trong phạm vi 10 (có thể thực hiện được) và tương tự phép tính đã cho Sau khi thực hiện xong ví dụ HS

sẽ tự tìm ra cách thực hiện đúng bài tập đã cho

Số hạng Số hạng Tổng

Số bị trừ Số trừ Hiệu

Trang 8

Chẳng hạn: X – 2 = 3

Mấy trừ 2 bằng 3? (5 – 2 = 3)

Hs sẽ dễ dàng tính nhẩm được x =5

Vậy để tìm được x = 5 ta phải làm gì? (5 = 3 + 2)

 Khi đó các em sẽ tự rút ra được một kết luận là: Muốn tìm số bị trừ (x) ta lấy hiệu (3) cộng với số trừ (2)

X – 586 = 3705

X = 3705 + 586

X = 4291

3.3.3 Tìm số trừ ch ư a biết của hiệu hai số.

Ví dụ : 8462 – X = 762

X chính là thành phần chưa biết, x là số trừ

Tự đưa ra một ví dụ đơn giản nhất với một phép tính gồm những số tự nhiên trong phạm vi 10 (có thể thực hiện được) và tương tự phép tính đã cho Sau khi thực hiện xong ví dụ HS sẽ tự tìm ra cách thực hiện đúng bài tập đã cho

Chẳng hạn: 5 – X = 2

5 trừ mấy bằng 2? (5 – 3 = 2).

 Khi đó các em sẽ tự rút ra được một kết luận là: Muốn tìm số trừ (x) ta lấy

số bị trừ (5) trừ cho hiệu (2)

8462 – X = 762

X = 8462 – 762

X = 7700

Số bị trừ Số trừ Hiệu

Trang 9

3.3.4 Tìm một thừa số ch ư a biết của tích hai số

Phép nhân gồm có ba thành phần đó là: Thừa số, Thừa số, Tích

Ví dụ 1: X x 9 = 2763

X chính là thành phần chưa biết, x là thừa số thứ nhất

Chẳng hạn: X x 4 = 8

Mấy nhân 4 bằng 8? ( 2 x 4 = 8).

Vậy để tìm được x = 2 ta phải làm gì? (2 = 8 : 4)

 Khi đó các em sẽ tự rút ra được một kết luận là: Muốn tìm thừa (x) ta lấy tích (8) chia cho thừa số đã biết (4)

X x 9 = 2763

X = 2763 : 9

X = 307

Ví dụ 2: 8 x X = 1640

X chính là thành phần chưa biết, x là thừa số thứ hai

Chẳng hạn: 2 x X = 6

2 nhân mấy bằng 6? (2 x 3 = 6).

Thừa số Thừa số Tích

Thừa số Tích Thừa số

Trang 10

Hs sẽ dễ dàng nhẩm được x =3

 Khi đó các em sẽ tự rút ra được một kết luận là: Muốn tìm thừa (x) ta lấy tích (6) chia cho thừa số đã biết (2)

8 x X = 1640

X = 1640 : 8

X = 205

3.3.5 Tìm số bị chia ch ư a biết của th ươ ng hai số

Phép chia gồm có ba thành phần đó là: Số bị chia, Số chia, Thương

Ví dụ : X : 4 = 1823

X chính là thành phần chưa biết, x là số bị chia

Chẳng hạn: X : 2 = 3

Mấy chia 2 bằng 3? (6 : 2 = 3)

Hs sẽ dễ dàng nhẩm được x =6

Vậy dể tìm được x = 6 ta phải làm gì? (6 = 3 x 2)

 Khi đó các em sẽ tự rút ra được một kết luận là: Muốn tìm số bị chia (x) ta lấy thương (3) nhân với số chia (2)

X : 4 = 1823

X = 1823 x 4

X = 7292

3.3.6 Tìm số chia ch ư a biết của phép trừ hai số

Số bị chia Số chia Thương

Trang 11

Ví dụ : 72 : X = 9

X chính là thành phần chưa biết, x là số chia

Chẳng hạn: 10 : X = 2

10 chia mấy bằng 2? (10 : 5 = 2).

 Khi đó các em sẽ tự rút ra được một kết luận là: Muốn tìm số chia (x) ta lấy

số bị chia (10) đem chia cho thương (2)

72 : X = 9

X = 72 : 9

X = 8

4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm

Trong quá trình nghiên cứu và áp dụng SKKN Tôi nhận thấy các em có sự chuyển biến rõ rệt về môn toán nói chung và đặc biệt là đối với các dạng toán tìm một thành phần chưa biết của phép tính Các em thích thú và cảm thấy nhẹ nhàng hơn khi học toán

- Đa số học sinh đã nắm rõ các thành phần của phép tính

- Biết cách tìm một thành phần chưa biết của phép tính

- Biết tự đưa ra một ví dụ đơn giản (thực hiện đựơc) tương tự phép tính đã cho

Số bị chia Số chia Thương

Trang 12

- Thực hiện tốt các phép tính cộng, trừ, nhân, chia ( Tuy nhiên vẫn còn một số

em thực hiện chậm và hay sai do chưa thuộc bản cửu chương)

- Giữa học kì I: 88,3% học sinh thực hiện đúng cách tìm một thành phần chưa

biết của số có nhiều chữ số (còn 11,6% thực hiện chậm và hay sai)

- Cuối học kì I: 97,1% học sinh thực hiện đúng cách tìm một thành phần chưa

biết của số có nhiều chữ số (còn 2,3% thực hiện chậm)

- Sau đây là bảng thống kê chi tiết

Lớp 3A

SS: 43

PHẦN III: KẾT LUẬN

Trang 13

1 Kết luận

Trên đây là những kinh nghiệm nho nhỏ để nâng cao chất lượng giáo dục môn Toán nói chung và cách tìm một thành phần chưa biết của phép tính trong chương trình toán lớp 3 nói riêng Kính mong các anh (chị) đồng nghiệp và các cấp lãnh đạo đóng góp ý kiến để sáng kiến kinh nghiệm của tôi được ngày càng hoàn thiện

hơn và có tác dụng tích cực đến việc dạy và học “Tìm một thành phần chưa biết

của phép tính”.

2 Kiến nghị

* Đối với giáo viên:

Từ những kết quả đạt được như trên Tôi thấy mình cần phải cố gắng hơn nữa, không ngừng học tập để nâng cao trình độ, luôn lắng nghe và học tập những kinh nghiệm từ đồng nghiệp hay những ý kiến đóng góp của Ban lãnh đạo

- Cần phối hợp, vận dụng hợp lý các phương pháp dạy học nhằm đạt được mục đích, yêu cầu của từng tiết dạy Không có phương pháp nào là “vạn năng” là

“tuyệt đối” đúng Ở từng loại bài, ở từng lớp, từng giai đoạn, từng đối tượng học sinh…đều có những đặc điểm riêng Vì vậy việc lựa chọn, phối hợp, vận dụng hợp

lí các phương pháp không thể áp dụng một cách máy móc, đồng loạt

- Không ngừng nghiên cứu đổi mới bằng nhiều hình thức để tạo cho học sinh hứng thú khi học toán

- Cần cô đọng những kiến thức trong từng bài học

- Uốn nắn sửa chữa những sai sót kịp thời

- Phát huy tối đa khả năng sáng tạo vốn hiểu biết của học sinh

- Khi hướng dẫn HS làm bài tôi không chỉ giúp HS tìm cách thực hiện các bài toán đó mà còn rút ra được phương pháp chung để làm dạng toán đó Chính vì thế

mà HS hiểu sâu, nhớ lâu, linh động và sáng tạo trong quá trình thực hiện

* Đối với học sinh:

Định dạng
Số trang	17
Dung lượng	163,5 KB