Giai cấp công nhân ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng và một số vấn đề đặt ra

Xã hội ngày càng phát triển, con người cũng ngày càng có những sự thay đổi thực sự khác biệt so với những gì thuộc về quá khứ. Nếu như trước đây, giai cấp công nhân chưa thực sự được coi trọng, thì bây giờ, dần dần vị trí của giai cấp công nhân lại được khẳng định và chứng tỏ một cách sâu sắc, rõ rệt hơn nhưng bên cạnh đó còn tồn tại những vấn đề bất cập. Để nhận thức được cặn kẽ và tổng thể về giai cấp công nhân trong thời đại hiện nay, bằng vốn hiểu biết chưa đầy đủ của mình, em xin trình bày qua bài luận về “Giai cấp công nhân ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng và một số vấn đề đặt ra.”.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

BÀI LUẬN HẾT MÔN

Những nguyên lý cơ bản của chủ nghĩa

Mác – Lênin (HP2)

ĐỀ BÀI SỐ 7: “Giai cấp công nhân ở Việt Nam

hiện nay: Thực trạng và một số vấn đề đặt ra.”

HỌ TÊN: BÙI PHƯƠNG ANH LỚP: N11 – TL2

NHÓM: 3 MSSV: 422229

1

Chủ đề số: 7

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 3

1 Lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và một số nét mới của giai cấp công nhân thế giới hiện nay 3

1.1 Lý luận của Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân 3

1.2 Một số nét mới của giai cấp công nhân thế giới hiện nay 6

2 Thực trạng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay và một số vấn đề đặt ra 7

2.1 Thực trạng giai cấp công nhân (GCCN) Việt Nam hiện nay 7

2.2 Một số vấn đề đặt ra 11

2.3 Một số giải pháp chủ yếu 12

KẾT LUẬN 13

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 14

CHÚ THÍCH CÁC TỪ VIẾT TẮT

CNH CNXH GCCN HĐH KCN KCX

Công nghiệp hóa Chủ nghĩa Xã hội Giai cấp công nhân Hiện đại hóa

Khu công nghiệp Khu chế xuất 2

M Đ U Ở ĐẦU ẦU

Xã hội ngày càng phát triển, con người cũng ngày càng có những sự thay đổi thực sự khác biệt so với những gì thuộc về quá khứ Nếu như trước đây, giai cấp công nhân chưa thực sự được coi trọng, thì bây giờ, dần dần vị trí của giai cấp công nhân lại được khẳng định và chứng tỏ một cách sâu sắc, rõ rệt hơn nhưng bên cạnh đó còn tồn tại những vấn đề bất cập Để nhận thức được cặn kẽ và tổng thể về giai cấp công nhân trong thời đại hiện nay, bằng vốn hiểu biết chưa đầy

đủ của mình, em xin trình bày qua bài luận về “Giai cấp công nhân ở Việt Nam

hiện nay: Thực trạng và một số vấn đề đặt ra.”

N I DUNG ỘI DUNG

1 Lý lu n c a Ch nghĩa Mác-Lenin v giai c p công nhân và m t s nét ận của Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và một số nét ủa Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và một số nét ủa Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và một số nét ề giai cấp công nhân và một số nét ấp công nhân và một số nét ột số nét ố nét

m i c a giai c p công nhân th gi i hi n nay ới của giai cấp công nhân thế giới hiện nay ủa Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và một số nét ấp công nhân và một số nét ế giới hiện nay ới của giai cấp công nhân thế giới hiện nay ện nay

1.1 Lý lu n c a Ch nghĩa Mác-Lenin v giai c p công nhân và s ận của Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và một số nét ủa Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và một số nét ủa Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và một số nét ề giai cấp công nhân và một số nét ấp công nhân và một số nét ứ

m nh l ch s c a giai c p công nhân ện nay ịch sử của giai cấp công nhân ử của giai cấp công nhân ủa Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và một số nét ấp công nhân và một số nét

1.1.1 Khái ni m giai c p công nhân và đ c tr ng c b n c a giai c p ệm giai cấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp ấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp ặc trưng cơ bản của giai cấp ưng cơ bản của giai cấp ơ bản của giai cấp ản của giai cấp ủa giai cấp ấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp công nhân

- Khái niệm “giai cấp công nhân”

Theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Ăng ghen thì giai cấp công nhân hay còn gọi là giai cấp vô sản; giai cấp công nhân hiện đại, giai cấp công nhân công nghiệp… là sản phẩm của nền đại nông nghiệp tư bản chủ nghĩa, đại diện cho lực lượng sản xuất hiện đại và phương thức sản xuất tiên tiến 1

Khi nghiên cứu về giai cấp công nhân đầu thế kỉ XIX, Mác – Ăng ghen chỉ rõ: giai cấp vô sản là do cuộc cách mạng công nghiệp sản sinh ra Nó là sản phẩm của nền đại công nghiệp tư bản chủ nghĩa và được tuyển mộ trong tất cả các giai cấp, tầng lớp của dân cư

Trong xã hội tư bản, công nhân là những người không có tư liệu sản xuất (chủ yếu), phải làm thuê, bán sức lao động cho nhà tư bản để kiếm sống và bị nhà tư

1 Đỗ Thị Thạch, Đại học Quốc gia Hà Nội, Hỏi - đáp môn chủ nghĩa xã hội khoa học, Hà Nội , 2005, tr 32- 33

3

bản bóc lột giá trị thặng dư; có lợi ích cơ bản là đối lập trực tiếp với lợi ích cơ bản của giai cấp vô sản Là giai cấp có tinh thần cách mạng triệt để; là giai cấp

có tinh thần quốc tế, tinh thần đoàn kết giai cấp và có tính tổ chức kỷ luật cao

- Hai đặc trưng cơ bản (hai thuộc tính bản chất) của giai cấp công nhân2

Một là, về nghề nghiệp, đó là những người lao động trực tiếp hay gián tiếp vận hành các công cụ sản xuất có tính chất công nghiệp

Hai là, về vị trí trong quan hệ sản xuất, đó là những người lao động không có

tư liệu sản xuất, phải làm thuê, bán sức lao động cho nhà tư bản và bị nhà tư bản bóc lột giá trị thặng dư Căn cứ vào tiêu chí này mà Mác và Ăng ghen đã gọi giai cấp công nhân là giai cấp tư sản.3

1.1.2 S m nh l ch s c a giai c p công nhân ứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ệm giai cấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp ịch sử của giai cấp công nhân ử của giai cấp công nhân ủa giai cấp ấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp

- Nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

Phân tích một cách khách quan địa vị kinh tế , xã hội của giai cấp công nhân, các nhà sang lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học đã nêu một cách khái quát nội dung sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân là: xóa bỏ chế độ tư bản chủ nghĩa, xây dựng xã hội cộng sản chủ nghĩa, không có người bóc lột người trên cơ sở công hữu vè tư liệu sản xuất, giải phóng giai cấp mình và giải phóng toàn xã hội khỏi mọi áp bức, bóc lột, bất công.4

- Hai điều kiện khách quan quy định sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

+ Địa vị kinh tế và địa vị xã hội quy định một cách khách quan sứ mệnh lịch

sử của giai cấp công nhân

 Giai cấp công nhân là bộ phận quan trọng nhất, cách mạng nhất trong các

bộ phận cấu thành lực lượng sản xuất của xã hội tư bản

2 Hội đồng trung ương chỉ đạo biên soạn giáo trình quốc gia các bộ môn khoa học Mác-Lênin, tư tưởng Hồ Chí

Minh, Giáo trình chủ nghĩa xã hội khoa học, Nxb CTQG, Hà Nội, 2002, 2003, tr 80-81

3 Hội đồng Trung ương chỉ đạo biên soạn Bộ giáo trình quốc gia các bộ môn Khoa học Mác - LêNin, Tư tưởng

Hồ Chí Minh, Một số vấn đề về chủ nghĩa Mác - Lê nin trong thời đại hiện nay, Nxb CTQG, Hà Nội, tr 90-92

4 Nguyễn An Ninh, Học viện chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh, Một số vấn đề về giai cấp công nhân và CNXH

trong bối cảnh hiện nay, Lý luận chính trị, Số 6/2016, tr 38

4

 Giai cấp công nhân là giai cấp có vai trò đi đầu trong cải tạo các quan hệ

xã hội, xóa bỏ giai cấp tư sản và mọi giai cấp bóc lột khác

+ Bốn đặc điểm chính trị - xã hội của giai cấp công nhân quy định một cách khách quan sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

 Giai cấp công nhân là giai cấp tiên tiến nhất

 Giai cấp công nhân có tinh thân cách mạng triệt để

 Giai cấp công nhân là giai cấp có tổ chức kỷ luật

 Giai cấp công nhân có bản chất quốc tế

1.1.3 Hai nhân t ch quan đ m b o cho giai c p công nhân th c hi n ố chủ quan đảm bảo cho giai cấp công nhân thực hiện ủa giai cấp ản của giai cấp ản của giai cấp ấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp ực hiện ệm giai cấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp

th ng l i s m nh l ch s th gi i c a mình ắng lợi sứ mệnh lịch sử thế giới của mình ợi sứ mệnh lịch sử thế giới của mình ứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân ệm giai cấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp ịch sử của giai cấp công nhân ử của giai cấp công nhân ế giới của mình ới của mình ủa giai cấp

- Đảng Cộng sản – đội tiên phong của giai cấp công nhân, lãnh đạo cả giai

cấp và cả dân tộc Đảng là sản phẩm của sự kết hợp phong trào công nhân với chủ nghĩa Mác – Lenin Đảng là nhân tố chủ quan hang đầu lãnh đạo và tổ chức quá trình thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân để giải phóng giai cấp, giải phóng xã hội, giải phóng con người Vì thế, Đảng Cộng sản luôn phải được xây dựng, củng cố, phát triển vững vàng về chính trị, tư và tổ chức5

- Bản thân giai cấp công nhân, phải thưởng thành về số lượng và chất

lượng ngay trong quá trình sản xuất công nghiệp ngày càng hiện đại và trong các hoạt động chính trị - xã hội: có trình độ văn hóa, khoa học công nghệ, tay nghề ngày càng cao để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả sản xuất; đời sống vật chất, tinh thần ngày càng tốt hơn Giác ngộ về chủ nghĩa xã hội, chủ nghĩa Mác Lenin, lập trường giai cấp vững vàng; hoạt động nghiệp đoàn, công đoàn có chất lượng cao, xây dựng và bảo vệ Đảng, Nhà nước, chế độ… Đấu tranh chống mọi biểu hiện tiêu cực, mọi âm mưu của kẻ thù Thực sự đi đầu trong quá trình sản xuất hiện đại, xây dựng, bảo vệ chủ nghĩa xã hội

5 Nguyễn Thanh Tuấn, Học viện Hành chính, Xây dựng giai cấp công nhân trong giai đoạn đẩy mạnh công

nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, Quản lý nhà nước, Số 4/2015, tr 10

5

1.2 M t s nét m i c a giai c p công nhân th gi i hi n nay ột số nét ố nét ới của giai cấp công nhân thế giới hiện nay ủa Chủ nghĩa Mác-Lenin về giai cấp công nhân và một số nét ấp công nhân và một số nét ế giới hiện nay ới của giai cấp công nhân thế giới hiện nay ện nay

- Số lượng giai cấp công nhân thế giới đang tăng lên rất nhanh: Cùng

với quá trình phát triển công nghiệp, số lượng công nhân trên thế giới vẫn đang tăng lên một cách tuyệt đối Cùng với đó, số lượng công nhân trong tổng số lao động làm thuê cũng tăng lên Nếu như năm 1950 tỷ trọng lao động làm thuê ở các nước tư bản trong tổng số dân cư chiếm 69% thì đến năm 1980 tỷ lệ này là 81,8%, hiện nay là 86 % 6

- Trình độ người lao động nói chung cũng được nâng lên đáng kể: Ở

các nước tư bản phát triển phần lớn công nhân có trình độ lành nghề Chỉ có khoảng 10 % công nhân có trình độ thấp và không lành nghề

- Trong giai cấp công nhân hiện nay cũng có sự phân tầng mạnh mẽ:

Giai cấp công nhân ở các nước tư bản hiện nay phân hoá thành 3 bộ phận: Một

bộ phận giai cấp công nhân hiện đại, có mức sống trung lưu, đây là bộ phận hữu

cơ cấu thành lực lượng sản xuất tiên tiến và lực lượng sản xuất chủ yếu ở các nước tư bản phát triển; Bộ phận thứ hai là công nhân nghèo khó: Việc làm không

ổn định, lao động phổ thông, giản đơn, văn hoá thấp; Bộ phận thứ ba là giai cấp công nhân vô gia cư: Có việc làm không ổn định; Bộ phận thứ tư: Lao động nhâp cư, lực lượng này chủ yếu từ các nước ở châu Á và châu Phi di cư sang các nước tư bản phát triển

- Hiện nay, giai cấp công nhân hiện đại vẫn là lực lượng chủ yếu trong cuộc đấu tranh với giai cấp thống trị ở các nước tư bản: Nội dung các cuộc

đấu tranh của giai cấp công nhân tập trung vào những nội dung: đòi các quyền dân sinh, dân chủ, đặc biệt là đòi việc làm; đấu tranh chống chiến tranh, đòi hoà bình; đấu tranh bảo vệ môi trường, chống bóc lột, chống phân biệt chủng tộc

- Về tình hình công đoàn hiện nay: Đặc điểm lớn nhất là tổ chức công

đoàn phát triển rộng rãi, không chỉ trong giai cấp công nhân, ở tầng lớp làm công

ăn lương mà còn phát triển ở hàng ngũ viên chức nhà nước, trong tầng lớp trung lưu

6 http://truongchinhtrina.gov.vn/ArticleDetail.aspx?_Article_ID=119 , Về giai cấp công nhân và công đoàn trên

thế giới, Th.s Dương Thanh Bình - Gv Khoa Xây dựng Đảng, truy cập ngày 20/05/2018

6

Ở nhiều nước tư bản phát triển, công đoàn không chỉ là tổ chức nhằm bảo vệ quyền lợi của giai cấp công nhân, mà con đóng vai trò người hoà giải, cân bằng lợi ích giữa giới chủ, công nhân và chính phủ Đặc biệt phong trào công đoàn phát triển mạnh đã tiến tới xây dựng quan hệ đối tác xã hội, với quan hệ 3 bên là nhà nước - giới chủ - công đoàn

Hiện nay trên thế giới có 3 tổ chức công đoàn quốc tế:

- Liên hiệp công đoàn thế giới (WFTU)

- Liên hiệp quốc tế các công đoàn tự do (CFTU)

- Liên hiệp công đoàn thế giới (WCL)

Nhìn chung, hoạt động đấu tranh của công đoàn hiện nay tập trung trên nhiều lĩnh vực khác nhau: quyền lợi về kinh tế, việc làm, lao động, tăng lương nhưng ít thấy đòi quyền lợi về chính trị, tính thống nhất giữa các công đoàn không cao Ơ nhiều nước hoạt động công đoàn không gắn với các Đảng Cộng sản Điều này gây khó khăn cho hoạt động của các Đảng Cộng sản trong công tác tập hợp quần chúng và định hướng hoạt động chính trị cho các công đoàn trên phạm vi toàn thế giới hiện nay

Trong điều kiện ngày nay, cơ cấu của giai cấp công nhân hiện đại rất đa dạng,

có nhiều trình độ khác nhau và không ngừng biến đổi theo hướng không thuần nhất.7 Mặc dù một số ít trong giai cấp công nhân có cổ phần trong các xí nghiệp của tư bản, nhưng về cơ bản giai cấp công nhân vẫn bị bóc lột, mâu thuẫn giữa

tư bản và lao động, sự phân biệt giàu nghèo và tình trạng bất công xã hội vẫn tăng lên, bản chất bóc lột giá trị thặng dư vẫn tồn tại, dù được biểu hiện dưới hình thức tinh vi hơn

7 7 https://www.wattpad.com/6338726-s%E1%BB%A9-m%E1%BB%87nh-l%E1%BB%8Bch-s%E1%BB%AD-c

%E1%BB%A7a-g-c-cn, Sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân, Câp nhật ngày 08/08/2012, Truy cập ngày

20/5/2018

7

2 Th c tr ng giai c p công nhân Vi t Nam hi n nay và m t s v n đ đ t ạng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay và một số vấn đề đặt ấp công nhân và một số nét ện nay ện nay ột số nét ố nét ấp công nhân và một số nét ề giai cấp công nhân và một số nét ặt

ra

2.1 Th c tr ng giai c p công nhân (GCCN) Vi t Nam hi n nay ạng giai cấp công nhân Việt Nam hiện nay và một số vấn đề đặt ấp công nhân và một số nét ện nay ện nay

Trong thời kỳ đổi mới, GCCN Việt Nam ngày càng phát triển lớn mạnh về số lượng và chất lượng, đóng góp to lớn vào sự phát triển của đất nước Tuy nhiên, trước yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và hội nhập quốc tế, một loạt vấn đề bức thiết đang đặt ra đối với sự phát triển của GCCN, đòi hỏi phải có sự quan tâm nghiên cứu, từ đó đề xuất những giải pháp sát thực để nâng cao chất lượng đội ngũ công nhân

2.1.1 V s l ề số lượng, cơ cấu ố chủ quan đảm bảo cho giai cấp công nhân thực hiện ưng cơ bản của giai cấpợi sứ mệnh lịch sử thế giới của mình ng, c c u ơ bản của giai cấp ấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp

Trong thời gian qua, số lượng công nhân Việt Nam có xu hướng tăng nhanh theo quy mô nền kinh tế Khởi đầu công cuộc CNH, HĐH, đội ngũ công nhân nước ta có khoảng 5 triệu người tổng số công nhân lao động làm việc trực tiếp trong các doanh nghiệp thuộc mọi thành phần kinh tế ở nước ta là 11,6 triệu người (chiếm 12,8% dân số, 21,7% lực lượng lao động xã hội) Trong đó, có 1,66 triệu công nhân làm việc trong doanh nghiệp nhà nước; 6,8 triệu công nhân trong các doanh nghiệp ngoài nhà nước và 3,05 triệu công nhân trong các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.8 Công nhân trong doanh nghiệp ngoài nhà nước và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phát triển nhanh, ngược lại, công nhân trong doanh nghiệp nhà nước ngày càng giảm về số lượng 9

2.1.2 Ch t l ấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp ưng cơ bản của giai cấpợi sứ mệnh lịch sử thế giới của mình ng giai c p công nhân ấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp

Độ tuổi bình quân của công nhân nước ta nhìn chung trẻ, nhóm công nhân từ

18 đến 30 tuổi chiếm 36,4%, đặc biệt trong các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài công nhân dưới 25 tuổi chiếm 43,4%, từ 26-35 tuổi chiếm 34,7%, từ 36-45 tuổi chiếm 14% Hầu hết công nhân được tiếp cận với kinh tế thị trường nên năng động, thích ứng nhanh với công nghệ hiện đại

8 Tổng cục Thống kê (2015), Niên giám thống kê 2014, Nxb Thống kê, Hà Nội., tr 232

9 Vũ Quang Thọ (2015), Xây dựng lối sống văn hóa của công nhân Việt Nam - Lý luận và thực tiễn, Nxb Lao

động, Hà NộI, tr 61 - 62

8

Tuy nhiên, trình độ văn hóa và tay nghề của công nhân thấp đã ảnh hưởng không tốt đến việc tiếp thu khoa học - kỹ thuật, đến năng suất lao động, chất lượng sản phẩm Theo đánh giá của Ngân hàng Thế giới (WB) năm 2014 về chất lượng lao động được tính theo thang điểm 10, thì chất lượng lao động Việt Nam chỉ đạt 3,79 điểm, xếp thứ 11/12 nước Châu Á tham gia xếp hạng của WB Còn theo kết quả khảo sát của Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) vào tháng 9 năm

2014, năng suất lao động của công nhân Việt Nam thuộc vào nhóm thấp nhất của khu vực, chỉ bằng 1/5 lao động của công nhân Malaysia, 2/5 Thái Lan, 1/15 Singapore, 1/11 Nhật Bản, 1/10 Hàn Quốc Trong số các nước ASEAN, năng suất lao động của công nhân Việt Nam chỉ cao hơn Campuchia và Lào Theo Bộ

Kế hoạch và Đầu tư, với tốc độ tăng năng suất lao động như hiện nay, thì phải đến năm 2038 năng suất lao động của công nhân Việt Nam mới bắt kịp Philippines, năm 2069 chúng ta mới bắt kịp được Thái Lan, do đó, chúng ta cần

có đối sách để nâng cao chất lượng nhân lực, góp phần nâng cao năng suất lao động trong quá trình cạnh tranh thời hội nhập 10

2.1.3 Đ i s ng, vi c làm c a công nhân lao đ ng ời sống, việc làm của công nhân lao động ố chủ quan đảm bảo cho giai cấp công nhân thực hiện ệm giai cấp công nhân và đặc trưng cơ bản của giai cấp ủa giai cấp ộng

Việc làm cho người lao động Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã

có nhiều chủ trương, giải pháp đầu tư phát triển sản xuất, giải quyết việc làm cho người lao động Tuy nhiên, do quy mô nền kinh tế nhỏ, trình độ phát triển, sức cạnh tranh của nền kinh tế nước ta còn yếu so với khu vực và thế giới nên tỷ lệ thất nghiệp còn ở mức cao Theo số liệu của Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam, năm 2011, cả nước có 83% số công nhân có việc làm thường xuyên ổn định, còn 12% việc làm không ổn định và 2,7% thường xuyên thiếu việc làm 11

Thu nhập của người lao động Mức lương của người lao động hiện nay về

cơ bản không đáp ứng được nhu cầu sinh hoạt tối thiểu của bản thân, chứ chưa nói đến việc tích lũy hay chăm lo cho con cái Nhà nước đã từng bước thực hiện lộ trình tăng lương tối thiểu, thậm chí có quy định về mức lương tối thiểu vùng đối với người lao động làm ở các loại hình doanh nghiệp (Nghị định số

10 Vũ Quang Thọ (2015), “Không thể đem năng suất lao động ra mặc cả”, Báo Lao động, ngày 19/10/2015, tr.5.

11 Niên giám thống kê năm 2010, mục Doanh nghiệp và cơ sở cá thể, Nxb Thống kê, Hà Nội, 2011.

9

70/2011/NĐ-CP) Tuy nhiên, mức tăng thường không theo kịp tốc độ tăng giá của thị trường Trong khi đó, phần lớn các chủ doanh nghiệp vẫn đang lấy mức lương tối thiểu để trả lương cho người lao động, chưa thật sự quan tâm đến việc xây dựng thang, bảng lương Ngoài ra, các chủ doanh nghiệp còn bớt một phần lương của người lao động chi cho các khoản phụ cấp như ăn trưa, tiền hỗ trợ đi lại, thưởng

Nhà ở của người lao động Do nhiều nguyên nhân khác nhau, hầu hết các

tỉnh, thành phố lớn, các KCN, KCX không xây nhà lưu trú cho công nhân Số người lao động trong các KCN khoảng 1,6 triệu người, trong đó, chỉ có 20% số người có chỗ ở ổn định Đa số người lao động ngoại tỉnh làm việc tại các KCN đều phải thuê nhà trọ, với điều kiện vệ sinh, môi trường không bảo đảm 12

Đời sống văn hóa của công nhân Những năm gần đây, các doanh nghiệp

đã từng bước đáp ứng nhu cầu văn hóa tinh thần của người lao động Tuy nhiên,

ở hầu hết các KCN, KCX chưa tạo ra những điều kiện bảo đảm sinh hoạt văn hóa cho công nhân Theo kết quả điều tra xã hội học tại Bình Dương, có đến 71,8% công nhân không có điều kiện để đến rạp chiếu phim, 88,2% không đi xem ca nhạc, 84,7% không đi xem thi đấu thể thao, 95,3% chưa từng đến sinh hoạt tại các câu lạc bộ, 91,8% không bao giờ đến các nhà văn hóa tham gia các hoạt động vui chơi giải trí, văn hóa tinh thần, 89% giải trí bằng tivi, 82,4% bằng nghe đài, chỉ có 1,2% sử dụng internet Nguyên nhân của tình trạng trên là do công nhân không có thời gian, kinh phí và các KCN cũng không có cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu sinh hoạt tinh thần của họ

Điều kiện làm việc Nhìn chung, điều kiện làm việc của công nhân chưa

được bảo đảm Nhiều công nhân phải làm việc trong môi trường bị ô nhiễm nặng như nóng, bụi, tiếng ồn, độ rung vượt tiêu chuẩn cho phép Điều đó đã tác động xấu đến sức khoẻ người lao động, gây ra các bệnh nghề nghiệp

12 Số liệu được công bố tại Hội nghị tổng kết 20 năm xây dựng và phát triển các KCN, KCX ở Việt Nam, tổ chức ngày 17-2-2012

10