KẾT QUẢỨNG DỤNG CHẾPHẨM BITRICHO CHỨA nấm TRICHODERMAĐỂPHÒNG NGỪABỆNH THỐI CỔRỄTRÊN cây KIỆU (ALLIUM CHI

Mục tiêu mô hình: Ứng dụng chế phẩm vi sinh vật đối kháng phòng ngừa bệnh thối cổ rễ do Dự án sản xuất tên thương mại BITRICHO trên cây Kiệu để phục vụ sản xuất nông nghiệp bền vững tạ

KẾT QUẢ ỨNG DỤNG CHẾ PHẨM BITRICHO CHỨA NẤM

TRICHODERMA ĐỂ PHÒNG NGỪA BỆNH THỐI CỔ RỄ TRÊN

CÂY KIỆU (ALLIUM CHINENSE)

TẠI BÌNH ĐỊNH

1 Mở đầu

Cây kiệu là một trong những loại nông sản nổi tiếng của Bình Định Hàng năm có 600-700 hecta kiệu được trồng trong vụ Thu – Đông để phục

vụ nhu cầu thị trường trong dịp Tết Nguyên Đán, như năm 2010 chỉ riêng huyện Phù Mỹ là 537 ha, sản lượng hơn 12.888 tấn, doanh thu khoảng 70 tỉ đồng Tuy nhiên, thời gian gần đây, do ảnh hưởng biến đổi khí hậu toàn cầu, thời tiết thay đổi mùa trồng kiệu thường có mưa nhiều làm cho cây kiệu gặp phải bệnh thối cổ rễ do nấm hoặc vi khuẩn gây hại trên diện rộng làm ảnh hưởng đến đời sống và thu nhập của người nông dân trồng kiệu

Để phòng trừ bệnh thối cổ rễ thì biện pháp có hiệu quả cao và ít gây ô nhiễm môi trường là sử dụng các loại chế phẩm vi sinh vật đối kháng như

các loại vi nấm Trichoderma, vi khuẩn Bacillus, xạ khuẩn Streptomyces,

bón trực tiếp vào đất trước khi trồng, giúp ức chế các loại vi sinh vật gây

hại trong đất như Rhizoctonia, Fusarium, Botrytis,

Trong các loại vi sinh vật đối kháng kể trên thì nấm Trichoderma là

một loại nấm đối kháng nấm đất gây hại thực vật được sử dụng phổ biến

nhất Rất nhiều chủng Trichoderma có khả năng kiểm soát nhiều loài nấm

gây bệnh thối cổ rễ trên các cây trồng cạn

Để có chế phẩm thích nghi cao với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu đặc thù của Bình Định cũng như cây kiệu biện pháp hữu hiệu nhất là phân lập, tuyển

chọn chủng nấm Trichoderma tại từ vùng đất của địa phương, đây cũng là

hướng ứng dụng phổ biến ở nhiều quốc gia

Dự án SXTN độc lập cấp Nhà nước“Ứng dụng công nghệ sinh học sản xuất chế phẩm vi sinh vật đối kháng phòng ngừa bệnh thối cổ rễ trên cây

Hồ tiêu, cây Kiệu tại Bình Định” do Trung tâm Ứng dụng tiến bộ KH&CN

Bình Định thực hiện trong 2 năm 2012-2014 đã sản xuất được chế phẩm vi sinh đối kháng BITRICHO để phòng ngừa bệnh thối cổ rễ trên cây Hồ tiệu, cây Kiệu

Để thử nghiệm, đánh giá hiệu lực, hiệu quả chế phẩm, Trung tâm đã phối hợp với Trạm Khuyến nông huyện Phù Mỹ thực hiện mô hình ứng dụng chế phẩm vi sinh vật đối kháng phòng ngừa bệnh thối cổ rễ trên cây Kiệu trong các vụ kiệu: giống 2013, thương phẩm 2013-2014, giống 2014, thương phẩm 2014-2015 tại xã Mỹ Trinh, huyện Phù Mỹ Bước đầu mô hình đạt kết quả khá tốt Dưới đây là các nội dung về kết quả mô hình

2 Nội dung thực hiện mô hình:

2.1 Mục tiêu mô hình:

Ứng dụng chế phẩm vi sinh vật đối kháng phòng ngừa bệnh thối cổ

rễ do Dự án sản xuất (tên thương mại BITRICHO) trên cây Kiệu để phục vụ

sản xuất nông nghiệp bền vững tại Bình Định

2.2 Quy mô thực hiện mô hình:

2.2.1 Quy mô mô hình:

- Đối tượng cây trồng: cây kiệu

- Giống: kiệu địa phương

- Diện tích: 44.000 m2

- Số hộ tham gia: 20 hộ

- Loại chế phẩm: chế phẩm BITRICHO dạng khô, là sản phẩm của dự

án

2.2.2 Các chỉ tiêu theo dõi:

- Tỷ lệ bệnh

- Các chỉ tiêu sinh trưởng và phát triển: Số củ/bụi, kích thước củ, trong lượng củ, mật độ…

- Năng suất thu hoạch lý thuyết và thực tế

- Nhận xét, so sánh hiệu quả kinh tế

- Ghi nhận ý kiến của bà con nông dân

2.2.3 Địa điểm:

Mô hình được triển khai tại 3 thôn: Trinh Vân Bắc, Trà Lương và Trung Hội thuộc xã Mỹ Trinh, huyện Phù Mỹ

2.2.4 Phương pháp nghiên cứu:

- Công thức thử nghiệm: Trước khi vào vụ gieo trồng, chế phẩm được phối trộn với phân chuồng gần hoai từ 10 – 15 ngày để nấm nhân sinh khối sau

đó bón lót cho mỗi ô thí nghiệm Cứ 500g chế phẩm được phối trộn với phân chuồng dùng bón lót cho mỗi ô thí nghiệm có diện tích 100 m2 Bón lót phân chuồng có trộn chế phẩm trên các ô thí nghiệm sau đó lấp 01 lớp đất nhẹ Sau 02 tháng trồng tiến hành bón bổ sung chế phẩm bằng cách dùng 500 g chế phẩm/100 m2

rải đều lên mặt luống rồi tưới nước cho thấm

- Công thức đối chứng: chỉ bón lót phân chuồng không có bón chế

phẩm Trichoderma

Mỗi công thức được lặp lại 3 lần và tiến hành trong 04 vụ: Giống 2013, Thương phẩm 2013-2014, giống 2014 và Thương phẩm 2014-2015

Điều tra cây bệnh: Áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về phương pháp điều tra dịch hại cây trồng QCVN 01-38:2010/BNNPTNT của Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tại mỗi ô thí nghiệm điều tra tại 5 điểm ngẫu nhiên trên 2 đường chéo góc, diện tích mỗi điểm điều tra là 0,25 m2, cách xa bờ ít nhất là 1m

Các chỉ tiêu đánh giá :

Tỷ lệ cây bị bệnh hại, năng suất, hiệu quả kinh tế, mật độ Trichoderma

trong đất

Tỷ lệ cây chết bệnh thối cổ rễ (%) = số cây chết bệnh / tổng số cây điều tra x100

Năng suất lý thuyết= trọng lượng củ x số củ mỗi bụi x số bụi/m2

trong các ô điều tra

Năng suất thực tế (tạ/ha) = Khối lượng củ thực thu trên ô thí nghiệm (kg) / (0,1x100)

Số liệu được xử lý bằng phần mềm Statgraphics và so sánh Duncan

3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN

3.1 Kết quả đánh giá khả năng phòng trừ bệnh của chế phẩm ngoài đồng ruộng

Sử dụng chế phẩm sản xuất được chúng tôi tiến hành đánh giá khả năng phòng trừ bệnh thối cổ rễ trên cây Kiệu trong 04 vụ

Kết quả sử dụng chế phẩm BITRICHO để phòng ngừa bệnh thối cổ rễ trên cây Kiệu như sau:

Bảng 1: Ảnh hưởng của chế phẩm BITRICHO lên một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây Kiệu

trong vụ Kiệu giống năm 2013

Loại mô hình củ/bụi Số

Chiều dài rễ (cm)

Chiều dài lá (cm)

Tỷ lệ cây chết do thối cổ rễ (%)

Mật độ trồng (bụi/m 2

)

Trọng lượng

củ (g)

Năng suất lý thuyết (kg/ ha)

Năng suất thực tế (kg/ ha)

Mô hình thử

nghiệm 4,8 10,6 28,7 7,9 45 4,25 10.426 4.700

Mô hình đối

chứng 3,8 7,1 21,3 13,2 45 3,22 7.580 4.200

- Nhận xét: Theo bảng 1 cho thấy, trong vụ Kiệu giống 2013 tại mô hình sử dụng chế phẩm BITRICHO, tỷ lệ cây

chết do bệnh thối cổ rễ giảm còn 7,9% trên mô hình trồng giống kiệu địa phương Tại mô hình đối chứng, tỷ lệ cây chết

do bệnh thối cổ rễ là 13,2% trên mô hình trồng giống kiệu địa phương.Khi sử dụng chế phẩm BITRICHO để phòng

ngừa bệnh thối cổ rễ, năng suất ở mô hình thí nghiệm cũng tăng 500kg/ha (4700kg/ha so với 4200kg/ha) Dựa vào bảng

1 ta thấy, số củ/bụi ở mô hình sử dụng chế phẩm cao hơn rõ rệt so với mô hình đối chứng ( 4,8 và 3,8 đối với mô hình giống kiệu địa phương); một số chỉ tiêu khác như chiều dài lá, chiều dài rễ ở mô hình thí nghiệm cũng cao hơn hẳn so với đối chứng

Bảng 2: Ảnh hưởng của chế phẩm BITRICHO lên một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây Kiệu

trong vụ Kiệu thương phẩm năm 2013-2014

Loại mô hình

Số củ/b

ụi

Chiều dài rễ (cm)

Chiều dài lá (cm)

Tỷ lệ cây chết do thối cổ

rễ (%)

Mật độ trồng (bụi/m 2

)

Trọng lượng

củ (g)

Năng suất lý thuyết (kg/ ha)

Năng suất thực tế (kg/ ha)

Mô hình sử dụng chế

phẩm Bitricho trên

giống kiệu địa

phương

Mô hình sử dụng chế

phẩm Bitricho trên

giống kiệu Sài Gòn

Mô hình đối chứng

trên giống Kiệu địa

phương

Mô hình đối chứng

trên giống Kiệu Sài

Gòn

- Nhận xét: Theo bảng 2, tỷ lệ cây chết do bệnh thối cổ rễ giảm còn 15,7% ở giống Kiệu địa phương và 18,2% ở

giống Kiệu Sài Gòn thuộc mô hình sử dụng chế phẩm BITRICHO; tại mô hình đối chứng, đối với giống Kiệu địa phương thì tỷ lệ cây chết do bệnh thối cổ rễ là 27,9% và đối với giống kiệu Sài Gòn thì tỷ lệ chết là 29,6% Khi dùng

chế phẩm sinh học BITRICHO để phòng ngừa bệnh thối cổ rễ thì tỷ lệ cây chết do bệnh thối cổ rễ giảm khoảng từ

11,4% (đối với giống Kiệu Sài Gòn) đến 12,2% (đối với giống Kiệu địa phương) so với khi sử dụng thuốc hóa học

(15,7% - 18,7% so với 27,9% - 29,6%) Khi sử dụng chế phẩm BITRICHO để phòng ngừa bệnh thối cổ rễ, năng suất ở

mô hình thí nghiệm cũng tăng từ 900kg/ha đối với giống Kiệu địa phương (7.600kg/ha so với 6.700kg/ha) và 1000kg/ha đối với giống Kiệu Sài Gòn (7.800kg/ha so với 6.800kg/ha) Như vậy, năng suất của giống Kiệu Sài Gòn có cao hơn năng suất của giống Kiệu địa phương nhưng không nhiều (78 tạ/ha so với 76 tạ/ha), điều này có thể được giải thích: Mặc dù, trọng lượng củ của giống Kiệu Sài Gòn (7,23 g/củ) cao hơn trọng lượng củ của giống Kiệu địa phương, tuy nhiên, giống Kiệu địa phương lại có số củ/bụi cao hơn so với giống Kiệu Sài Gòn (6,7 củ/bụi so với 4,9 củ/bụi) nên năng suất của giống Kiệu Sài Gòn cao hơn nhưng sự chênh lệch về năng suất giữa 2 giống Kiệu là không nhiều Dựa vào bảng 1 ta thấy, chỉ tiêu số củ/bụi ở mô hình sử dụng chế phẩm cao hơn rõ rệt so với mô hình đối chứng ( 6,7 và 4,4 đối với mô hình giống kiệu địa phương; 4,9 và 2,7 đối với mô hình giống kiệu Sài Gòn) một số chỉ tiêu khác như chiều dài lá, chiều dài rễ ở mô hình thí nghiệm cũng cao hơn hẳn so với đối chứng

Bảng 3: Ảnh hưởng của chế phẩm BITRICHO lên một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây Kiệu

trong vụ Kiệu giống năm 2014

Loại mô hình củ/bụi Số

Chiều dài rễ (cm)

Chiều dài lá (cm)

Tỷ lệ cây chết do thối cổ rễ (%)

Mật độ trồng (bụi/m 2 )

Trọng lượng

củ (g)

Năng suất

lý thuyết (kg/ ha)

Năng suất thực tế (kg/ ha)

Mô hình thử nghiệm 6,1 10,6 28,7 18,2 65 3,06 9.925 5.100

Mô hình đối chứng 4,7 7,1 21,3 37,9 65 2,67 5.065 4.300

- Nhận xét: Theo bảng 3, tỷ lệ cây chết do bệnh thối cổ rễ giảm còn 18,2% ở mô hình sử dụng chế phẩm BITRICHO; tại

mô hình đối chứng, tỷ lệ cây chết do bệnh thối cổ rễ là 37,9% Khi sử dụng chế phẩm BITRICHO để phòng ngừa bệnh thối cổ rễ,

năng suất ở mô hình thí nghiệm cũng tăng 800kg/ha (5100kg/ha so với 4300kg/ha) Dựa vào bảng 1 ta thấy, số củ/bụi ở mô hình

sử dụng chế phẩm cao hơn rõ rệt so với mô hình đối chứng ( 6,1 và 4,7 đối với mô hình giống kiệu địa phương); một số chỉ tiêu khác như chiều dài lá, chiều dài rễ, trọng lượng củ ở mô hình thí nghiệm cũng cao hơn hẳn so với đối chứng

Bảng 4: Ảnh hưởng của chế phẩm BITRICHO lên một số chỉ tiêu sinh trưởng, phát triển và năng suất của cây Kiệu

trong vụ Kiệu thương phẩm năm 2014-2015

Loại mô hình củ/bụi Số

Chiều dài rễ (cm)

Chiều dài lá (cm)

Tỷ lệ cây chết do thối cổ

rễ (%)

Mật độ trồng (bụi/m 2 )

Trọng lượng

củ (g)

Năng suất

lý thuyết (kg/ ha)

Năng suất thực

tế (kg/ ha)

Mô hình sử dụng

chế phẩm

Bitricho trên

giống kiệu địa

phương

Mô hình sử dụng

chế phẩm

Bitricho trên

giống kiệu Sài

Gòn

Mô hình đối

chứng trên

giống Kiệu địa

phương

Mô hình đối

chứng trên

giống Kiệu Sài

Gòn

- Nhận xét: Theo bảng 4, tỷ lệ cây chết do bệnh thối cổ rễ giảm còn 10,3% ở giống Kiệu địa phương và 13,4% ở

giống Kiệu Sài Gòn thuộc mô hình sử dụng chế phẩm BITRICHO; tại mô hình đối chứng, đối với giống Kiệu địa phương thì tỷ lệ cây chết do bệnh thối cổ rễ là 17,9% và đối với giống kiệu Sài Gòn thì tỷ lệ chết là 19,8% Khi dùng

chế phẩm sinh học BITRICHO để phòng ngừa bệnh thối cổ rễ thì tỷ lệ cây chết do bệnh thối cổ rễ giảm khoảng từ 6,4%

(đối với giống Kiệu Sài Gòn) đến 7,6% (đối với giống Kiệu địa phương) so với khi sử dụng thuốc hóa học (10,3% -

13,4% so với 17,9% - 19,8%) Khi sử dụng chế phẩm BITRICHO để phòng ngừa bệnh thối cổ rễ, năng suất ở mô hình

thí nghiệm cũng tăng từ 900kg/ha đối với giống Kiệu địa phương (8.100kg/ha so với 7.200kg/ha) và 1.200kg/ha đối với giống Kiệu Sài Gòn (8.200kg/ha so với 7.000kg/ha) Như vậy, năng suất của giống Kiệu Sài Gòn có cao hơn năng suất của giống Kiệu địa phương nhưng không nhiều (8.200 kg/ha so với 8.100 kg/ha), điều này có thể được giải thích: Mặc

dù, trọng lượng củ của giống Kiệu Sài Gòn (5,06 g/củ) cao hơn trọng lượng củ của giống Kiệu địa phương (3,03 g/củ), tuy nhiên, giống Kiệu địa phương lại có số củ/bụi cao hơn so với giống Kiệu Sài Gòn (5,4 củ/bụi so với 4,1 củ/bụi) nên năng suất của giống Kiệu Sài Gòn cao hơn nhưng sự chênh lệch về năng suất giữa 2 giống Kiệu là không nhiều Dựa vào bảng 1 ta thấy, chỉ tiêu số củ/bụi ở mô hình sử dụng chế phẩm cao hơn rõ rệt so với mô hình đối chứng ( 5,4 và 4,4 đối với mô hình giống kiệu địa phương; 4,1và 3,1 đối với mô hình giống kiệu Sài Gòn) một số chỉ tiêu khác như chiều dài lá, chiều dài rễ ở mô hình thí nghiệm cũng cao hơn hẳn so với đối chứng, chứng tỏ, sử dụng chế phẩm BITRICHO giúp cây Kiệu sinh trưởng, phát triển tốt hơn, qua đó giúp tăng năng suất Kiệu so với mô hình đối chứng

3.2 Hiệu quả kinh tế:

Bảng 5: So sánh hiệu quả kinh tế cho 1ha Kiệu mô hình vụ Kiệu thương phẩm 2014-2015

tính

Mô hình BITRICHO

dùng giống Kiệu Sài Gòn

Mô hình BITRICHO dùng

giống Kiệu địa phương

Mô hình đối chứng dùng

giống Kiệu Sài gòn

Mô hình đối chứng dùng

giống Kiệu địa phương

Số lượng

Đơn giá

(Nghìn

đồng)

Thành tiền

(Triệu

Đồng)

Số lượng

Đơn giá

(Nghìn

đồng)

Thành tiền

(Triệu

Đồng)

Số lượng

Đơn giá

(Nghìn

đồng)

Thành tiền

(Triệu

Đồng)

Số lượng

Đơn giá

(Nghìn

đồng)

Thành tiền

(Triệu

Đồng)

7/ Khác

B- Phần thu 164 153,9 140 129,6

- Nhận xét: Qua bảng 5 cho thấy, Mô hình sử dụng chế phẩm sinh học BITRICHO để phòng ngừa bệnh thối cổ

rễ cho cây Kiệu trong vụ Kiệu thương phẩm 2014 – 2015 tại xã Mỹ Trinh, huyện Phù Mỹ đã cho năng suất cao hơn so với mô hình đối chứng sử dụng thuốc hóa học là từ 900 kg/ha đến 1.200 kg/ha (8200kg/ha – 8.100 kg/ha so với 7.000 – 7.200 kg/ha); Lợi nhuận tăng từ 9,7 triệu đồng/ha đến 22 triệu đồng/ha (56,9 – 58,8 triệu đồng/ha so với 47,2 – 36,8 triệu đồng/ha)

Bảng 6: So sánh hiệu quả kinh tế cho 1ha Kiệu mô hình vụ Kiệu giống 2014

tính

Số lượng

Đơn giá

(Nghìn

đồng)

Thành tiền

(Triệu

Đồng)

Số lượng

Đơn giá

(Nghìn

đồng)

Thành tiền

(Triệu

Đồng)

9/ Khác

- Nhận xét: Qua bảng 6 cho thấy, Mô hình sử dụng chế phẩm sinh học

BITRICHO để phòng ngừa bệnh thối cổ rễ cho cây Kiệu trong vụ Kiệu giống

2014 tại xã Mỹ Trinh, huyện Phù Mỹ đã cho năng suất cao vượt trội so với mô hình đối chứng sử dụng thuốc hóa học là 8 tạ/ha (51 tạ/ha so với 43 tạ/ha), từ đó, lợi nhuận thu được từ mô hình thử nghiệm cũng cao hơn rất nhiều so với đối chứng, lợi nhuận tăng 19,3 triệu đồng/ha (46,3 triệu đồng/ha so với 27,0 triệu đồng/ha)

- Kết luận: Dùng chế phẩm sinh học BITRICHO để phòng ngừa bệnh thối

cổ rễ cho cây Kiệu trong vụ Kiệu thương phẩm và vụ kiệu giống vừa có thể tiết kiệm chi phí, vừa mang lại hiệu quả kinh tế cao cho người sản xuất

4 Về hiệu quả kinh tế - xã hội:

4.1 Hiệu quả kinh tế:

- Qua vụ sản xuất kiệu thương phẩm năm 2014 – 2015 cho thấy, mô hình sử dụng chế phẩm BITRICHO thật sự có tính thiết thực và đem lại hiệu quả kinh tế cao cho bà con nông dân Được người dân và chính quyền địa phương quan tâm

và đánh giá cao

- Ứng dụng chế phẩm vi sinh đối kháng phòng ngừa bệnh thối cổ rễ trên cây

Kiệu có lợi nhuận cao hơn mô hình đối chứng nhiều (Lợi nhuận tăng từ 9,7 triệu đồng/ha đến 22 triệu đồng/ha)

phòng ngừa tốt bệnh thối cổ rễ trên cây Kiệu có nhiều triển vọng cho sản xuất nông nghiệp ở tỉnh Bình Định

4.2 Hiệu quả xã hội:

- Từ kết quả xây dựng mô hình này đã giúp cho người nông dân tiếp cận với một loại chế phẩm sinh học mới, hiệu quả, an toàn cho sức khỏe con người và môi trường