Một số vấn đề lý luận chung về dẫn độ. Những thuận lợi và khó khăn trong hoạt động dẫn độ ở nước ta hiện nay.

A. MỞ ĐẦU 1 B. NỘI DUNG 1 I. Những vấn đề lý luận chung về dẫn độ 1 1. Khái niệm dẫn độ 2 2. Đặc điểm của dẫn độ 3 3. Các nguyên tắc trong hoạt động dẫn độ 5 4. Vai trò, ý nghĩa của hoạt động dẫn độ 7 II. Những thuận lợi và khó khăn trong hoạt động dẫn độ ở Việt Nam thời gian qua. 8 1. Những thuận lợi và thành tựu đạt được 8 2. Những khó khăn, thách thức 10 3. Kiến nghị giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động dẫn độ trong thời gian tới . 11 C. KẾT LUẬN 13

BÀI TIỂU LUẬN MÔN LUẬT TƯƠNG TRỢ TƯ PHÁP

Đề tài: Một số vấn đề lý luận chung về dẫn độ Những thuận lợi và khó khăn

trong hoạt động dẫn độ ở nước ta hiện nay.

A MỞ ĐẦU

Trong bối cảnh kinh tế xã hội ngày càng phát triển, các quốc gia ngày ngày càng tích cực tham gia vào xu hướng hợp tác quốc tế trên hầu hết các lĩnh vực, trong đó phải nhắc đến là hoạt động tương trợ về tư pháp mà nổi bật là hoạt động dẫn độ Dẫn độ tội phạm là một trong những vấn đề từ lâu đã thu hút được sự quan tâm, nghiên cứu của các nhà lí luận và thực tiễn Các quốc gia trên thế giới đã nghiên cứu về dẫn độ tội phạm và đã có những quy định về dẫn độ tội phạm từ rất sớm Khái niệm dẫn độ tội phạm cũng như quy định về dẫn độ tội phạm xuất hiện

từ những năm cuối thế kỉ XIX Ngày nay, trên thế giới, các quy định về dẫn độ tội phạm không chỉ đơn thuần được đề cập trong các điều ước quốc tế đa phương, song phương mà còn được các quốc gia thể chế hoá trong quy định pháp luật của chính quốc gia mình Như vậy, thế nào là dẫn độ và thực tiễn việc áp dụng quy định này ở Việt Nam gặp những khó khăn, thách thức nào? Trong bài tiểu luận này, em xin phép được làm rõ một số vấn đề liên quan

B NỘI DUNG

I Những vấn đề lý luận chung về dẫn độ

Cùng với sự ra đời của ngành Luật hình sự quốc tế, hoạt động hợp tác đấu tranh phòng chống tội phạm cũng có những bước phát triển đáng kể qua các giai đoạn với sự hình thành của các điều ước quốc tế về dẫn độ tội phạm Từ Hiệp ước hoà bình năm 1296 trước công nguyên đến các điều ước quốc tế liên quan đến hoạt động dẫn độ vào các năm 1802, 1889 Bước phát triển quan trọng nhất của các quy định về dẫn độ tội phạm trong Luật quốc tế đó là sự ra đời của tổ chức đa phương

toàn cầu có vai trò gìn giữ hoà bình và an ninh quốc tế vào năm 1945 - Liên hợp quốc Trong quá trình hoạt động của mình, Liên hợp quốc đã xây dựng các điều ước quốc tế đa phương chứa đựng các quy định liên quan đến nguyên tắc, trình tự, thủ tục điều chỉnh hoạt động dẫn độ giữa các quốc gia thành viên như: Hiệp định mẫu về dẫn độ tội phạm năm 1990, Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm có

tổ chức xuyên quốc gia, Công ước của Liên hợp quốc về phòng chống tham nhũng năm 2003 Từ những quy định sơ khai, với những quy tắc xử sự dưới dạng tập quán đến các quy định trong các điều ước quốc tế cụ thể, các quy phạm về dẫn độ tội phạm trong Luật quốc tế đã có những bước hoàn thiện dần nhằm góp phần vào hoạt động hợp tác đấu tranh phòng chống tội phạm giữa các quốc gia

1 Khái niệm dẫn độ

Có rất nhiều quan điểm khác nhau trong các từ điển, tác phẩm nghiên cứu liên quan đến khái niệm dẫn độ tội phạm

Theo từ điển Luật học Oxford: “Dẫn độ là việc một quốc gia giao nộp cho một quốc gia khác một người bị buộc tội vi phạm pháp luật ở quốc gia được yêu cầu dẫn độ ”1

Theo từ điển bách khoa Việt Nam: “Dẫn độ tội phạm là việc một quốc gia trao trả kẻ phạm tội hay kẻ bị tình nghi là phạm tội theo đề nghị hay yêu cầu của một quốc gia khác để điều tra, truy tố hay thi hành án bản án hình sự” 2

Theo Khoản 1 Điều 32 Luật Tương trợ tư pháp năm 2007 quy định: “Dẫn

độ là việc một nước chuyển giao cho nước khác người có hành vi phạm tội hoặc người bị kết án hình sự đang có mặt trên lãnh thổ nước mình để nước được chuyển giao truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thi hành án đối với người đó”

1 Oxford University: A dictionary of Law, fifth edition, Oxford University Press, 2003, p.194.

2 Xem trung tâm biên soạn từ điển Bách khoa: Từ điển bách khoa Việt Nam, NXB Từ điển Bách khoa, Hà Nội, 1995.

Tuy nhiên, hầu hết các quan niệm đều cho rằng dẫn độ tội phạm là việc đưa một cá nhân trở lại quốc gia mà họ đã thực hiện hành vi vi phạm pháp luật của quốc gia đó để xét xử hoặc thi hành bản án đã có hiệu lực Nên có thể đưa ra một

khái niệm về dẫn độ như sau: Dẫn độ là một hình thức tương trợ tư pháp giữa các

quốc gia Trong đó, quốc gia được yêu cầu dẫn độ, dựa trên cơ sở pháp luật quốc

tế và pháp luật quốc gia, chuyển giao người có hành vi phạm tội hoặc người đã bị kết án bằng một bản án có hiệu lực pháp luật đang có mặt trên lãnh thổ quốc gia được yêu cầu để quốc gia yêu cầu tiến hành truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc thi hành bản án đối với người đó.

2 Đặc điểm của dẫn độ

Từ lịch sử hình thành và khái niệm về dẫn độ có thể khát quát những đặc điểm cơ bản của dẫn độ như sau:

Thứ nhất, dẫn độ là một hình thức tương trợ tư pháp của các quốc gia Theo

quy định của Luật tương trợ tư pháp 2007 thì hoạt động tương trợ tư pháp bao gồm các lĩnh vực: Dân sự, hình sự, dẫn độ, chuyển giao người đang chấp hành hình phạt

tù giữa Việt Nam và các quốc gia khác trên thế giới…Từ đó, có thể thấy hoạt động dẫn dộ là một hình thức tương trợ tư pháp, có ý nghĩa trong việc phối hợp phòng chống tội phạm tuy nhiên nó không phải là hoạt động tương trợ tư pháp về hình sự

Mà nó là hình thức tương trợ tư pháp độc lập, cụ thể: Tại Điều 4 Luật mẫu của Liên hợp quốc về tương trợ tư pháp về hình sự, Điều 17 Luật tương trợ tư pháp

2007 của Việt Nam đều không nhắc đến hoạt động dẫn độ trong tương trợ tư pháp

về hình sự, mà hoạt động dẫn độ được điều chỉnh trong Luật mẫu về dẫn độ của Liên Hợp quốc năm 1990

Thứ hai, dẫn độ tội phạm là việc một quốc gia chuyển giao người có hành vi

phạm tội cho quốc gia khác Việc chuyển giao này được thực hiện trên cơ sở yêu

cầu của quốc gia có yêu cầu chuyển giao người có hành vi phạm tội Người bị dẫn

độ là người thực hiện hành vi phạm tội trên lãnh thổ của quốc gia yêu cầu, đang bị truy cứu trách nhiệm hình sự hoặc đã bị kết án bằng bản án đã có hiệu lực pháp luật, sau đó bỏ trốn sang quốc gia được yêu cầu chuyển giao

Thứ ba, dẫn độ tội phạm chỉ được thực hiện trên cơ sở phù hợp với pháp luật

nước được yêu cầu, các quốc gia thường căn cứ vào các tiêu chí sau để xem xét việc dẫn độ: quốc tịch của người bị dẫn độ, dấu hiệu nơi tội phạm xảy ra, nơi tội phạm hoàn thành hoặc dấu hiệu lợi ích bị xâm phạm Việc có chấp nhận dẫn độ hay không lại phụ thuộc vào quyết định của quốc gia được yêu cầu dẫn độ Nếu nhiều quốc gia yêu cầu dẫn độ một người thì quốc gia được yêu cầu căn cứ vào pháp luật của quốc gia mình, Điều ước quốc tế đa phương, song phương có liên quan và tình hình tội phạm cụ thể để đưa ra quyết định có chấp nhận yêu cầu dẫn

độ của một trong số các quốc gia đó hay không

Thứ tư, dẫn độ tội phạm nhằm hai mục đích đó là truy cứu trách nhiệm hình

sự hoặc thi hành án đối với người có hành vi phạm tội Các hoạt động này sẽ do quốc gia yêu cầu tiến hành sau khi tiếp nhận người bị dẫn độ từ quốc gia được yêu cầu Trong thực tiễn, người phạm tội thường tìm cách che giấu hành vi phạm tội của mình hoặc chạy sang lãnh thổ của quốc gia khác để trốn tránh sự truy cứu trách nhiệm hình sự của pháp luật Nhiều trường hợp, người phạm tội đã trốn thoát ra nước ngoài, sử dụng giấy tờ giả hoặc các phương tiện khác để che giấu nhân thân, tìm cách cứ trú lâu dài, trốn tránh sự trừng trị của pháp luật Mục đích chung của dẫn độ tội phạm chính là buộc người có hành vi phạm tội bỏ trốn đó phải chịu trách nhiệm hình sự về tội phạm mà họ đã gây ra Hoạt động dẫn độ tội phạm được thực hiện có ý nghĩa quan trọng đối với công tác bảo đảm an ninh, trật tự Cho dù người phạm tội sử dụng nhiều thủ đoạn bỏ trốn, cuối cùng vẫn không thoát khỏi sự truy cứu trách nhiệm hình sự Kết quả này vừa là sự trừng phạt người phạm tội,

vừa có tác dụng răn đe những người phạm tội khác đang có ý định bỏ trốn, rộng hơn là giáo dục ý thức tuân thủ pháp luật của công dân và tăng cường sự hợp tác quốc tế giữa các quốc gia

Thứ năm, dẫn độ tội phạm được thực hiện trên cơ sở điều ước quốc tế hoặc

mức độ quan hệ giữa các quốc gia Các điều ước quốc tế về dẫn độ tội phạm gồm điều ước quốc tế đa phương mà quốc gia đó tham gia hoặc gia nhập và điều ước quốc tế song phương được kí kết giữa quốc gia được yêu cầu và quốc gia yêu cầu dẫn độ Nếu có một yêu cầu dẫn độ phù hợp với điều ước quốc tế có liên quan giữa các quốc gia thành viên, yêu cầu đó phải được thi hành Nếu từ chối không có cơ

sở thì quốc gia được yêu cầu đã vi phạm nghĩa vụ quốc tế của mình đồng thời làm ảnh hưởng đến quan hệ hợp tác, hữu nghị giữa hai quốc gia Hoạt động dẫn độ tội phạm tuân thủ các nguyên tắc của pháp luật quốc tế và những nguyên tắc riêng của dẫn độ

3 Các nguyên tắc trong hoạt động dẫn độ

Nguyên tắc trong hoạt động dẫn độ là những tư tưởng chính trị-pháp lý có tính chất chỉ đạo, xuyên suốt, bao trùm toàn bộ hoạt động của các chủ thể khi tiến hành dẫn độ Các quốc gia khi tiến hành dẫn độ phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

3.1 Nguyên tắc có đi có lại

Đây là một trong những nguyên tắc rất phổ biến trong nhiều lĩnh vực của đời sống quốc tế Nội dung của nguyên tắc có đi có lại đối với hoạt động dẫn độ tội phạm quy định rằng các quốc gia được yêu cầu dẫn độ chỉ tiến hành các hoạt động dẫn độ tội phạm, nếu nhận được sự bảo đảm chắc chắn từ phía quốc gia yêu cầu rằng trong trường hợp dẫn độ tương tự phát sinh thì quốc gia này cũng sẽ đảm bảo chắc chắn trong thực tế sẽ thực hiện dẫn độ tội phạm cho quốc gia đối tác hữu quan theo yêu cầu của quốc gia này Nguyên tắc này thể hiện sự bình đẳng giữa các

quốc gia và khi thật sự bình đẳng thì nguyên tắc này mới được tôn trọng Nguyên tắc này áp dụng trong trường hợp các quốc gia tồn tại điều ước về tương trợ tư pháp về hình sự, dẫn độ và ngay cả trong trường hợp không có các thỏa thuận hợp tác bằng hình thức dẫn độ Luật tương trợ tư pháp 2007 và Bộ luật Tố tụng hình sự

2015 đều có ghi nhận về nguyên tắc này.3

3.2 Nguyên tắc không dẫn độ công dân nước mình

Xuất phát từ chủ quyền quốc gia đối với dân cư và xuất phát từ việc nhà nước có nghĩa vụ đảm bảo các quyền và lợi ích của công dân (cá nhân mang quốc tịch của quốc gia đó), thì nội dung nguyên tắc không dẫn độ công dân nước mình

là quốc gia được yêu cầu dẫn độ có quyền từ chối không thực hiện yêu cầu dẫn độ của quốc gia khác, nếu cá nhân bị yêu cầu dẫn độ là công dân nước mình (người mang quốc tịch của quốc gia được yêu cầu) Nguyên tắc này hoàn toàn phù hợp với

qu yddinhj của Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và Bộ luật tố tụng hình sự 2015.4 Tuy nhiên, nhằm tránh tình trạng người phạm tội lẫn tránh sự trừng phạt của pháp luật, hoặc xung đột lợi ích giữa các quốc gia trong hoạt động dẫn độ, các điều ước quốc tế đã áp dụng nguyên tắc “không dẫn độ thì truy tố” để giải quyết Đó là việc quốc gia từ chối dẫn độ sẽ xem xét truy cứu trách nhiệm hình

sự hoặc cho thi hành bản án, quyết định hình sự của tòa án nước ngoài với công dân bị từ chối dẫn độ

3.3 Nguyên tắc không dẫn độ tội phạm chính trị

Đây là một trong những nguyên tắc gây ra khá nhiều tranh cãi về việc áp dụng nguyên tắc này trong thực tế quan hệ giữa các quốc gia Nội dung của nguyên tắc này là quốc gia được yêu cầu có thể từ chối yêu cầu dẫn độ của quốc gia khác đối với các cá nhân mà quốc gia này cho rằng đã phạm các tội về chính trị (có lý

3 Khoản 2 Điều 4 Luật tương trợ tư pháp 2007; Khoản 2 Điều 492 Bộ luật tố tụng hình sự 2015.

4 Khoản 2 Điều 17 Hiến pháp 2013; Điều 498 Bộ luật tố tụng hình sự 2015

do hoạt động và tư tưởng chính trị đối lập tại quốc gia yêu cầu) Việc lý giải được

“tính chính trị” của các loại tội phạm này phụ thuộc vào quan điểm chính trị của chính quốc gia được yêu cầu Tuy nhiên, cũng có một ngoại lệ, đó là trường hợp thủ phạm giết hại nguyên thủ quốc gia, người đứng đầu chính phủ, các lãnh đạo cao cấp của quốc gia thì không được miễn trừ dẫn độ

3.4 Nguyên tắc tội phạm kép

Nguyên tắc này được coi là nguyên tắc quan trọng và không thể thiếu được của hoạt động dẫn độ tội phạm Nội dung của nguyên tắc này hoạt động dẫn độ chỉ được tiến hành khi hành vi do cá nhân bị dẫn độ thực hiện được định danh là hành

vi phạm tội theo quy định hiện hành của pháp luật cả hai quốc gia (quốc gia yêu cầu và quốc gia được yêu cầu dẫn độ), đồng thời hành vi phạm tội phải được định

án ở mức trừng phạt cụ thể theo ý chí của các quốc gia hữu quan và được ghi nhận trong pháp luật nước mình, hoặc được các nước này thoả thuận nhất trí và được quy định trong các điều ước quốc tế giữa các quốc gia hữu quan Mặc dù trên thực

tế sẽ tồn tại điều vướng mắc, đó là sự khác biệt về tư duy pháp lý và cách thức định tội danh ở các nước khác nhau Nhưng, trong quy định của pháp luật quốc tế và pháp luật quốc gia đã có những quy định hết sức mềm dẻo, cụ thể: Không nhất thiết phải cùng một tội danh hay nhóm tội, các yếu tố cấu thành không nhất thiết phải giống nhau Cần phải xem xét hành vi phạm tội trong pháp luật của các bên.5

4 Vai trò, ý nghĩa của hoạt động dẫn độ

Như đã đề cập, vấn đề điều chỉnh xã hội của quốc gia mà cụ thể là hoạt động phòng chống tội phạm trong một số trường hợp vượt ra khỏi phạm vi lãnh thổ của quốc gia đó Trước yêu cầu ngăn ngừa và trừng trị tội phạm, các quốc gia phải có

sự giúp đỡ lẫn nhau thông qua hoạt động tương trợ tư pháp (dẫn độ) nhằm đảm bảo

5 Khoản 2 Điều 2 Luật mẫu về dẫn độ của Liên hợp quốc 1990; Khoản 2 Điều 33 Luật tương trợ tư pháp 2007 của Việt Nam.

cho người phạm tội bị truy cứu trách nhiệm hình sự và chấp hành bản án Hay nói cách khác, dẫn độ đóng một vai trò vô cùng quan trọng và cần thiết, đảm bảo nguyên tắc mọi tội phạm phải bị trừng trị theo quy định của pháp luật Dẫn độ giúp giữ gìn trật tự kỉ cương xã hội, an ninh quốc gia nói riêng và hòa bình thế giới nói chung

Với sự quốc tế hóa đời sống hiện nay, hoạt động tội phạm đang ngày càng tinh vi, phức tạp Điều này khiến cho các quốc gia gặp rất nhiều trở ngại, khó khăn trong việc phòng, chống tội phạm Sự xuất hiện của quy định về dẫn độ có ý nghĩa

vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy quan hệ hợp tác quốc tế, trừng trị kẻ phạm tội một cách triệt để và hợp pháp

II Những thuận lợi và khó khăn trong hoạt động dẫn độ ở Việt Nam thời gian qua

1 Những thuận lợi và thành tựu đạt được

Khi tham gia và xu hướng hợp tác quốc tế trong công tác phòng chống tội phạm thông qua việc gia nhập và kí kết các điều ước quốc tế song phương và đa phương Việt Nam đang dần hoàn thiện pháp luật trong nước (Nội luật hóa) một số vấn đề nhằm đảm bảo sự tương thích với các Điều ước đó, thể hiện qua việc xây dựng, bổ sung một số quy định liên quan đến dẫn độ trong bộ luật Tố tụng hình sự 2015; nghiên cứu, thảo luận, xây dựng và cho ra đời luật tương trợ tư pháp 2007 trong đó diều chỉnh riêng về hoạt động dẫn độ Có thể thấy, đây là dấu ấn quan trọng thể hiện xu hướng hợp tác quốc tế của chúng ta Kết quả là, Việt Nam đã dần khẳng định được vai trò quan trọng của Việt Nam trong hoạt động đấu tranh phòng chống tội phạm qua các vụ việc điểm hình như: vụ việc lực lượng an ninh Việt Nam phối hợp với phía Trung Quốc dẫn độ nguyên đại tá Lê Quốc Thuỵ về nước

để xét xử, các vụ việc tại Hải Phòng, TP Hồ Chí Minh, mới đây nhất là hoạt động dẫn độ ông Trịnh Xuân Thanh để xét xử…

Từ những kết quả đó, có thể thấy hoạt động dẫn độ ở Việt Nam có được một

số thuận lợi nhất định, phải kể đến như:

Thứ nhất, hoạt động dẫn độ được sự quan tâm, đầu tư của Đảng và Nhà

nước ta Nhận thức được tầm quan trọng của vấn đề hợp tác quốc tế phòng chống tội phạm nói chung và hoạt động dẫn độ nói riêng, Đảng và Nhà nước đã có sự quan tâm đầu tư nhằm nâng cao chất lượng của các hoạt động dẫn độ; phối hơp một cách có hiệu quả với các quốc gia, đặc biệt là các quốc gia có chung đường biên giới để tiến hành hoạt động dẫn độ hợp pháp, nhanh chóng và phù hợp với các quy định của pháp luật Việt Nam cũng như luật pháp quốc tế trong công cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm

Thứ hai, cơ sở pháp lý cho hoạt động dẫn độ ngày càng được hoàn thiện,

nâng cao phù hợp tình hình hiện tại Việt Nam đã tham gia ký kết nhiều Hiệp định tương trợ tư pháp có quy định về dẫn độ, các hiệp định chuyên biệt về dẫn độ với các quốc gia trên thế giới như Hungari, Đại Hàn Dân Quốc, Ấn Độ, Tây Ban Nha Việt Nam đã tham gia là thành viên một số Công ước quốc tế và trong khu vực như Công ước chống khủng bố, Công ước về phòng, chống và kiểm soát ma túy, Công ước về chống tham nhũng; Công ước ASEAN về chống khủng bố năm 2007 Bên cạnh đó, hệ thống pháp luật quốc gia của Việt Nam ngày càng được hoàn thiện nhằm đáp ứng kịp thời với tình hình thực tiễn mà phải nhắc tới đó là Luật tương trợ tư pháp 2007 và các quy định trong Bộ luật tố tụng hình sợ 2015 Những quy định về dẫn độ trong các văn bản phái lý đó có ý nghĩa hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc gia điều chỉnh các hoạt động hợp tác quốc tế phòng chống tội phạm, bao gồm cả hoạt động dẫn độ

Thứ ba, Việt Nam ngày càng tham gia các tổ chức quốc tế chuyên biệt trong

công tác đấu tranh phòng ngừa tội phạm Việt Nam đã tham gia các tổ chức quốc tế chuyên biệt như tổ chức Cảnh sát toàn cầu Interpol, Tổ chức Aseanpol Hoạt động

phối hợp của lực lượng công an và các tổ chức này thông qua các văn phòng Interpol và Văn phòng Aseanpol được đặt tại Việt Nam Hoạt động của các văn phòng này ngày càng hiệu quả và chứng minh được vai trò của mình trong hoạt động hợp tác quốc tế phòng chống tội phạm

2 Những khó khăn, thách thức

Mặc dù hoạt động dẫn độ ở Việt được quan tâm và chú trọng đầu tư Tuy nhiên, xuất phát từ điều kiện kinh tế- xã hội và các lí do khác nhau mà hoạt động dẫn độ ở nước ta khó tránh khỏi những khó khăn, thách thức, có thể điểu qua một

số vấn đề sau:

Thứ nhất, hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Việt Nam cũng như của

các quốc gia còn chưa thống nhất, nhiều quy định trong các điều luật còn “vênh nhau” Hiện nay, Việt Nam chưa có một văn bản riêng quy định về dẫn độ mà các quy định về dẫn độ chỉ nằm trong các văn bản luật khác (Bộ luật Tố tụng Hình sự

2015, Luật Tương trợ Tư pháp 2007) dẫn đến việc thực thi các yêu cầu của nước ngoài và yêu cầu nước ngoài thực hiện các hoạt động về tương trợ tư pháp hình sự nói chung và các hoạt động dẫn độ nói riêng còn gặp nhiều khó khăn, thời gian thực hiện và để giải quyết được vấn đề bị kéo dài rất lâu, ảnh hưởng đến công tác giải quyết các vụ án hình sự và hoạt động phòng, chống tội phạm

Thứ hai, việc ban hành các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Tương trợ tư

pháp còn chậm; nhiều Hiệp định được ký kết trước khi Luật Tương trợ Tư pháp

2007 được ban hành đã thể hiện sự không phù hợp với quy định của Luật Tương trợ Tư pháp 2007 nhưng chưa thể đàm phán sửa đổi

Thứ ba, về cơ chế phối hợp giữa các đơn vị chức năng của Việt Nam với các

đơn vị chức năng của nước ngoài còn nhiều vướng mắc, phải trải qua nhiều thủ tục, nhiều tầng nấc trung gian phức tạp, mất rất nhiều thời gian mới có thể đến