Tổ chức kế toán theo yêu cầu tự chủ tài chính tại bệnh viện c đà nẵng (tt)

Mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu Mục tiêu nghiên cứu Đề tài nhằm tìm hiểu và đánh giá thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện C Đà Nẵng trong việc đáp ứng nhu cầu quản lý tron

TRƯƠNG THỊ HUYỀN TRANG

TỔ CHỨC KẾ TOÁN THEO YÊU CẦU TỰ CHỦ TÀI CHÍNH TẠI BỆNH VIỆN C ĐÀ NẴNG

TÓM TẮT LUẬN VĂN THẠC SĨ KẾ TOÁN

Mã số: 60.34.03.01

Đà Nẵng - Năm 2019

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ, ĐHĐN

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS.Nguyễn Công Phương

Có thể tìm hiểu luận văn tại:

- Trung tâm thông tin – học liệu, Đại học Đà Nẵng

- Thư viện trường Đại học Kinh tế, ĐHĐN

MỞ ĐẦU

1 Sự cần thiết của đề tài nghiên cứu

Những chính sách phát triển một cách toàn diện các thành phần kinh tế, đặc biệt là khối các cơ quan Nhà nước trong đó phải kể đến các đơn vị sự nghiệp có thu là điều kiện cần thiết để đối phó với nhừng thách thức, khó khăn khi Việt Nam hội nhập kinh tế

Nhằm tạo hành lang pháp lý cũng như hướng dẫn cụ thể các đơn vị thực hiện tự chủ tài chính được thuận tiện, các Nghị định được ra đời Năm 2015, Nghị định 16/2015/ NĐ-CP ra đời quy định về chế độ tự chủ của đơn vị sự nghiệp công lập công thay thế cho các Nghị định trước đó là Nghị định 10/2002/NĐ-CP và Nghị định 43/2006/NĐ-CP Nghị định này được áp dụng cho tất cả các đơn vị sự nghiệp, trong đó có ngành y tế và các bệnh viện

Trong những năm qua, Bệnh viện C Đà Nẵng đã có những bước phát triển rõ nét và có sự thay đổi đáng kể trong mô hình quản lý cũng như các hoạt động thường quy của mình Tuy nhiên, thực tế hiện nay việc chuyển đổi sang cơ chế tài chính mới đã cho thấy những bất cập trong tổ chức kế toán ở đơn vị Đặc biệt là thông tin do kế toán mang lại chưa đáp ứng đầy đủ được nhu cầu quản lý Do đó, nhu cầu cấp thiết đặt ra là hoàn thiện tổ chức kế toán tại đơn vị nhằm đáp ứng đầy đủ được nhu cầu thông tin phục vụ công tác quản trị một cách hữu hiệu Xuất phát từ nhu cầu này, tác giả đã lựa chọn đề tài “Tổ chức kế toán theo yêu cầu tự chủ tài chính tại Bệnh viện C Đà Nẵng” làm luận văn thạc sỹ; với mục đích nghiên cứu là tìm hiểu thực trạng kế toán tại bệnh viện và đưa ra những giải pháp có tính khả thi, góp phần hoàn thiện công tác tổ chức kế toán tại bệnh viện nói riêng và các bệnh viện công lập tự chủ tài chính nói chung

2 Mục tiêu, đối tượng và phạm vi nghiên cứu

Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài nhằm tìm hiểu và đánh giá thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện C Đà Nẵng trong việc đáp ứng nhu cầu quản lý trong bối cảnh tự chủ, từ đó tìm ra những mặt còn tồn tại, đề xuất được các giải pháp có tính khả thi nhằm hoàn thiện tổ chức kế toán tại đơn vị nhằm đáp ứng nhu cầu tự chủ

Đối tượng nghiên cứu

Đối tượng nghiên cứu của luận văn là tổ chức kế tại Bệnh viện C

Đà Nẵng trong mối liên hệ với nhu cầu quản lý nội bộ

Phạm vi nghiên cứu

Phạm vi nghiên cứu của luận văn là nội dung tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị sự nghiệp có thu tự chủ thuộc lĩnh vực công lập Luận văn chỉ bàn đến nội dung đo lường, ghi chép và cung cấp thông

tin; không đề cập đến tổ chức bộ máy kế toán và kiểm tra kế toán

3 Phương pháp nghiên cứu

Trong triển khai đề tài, luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu tài liệu nhằm hệ thống hoá cơ sở lý thuyết về nội dung tổ chức công tác kế toán trong các đơn vị sự nghiệp có thu tự chủ thuộc lĩnh vực công lập, đánh giá tính hữu hiệu của công tác kế toán thông qua tổng hợp phân tích các tài liệu Phương pháp quan sát, phân tích, đối sánh cũng được vận dụng để đánh giá công tác kế toán dựa trên cơ sở

lý thuyết có liên quan

4.Ý nghĩa thực tiễn của đề tài

Kết quả thực hiện luận văn góp phần hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện C Đà Nẵng nhằm đáp ứng nhu cầu tự chủ tài chính, qua

đó phục vụ cho công tác tự chuyển đổi cơ chế dần sang tự chủ tài chính

5 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu và kết luận, luận được chia thành 3 chương:

- Chương 1: Cơ sở lý thuyết về tổ chức kế toán tại đơn vị sự nghiệp công lập

- Chương 2: Thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện C Đà Nẵng

- Chương 3: Giải pháp hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện C

Đà Nẵng

6 Tổng quan tài liệu nghiên cứu

Các công trình nghiên cứu về tổ chức hạch toán kế toán trong các đơn vị hành chính sự nghiệp chủ yếu tập trung vào nghiên cứu các nguyên tắc kế toán được chấp nhận chung, hướng dẫn ghi nhận các sự kiện, cách thức lập báo cáo cuối kỳ như công trình của ba tác giả Earl R.Wilson, Leon E.Hay, Susan C.Kattelus (2001) trong cuốn sách với tiêu đề là “Kế toán Nhà nước và các tổ chức phi lợi nhuận” (Accounting for Governmental and Nonprofit Entities) Nội dung của cuốn sách chỉ tập trung nghiên cứu vào sự ảnh hưởng của thông tin kế toán đến tính minh bạch của các chỉ số trong chi tiêu ngân sách của Chính Phủ và các tổ chức phi lợi nhuận nói chung

Tuy nhiên, trong lĩnh vực y tế, đặc biệt là trong hệ thống các bệnh viện công, các tác giả chưa quan tâm, nghiên cứu đến vấn đề hoàn thiện tổ chức kế toán Một nghiên cứu liên quan đến nội dung này có thể kể đến nghiên cứu “Hoàn thiện tổ chức kế toán trong điều kiện ứng dụng ERP tại Bệnh viện C Đà Nẵng” của tác giả Nguyễn Thị Thùy Anh (2011) Dựa vào thực trạng tổ chức kế toán tại Bệnh viện C Đà Nẵng, tác giả đã đề xuất theo dõi, quản lý theo các quy trình dựa trên nền tảng ứng dụng hệ cơ sở dữ liệu thống nhất, đồng bộ, để hoàn thiện tổ chức kế toán trong điều kiện ứng dụng ERP tại Bệnh viện C Đà Nẵng Nhưng hạn chế của đề tài là chỉ chú trọng đến công tác hoàn thiện các phân hệ kế toán đang còn thực hiện thủ

công, từ đó tổ chức xây dựng, triển khai hệ thống thông tin kế toán hoàn

chỉnh trong điều kiện ứng dụng ERP mà vẫn chưa đánh giá thực tế tổ chức

kế toán gắn với yêu cầu quản lý trong điều kiện tăng cường thực hiện tự

chủ tài chính tại bệnh viện và những thay đổi chính sách kế toán trong điều

kiện mới Hay nghiên cứu “Hoàn thiện công tác kế toán tại Bệnh viện

Mắt-Thành phố Đà Nẵng” của tác giả Hồ Thị Như Minh (2014) đã hệ

thống hóa được cơ sở lý thuyết về công tác kế toán tại Bệnh viện

Mắt-Thành phố Đà Nẵng, bên cạnh đó cũng chỉ ra được những ưu điểm về

hoạt động tài chính của đơn vị như là tổ chức tốt công tác phần hành kế

toán, tuân thủ các nguyên tắc tài chính, chế độ kế toán tài chính Tuy nhiên,

luận văn chưa đi sâu phân tích vào chức năng kế toán đáp ứng nhu cầu

quản lý của đơn vị, từ đó chưa làm nổi bật được tầm quan trọng của công

tác kế toán với những thông tin tài chính hữu ích cho quá trình ra quyết

định của nhà quản lý

Xuất phát từ tình hình thực tế đó, luận văn sẽ nghiên cứu tập trung

vào các vấn đề có tác động chính như đặc điểm quản lý tài chính,

nguồn tài chính và nội dung chi của đơn vị, công tác tổ chức hệ thống

thông tin kế toán và nhất là công tác thiết lập, sử dụng các báo cáo nội

bộ của các phần hành kế toán trong các đơn vị sự nghiệp công lập có

thu, trong đó đơn vị cụ thể là Bệnh viện C Đà Nẵng, nhằm mạnh dạn đề

xuất những giải pháp mang tính khả thi để hoàn thiện tổ chức kế toán

tại đơn vị nhằm phục vụ cho nhu cầu tự chủ tài chính

CHƯƠNG 1

CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TỔ CHỨC KẾ TOÁN TẠI ĐƠN VỊ SỰ

NGHIỆP CÔNGLẬP 1.1.TỔNG QUAN VỀ ĐƠN VỊ SỰ NGHIỆP CÓ THU

1.1.1 Định nghĩa và đặc điểm hoạt động

Đơn vị sự nghiệp công lập có thu là một loại đơn vị sự nghiệp công lập có nguồn thu sự nghiệp, do cơ quan Nhà nước có thẩm quyền thành lập, là đơn vị dự toán độc lập, có con dấu và tài khoản riêng, tổ chức bộ máy kế toán theo quy định của Luật kế toán

1.1.2 Đặc điểm hoạt động tài chính đơn vị SNCL có thu

a Đặc điểm nguồn thu, chi

Nguồn kinh phí cho những hoạt động của đơn vị SNCL được cấp

từ nguồn NSNN hoặc từ các đơn vị cấp trên và từ các nguồn do Nhà nước quy định như: phần được để lại từ số thu phí, lệ phí thuộc ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật, thu từ hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ, thu từ hoạt động sự nghiệp khác, các nguồn viện trợ, tài trợ, biếu, tặng, cho…theo nguyên tắc không bồi hoàn trực tiếp

b Quy trình ngân sách

Quy trình ngân sách của đơn vị công được qui định trong luật Ngân sách Nhà nước, bao gồm 3 giai đoạn: lập ngân sách (dự toán ngân sách), chấp hành ngân sách và quyết toán ngân sách Quy trình ngân sách là quá trình phản ánh toàn bộ hoạt động của một ngân sách

từ khâu bắt đầu hình thành cho đến khi kết thúc để chuyển sang năm ngân sách mới

c Cơ chế tài chính áp dụng cho đơn vị sự nghiệp có thu

Nghị định số 16/2015/NĐ-CP quy định cơ chế tài chính áp dụng cho các đơn vị SNCL, nhằm thể hiện quyền tự chủ, tự chịu trách nhiệm

về thực hiện nhiệm vụ, tổ chức bộ máy, biên chế và tài chính

1.2 NHU CẦU THÔNG TIN KẾ TOÁN TRONG ĐIỀU KIỆN

TỰ CHỦ TÀI CHÍNH

Ban quản lý bệnh viện cần có những thông tin cần thiết nhằm hỗ trợ cho công tác quản trị, nhằm đáp ứng nhu cầu tự chủ một cách tốt nhất:

- Thông tin nguồn và sử dụng nguồn kinh phí theo các hoạt động (hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, hoạt động sản xuất kinh doanh…) nhằm đánh giá hiệu quả của các hoạt động;

- Thông tin về phát sinh nguồn và sử dụng kinh phí theo từng bộ phận (các khoa, phòng chức năng) để đánh giá hiệu quả sử dụng kinh phí ở các bộ phận;

- Thông tin tài sản, dòng tiền theo mỗi hoạt động để quản lý tài sản theo hoạt động;

- Thông tin về các chi phí cấu thành, số lượng thực hiện để đánh giá hiệu quả của một dịch vụ kỹ thuật y tế

1.3 TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN ĐƠN VỊ SNCL CÓ THU 1.3.1 Khái quát công tác kế toán

Tổ chức công tác kế toán trong đơn vị SNCL tự chủ tài chính là việc xây dựng, thiết lập hệ thống thông tin thông qua việc ghi chép của

kế toán trên chứng từ, sổ sách kế toán; tổ chức vận dụng hình thức kế toán hợp lý; triển khai thực hiện các phương pháp kế toán, các nguyên tắc kế toán và chế độ kế toán hiện hành trên cơ sở các phương tiện kỹ thuật hiện có sao cho phải linh hoạt, tinh gọn, hoạt động hiệu quả, đặc biệt là đảm bảo cung cấp kịp thời thông tin chất lượng, hữu ích cho quản lý trên những chuẩn mực, nguyên tắc đã được quy định

1.3.2 Tổ chức chứng từ, tài khoản, sổ kế toán

a Tổ chức chứng từ

Nội dung của công tác tổ chức chứng từ kế toán bao gồm:

- Xác định danh mục chứng từ kế toán

- Tổ chức lập, ký chứng từ kế toán

- Trình tự luân chuyển và tổ chức kiểm tra chứng từ kế toán

- Tổ chức bảo quản, lưu trữ và hủy chứng từ kế toán

b Vận dụng tài khoản kế toán

Hệ thống TK kế toán áp dụng cho các đơn vị hành chính sự nghiệp do Bộ Tài chính quy định theo Thông tư 107/2017/TT-BTC gồm 10 loại, từ Loại 1 đến Loại 9 là các tài khoản trong Bảng Cân đối tài khoản và Loại 0 là các tài khoản ngoài Bảng Cân đối tài khoản

c Sổ kế toán áp dụng

Đơn vị hành chính, sự nghiệp phải mở sổ kế toán để theo dõi, ghi chép, hệ thống và lưu giữ toàn bộ các nghiệp vụ kinh tế, tài chính đã phát sinh có liên quan đến đơn vị Việc bảo quản, lưu trữ sổ kế toán thực hiện theo quy định của pháp luật về kế toán, các văn bản có liên quan và quy định tại Thông tư 107/2017/TT-BTC ngày 10/10/2017

1.3.3 Kế toán doanh thu

a Phản ánh doanh thu:

Đối với thu hoạt động do ngân sách cấp

Kế toán sử dụng các TK gồm: TK 511 – Thu hoạt động do NSNN cấp, TK 337 – Tạm thu và các TK ghi đơn như: TK 008 – Dự toán chi hoạt động, TK 012 – Lệnh chi tiền thực chi, TK 013 – Lệnh chi tiền tạm ứng

Đối với thu viện trợ

Kế toán phải mở sổ tài khoản 512 để theo dõi nguồn viện trợ không hoàn lại, mở chi tiết theo mỗi loại chương trình, dự án

Thu phí được khấu trừ, để lại

Kế toán đơnvị sự nghiệp mở sổ tài khoản 514 để phản ánh các khoản phí thu được từ các hoạt động dịch vụ do cơ quan nhà nước thực

hiện hoặc số phí thu được từ các hoạt động dịch vụ do đơn vị sự nghiệp công lập thực hiện mà đơn vị được khấu trừ (đối với đơn vị sự nghiệp công lập), để lại (đối với cơ quan nhà nước) theo quy định của pháp luật về phí, lệ phí

Doanh thu hoạt đông sản xuất kinh doanh, dịch vụ

Ở những đơn vị có hoạt động sản xuất kinh doanh, dịch vụ, kế toán mở sổ tài khoản 531 để theo dõi doanh thu sản xuất kinh doanh dịch vụ

b.Cung cấp thông tin:

Giúp đơn vị thực hiện kiểm soát nguồn thu, khả năng sử dụng nguồn thu để thực hiện chi Theo dõi chi tiết các khoản thu cũng cung cấp thông tin cho quản lý đánh giá tiến độ thực hiện thu để có phản hồi với cơ quan cấp kinh phí khi có vướng mắc

1.3.4 Kế toán chi phí

a Phản ánh chi phí:

Đối với các khoản chi hoạt động do NSNN cấp

Kế toán phải mở sổ TK 611 theo dõi các khoản chi mang tính chất hoạt động thường xuyên và không thường xuyên

Đối với các khoản chi phí từ nguồn viện trợ

Kế toán phải mở sổ TK 612 để theo dõi các khoản chi phí từ nguồn viện trợ

Đối với các khoản chi phí hoạt động thu phí

Đơn vị phải mở sổ TK 614 theo dõi chi tiết từng nội dung chi và

mở sổ chi tiết để theo dõi chi thường xuyên và chi không thường xuyên

từ các khoản phí được khấu trừ, để lại đơn vị theo quy định của pháp luật phí, lệ phí

Đối với các khoản chi phí quản lý của hoạt động SXKD, dịch vụ

Kế toán phải mở sổ TK 642 để phản ánh các chi phí quản lý của hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ

b Cung cấp thông tin:

Cung cấp thông tin theo dõi các khoản chi theo đúng quy định của nhà nước, qua đó giúp đơn vị thực hiện kiểm soát nguồn chi, đồng thời thực hiện chủ động việc chi tiết kiệm nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của đơn vị

1.3.5 Kế toán tài sản cố định

a Phản ánh TSCĐ:

Kế toán phải mở sổ TK 211-TSCĐ hữu hình, TK 213-TSCĐ vô hình để phản ánh giá trị hiện có và tình hình biến động của toàn bộ TSCĐ của đơn vị theo nguyên giá Đối với nguồn hình thành TSCĐ được hạch toán vào các TK 36611, 36621,36631

b Cung cấp thông tin:

Kế toán nội dung này nhằm cung cấp thông tin cho quản trị, kế toán TSCĐ cần cung cấp thông tin nguồn hình thành TSCĐ (từ nguồn ngân sách, nguồn thu sự nghiệp…), bộ phận sử dụng TSCĐ, TSCĐ được dùng cho từng hoạt động (hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, hoạt động sản xuất kinh doanh…)

1.3.6 Kế toán nguyên vật liệu, công cụ, dụng cụ

a Phản ánh nguyên vật liệu, công cụ, dụng cụ:

Kế toán phải mở sổ các TK 152-nguyên liệu, vật liệu và TK 153-công cụ, dụng cụ để phản ánh số hiện có, tình hình biến động giá

trị các loại nguyên liệu, vật liệu, công cụ, dụng cụ

b Cung cấp thông tin:

Kế toán nội dung này nhằm cung cấp thông tin cho quản trị như chi phí xuất vật tư, hàng hóa cho từng hoạt động (hoạt động chuyên môn nghiệp vụ, hoạt động sản xuất kinh doanh…), hiệu quả sử dụng

vật tư, hàng hóa của từng hoạt động, tham mưu, tư vấn phương án hàng

tốn kho nhằm tránh tình trạng gọi hàng tràn lan, chi phí lưu kho lớn,

vốn ứ đọng nhiều

1.3.7 Báo cáo tài chính và báo cáo nội bộ

Hiện nay đơn vị SNCL tự chủ tài chính đều phải lập các loại báo

cáo quyết toán và báo cáo tài chính theo quy định của chế độ kế toán

SNCL ban hành theo Thông tư 107/2017/TT-BTC ngày 10/10/2017

của Bộ trưởng Bộ Tài chính

Báo cáo nội bộ cung cấp thông tin cho quản lý trong việc ra quyết

định Tùy theo từng thời kỳ và nhu cầu cụ thể, các báo cáo nội bộ được

lập một cách linh hoạt, kịp thời với thiết kế đơn giản, dễ hiểu sao cho

phải đảm bảo cung cấp thông tin hữu ích nhất cho nhà quản lý

KẾT LUẬN CHƯƠNG 1

Chương 1 đã trình bày những cơ sở lý luận chung về những đặc

điểm chủ yếu trong công tác quản lý tài chính đã chi phối đến cách thức

tổ chức kế toán ở các đơn vị SNCL, qua đó trình bày chi tiết nội dung

tổ chức kế toán tại các đơn vị SNCL Đây là những vấn đề rất quan

trọng, là cơ sở để tiến hành phân tích thực trạng cũng như đưa ra các

giải pháp để hoàn thiện tổ chức kế toán tại Bệnh viện C Đà Nẵng, đang

trên con đường thực hiện cơ chế tự chủ tài chính