Hiện nay ngành giáo dục của chúng ta đang đổi mới theo xu hướng của thời đại.

Hiện nay ngành giáo dục của chúng ta đang đổi mới theo xu hướng của thời đại. Cùng với sự bùng nổ của khoa học kỹ thuật thì công nghệ thông tin cũng góp phần quan trọng không kém trong việc phát triển kinh tế nước nhà. Trước tình hình đó Đảng và Nhà nước ta đã kịp thời đưa bộ môn Tin học vào giảng dạy ở các trường THCS trong cả nước như một bộ môn bắt buộc thay vì là môn học tự chọn như trước đây.

MỤC LỤC

Phụ lục từ viết tắt 2

Tài liệu tham khảo 21

I PHẦN MỞ ĐẦU- ĐẶT VẤN ĐỀ 1 Lí do chọn đề tài 4

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài 4

2.1 Mục tiêu 5

2.2 Nhiệm vụ 5

3 Đối tượng nghiên cứu 6

4.Giới hạn đề tài 6

5 Phương pháp nghiên cứu 6

II THỰC TRẠNG 1 Cơ sở lí luận 7

2 Thực trạng của vấn đề 7

III NỘI DUNG SÁNG KIẾN 1 Nội dung và hình thức của giải pháp 9

1.1 Mục tiêu của giải pháp 10

1.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp 10

1.2.1 Đối với giáo viên 10

1.2.2 Đối với học sinh 10

2 Các giải pháp cụ thể đã tiến hành để giải quyết vấn đề 11

2.1 Thiết kế bài học Tin học 11

2.2 Tổ chưc giờ học và phương pháp dạy học theo hướng tích cực 13

2.3 Dạy học chú trọng rèn luyện phương pháp tự học 15

2.4 Tăng cường học tập nhóm 17

2.5 Kết hợp đánh giá của thầy với tự đánh giá của trò 18

IV HIỆU QUẢ MANG LẠI Kết quả thu được 21

V PHẠM VI ẢNH HƯỞNG 20

III KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 1 Kết luận 20

2 Kiến nghị 20

PHỤ LỤC TỪ VIẾT TẮT

1/ THCS - Trung học cơ sở

2/CSVC – Cơ sở vật chất

3/ SGK – PPCT – Sách giáo khoa – Phân phối chương trình

4/ DTTS – Dân tộc thiểu số

5/ NXB - GD_ĐT – Nhà xuất bản - Giáo dục đào tạo

2

I PHẦN MỞ ĐẦU – ĐẶT VẤN ĐỀ

1 Lí do chọn đề tài:

Hiện nay ngành giáo dục của chúng ta đang đổi mới theo xu hướng của thời đại Cùng với sự bùng nổ của khoa học kỹ thuật thì công nghệ thông tin cũng góp phần quan trọng không kém trong việc phát triển kinh tế nước nhà Trước tình hình đó Đảng và Nhà nước ta đã kịp thời đưa bộ môn Tin học vào giảng dạy ở các trường THCS trong cả nước như một bộ môn bắt buộc thay vì là môn học tự chọn như trước đây Đây là môn học tuy không phải là mới đối với tất cả học sinh, một số em có điều kiện đã được làm quen với công nghệ thông tin nhưng vì là trường có hơn 90% là các em học sinh dân tộc thiểu số, hoàn cảnh gia đình rất khó khăn các em chưa có điều kiện được tiếp xúc nhiều với máy tính cùng với đó thì việc áp dụng các phương pháp học tích cực chưa triệt để, giáo viên cũng gặp ít nhiều khó khăn trong việc giảng dạy bộ môn mới Chính vì vậy cần có phương pháp nhằm nâng cao chất lượng dạy và học Sách Tin học dành cho Trung Học Cơ Sở, quyển 2 của Bộ Giáo Dục biên soạn nhằm phục vụ việc dạy và học Tin lớp 7 Sau 1 năm học chương trình Tin học 6 các em đã phần nào có được kiến thức cơ bản về máy tính và soạn thảo văn bản Tuy nhiên, với chương trình Tin 7 kiến thức hoàn toàn mới và khó hơn, đòi hỏi các em phải tính toán, tư duy cũng như dành nhiều thời gian thực hành Giáo viên cũng phải có phương pháp tích cực, phù hợp với trình độ học sinh để giảng dạy có hiệu quả Trước đòi hỏi đó, là một giáo viên dạy môn tin học tôi thiết nghĩ cần phải tìm hiểu nghiên cứu vấn đề này nhằm tìm ra phương pháp dạy và học tích cực hơn, phù hợp và hiệu quả cao hơn, đáp ứng yêu cầu thực tiễn giáo dục

Trong khuôn khổ một đề tài, chắc hẳn sẽ có nhiều sai sót, kính mong sự góp ý chân thành của cán bộ chuyên môn nhằm giúp chuyên đề của tôi hoàn chỉnh hơn Xin chân thành cám ơn!

2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài

2.1 Mục tiêu

Vấn đề dạy lí thuyết, giải bài tập cũng như thực hành cho học sinh ở tại trường THCS hiện nay còn nhiều vấn đề cần quan tâm, thực trạng giáo viên chỉ chú trọng một số đối tượng học sinh học giỏi còn phần nhiều các đối tượng khác thì ít có sự quan tâm, cũng như người giáo viên chưa chỉ cho các em học sinh phương pháp

Vậy làm thế nào để phát triển được tính tư duy, sáng tạo của các em trong cách làm bài tập trong bảng tính điện tử Excel

Môn học mới được đưa vào các trường THCS với nội dung có tính hiện đại, có nhiều ứng dụng trong cuộc sống lao động sản xuất hiện đại, nhằm rèn luyện cho học sinh một số

kỹ năng cơ bản, có thói quen học tập với các môn học ở THCS làm việc khoa học là những

kỹ năng cơ bản tối thiểu, tiếp xúc với máy Vi Tính tìm hiểu chức năng cơ bản, các công cụ, giao diện các phần mềm như: Quan sát, phân loại phần mềm, tra cứu, sử dụng các thông tin, kỹ năng gõ bàn phím bằng mười ngón, vận dụng kiến thức đã học giải các bài toán về bảng biểu như: Tính điểm trung bình học kỳ, cả năm các môn học, bảng biểu thông kê chất lượng học lực - hạnh kiểm của một lớp, một số vấn đề đơn giản của thực tiễn cuộc

sống,

2.2 Nhiệm vụ:

Mục tiêu giảng dạy Tin học là một mặt trang bị cho học sinh kiến thức khoa học về Tin học, mặt khác phải chú trọng đến rèn luyện cho các em kỹ năng thực hành, ứng dụng, tạo mọi điều kiện để các em được thực hành, có thể nắm bắt và tiếp cận Tin học phục vụ học tập và đời sống

Trong chương trình tin học lớp 7 về kĩ năng các em cần đạt là phải nhập được bảng tính thành thạo và thực hiện các phép tính toán đơn giản trên máy tính cũng như vận dụng kiến thức, quan sát ghi chép kết quả giải bài tập trên máy tính, tiến hành thực hành các hàm đơn giản đến phức tạp đảm bảo đúng thời gian trong các bài thực hành

Người giáo viên là người tổ chức cho học sinh hoạt động một cách chủ động, sáng tạo như quan sát, nhập hàm đúng chính xác, thảo luận nhóm… Qua đó học sinh tự chiếm lĩnh kiến thức

3 Đối tượng nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu chính: Các giáo viên dạy Tin học và học sinh lớp 7

- Nghiên cứu một số phương pháp nâng cao chất lượng học của học sinh trong học tập Tin học ở nhà cũng như ở trường

4 Giới hạn đề tài:

Do điều kiện về CSVC và trang thiết bị của trường nên phạm vi nghiên cứu và thực hiện là môn Tin học tại 2 lớp 7A,7B của trường THCS Chu Văn An

4

5 Phương pháp nghiên cứu:

- Tổng hợp điều tra về số lượng học sinh thích học môn Tin học, số học sinh hiểu bài trong các giờ học lí thuyết

- Kiểm tra việc học tập của học sinh (bài cũ), chất lượng sau giờ học

- Tận dụng tối đa các buổi học thực hành để các em được làm quen và vận dụng luyên tập thật tốt các bài học lí thuyết

Hiện nay việc sử dụng các phương pháp dạy học kết hợp với thiết bị, dụng cụ trực quan giúp giáo viên xây dựng các tư liệu tương đối phong phú Việc khai thác tư liệu có thể từ nhiều nguồn như: khai thác thong tin tranh ảnh từ internet, sách báo tài liệu, phim, các phần mềm…

- Trao đổi, chia sẻ, rút kinh nghiệm

II THỰC TRẠNG

1 Cơ sở lí luận:

Ngày nay Tin học, nói rộng hơn là công nghệ thông tin được coi là một trong những ngành mũi nhọn chiếm vị trí hàng đầu trong chính sách kinh tế, khoa học và công nghệ ở những nước phát triển

Tin học là một môn học đang mới mẻ nhưng đứng trước một thực tiễn phát triển nhanh chóng của khoa học Tin học trên thế giới, một điều kiện kinh tế còn mới bắt đầu phát triển của đất nước Việc giảng dạy môn Tin học trong THCS còn gặp nhiều khó khăn

về chương trình, về trang thiết bị cho phòng học bộ môn, về đội ngũ giáo viên Tin học Đó chính là những cơ sở để giáo viên cần phải nghiên cứu, lựa chọn phương pháp, các hình thức tổ chức, cho dạy học Tin học

Môn Tin học là môn học công cụ Do tính trừu tượng cao độ, Tin học có tính thực tiễn, phổ biến Những tri thức và kĩ năng Tin học cùng với những phương pháp trong quá trình học Tin học đã trở thành công cụ để học tập những môn học khác trong nhà trường,

nó còn là công cụ của nhiều ngành khoa học khác, áp dụng trong trong đời sống thực tế và

vì vậy là một thành phần không thể thiếu của con người mới

Về mặt tri thức và kĩ năng, môn Tin học trong nhà trường cần làm cho tất cả mọi học sinh sau khi học xong đều nắm được những yếu tố cơ bản của Tin học, có khả năng ứng dụng công nghệ thông tin như công cụ học tập và hoạt động Cụ thể là học sinh có những

hiểu biết về Tin học và máy tính điện tử biết làm việc với một số hệ điều hành, một số phần mềm như soạn thảo văn bản, bảng tính điện tử, hệ quản trị cơ sở dữ liệu

Nâng cao chất lượng đào tạo, cải tiến nội dung đào tạo, quy trình đào tạo và phương pháp đào tạo cũng như phương pháp dạy và học Cho nên giờ học thực hành bao giờ cũng sinh động và lôi cuốn học sinh tích cực học tập Do đó môn Tin học nói chung cũng như môn tin học 7 nói riêng đã được ngành giáo dục quan tâm đúng mức Hiện nay ngành giáo dục đã đưa môn Tin học vào trong chương trình THCS cũng như các môn học khác Hiện nay môn học này đã có đầy dủ SGK và PPCT thích hợp Tuy nhiên đây là một môn học mới nên còn nảy sinh rất nhiều vấn cần giải quyết trong quá trình dạy và học

2 Thực trạng vấn đề nghiên cứu:

Muốn một tiết dạy thành công phụ thuộc vào rất nhiều vấn đề như: Chuẩn bị kiến thức, dụng cụ dạy học, các mẫu bài tập về bảng tính, những phương tiện dạy học cơ bản, muốn thành công một tiết dạy tại phòng máy vi tính khi soạn giáo án, giáo viên phải đầu tư công sức, thời gian rất nhiều

Môn Tin Học học là một môn khoa học công nghệ thông tin thực nghiệm cơ sở học sinh phải nắm vững lý thuyết + thực hành, giữ một vai trò quan trọng như một bộ phận trong nhận thức, phát triển Giáo Dục

Đây là bộ môn đặc trưng muốn đạt chất lượng cao đòi hỏi các em phải tiếp xúc với máy tính nhiều nhưng thời lượng mỗi tuần chỉ có 2 tiết trên lớp thì các em chưa thể thực hành hết các kiến thức đã học mà nếu có thực hành hết thì sẽ chóng quên

Bên cạnh đó học sinh trường là dân tộc thiểu số hoàn cảnh kinh tế còn khó khăn gia đình không có điều kiện để mua máy tính cho con em học, mỗi lớp chỉ được 1 đến 2 em là gia đình có máy vi tính

Một thực tế khác là ý thức học tập của một số học sinh không cao, không hứng thú trong học tập, lười hoạt động, không tích cực tự giác, ý thức tự học, tự rèn luyện yếu Chưa

có ý thức giữ gìn phòng máy

Qua điều tra những tiết học đầu tiên về cả lí thuyết và thực hành tôi tiến hành đã thu

được kết quả như sau:

6

*Về khâu tiếp nhận lý thuyết:

* Về kĩ năng thực hành:

Lớp Tổng

số

Thực hành

Tự thao tác sau khi có hướng dẫn

Thao tác cần có hướng dẫn

thường xuyên Chưa biết thao tác

Qua kết quả trên thì đa phần các em nắm kiến thức lí thuyết còn yếu, các em hay quên

và chưa vận dụng vào thực hành được nếu không có sự hướng dẫn của giáo viên Từ thực

tế trên và bản thân tôi là một giáo viên dạy bộ môn Tin học luôn suy nghĩa phải đưa ra những giải pháp như thế nào để các em nắm lí thuyết chắc hơn nhớ lâu hơn và vận dụng vào thực hành tốt hơn Sau một thời gian suy nghĩ tiến hành thực nghiệm tôi đã thu được

những kết quả rất tốt sau đây tôi xin đề ra một số “PHƯƠNG PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY VÀ HỌC BỘ MÔN TIN HỌC 7 ” nhằm nâng cao chất lượng giảng dạy

bộ môn Tin học lớp 7

III NỘI DUNG SÁNG KIẾN

1 Nội dung và hình thức của giải pháp

1.1 Mục tiêu của giải pháp:

- Nhằm giúp học sinh dễ hiểu, dễ nhớ và sử dụng linh hoạt các hàm trong

Excel giải được các bài toán từ đơn giản đến phức tạp

- Phát huy tính tự giác, tư duy và sáng tạo, tinh thần tập thể, làm việc theo nhóm, giúp học sinh nắm chắc kiến thức môn học

Lớp Tổng

số

- Giúp giáo viên soạn giảng một cách trình tự và logic trong các bài dạy kết hợp các phương pháp dạy tích cực áp dụng trong quá trình dạy lí thuyết cũng như thực hành

- Nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Tin học trong trường THCS

1.2 Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp:

Là một giáo viên trẻ qua kinh nghiệm mà tôi đã được học ở các thầy cô và các đồng nghiệp trong trường, bên cạnh đó tôi cũng thường xuyên đi dự giờ một số đồng nghiệp trong tổ, tôi thấy có một vài nguyên nhân cần khắc phục nhằm nâng cao tính hiệu quả trong dạy và học, cải tiến nội dung, quy trình và phương pháp đào tạo cũng như phương pháp dạy và học giúp giờ học lí thuyết cũng như thực hành sinh động và lôi cuốn học sinh tích cực học tập nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Tin học 7 trong trường THCS

1.2.1 Đối với giáo viên:

Cần phải nắm vững các phương pháp dạy học Tin học (theo sự đổi mới) nhằm phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong học tập Để nâng cao chất lượng dạy học môn Tin học, giáo viên phải tiếp cận nội dung bài và lựa chọn các phương pháp, xây dựng

hệ thống câu hỏi logic, phù hợp với ba đối tượng: giỏi, trung bình, yếu Từ đó dẫn dắt học sinh tự khám phá kiến thức, không thụ động ghi nhận kiến thức giáo viên cung cấp, phải

có sự phối hợp giữa hoạt động dạy và hoạt động học trên cơ sở lấy học sinh làm trung tâm

Sử dụng “phương pháp nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Tin học 7” là một phương pháp quan trọng để tích cực hóa hoạt động của học sinh, học sinh được trực tiếp thực hành trên máy Bằng cách này học sinh nắm vững kiến thức hơn, đặc biệt là biết rõ hơn các con đường đi tới kiến thức mới đồng thời phát triển tư duy sáng tạo, các kỹ năng của học sinh

1.2.2 Đối với học sinh:

Giáo viên phải tác động cho học sinh thấy được môn Tin học là cần thiết

Sách giáo khoa là phương tiện chủ yếu để học sinh học tập Bên cạnh đó, học sinh phải biết chọn lọc những quyển sách đọc tham khảo để học tốt môn Tin học

Học sinh phải tích cực chủ động học tập và thực hiện các yêu cầu chuẩn bị ở nhà trước khi đến lớp Trong quá trình học tập, các em phải tư duy theo gợi dẫn của giáo viên, phải chủ động quan sát vấn đề, hiện tượng, phối hợp giải quyết, khám phá ra nội dung bài học, thực hành vận dụng

8

“Học thì phải hành” Thực hành là thước đo đánh giá tiếp nhận và vận dụng kiến thức Thực hành thông thường là áp dụng bài tập trên lớp và ở nhà

Trong dạy học sử dụng “phương pháp nâng cao chất lượng dạy và học bộ môn Tin học 7” được áp dụng các phương pháp sau:

2

Các giải pháp cụ thể đã tiến hành để giải quyết vấn đề :

2.1 Thiết kế bài học Tin học:

Thiết kế bài học hay soạn giáo án để dạy một bài học là một trong những hoạt động hết sức quan trọng của người giáo viên Tin học, nhất là giáo viên mới Đối với những bài lần đầu được phân công giảng dạy, thì hoạt động này cũng rất có ý nghĩa Bản thiết kế bài học là nơi để giáo viên thể hiện những hiểu biết của mình về nội dung khoa học và những

ý định, những dự kiến về phương pháp tổ chức chỉ đạo hoạt động của học sinh để giúp các

em nắm được kiến thức và biết cách áp dụng các kiến thức đó vào làm các bài tập, thực hành Có thiết kế bài học cẩn thận thì mới có hi vọng tiết dạy đạt được yêu cầu Muốn thiết kế bài học được tốt thì giáo viên cần đạt được các mặt sau:

- Nắm vững nội dung Tin học của bài học, mối liên hệ của nội dung bài học với những bài học đã học và những bài học về sau

- Nắm vững đặc điểm tâm sinh lí, năng lực nhận thức của lớp học, của từng loại học sinh trong lớp

- Điều kiện trang thiết bị của nhà trường

- Dự kiến các phương tiện dạy học, các tình huống dạy học sẽ thực hiện, hoạt động của giáo viên và học sinh, dự kiến cấu trúc trình bày bảng Thông thường phần này được coi là phần trọng tâm của bản thiết kế

- Dự kiến hoạt động củng cố bài học trên lớp và nhiệm vụ ở nhà cho học sinh được coi là phần cuôí của bản thiết kế Trong trường hợp cần thiết có thể coi đây là một tình huống dạy học

Với sự phân tích cấu trúc bài học thành các tình huống dạy học cơ sở và việc thiết kế bài học theo phương án đã trình bày như trên đây có thể vận dụng cho mọi bài học

Ví dụ: GIÁO ÁN MINH HỌA:

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức

Sau tiết này HS:

- Biết cách điều chỉnh độ rộng của cột và độ cao của hàng

- Biết cách chèn thêm cột hoặc hàng

- Biết cách xóa cột hoặc hàng

2 Kỹ năng

- Làm quen với môn học

- Thực hiện được thao tác điều chỉnh độ rộng của cột và độ cao của hàng cũng như

chèn thêm cột hoặc hàng

3 Thái độ

- Giáo dục HS yêu thích môn học.

- Tích cực tham gia xây dựng bài

- Rèn luyện tinh thần tự giác và ý thức học tập tốt

II- PHƯƠNG PHÁP VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC

1 Phương pháp

- Thuyết trình, vấn đáp, trực quan.

2 Phương tiện

- GV: Giáo án, SGK, SGV, sách bài tập.

- HS: SGK, vở, đồ dùng học tập

III- NỘI DUNG DẠY HỌC

HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS

Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ (3 phút ) 1/ Ổn định lớp, kiểm tra sỉ số

2/ Kiểm tra bài cũ:

C1?Nêu các bước sử dụng hàm?

C2?Tại ô A1 ta gõ =Sum(3,5,7) rồi ấn phím

Enter thì kết quả là?

- Lớp trưởng báo cáo sỉ số lớp

- HS trật tự lắng nghe C1:

Bước 1: Chọn ô cần nhập hàm Bước 2: Gõ dấu =

Bước 3: Gõ hàm theo đúng cú pháp Bước 4: Nhấn Enter

C2: Đáp án C ĐVĐ (3’): Chúng ta đã tìm biết sử dụng các hàm trong chương trình bảng tính Và khi ta nhập dữ liệu vào trang tính nhiều khi dữ liệu đó dài hơn độ rộng cột, hàng hoặc nhỏ hơn rất nhiều so với độ rộng cột, hàng Như vậy trang tính rất khó quan sát, để hạn chế nhược điểm

đó ta cùng tìm hiểu vào bài học hôm nay: “Tiết 27: Bài 5 THAO TÁC VỚI BẢNG TÍNH”

10

BÀI 5: THAO TÁC VỚI BẢNG TÍNH(T1)

BÀI 18: TRÌNH BÀY TRANG VĂN BẢN VÀ IN

Tuần: 29

Tiết: 57, 58