Công nhân, viên chức, lao động góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế - xã hội của tỉnh Ngay sau khi Tỉnh được hoàn toàn giải phóng, Tỉnh ủy đã lãnh đạo cácngành, các
Trang 1LỊCH SỬ PHONG TRÀO CÔNG NHÂN, VIÊN CHỨC, LAO
ĐỘNG VÀ CÔNG ĐOÀN TỈNH BÌNH DƯƠNG
(GIAI ĐOẠN 1975 – 2008)
LỜI NÓI ĐẦU
Ngày 30/4/1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân tahoàn toàn thắng lợi, đất nước được thống nhất, Nam – Bắc sum họp một nhà Đó
là mốc son chói lọi trong tiến trình lịch sử của dân tộc Việt Nam Từ đây, cáchmạng nước ta bước sang một thời kỳ mới – thời kỳ độc lập, thống nhất và tiếnlên chủ nghĩa xã hội
Cùng với cả nước, công nhân, viên chức, lao động Bình Dương đã pháthuy truyền thống yêu nước, tinh thần đấu tranh cách mạng trong hai cuộc khángchiến, quyết tâm khắc phục mọi khó khăn, bảo vệ chính quyền cách mạng, giữvững an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội, hàn gắn vết thương chiến tranh,khôi phục và phát triển sản xuất, từng bước ổn định và nâng cao đời sống, gópphần xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Trải qua hơn 30 năm xây dựng và phát triển với không ít thăng trầm, đếnnay, Bình Dương là tỉnh có tốc độ phát triển kinh tế cao, cơ sở hạ tầng khôngngừng được xây dựng, củng cố ngày càng hoàn thiện Hàng chục khu, cụm côngnghiệp đi vào hoạt động, tạo công ăn việc làm cho hàng trăm ngàn lao động vàgóp phần làm giàu cho đất nước Trong mỗi chặng đường lịch sử, công nhânviên chức, lao động và tổ chức Công đoàn Bình Dương luôn đóng vai trò là lựclượng nòng cốt, tiên phong trong các nhiệm vụ cách mạng, góp phần không nhỏtrong việc thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ kinh tế, chính trị, văn hóa – xãhội và an ninh – quốc phòng do Đảng bộ tỉnh đề ra, vì sự nghiệp dân giàu, nướcmạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh
Để thiết thực chào mừng sự thành công Đại hội X Công đoàn Việt Nam
và kỷ niệm 80 năm ngày thành lập công đoàn Việt Nam (28/7/1929 – 28/7/2009)Ban Thường vụ Liên đoàn Lao động tỉnh Bình Dương quyết định biên soạn tiếpcuốn “Lịch sử phong trào công nhân, viên chức, lao động và Công đoàn tỉnhBình Dương giai đoạn 1975 – 2008” Đó còn là công việc có ý nghĩa quan trọng,đáp ứng nguyện vọng chung của đông đảo đoàn viên công đoàn và cán bộ đangcông tác trong hệ thống công đoàn tỉnh, để tự hào nhìn lại quá trình hơn ba mươinăm xây dựng và phát triển, rút ra những bài học kinh nghiệm quý báu, nhằmtiếp tục xây dựng phong trào công nhân, viên chức, lao động và tổ chức côngđoàn trong giai đoạn cách mạng mới
Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã nhận được sự quan tâm lãnh đạo,giúp đỡ của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Tỉnh ủy Bình Dương và nhiều
ý kiến đóng góp quý báu của các cơ quan, đơn vị, các vị lão thành cách mạng,cán bộ lãnh đạo công đoàn qua các thời kỳ Chúng tôi xin gửi lời cảm ơn chânthành đến các quý cơ quan, đơn vị và các đồng chí
Mặc dù đã tập trung thực hiện nhưng do một số tài liệu không còn được
Trang 2thông tin bị hạn chế, cuốn “Lịch sử phong trào công nhân, viên chức, lao động
và công đoàn tỉnh Bình Dương giai đoạn 1975 – 2008” không tránh khỏi nhữngthiếu sót Chúng tôi mong nhận được những ý kiến đóng góp của các đồng chí
và các bạn để có cơ sở chỉnh lý cho lần tái bản cuốn lịch sử được hoàn thiệnhơn
Thủ Dầu Một, tháng 7 năm 2009
T.M BCH LĐLĐ TỈNH
CHỦ TỊCH
Nguyễn Văn Nam
Trang 3CHƯƠNG I: CÔNG NHÂN, VIÊN CHỨC, LAO ĐỘNG GÓP PHẦN HÀN GẮN VẾT THƯƠNG CHIẾN TRANH, KHÔI PHỤC KINH TẾ - XÃ HỘI VÀ XÂY DỰNG TỔ CHỨC CÔNG ĐOÀN TỪ 30/4/1975 ĐẾN CUỐI THÁNG 6/1976
I Tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh sau ngày giải phóng (30/4/1975)
Bình Dương là nơi có nguồn tài nguyên thiên nhiên dồi dào, tạo thuận lợicho các xí nghiệp, nông trường và các cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp nhưgốm sứ, sơn mài, tiện chạm, điêu khắc gỗ… hình thành và phát triển Sau chiếntranh, những nông trường, nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất trong tỉnh đượctiếp quản hầu như còn nguyên vẹn, tạo nền móng cho sự phát triển kinh tế - xãhội
Nhân dân Bình Dương vốn có truyền thống đấu tranh bất khuất, tinh thầnđoàn kết, cần cù, sáng tạo và lòng yêu nước nồng nàn Dưới sự lãnh đạo củaĐảng, nhân dân Bình Dương tiếp tục phát huy những truyền thống quý báu đó
để trở thành sức mạnh trong công cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Ngày 30/4/1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta
đã kết thúc thắng lợi, Miền Nam được hoàn toàn giải phóng, thống nhất đấtnước Nghị quyết lần thứ 24 của Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa III) nêu
rõ: “ với thắng lợi mùa xuân năm 1975, cách mạng Việt Nam đã chuyển sang
một giai đoạn mới, từ chiến tranh chuyển sang hòa bình, từ một nước bị thực dân mới chia cắt và thống trị sang cả nước độc lập và thống nhất, từ cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và cách mạng xã hội chủ nghĩa chuyển sang nhiệm vụ chiến lược là làm cách mạng xã hội chủ nghĩa và xây dựng chủ nghĩa xã hội”.
Cùng với đồng bào cả nước, toàn thể cán bộ, đảng viên và nhân dân BìnhDương tiếp tục phát huy truyền thống đấu tranh cách mạng trong hai cuộc khángchiến, đoàn kết một lòng, quyết tâm vượt qua mọi khó khăn, thực hiện thắng lợinhững nhiệm vụ xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng, khắc phục hậu quảchiến tranh, từng bước khôi phục và phát triển sản xuất, ổn định đời sống nhândân
Sau chiến tranh, công nhân lao động trở thành những người chủ nhà máy,
xí nghiệp Với khí thế hào hùng của cách mạng, công nhân lao động trong cảnước nói chung và tại Bình Dương nói riêng gửi trọn niềm tin vào sự lãnh đạocủa Đảng, sẵn sàng chung tay lao động sản xuất, xây dựng quê hương, đất nướctrong vận hội mới
Bên cạnh những thuận lợi cơ bản nói trên, tình hình kinh tế - xã hội BìnhDương sau ngày 30/4/1975 cũng gặp phải nhiều khó khăn
Về kinh tế, thoát ra khỏi chiến tranh, Bình Dương là địa phương bị tànphá nặng nề, nhiều nơi bị bom mìn của địch cày xới, trở thành những vùng đấthoang tàn Hệ thống cơ sở hạ tầng của tỉnh còn nghèo nàn Mặt khác, do chiếntranh kéo dài và chính sách gom dân lập ấp chiến lược của Mỹ - Ngụy, nhân dânnhiều nơi phải bỏ đi nơi khác sinh sống, nhiều nhất là nhân dân các huyện TânUyên, Dầu Tiếng, Bến Cát, tạo ra sự mất cân bằng về dân cư và lao động, đời
Trang 4sống nhân dân gặp nhiều khó khăn, tình trạng thiếu lương thực là vấn đề nangiải.
Về văn hóa – xã hội, tàn dư của văn hóa phản động chế độ cũ để lại saunhiều năm chiến tranh rất nặng nề như tệ nạn xã hội, lối sống không lành mạnhtrong các tầng lớp nhân dân, tỷ lệ người không biết chữ rất cao, mạng lưới y tếkhông đáp ứng được nhu cầu chăm sóc sức khỏe của nhân dân…đặt ra nhiềuvấn đề cần được giải quyết đối với sự phát triển văn hóa xã hội của tỉnh
Về an ninh quốc phòng, trên địa bàn tỉnh có trên 50.000 Ngụy quân, Ngụyquyền tan rã tại chỗ, tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội có diễnbiến phức tạp, nhiều thế lực thù địch có âm mưu chống phá cách mạng đang chờ
cơ hội nổi dậy Trên khắp địa bàn Bình Dương sau chiến tranh còn nhiều bom,mìn, súng, đạn để lại, đe dọa đến sản xuất và đời sống nhân dân
Những thuận lợi và khó khăn sau chiến tranh mở ra nhiều cơ hội nhưngcũng đặt ra những nhiệm vụ nặng nề đối với công nhân, viên chức, lao động và
tổ chức công đoàn trong giai đoạn lịch sử mới
II Công nhân, viên chức, lao động góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục kinh tế - xã hội của tỉnh
Ngay sau khi Tỉnh được hoàn toàn giải phóng, Tỉnh ủy đã lãnh đạo cácngành, các cấp vận động các tầng lớp nhân dân thực hiện những nhiệm vụ cấp
bách là: tiếp quản vùng giải phóng, xây dựng chính quyền cách mạng, truy quét
địch, giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, khôi phục sản xuất, ổn định đời sống nhân dân.
Ngày 15/5/1975, hơn 50.000 đồng bào từ các huyện Châu Thành, LáiThiêu, thị xã Thủ Dầu Một và cán bộ chiến sĩ sư đoàn 312 – quân đoàn 1 đãtham dự cuộc mít tinh do Tỉnh ủy tổ chức tại Gò Đậu, chào mừng cuộc khángchiến chống Mỹ của nhân dân ta hoàn toàn thắng lợi
Những ngày đầu giải phóng, Ủy ban quân quản kịp thời cấp phát hơn 160tấn gạo cứu đói cho hơn 40.000 đồng bào ở Phú Cường, Chánh Hiệp, đồng bàokhu tập trung Gò Đậu Đối với hơn 40.000 đồng bào ở Bình Long, Dầu Tiếng bịđịch gom vào khu tập trung Gò Đậu, tỉnh đã huy động hơn 500 lượt xe đò đưa
về quê cũ Các huyện Bến Cát, Lái Thiêu, Dĩ An, Tân Uyên cũng tập trung cứuđói, ổn định tình hình địa phương vùng mới giải phóng
Tại các nhà máy đèn, nước, ty bưu điện, thương mại, giáo dục, giao thôngvận tải, các cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp trên địa bàn tỉnh và các đồn điềncao su DầuTiếng, Phước Hòa, các cơ sở chăn nuôi heo, gà… sau ngày 30/4/1975
đã được tiếp quản và tổ chức hoạt động trở lại bình thường
Việc cung cấp điện, nước đã được khôi phục ngay trong ngày 1/5/1975,đảm bảo sinh hoạt bình thường cho nhân dân thị xã Thủ Dầu Một và hoạt độngcủa các cơ quan, đơn vị
Ngày 30/4/1975, ngành y tế tiếp quản các bệnh viện đa khoa tỉnh, bệnhviện Phú Cường, bệnh viện 4 dã chiến tại Gò Đậu, bệnh viện K23 (tỉnh đội) và
hệ thống các chi y tế huyện Châu Thành, Lái Thiêu, Bến Cát, Dầu Tiếng, PhúGiáo, Phú Hòa Các cán bộ tiếp quản đã tập hợp toàn thể cán bộ, nhân viên củangành y tế tại các bệnh viện, cơ sở y tế, kêu gọi mọi người tiếp tục làm việc
Trang 5phục vụ nhân dân Ngành y tế đã tăng cường công tác y tế tại các tuyến huyện,
xã, bổ sung cán bộ, xây dựng mạng lưới cơ sở Nhờ sự phối hợp giữa lực lượngcán bộ kháng chiến, cán bộ, nhân viên mới tiếp quản, cán bộ y tế tập kết từ miềnBắc về và đội ngũ cán bộ, nhân viên y tế chế độ cũ, ngành y tế đã hoàn thành tốtnhiệm vụ của mình, góp phần tích cực vào việc chăm sóc sức khỏe nhân dântrong tỉnh
Ngay sau ngày giải phóng, ngành giáo dục đứng trước những khó khănnhư cơ sở vật chất của chế độ cũ để lại nghèo nàn và xuống cấp nghiêm trọng;lực lượng tiếp quản và đội ngũ giáo viên thiếu về số lượng và hạn chế về trình
độ, năng lực chuyên môn, trong khi địa bàn tỉnh rộng lớn, số lượng học sinhtrong độ tuổi đến trường khá đông… Trước tình hình đó, đội ngũ cán bộ, côngnhân viên ngành giáo dục khẩn trương bắt tay vào công cuộc cải tạo nền giáodục cũ và xây dựng nền giáo dục cách mạng Thực hiện Chỉ thị số 211 ngày17/6/1975 của Ban Bí thư Trung ương Đảng về nhiệm vụ của công tác giáo dục
ở Miền Nam là “mau chóng đưa giáo dục trở lại hoạt động bình thường, kết hợp
cải tạo nền giáo dục cũ và xây dựng nền giáo dục mới”, ngành giáo dục tỉnh đã
tiến hành điều chỉnh, tu sửa hệ thống cơ sở vật chất, sắp xếp lại mạng lướitrường lớp và tổ chức bộ máy giáo dục các cấp, xây dựng đội ngũ cán bộ khung
để hình thành các phòng giáo dục Với sự nỗ lực của cán bộ, công nhân viênngành giáo dục, năm học đầu tiên sau ngày giải phóng (1975 – 1976) đã diễn ratheo đúng kế hoạch, mang lại sự phấn khởi trong nhân dân
Đối với công tác văn hóa – thông tin còn rất mới mẻ, đội ngũ cán bộ làmcông tác văn hóa - thông tin đã không quản ngại khó khăn với tinh thần vừa làmviệc vừa học hỏi, rút kinh nghiệm Ngành văn hóa – thông tin đã xây dựng mạnglưới văn hóa - thông tin từ tỉnh đến các xã, đẩy mạnh công tác tuyên truyền cácchủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, những thắng lợi tolớn của cuộc cách mạng giải phóng dân tộc và của nhân dân, vận động mọingười cùng chung tay lao động sản xuất, xây dựng đời sống văn hóa mới vớitương lai tươi sáng phía trước
Lúc này nhiệm vụ của Ban giao bưu và Ban thông tin được Thường vụ
Tỉnh ủy giao là: “nhanh chóng khôi phục, cải tạo mạng lưới bưu chính viễn
thông, tiếp quản đưa vào hoạt động phục vụ cho Đảng, Ban quân quản và các ban ngành đoàn thể trực thuộc, tiến tới phục vụ rộng rãi trong nhân dân”.
Hầu hết cơ sở vật chất, máy móc, thiết bị thông tin, liên lạc được tiếpquản còn nguyên vẹn nhưng rất cũ kỹ, nghèo nàn Để làm tốt nhiệm vụ đượcgiao, đội ngũ cán bộ, nhân viên ngành bưu điện đã tổ chức lại đường dây liênlạc, khai thông kênh điện thoại liên tỉnh qua bưu điện thành phố Sài Gòn đểphục vụ Tỉnh ủy và các ban ngành của tỉnh, bố trí lại mạng lưới điện thoại nộihạt thị xã Thủ Dầu Một và đảm bảo giữ vững thông tin liên lạc mật, phục vụ cấp
Ủy báo cáo và thỉnh thị cấp trên một cách kịp thời
Cán bộ, công nhân viên ngành giao thông vận tải, xây dựng, thuế vụ, tíndụng ngân hàng ra sức thi đua làm tốt công tác của mình và tích cực tham giacác hoạt động do công đoàn phát động
Trang 6Tại nhà máy xe lửa Dĩ An, ngày 1/5/1975, lá cờ cách mạng được kéo lêntrong niềm vui sướng của cán bộ, công nhân nhà máy Sau bao năm bị địch kìmkẹp, giờ đây người công nhân đã được tự do và là những người chủ nhà máy.Ngay trong ngày 2/5/1975, công nhân nhà máy đã bắt tay vào việc khôi phục sảnxuất Hàng ngàn trái bom mìn trong khuôn viên và xung quanh nhà máy được ràsoát, tháo gỡ, đảm bảo an toàn cho lao động sản xuất Ban lãnh đạo nhà máycũng thuê 300 lao động khẩn trương khai hoang mặt bằng sản xuất với tổng diệntích 270.000m2, tiến hành sửa sang cơ sở hạ tầng, hệ thống nước, điện chiếusáng và máy móc để khôi phục sản xuất Với tinh thần cần cù, sáng tạo, hăngsay sản xuất của toàn thể cán bộ, công nhân nhà máy, sản phẩm làm ra khôngngừng tăng lên theo từng quý
Tại các xí nghiệp, cơ sở sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp như xínghiệp sửa chữa ô tô 30/4, cơ khí Phú Lợi, các cơ sở sản xuất gốm sứ, sơn mài,tiện chạm cũng được tiếp quản và hoạt động trở lại ngay sau ngày giải phóng,góp phần làm ra của cải vật chất và ổn định đời sống nhân dân trong tỉnh
Tại huyện Dầu Tiếng, ngày 13/3/1975, lực lượng cách mạng ta đã làm chủđược địa bàn, mảnh đất cao su thân thương đã được giải phóng Sau bao đời nô
lệ, những người dân “công tra” đã đứng lên làm chủ vườn cây do mình chămbón mà có Phấn khởi và tự hào, toàn thể cán bộ, chiến sĩ và nhân dân DầuTiếng bắt tay vào giải quyết hàng loạt vấn đề phức tạp về trật tự, an ninh, bảo vệtài sản nhân dân, ổn định cuộc sống, việc làm cho gần 6.000 nhân dân lao độngđịa phương Ban quân quản Dầu Tiếng được thành lập, quản lý chặt chẽ các cơ
sở sản xuất, nhà máy đèn, nhà máy nước, nhà máy xay lúa và các kho tàng,vườn cây
Ngày 1/5/1975, đồn điền Dầu Tiếng được đổi tên thành Nông trườngQuốc doanh cao su Dầu Tiếng.Trong không khí cách mạng sôi sục, cán bộ, côngnhân Nông trường khẩn trương bắt tay vào sắp xếp cho ổn định cuộc sống, lắpráp, sửa chữa máy móc, khôi phục sản xuất Ngày 1/7/1975, nhà máy chế biến
mủ cao su Dầu Tiếng cho ra đời những sản phẩm đầu tiên sau hai tháng miệtmài lao động của anh em công nhân Tổ chức công đoàn của Nông trường đượcchú trọng xây dựng ngay từ những ngày đầu giải phóng, tập hợp được đông đảocông nhân tham gia và hoạt động phong trào
Cuối năm 1975, kết thúc năm đầu tiên tự mình làm chủ, nông trường đãsản xuất đạt 85% chỉ tiêu kế hoạch đề ra, đời sống công nhân lao động cơ bảnđược ổn định Đó là kết quả rất đáng ghi nhận mà cán bộ, công nhân nôngtrường đã phấn đấu, vượt qua bộn bề khó khăn để có được
Đồn điền cao su Phước Hòa được tiếp quản ngày 30/4/1975, ngày1/5/1975 được đổi tên thành Đồn điền Quốc doanh cao su Phước Hòa Đa sốcông nhân của Đồn điền từng gắn bó với việc khai thác, chế biến cao su từnhững năm trước giải phóng tại đồn điền Trong niềm vui của người làm chủ,những người công nhân trở lại làm việc rất hăng say Sau giải phóng, số vườncây của đồn điền cao su Phước Hòa hầu hết già cỗi, bị bỏ hoang, bom đạn tànphá hư hỏng nặng, chỉ còn vài phần có thể tận dụng, khai thác (vài trăm hécta).Nhà máy chế biến mủ hư hỏng nặng, máy móc, phương tiện kỹ thuật cũ kỹ
Trang 7Nhiệm vụ cấp bách lúc này đối với đồn điền là ổn định đời sống của công nhânđang gặp nhiều khó khăn và khôi phục lại sản xuất
Trong hoàn cảnh đó, Ban lãnh đạo đồn điền đã mở Hội nghị, lấy ý kiếnđóng góp, phát huy sức mạnh đoàn kết của toàn thể công nhân Để sớm ổn địnhđời sống sản xuất, lãnh đạo đồn điền đã tạo điều kiện cho hơn 100 hộ gia đìnhphiêu tán trong chiến tranh trở về quê cũ sinh sống Cuối năm 1975, gần 700hécta vườn cây cao su hoang hóa còn khả năng khai thác đã được phục hóa, thiết
kế lại và khai thác, chế biến được trên 30 tấn mủ
III Xây dựng tổ chức Công đoàn tỉnh từ sau giải phóng đến cuối tháng 6/1976.
Sau khi tỉnh được hoàn toàn giải phóng, tổ chức công đoàn tỉnh đã đượcthành lập và đi vào hoạt động, khẩn trương đưa cán bộ về các huyện, thị, củng
cố và xây dựng tổ chức từ cơ sở, nhanh chóng tập hợp đội ngũ công nhân laođộng và xây dựng phong trào Tại thời điểm đó, toàn tỉnh có 23.000 công nhân,viên chức, lao động Đầu tháng 5/1975, Tỉnh ủy chỉ định một số đồng chí trongBan chấp hành Liên hiệp Công đoàn lâm thời, đồng chí Huỳnh Kim Oanh (ÚtOanh) giữ chức vụ Thư ký, đồng chí Trần Văn Lắc (Tám Núi) và đồng chíNguyễn Văn Đạo (Hai Đạo) giữ chức vụ Phó Thư ký Ủy viên Ban chấp hànhgồm các đồng chí Nguyễn Văn Cờ (Ba Cờ), Đinh Văn Đâu (Hai Đâu), VươngThị Vui (Út Vui), Nguyễn Thị Hoa (Sáu Hoa), Nguyễn Quốc Thái Từ tháng4/1976, đồng chí Nguyễn Thường Sơn được Tỉnh ủy phân công về giữ chức vụThư ký Liên hiệp công đoàn tỉnh
Liên hiệp Công đoàn tỉnh được giao nhiệm vụ tiếp quản các xí nghiệp,nhà máy đèn, nhà máy nước, nhà máy giấy, nhà máy đường…; vận động côngnhân, viên chức, lao động khôi phục sản xuất, ổn định đời sống; tham gia điềutra, nắm lại danh sách ngụy quân, ngụy quyền và phối hợp với các cấp chínhquyền tổ chức học tập, cải tạo cho họ để họ sớm được sum họp với gia đình,cùng lao động sản xuất xây dựng quê hương; tuyên truyền đường lối, chính sáchcủa Đảng, pháp luật của Nhà nước và tổ chức phong trào trong công nhân; thamgia các hoạt động của chính quyền
Hầu hết các cán bộ công đoàn từng tham gia kháng chiến, có tinh thầnchiến đấu cao và năng nổ, nhiệt tình trong công tác Vì vậy, tuy lực lượng cònmỏng và thiếu cán bộ chuyên trách, nhưng đội ngũ cán bộ công đoàn đã khắcphục những khó khăn, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao
Thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, sau khi tiếp quản các đơn vị, ngày1/5/1975, các cán bộ công đoàn tỉnh đã xuống cơ sở để tuyên truyền về đườnglối, chính sách của Đảng, ý nghĩa của ngày Quốc tế lao động (1/5), về nhữngthắng lợi to lớn của cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân và thành lập tổchức công đoàn từ cơ sở Hoạt động của Ban chấp hành công đoàn bước đầuđược công nhân, lao động ở các cơ sở sản xuất tín nhiệm Chỉ trong một thờigian ngắn, Liên hiệp Công đoàn tỉnh đã thành lập được nhiều cơ sở Công đoàntrực thuộc như Công đoàn thị xã Thủ Dầu Một, Công đoàn các huyện Bến Cát,Tân Uyên, Lái Thiêu, Dĩ An…
Trang 8Liên hiệp Công đoàn tỉnh đã chỉ đạo công đoàn các huyện, thị phối hợpvới các cấp chính quyền đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong công nhân, viênchức, lao động về đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, vậnđộng mọi người đoàn kết, tham gia xây dựng và bảo vệ chính quyền cách mạng,giữ gìn an ninh trật tự, đẩy mạnh phong trào thi đua lao động sản xuất, khắcphục khó khăn, ổn định cuộc sống Từ tháng 5/1975 đến tháng 6/1976, Liên hiệpCông đoàn tỉnh đã chủ động mở các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ công đoàn.Khoảng mười lớp với hơn 500 cán bộ công đoàn các cấp, các ngành trong tỉnh
đã được học tập, bồi dưỡng, nâng cao chuyên môn nghiệp vụ
Từ khi được thành lập, công đoàn thị xã Thủ Dầu Một, công đoàn huyệnBến Cát, Dĩ An, Lái Thiêu, Tân Uyên đã đến từng cơ sở sản xuất vận động anhchị em công nhân tiếp tục làm việc, khôi phục sản xuất vì sự hồi sinh của quêhương, không để tình trạng công nhân bỏ việc, đình công
Đối với các công đoàn ngành giáo dục, y tế, bưu điện…, Liên hiệp côngđoàn tỉnh chỉ đạo vận động anh chị em giáo viên, cán bộ, nhân viên từng làmviệc trong chế độ cũ tiếp tục ở lại nhiệm sở làm việc, chăm lo đời sống và xâydựng tổ chức công đoàn trong đơn vị mình
Tổ chức công đoàn Nông trường Quốc doanh cao su Dầu Tiếng đượcthành lập từ rất sớm và hoạt động khá sôi nổi, thu hút đông đảo công nhân thamgia Tháng 6/1975, tại số 11, công trường Mê Linh, thành phố Sài Gòn, côngnhân cao su Dầu Tiếng dưới sự chỉ huy của đồng chí Trần Văn Lắc và Phan VănHựu tham gia đấu tranh với chủ cũ Patríck Hays và một số chủ khác về việc trả
tiền “thâm niên” cho công nhân Qua đấu tranh, những chủ cũ đã phải trả lại tiền
thâm niên cho 283 công nhân cao su Dầu Tiếng
Đến cuối năm 1975, phong trào công nhân cao su tại Nông trường Quốcdoanh cao su Dầu Tiếng và đồn điền cao su Phước Hòa đã có bước phát triểnmới, đời sống công nhân được chăm lo cả về vật chất và tinh thần Hầu hết côngnhân đều hăng hái lao động sản xuất, ổn định cuộc sống và nhiệt tình hưởng ứngcác phong trào do công đoàn phát động
Bước sang năm 1976, tình hình chính trị, kinh tế - xã hội và an ninh quốcphòng của tỉnh cơ bản đã được ổn định Nhưng do chiến tranh kéo dài còn để lạihậu quả về mọi mặt, đặt ra cho các cấp các ngành, trong đó có công nhân, viênchức, lao động và tổ chức công đoàn những nhiệm vụ nặng nề
Thực hiện chủ trương của Đảng nhằm tăng cường hiệu quả quản lý củanhà nước trong sản xuất và lưu thông phân phối, sau khi hoàn thành chiến dịchcải tạo công nghiệp tư bản tư nhân với nhiều cơ sở sản xuất được quốc hữu hóanhư công ty thức ăn chăn nuôi VIFACO, công ty sơn mài Thành Lễ, Đồng Tâm,trại heo 2-9, trại gà ở Lái Thiêu…, Tỉnh ủy đã lãnh đạo nhân dân hoàn thànhviệc đổi tiền trên địa bàn
Những ngày đầu tháng 3/1976, công nhân trong tỉnh đang tưng bừng nônức sinh hoạt học tập pháp lệnh của Chính phủ về cuộc tổng tuyển cử bầu Quốchội thống nhất trong cả nước thì vẫn còn một số nhóm tàn quân phản cách mạng,ngoan cố không chịu ra trình diện, học tập cải tạo mà còn đang lẩn trốn và cónhững hành động chống phá cách mạng Thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, Liên
Trang 9hiệp Công đoàn đã ra thông tri số 12TT – CĐ về việc phát động công nhân thamgia truy quét bọn phản cách mạng, lưu manh, trộm cướp Được sự hưởng ứngnhiệt tình của đội ngũ công nhân trong tỉnh, nhiều đối tượng phản động đã đượcphát hiện, xử lý, góp phần làm trong sạch địa bàn, bảo vệ chính quyền cáchmạng, sự yên bình của nhân dân và sự thành công của cuộc tổng tuyển cử bầuQuốc hội trong tỉnh.
Cuối tháng 5/1976, Liên hiệp Công đoàn tỉnh đã ra thông tri số 33/TT/CĐ
về việc chào mừng Hội nghị hợp nhất Công đoàn toàn quốc sẽ diễn ra vào tháng6/1976 Các cấp Công đoàn trong tỉnh gấp rút triển khai những công việc như:phổ biến sâu rộng trong công nhân, lao động, đoàn viên công đoàn về ý nghĩacủa Hội nghị hợp nhất Công đoàn toàn quốc; vận động công nhân, viên chức,lao động đẩy mạnh tuần thi đua lao động sản xuất, học tập, thiết thực lập thànhtích chào mừng Hội nghị; tổ chức các buổi mít tinh tuyên truyền ý nghĩa Hộinghị và phát động cuộc thi đua ngắn đến từng công đoàn cơ sở; tổ chức các buổisinh hoạt văn hóa văn nghệ, cổ động, tuyên truyền bằng nhiều hình thức nhưtreo cờ, rước đuốc, múa lân, treo pano, khẩu hiệu, tại những khu vực trung tâm
để hưởng ứng không khí sôi nổi trong nhân dân
Tại các cơ quan, đơn vị, nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất, nông trường
và các địa phương dấy lên phong trào thi đua sôi nổi, phấn đấu hoàn thành kếhoạch 6 tháng đầu năm 1976
Ngày 6/6/1976, Hội nghị hợp nhất Công đoàn toàn quốc diễn ra tại SàiGòn và thành công tốt đẹp Đó là sự kiện có ý nghĩa lịch sử của giai cấp côngnhân và tổ chức công đoàn, đáp ứng nguyện vọng thiết tha của công nhân, laođộng và tổ chức công đoàn hai Miền Nam – Bắc Việc thống nhất tổ chức côngđoàn đã tạo ra sức mạnh mới, tạo điều kiện cho giai cấp công nhân và tổ chứccông đoàn cả nước phát huy hơn nữa vai trò và vị trí của mình trong công cuộccải tạo và xây dựng chủ nghĩa xã hội trong giai đoạn cách mạng mới
Sau Hội nghị, Liên hiệp Công đoàn tỉnh đã tổ chức học tập các văn kiệncủa Hội nghị cho công nhân, viên chức, lao động và đoàn viên công đoàn Qua
đó, mọi người đều thấy rõ vai trò của mình trong công cuộc xây dựng và pháttriển kinh tế - xã hội của tỉnh nói riêng và của đất nước nói chung, tin tưởng vào
sự lãnh đạo Đảng và tham gia những phong trào do các cấp công đoàn phátđộng
Giai đoạn từ sau ngày giải phóng đến cuối tháng 6/1976 là thời kỳ BìnhDương cùng với cả nước bắt tay vào công cuộc khắc phục hậu quả chiến tranh,từng bước khôi phục kinh tế, ổn định đời sống nhân dân Mặc dù còn gặp nhiềukhó khăn, nhưng tình hình kinh tế, xã hội của tỉnh đã cơ bản được ổn định Cóđược kết quả đó là do có sự lãnh đạo của Đảng, trực tiếp là Tỉnh ủy, cùng sựđoàn kết, nỗ lực của toàn thể nhân dân địa phương, trong đó có phần đóng góp
to lớn của công nhân, viên chức, lao động và tổ chức công đoàn Tổ chức côngđoàn tỉnh đã được xây dựng và củng cố một bước, sẵn sàng bước vào giai đoạnmới trong quá trình xây dựng và phát triển của tỉnh
CHƯƠNG II: PHONG TRÀO CÔNG NHÂN, VIÊN CHỨC, LAO ĐỘNG VÀ CÔNG ĐOÀN BÌNH DƯƠNG THI ĐUA LAO ĐỘNG
Trang 10SẢN XUẤT, THAM GIA CẢI TẠO XÃ HỘI CHỦ NGHĨA, CHIẾN ĐẤU
VÀ PHỤC VỤ CHIẾN ĐẤU, GÓP PHẦN BẢO VỆ TỔ QUỐC TỪ THÁNG 7/1976 ĐẾN 1986
I Công nhân, viên chức, lao động và Công đoàn thi đua lao động sản xuất, tham gia cải tạo xã hội chủ nghĩa
* Phong trào công nhân, viên chức, lao động và công đoàn tỉnh từ 7/1976 1980
-Ngày 1/7/1976, Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đãquyết định sáp nhập hai tỉnh Thủ Dầu Một và Bình Phước thành tỉnh Sông Bé.Tỉnh Sông Bé có diện tích tự nhiên là 9.859km2, là tỉnh lớn nhất Đông Nam bộ
và đứng thứ 17/40 tỉnh, thành trong cả nước (vào thời điểm năm 1976), trongkhi dân số chỉ 558.018 người (trong đó có 62.461 người là đồng bào dân tộcthiểu số), xếp thứ 33/40 tỉnh, thành trong cả nước
Quán triệt Nghị quyết 24 của Ban chấp hành trung ương Đảng (khóa III)
về “phân bố lao động hợp lý và củng cố Chính quyền các cấp, tập hợp mọi lực
lượng, phát huy mọi khả năng, tài năng, kỹ thuật, kiên quyết khắc phục mọi khuyết, nhược điểm vừa qua để nhanh chóng hàn gắn vết thương chiến tranh, ra sức khôi phục và phát triển kinh tế, văn hóa, xây dựng cơ sở vật chất đầu tiên cho Chủ nghĩa xã hội, nhanh chóng ổn định đời sống về vật chất cũng như tinh thần, làm cho thế và lực của ta có một bước phát triển mới vững chắc, giữ vững
an ninh chính trị và trật tự xã hội”, Tỉnh ủy đã đánh giá tình hình mọi mặt của
địa phương và ra Nghị quyết 03, xác định nhiệm vụ cho toàn Đảng bộ, quân, dântrong tỉnh, trong đó phải tập trung vào bốn công tác trọng tâm trước mắt:
Một là: tiếp tục củng cố, xây dựng chính quyền các cấp, nhất là cơ sở Hai là: kiên quyết đấu tranh trấn áp bọn phản cách mạng.
Ba là: đấu tranh xóa bỏ tư sản mại bản và tàn dư phong kiến.
Bốn là: khôi phục và phát triển kinh tế, giải quyết nạn thất nghiệp.
Sau khi có Nghị quyết, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã sắp xếp, bố trí cán bộlãnh đạo chủ chốt một số ban ngành, đoàn thể nhằm tăng cường sự lãnh đạo củaĐảng và đủ sức triển khai các mặt công tác
Đối với Liên hiệp công đoàn tỉnh, Tỉnh ủy chỉ định đồng chí NguyễnThường Sơn (Ba Sơn) - Tỉnh ủy viên giữ chức vụ Thư ký, đồng chí Huỳnh KimOanh (Út Oanh) giữ chức vụ Phó Thư ký, đồng chí Nguyễn Văn Đạo giữ chức
vụ Ủy viên Ban Thường vụ Từ tháng 11/1976, đồng chí Trần Xuân Minh (BaMinh) được phân công về giữ chức vụ Phó Thư ký
Là một tỉnh có diện tích rộng lớn với số dân không nhiều, nhân dân sốngchủ yếu bằng sản xuất nông nghiệp, đời sống còn nhiều khó khăn Vì vậy, đẩymạnh khai hoang phục hóa, phát triển sản xuất, giải quyết vấn đề thiếu lươngthực trong nhân dân được đặt ra cấp thiết
Thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, Liên hiệp công đoàn tỉnh đã khẩntrương củng cố tổ chức công đoàn từ tỉnh đến cơ sở, phối hợp với các ngành, cáccấp vận động nhân dân tích cực khai hoang phục hóa, làm thủy lợi phục vụ tướitiêu ruộng đồng cho vụ hè thu 1976 và trồng các loại cây ngắn ngày để giảiquyết vấn đề lương thực trước mắt
Trang 11Cuối năm 1976, kinh tế xã hội của tỉnh đã có bước phát triển mới Thiếtthực chào mừng Đại hội Đại biểu đảng bộ tỉnh lần thứ nhất, tiến tới Đại hộiĐảng toàn quốc lần thứ IV, Liên hiệp Công đoàn tỉnh đã chỉ đạo các cấp côngđoàn trong tỉnh vận động công nhân, viên chức, lao động đẩy mạnh phong tràothi đua lao động sản xuất, hoàn thành và vượt mức chỉ tiêu, kế hoạch đề ra trongnăm 1976
Trong mỗi cơ quan, đơn vị, nhất là đơn vị cao su, công đoàn vận độngcông nhân, viên chức, lao động chủ động tự túc, đảm bảo về lương thực, đẩymạnh chăn nuôi gia súc, gia cầm để cải thiện cuộc sống, tăng thêm thu nhập
Nhằm giải quyết vấn đề việc làm cho công nhân trong các cơ sở sản xuất,
xí nghiệp có lao động dôi dư, các cấp công đoàn vận động công nhân (nhiềunhất là từ các cơ sở sản xuất gốm sứ, sơn mài) đi xây dựng vùng kinh tế mới tạinhững vùng còn nhiều đất hoang như Phú Giáo, Tân Uyên, Bến Cát Thời kỳnày, phong trào khai hoang phục hóa và làm thủy lợi nhỏ phát triển rất mạnh.Khí thế sôi nổi nhất là các huyện Dĩ An, Tân Uyên, Lái Thiêu, Bến Cát Tínhchung các huyện đến tháng 10/1976 đã đào đắp được 8 công trình thủy lợi tướitiêu cho khoảng 300 ha ruộng đồng, giá trị sản lượng tăng gấp 3 lần so với thời
kỳ mới giải phóng
Các ngành nghề công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp với trên 1000 cơ sởlớn nhỏ đã được phục hồi, nhất là gốm sứ, sơn mài, tiện, mộc Toàn tỉnh có trên
300 lò gốm với hàng ngàn công nhân, lao động (riêng thị xã Thủ Dầu Một có
130 lò), sơn mài có các hợp tác xã được tổ chức thành hai xí nghiệp là Thành Lễ
và Đồng Tâm với nhiều hợp tác xã vệ tinh Tiện mộc có hàng chục trại cưa, cơ
sở sản xuất nhỏ Thời gian này, Liên hiệp Công đoàn tỉnh tham gia quản lý các
cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp Các cơ sở sản xuất được tổ chức theo hình
thức lao động người công nhân làm thuê cho chủ với phương châm “lao tư
lưỡng lợi” Chủ phải trả lương cho công nhân lao động theo ngày công hoặc
theo sản phẩm, công nhân là những người duy trì và phát triển sản xuất Liênhiệp Công đoàn tỉnh cấp giấy giới thiệu cho các chủ cơ sở sản xuất gốm sứ, sơnmài đi mua, vận chuyển nguyên liệu sản xuất
Công nhân, viên chức, lao động trong các đơn vị sản xuất công nghiệp,tiểu thủ công nghiệp đẩy mạnh phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật,
hợp lý hóa sản xuất, thực hiện chủ trương “kỹ thuật đi trước một bước” Các xí
nghiệp đã thực hiện được một số công việc như ngành nghề gốm sứ tự nghiêncứu xác định tính chất của các loại đất để sử dụng thích hợp với sản phẩm; tựnghiên cứu và pha chế men trong các sản phẩm; đi sâu nghiên cứu cách vô lò,đốt lò, đảm bảo không bị sập, tắc, tiết kiệm củi đốt và đảm bảo chất lượng sảnphẩm Trong xí nghiệp mực đã nghiên cứu, thí nghiệm và sử dụng dầu AC.10thay thế dầu Paraffine, vừa tiết kiệm nguyên vật liệu; cải tiến hệ thống ép dầubằng thủy lực, vừa đảm bảo công suất sản xuất, vừa tiết kiệm được sức lao động
Xí nghiệp cơ khí Phú Lợi đã thiết kế ra một số thiết bị, máy móc phục vụ sảnxuất như máy tuốt lúa, máy chế biến bột sắn…
Tại Nông trường Quốc doanh cao su Dầu Tiếng, Phước Hòa, bên cạnhviệc tự túc lương thực, công nhân cao su còn cung cấp lương thực, thực phẩm
Trang 12cho nhân dân nơi khác gặp khó khăn Phong trào khai hoang phục hóa, trồngmới cây cao su, trồng xen canh cây lương thực ngắn ngày và phát triển chănnuôi diễn ra sôi nổi Phong trào văn hóa, văn nghệ quần chúng được phát triểnrất mạnh trong đội ngũ công nhân cao su
Tháng 12/1976, Đại hội Đại biểu lần thứ IV của Đảng cộng sản Việt Namdiễn ra tại thủ đô Hà Nội Đó là sự kiện có ý nghĩa lịch sử quan trọng của cáchmạng Việt Nam Đại hội đã quyết định đổi tên Đảng lao động Việt Nam thànhĐảng cộng sản Việt Nam Đại hội quyết định phương hướng, nhiệm vụ, mục
tiêu của kế hoạch 5 năm lần thứ hai (1976 – 1980), trong đó chỉ rõ: “nắm vững
chuyên chính vô sản, phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động, tiến hành đồng thời ba cuộc cách mạng: cách mạng về quan hệ sản xuất, cách mạng khoa học - kỹ thuật, cách mạng tư tưởng và văn hóa, trong đó cách mạng khoa học – kỹ thuật là then chốt; đẩy mạnh công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa là nhiệm vụ trung tâm của cả thời kỳ quá độ đi lên Chủ nghĩa xã hội”
Nhiệm vụ, mục tiêu chủ yếu của kế hoạch 5 năm lần thứ hai có vị trí hết
sức quan trọng vì “nó vừa giải quyết những hậu quả của 30 năm chiến tranh và
của chủ nghĩa thực dân mới, vừa phải tổ chức lại nền kinh tế vốn nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng một bước nền sản xuất lớn xã hội chủ nghĩa trong cả nước, đặt nền móng cho sự phát triển công nghiệp hóa nước nhà”1
Nghị quyết Đại hội Đảng lần thứ IV (12/1976) đã xác định rõ vị trí, vaitrò, nhiệm vụ của giai cấp công nhân Việt Nam trong giai đoạn cách mạng mới,vạch rõ phương hướng, nhiệm vụ, chủ trương và biện pháp xây dựng giai cấpcông nhân Việt Nam ngày một lớn mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ công
nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa “là đội quân chủ lực của công nghiệp hóa Xã hội
chủ nghĩa, giai cấp công nhân phải đi tiên phong thực hiện cách mạng khoa học – kỹ thuật trong từng nhà máy và trong các ngành công nghiệp, bắt đầu từ việc nghiêm chỉnh tôn trọng các tiêu chuẩn, định mức kinh tế, các quy trình, quy phạm kỹ thuật đến việc vận dụng thành quả khoa học và tiến bộ kỹ thuật hiện đại”2
Tháng 04 năm 1977, Đại hội lần thứ I Liên hiệp Công đoàn tỉnh Sông Béđược tổ chức tại trường Đảng tỉnh Đại hội đã tập trung phân tích, đánh giáphong trào công nhân, viên chức, lao động và hoạt động công đoàn của tỉnh thờigian từ sau ngày tỉnh được hoàn toàn giải phóng (30/4/1975) Trong những năm
1975 - 1977, công nhân, viên chức, lao động đã ra sức lao động, nhanh chóngkhôi phục sản xuất, ổn định đời sống, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật
tự an toàn xã hội, tích cực tham gia vào chiến dịch xóa bỏ tư sản mại bản vàkhông ngừng tìm tòi, sáng tạo, sáng chế, cải tiến kỹ thuật phục vụ sản xuất Đãxuất hiện một số tấm gương lao động tiêu biểu như chị Lê Thị Nuôi, chịDuyên… ở đơn vị Nông trường Quốc doanh cao su Dầu tiếng
Tổ chức công đoàn từ khi mới được thành lập đã có bước trưởng thànhnhanh chóng cả về số lượng và chất lượng Hoạt động công đoàn ngày càng đi
1 ĐCSVN – Báo cáo chính trị của Ban chấp hành trung ương Đảng tại Đại hội đại biểu lần thứ IV, Sđd, trang 72-73
2 Phát biểu của đồng chí Lê Duẩn, Tổng bí thư Ban chấp hành trung ương Đảng tại Đai hội công đoàn Việt Nam lần thứ IV, văn kiện Đại hội CĐVN, Nxb Lao động H 1978, trang 31.
Trang 13vào chiều sâu, cán bộ làm công tác công đoàn đã tích lũy được một số kinhnghiệm trong lãnh đạo và xây dựng phong trào Qua hai năm tổ chức hoạt động,phong trào công nhân, viên chức, lao động và công đoàn của tỉnh cũng bộc lộmột số hạn chế nhất định như trình độ chính trị và chuyên môn của công nhâncòn thấp; đời sống công nhân, viên chức, lao động gặp nhiều khó khăn; công tácchăm lo đời sống công nhân, viên chức, lao động còn hạn chế Tổ chức côngđoàn từ tỉnh đến cơ sở đã được củng cố một bước nhưng đội ngũ cán bộ côngđoàn còn thiếu và yếu, đặc biệt là công đoàn các huyện mới được thành lập 1.
Đại hội đề ra phương hướng, nhiệm vụ trong nhiệm kỳ I (1977 – 1980)
với những nội dung cơ bản là: giáo dục, rèn luyện nâng cao trình độ mọi mặt
cho đội ngũ giai cấp công nhân; thực hiện 3 cuộc cách mạng là cách mạng quan hệ sản xuất, cách mạng khoa học – kỹ thuật, cách mạng văn hóa tư tưởng, trong đó cách mạng khoa học – kỹ thuật là then chốt; tổ chức và đẩy mạnh phong trào thi đua lao động sản xuất, cần kiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội; xây dựng và phát huy quyền làm chủ của tập thể nhân dân lao động; tham gia quản
lý nhà nước và bảo vệ an ninh – quốc phòng.
Đại hội bầu ra Ban chấp hành Liên hiệp công đoàn khóa I (nhiệm kỳ 1977– 1980) gồm 25 đồng chí Ban thường vụ gồm 07 đồng chí Đồng chí NguyễnThường Sơn – Tỉnh ủy viên được bầu giữ chức vụ Thư ký, đồng chí Trần XuânMinh và đồng chí Huỳnh Kim Oanh giữ chức vụ Phó Thư ký, các đồng chíNguyễn Thành Đồng, Trần Thanh Hùng, Lâm Thế Vũ, Nguyễn Văn Phần giữchức vụ Ủy viên Ban Thường vụ
Đến cuối năm 1979, đồng chí Ngô Tuấn Đạt (Tư Đạt) được Tỉnh ủy điềuđộng về giữ chức vụ Thư ký Liên hiệp Công đoàn tỉnh thay đồng chí NguyễnThường Sơn nghỉ hưu Đội ngũ cán bộ công đoàn từ tỉnh đến cơ sở tiếp tục đượccủng cố và xây dựng nhằm đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của hoạt động côngđoàn trong tình hình mới
Từ ngày 19 – 30/4/1977, Đại hội đại biểu Đảng bộ tỉnh Sông Bé lần thứ I(vòng 2) đã xác định nhiệm vụ, mục tiêu của tỉnh trong kế hoạch 5 năm (1976 –
1980), trong đó nhấn mạnh: “ tăng cường hơn nữa vai trò lãnh đạo toàn diện
của các cấp Đảng bộ, phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân lao động và kiện toàn thêm một bước tổ chức chính quyền nhân dân các cấp, nắm vững và thực hiện tốt ba cuộc cách mạng, nâng cao hiệu quả quản lý kinh tế, văn hóa, đẩy lên một phong trào thi đua lao động xã hội chủ nghĩa, cần kiệm xây dựng nước nhà ”.2
Sự thắng lợi của Đại hội Đảng bộ tỉnh và Đại hội Liên hiệp Công đoàn lầnthứ I đã tạo ra không khí phấn khởi đối với toàn thể cán bộ, chiến sĩ và nhân dântrong tỉnh Tuy nhiên, tình hình kinh tế - xã hội đang diễn biến không thuận lợi.Tình trạng thiếu lương thực trong nhân dân là vấn đề đặt ra cấp thiết Mặt khác,hàng tiêu dùng thời kỳ này còn khan hiếm, giá cả thị trường có nhiều biến động,đời sống công nhân, viên chức, lao động rất khó khăn Các thế lực thù địch đangchờ cơ hội nổi dậy chống lại chính quyền cách mạng
1 Ban cán sự công đoàn các huyện Đồng Phú, Bình Long, Phước Long và công đoàn các ngành y tế, giáo dục,
Trang 14Trong bối cảnh đó, Tỉnh ủy đã vạch ra mục tiêu chủ yếu trong 2 năm
(1977 – 1978) là: “giải quyết đủ lương thực cho địa phương bằng cách động
viên quần chúng nhân dân ra sức sản xuất lương thực, coi trọng lúa và màu ngang nhau và tiếp tục giải quyết nạn thất nghiệp, tổ chức lại sản xuất và lưu thông phân phối, ổn định thêm một bước đời sống vật chất và tinh thần cho nhân dân”
Tháng 5/1978, Đại hội công đoàn Việt Nam lần thứ IV được tổ chức tạithủ đô Hà Nội Đại hội đề ra những nhiệm vụ cụ thể của công đoàn Việt Namnhững năm tới là:
- Phát động phong trào cách mạng của công nhân, viên chức thi đua laođộng sản xuất, cần kiệm xây dựng chủ nghĩa xã hội nhằm tăng năng suất laođộng, hoàn thành và hoàn thành vượt mức kế hoạch nhà nước
- Đẩy mạnh phong trào công nhân, viên chức thi đua phục vụ nôngnghiệp Tổ chức và từng bước cải thiện đời sống, tham gia xây dựng pháp luật,bảo vệ lợi ích chính đáng của công nhân, viên chức
- Vận động công nhân, viên chức tích cực tham gia vào hoàn thành cảitạo quan hệ sản xuất ở miền Nam
- Tích cực tham gia cải tiến quản lý xí nghiệp, quản lý kinh tế, quản lýnhà nước nhằm củng cố và hoàn thiện quan hệ sản xuất
- Đẩy mạnh giáo dục chính trị, văn hóa, kỹ thuật và nghiệp vụ cho côngnhân, viên chức
- Tích cực góp phần tăng cường đoàn kết lao động và phong trào côngđoàn thế giới đấu tranh vì quyền lợi của những người lao động, vì hòa bình, độclập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội
- Cải tiến phương pháp công tác, xây dựng công đoàn vững mạnh
Quán triệt Nghị quyết Đại hội đảng toàn quốc lần thứ IV, Nghị quyết Đạihội Công đoàn Việt Nam lần thứ IV, Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh Sông Bélần thứ I, Liên hiệp Công đoàn tỉnh đẩy mạnh công tác vận động công nhân,viên chức, lao động quyết tâm thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ kinh tế - xãhội do Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh đề ra
Các cấp công đoàn ngành công nghiệp phối hợp với các cấp chính quyền,vận động toàn thể cán bộ, công nhân viên hoàn thành tốt những nhiệm vụ củangành về công tác và tự túc lương thực, phục vụ đắc lực cho sản xuất và đẩymạnh việc cải tiến lề lối làm việc Các đơn vị sản xuất như xí nghiệp mực inSong Long, xí nghiệp gốm Tân Phước Khánh, công ty sành sứ, trại cưa Võ Tấn,trại mộc Phú Thọ, xí nghiệp ép dầu, xí nghiệp cơ khí Phú Lợi, xí nghiệp cơ khí
Dĩ An đã hoàn thành đạt và vượt mức chỉ tiêu đã đăng ký thi đua, được các cấptặng giấy khen, bằng khen Đến năm 1980, phong trào phát huy sáng kiến, cảitiến kỹ thuật trong ngành công nghiệp đạt được nhiều thành tích tốt như xínghiệp sơn mài có sáng kiến lau voi (con voi) bằng một vải thấm nước thay vìlau bằng giấy và dầu như trước đây, tiết kiệm được thời gian 10 phút mỗi convoi; sáng kiến mở thêm một cửa lò để thông gió làm cho sản phẩm mau nguội và
di chuyển sản phẩm vô, ra lò để làm giảm sức nóng độc hại và tăng năng suấtlao động; sáng kiến sơn phất vải thay vì phải kéo đen ta, tiết kiệm được 50% sơn
Trang 15cũng như đá nhám và giấy nhám, chất lượng sản phẩm vẫn được đảm bảo; cácsáng kiến dùng mực nung mài lót, dùng đá mài hom để thay thế giấy nhám, sửdụng đá mài tự chế thay thế đá mài nhập ngoại, khắc phục khó khăn về vật tư…
Xí nghiệp mực in Song Long nghiên cứu, dùng bột màu Vert de Chromekhông thể sản xuất mực được để sản xuất sơn gỗ; dùng bột xanh Ul Tramarineblue làm mực Ronéo xanh; dùng mực đen 861 thay cho bột đen Carbon blackđang khan hiếm để sản xuất mực Ronéo; dùng dầu gasoil, dầu hôi thay thế choparaffine trong quy trình tái chế mực cặn phế thải thành mực tốt đưa vào sửdụng Xí nghiệp đã nghiên cứu dùng bột đá vôi Bình Điền (phân bón ruộng)thay cho chất bột nhẹ calcium carbonate rất khan hiếm để sản xuất mực Ronéo
Xí nghiệp chế biến gỗ Phú Thọ có sáng kiến chế lại máy cưa dứt chạybằng điện đã tiết kiệm được một số lớn nhiên liệu và làm tăng thêm độ bền củalưỡi cưa Xí nghiệp cơ khí Dĩ An có sáng kiến tận dụng phế liệu để tự chế mộtthiết bị ren, răng, bulon, tăng năng suất gấp 4 lần ren thủ công và sáng kiến cảitiến kỹ thuật gia công xe rùa Các xí nghiệp gốm đã chủ động thay thế dầnnguyên liệu, cải tiến công thức men, tăng chất lượng sản phẩm nung và chất liệumen
Hòa cùng không khí thi đua lao động xã hội chủ nghĩa, cán bộ, nhân viênngành y tế tích cực thi đua lao động, khắc phục mọi khó khăn, hoàn thành nhữngnhiệm vụ được giao Để làm tốt công tác, ngành y tế đã củng cố tổ chức từ tỉnhđến tuyến cơ sở, đẩy mạnh các hoạt động chăm sóc sức khỏe và đời sống chonhân dân, cán bộ, công nhân, chiến sỹ Trong những năm 1977 – 1980, ngành y
tế đã thực hiện phong trào “năm dứt điểm”, vận động nhân dân trồng và sử dụng
thuốc nam Công tác vệ sinh phòng bệnh, phòng chống dịch, công tác dân số và
kế hoạch hóa gia đình, công tác khám chữa bệnh cho nhân dân được cán bộ,công nhân viên ngành y tế thực hiện tốt hơn Nhiều sáng kiến, cải tiến kỹ thuật,cải tiến quản lý của ngành y tế được áp dụng đã tiết kiệm cho nhà nước số tiềnđáng kể Nhiều đề tài nghiên cứu khoa học được thực hiện, số lượng đề tài mỗinăm đều tăng
Ngành giáo dục đã phát động nhiều phong trào thi đua dạy và học như
phong trào “tăng cường giáo dục đạo đức cách mạng trong trường học”, phong trào “mỗi thầy cô là một tấm gương sáng cho học sinh noi theo” Phong trào bổ
túc văn hóa và công tác xóa mù chữ cũng có bước phát triển mới Nhờ sự nỗ lựcphấn đấu của toàn thể cán bộ, giáo viên, chất lượng dạy và học không ngừngtăng lên theo từng năm học Mạng lưới cơ sở trường lớp không ngừng đượccủng cố và xây dựng
Cán bộ, công nhân viên ngành văn hóa - thông tin, phát thanh - truyềnhình, phát hành sách báo, chiếu phim đẩy mạnh công tác tuyên truyền đường lối,chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, góp phần nâng cao ý thức chínhtrị và đời sống tinh thần của nhân dân Đội ngũ cán bộ, nhân viên làm công tácvăn hóa - thông tin đã khắc phục những khó khăn để đưa ánh sáng văn hóa đếntận vùng sâu, vùng xa của tỉnh, góp phần quan trọng trong công tác vận độngquần chúng nhân dân xây dựng đời sống văn hóa mới theo chủ trương của Đảng
Trang 16Đội ngũ cán bộ ngành thương nghiệp, quản lý thị trường tập trung cải tạo
và xây dựng ngành thương nghiệp, xây dựng lực lượng thương nghiệp xã hộichủ nghĩa, nắm chắc nguyên liệu, mặt hàng thế mạnh và hàng thiết yếu, làm tốtcông tác quản lý thị trường, công tác kinh doanh các ngành thương nghiệp vàdịch vụ, đấu tranh kiên quyết với bọn gian thương buôn lậu, đảm bảo Nhà nướcnắm chắc nguồn hàng, nguyên liệu quan trọng Việc chăm lo xây dựng cácngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, tháo gỡ những trói buộc về các mặt đểcác ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp phát triển sản xuất, tạo ra nhiềuviệc làm cho người lao động, làm ra nhiều hàng tiêu dùng và xuất khẩu đượcthực hiện theo chủ trương chỉ đạo của Tỉnh ủy
Trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp và tập thể hóa tiểu thủ công nghiệp,đến giữa năm 1980 tỉnh đã thành lập Liên hiệp hợp tác xã tiểu thủ công nghiệptỉnh, thị xã Thủ Dầu Một và huyện Thuận An Thông qua tổ chức Liên hiệp hợptác xã tiểu thủ công nghiệp tỉnh và các huyện, thị sẽ thúc đẩy sản xuất và tiêuthụ sản phẩm phục vụ đời sống và xuất khẩu, góp phần thúc đẩy phát triển kinh
Những năm ngành bưu điện tỉnh khẩn trương xây dựng tổ chức và cơ sởvật chất kỹ thuật, phát triển mạng lưới thông tin, bưu điện, phục vụ nhiệm vụchính trị, xây dựng kinh tế, xã hội và an ninh quốc phòng Bưu điện tỉnh đã tusửa và xây mới một số nhà bưu điện huyện như Thuận An, Tân Uyên, Bến Cát,đồng thời mở thêm một số bưu cục khu vực để phục vụ các khu công nghiệpđông dân cư như Sở Sao, Búng, Dĩ An, Phú Giáo Hệ thống đường thư từ tỉnhxuống huyện và ngược lại không ngừng được củng cố và mở rộng Trong hoàncảnh khó khăn chung, cán bộ, công nhân viên bưu điện tỉnh vừa công tác vừaphải tổ chức sản xuất để tăng nguồn lương thực bù đắp vào phần thiếu hụt donhà nước cung cấp Trong giai đoạn này, hoạt động của bưu điện chủ yếu làphục vụ, phần sản xuất kinh doanh còn rất nhỏ bé và chủ yếu nhằm mục đích bùđắp phần nào cho hoạt động, doanh thu còn rất thấp Đội ngũ cán bộ, công nhânviên bưu điện tỉnh đã phát huy được tinh thần đoàn kết, tự lực tự cường, vượtqua khó khăn thiếu thốn, từng bước xây dựng ngành, xây dựng đội ngũ cán bộ,Đảng viên, công nhân viên kỹ thuật, phát triển mạng lưới thông tin bưu điệnphục vụ đắc lực nhiệm vụ chính trị của địa phương
Trang 17Tại nhà máy xe lửa Dĩ An phong trào thi đua sản xuất của công nhân nhàmáy phát triển rất mạnh Trong giai đoạn này, công nhân nhà máy đã tập trungđẩy mạnh sửa chữa định kỳ phương tiện vận tải, kết hợp hoán cải, cải tạo, lấy rútngắn chu kỳ sửa chữa và bảo đảm chất lượng làm mục tiêu chính, đẩy mạnh sảnxuất và phục hồi vật tư phụ tùng Để giải quyết những khó khăn về vật tư, côngđoàn nhà máy đã phát động phong trào thi đua tiết kiệm vật tư Phong trào thiđua được cán bộ, công nhân tích cực hưởng ứng Công đoàn nhà máy còn phátđộng phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật trong quá trình lao động
sản xuất với khẩu hiệu “tay làm, óc nghĩ” Với sự năng động, sáng tạo, đội ngũ
công nhân nhà máy có nhiều sáng kiến, cải tiến kỹ thuật có giá trị lớn Từ năm
1978 – 1979 có 239 sáng kiến, làm lợi cho nhà nước 30.000 đồng Năm 1980 có
75 sáng kiến, làm lợi cho nhà nước 20.000 đồng Với sự nỗ lực của toàn thể cán
bộ, công nhân, nhà máy đã nhiều năm liền hoàn thành và vượt mức chỉ tiêu kếhoạch đề ra
Năm 1976, tình hình sản xuất và đời sống công nhân Nông trường Quốcdoanh cao su Dầu Tiếng gặp rất nhiều khó khăn, nội bộ mất đoàn kết Tổ chứccông đoàn cùng với Ban lãnh đạo nông trường đã ra sức tìm mọi biện pháp ổnđịnh đời sống công nhân, đẩy mạnh sản xuất Đến năm 1977, khi Ban giám đốcnông trường và các tổ chức công đoàn, đoàn thanh niên, chi bộ được kiện toàn,mọi hoạt động của nông trường đi vào ổn định, phong trào công nhân trongnông trường được phục hồi và có bước phát triển Đến năm 1980, nhờ sự nỗ lựccủa toàn thể cán bộ, công nhân nông trường, những khó khăn đã dần qua đi
Công đoàn Nông trường Quốc doanh cao su Phước Hòa đã phối hợp vớiChi bộ, chính quyền đơn vị từng bước lãnh đạo và đưa phong trào công nhân đilên Thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh về cải tạo côngthương nghiệp tư bản tư nhân Nông trường đã tổ chức trạm thu mua mủ cao sunhiều hộ có diện tích cao su lớn như tại xã Tân Đông Hiệp (Dĩ An), Bình Chuẩn(Thuận An), Phú Hòa, Tân An (thị xã Thủ Dầu Một) Sau đó tiếp quản các cơ sởcao su tư nhân, thành lập các đội sản xuất mới Để đẩy mạnh sản xuất, công
đoàn đã phát động đợt thi đua giành 3 điểm cao: “năng suất cao, chất lượng tốt,
tiết kiệm nhiều” được công nhân hưởng ứng tích cực Nhiều cá nhân, tập thể đã
phát huy được tinh thần vượt khó, sự sáng tạo trong công việc với những sángkiến, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất
Phong trào xây dựng tổ, đội sản xuất xã hội chủ nghĩa được các cấp côngđoàn đẩy mạnh trong công nhân lao động Từ khắp các cơ sở sản xuất, xínghiệp, nông trường dấy lên phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, thiđua lao động sản xuất, tăng năng suất, chất lượng sản phẩm…
Với những thành tích tốt trong công tác, tháng 3/1979, Liên hiệp Côngđoàn tỉnh đã được Nhà nước tặng thưởng huân chương lao động hạng ba Đó là
sự ghi nhận của Nhà nước về những đóng góp tích cực của toàn thể cán bộ, côngnhân viên hoạt động trong tổ chức Công đoàn tỉnh, góp phần quan trọng vàocông cuộc xây dựng và bảo vệ Tổ quốc
Trang 18Ngày 26/12/1979, Đảng bộ tỉnh Sông Bé đã tiến hành Đại hội Đại biểulần thứ hai Đại hội xác định nhiệm vụ trong nhiệm kỳ II (1980 – 1982), trong
đó phải tập trung lãnh đạo:
Một là: đẩy mạnh sản xuất lương thực và thực phẩm, nhất là trồng các loại
cây hoa màu, cây lương thực, chăn nuôi heo, trâu bò, cá, gà… đảm bảo địnhlượng cung cấp đúng theo chế độ, trong khu vực tập thể, quốc doanh và có dựtrữ Đồng thời đảm bảo hậu cần tại chỗ phục vụ nhiệm vụ an ninh và quốcphòng
Hai là: tận dụng năng lực sản xuất của các thành phần kinh tế, quốc
doanh, tập thể và tư sản dân tộc làm ra nhiều hàng tiêu dùng
Ba là: động viên nhân dân làm tốt nghĩa vụ xuất khẩu đối với nhà nước và
cho địa phương
Bốn là: phát động rộng rãi quần chúng tiếp tục đấu tranh chống tiêu cực
trong nội bộ và ngoài xã hội, sớm ngăn chặn và đẩy lùi những tệ ăn cắp, hối lộ,
ức hiếp quần chúng, tiếp tục xác lập quyền làm chủ tập thể của nhân dân laođộng
Năm là: trên cơ sở phát triển sản xuất, đời sống tiếp tục ổn định, không
ngừng nâng cao cảnh giác cách mạng, sẵn sàng đánh bại mọi âm mưu phá hoạicủa kẻ thù và chiến đấu bảo vệ tổ quốc trong mọi tình huống
* Phong trào công nhân, viên chức, lao động và công đoàn tỉnh từ 1980 1986
-Tháng 8/1980, Đại hội công đoàn tỉnh Sông Bé lần thứ II nhiệm kỳ (1980– 1983) được tổ chức tại Hội trường Ủy ban nhân dân tỉnh Đại hội đã thông quabản báo cáo và kiểm điểm quá trình thực hiện Nghị quyết đại hội khóa I, khẳngđịnh: Qua 3 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội công đoàn lần thứ I, dưới sự lãnhđạo của Đảng bộ, công nhân, viên chức, lao động trong tỉnh đã phát huy tinhthần cần cù, sáng tạo, ý thức tự lực tự cường, thực hiện tốt chủ trương, chínhsách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, không ngừng phấn đấu trong lao độngsản xuất, nêu cao tinh thần làm chủ tập thể, góp phần hoàn thành những mụctiêu, nhiệm vụ mà Tỉnh đảng bộ đã đề ra trong Nghị quyết đại hội lần thứ I Quaquá trình hoạt động, phong trào công nhân, viên chức, lao động và công đoàncũng còn tồn tại một số hạn chế như: trình độ lao động còn thấp, phong trào thiđua cải tiến kỹ thuật tuy đạt được những thành tích tốt nhưng chưa tương xứngvới tiềm năng của địa phương; cán bộ công đoàn còn thiếu, đặc biệt là cán bộchuyên trách; trình độ cán bộ công đoàn các cấp còn nhiều hạn chế nên chấtlượng hoạt động của tổ chức công đoàn ở một số đơn vị chưa thật tốt
Đại hội xác định phương hướng, nhiệm vụ của phong trào công nhân,
viên chức, lao động và công đoàn trong những năm 1980 – 1983 là: Giáo dục,
rèn luyện về mọi mặt đội ngũ công nhân, viên chức; nâng cao vai trò làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa; phát huy vai trò của quần chúng công nhân trong việc thực hiện ba cuộc cách mạng: cách mạng quan hệ sản xuất, cách mạng khoa học – kỹ thuật, cách mạng văn hóa – tư tưởng, trong đó cách mạng khoa học –
kỹ thuật là then chốt; đẩy mạnh phong trào thi đua lao động sản xuất và xây
Trang 19dựng xã hội chủ nghĩa; ổn định và từng bước nâng cao đời sống công nhân, viên chức, lao động; đề cao cảnh giác, sẵn sàng chiến đấu bảo vệ tổ quốc.
Đại hội bầu ra Ban chấp hành Liên hiệp công đoàn tỉnh khóa II, nhiệm kỳ(1980 – 1983) gồm 37 đồng chí Ban thường vụ gồm 9 đồng chí Đồng chí TrầnXuân Minh được bầu giữ chức vụ Thư ký, đồng chí Huỳnh Kim Oanh giữ chức
vụ Phó Thư ký, các đồng chí Trần Thanh Hùng, Nguyễn Văn Phần, NguyễnThành Đồng, Lâm Thế Vũ, Trịnh Trung Thu, Nguyễn Văn Minh, Nguyễn VănSan giữ chức vụ Ủy viên Ban Thường vụ
Cuối năm 1980, tỉnh Sông Bé có tổng số dân là 650.000 người, côngnhân, viên chức khoảng 54.000 người Đội ngũ cán bộ, công nhân, viên chức cónhiều ưu điểm Trong năm năm xây dựng và phát triển (1975 – 1980), mặc dùtình hình sản xuất, đời sống có những khó khăn, có lúc khó khăn gay gắt nhưngđại đa số cán bộ, công nhân, viên chức có tư tưởng vững vàng, tuyệt đối tintưởng vào đường lối phát triển kinh tế, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc của Đảng,tích cực tham gia xây dựng tổ chức công đoàn
Về phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, toàn tỉnh có 5.000công nhân, viên chức tham gia phong trào, trong đó một số đơn vị có số côngnhân, viên chức tham gia đông đảo như nhà máy xe lửa Dĩ An (gần 70%), nhàmáy giấy, nhà máy đường, xí nghiệp sản xuất vật liệu xây dựng, nhà máy bêtông, bệnh viện tỉnh và các nông trường, quốc doanh cao su có số lượng côngnhân, viên chức tham gia phong trào từ 35 – 40% Trong gần 5.000 công nhân,viên chức tham gia phong trào thì lực lượng thanh niên chiếm 40%, nữ giớichiếm 17%
Trong sản xuất nông nghiệp, phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹthuật diễn ra sôi nổi Nhiều giống cây, con được áp dụng nuôi trồng phù hợp vớiđất đai, khí hậu của địa phương như giống lúa 3A, 6A, 7A, các giống heo tăngtrọng…
Trong các lĩnh vực văn hóa – xã hội, tổ chức quản lý, phong trào phát huysáng kiến, cải tiến kỹ thuật cũng được phát huy tốt trong nhiều đơn vị
Phát huy những thành quả đã đạt được trong kế hoạch nhà nước 5 năm lầnthứ 2 (1976 – 1980), công nhân, viên chức, lao động Sông Bé tiếp tục phấn đấuthực hiện kế hoạch nhà nước 5 năm lần thứ 3 do Đảng khởi xướng và lãnh đạo
Trong phong trào phục vụ sản xuất nông nghiệp, thực hiện sự lãnh đạocủa Tỉnh ủy và Nghị quyết lần thứ II của Ban chấp hành Liên hiệp Công đoàntỉnh, công đoàn các cấp phát động công nhân, viên chức, lao động đẩy mạnhtăng gia sản xuất, áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, từng đơn vị phấn đấu
tự túc và bảo đảm về lương thực
Công nhân, viên chức, lao động ngành nông nghiệp, thủy lợi và các nôngtrường, trạm, trại đã ra sức khắc phục khó khăn, áp dụng những sáng kiến kỹthuật và đề tài nghiên cứu phục vụ sản xuất nông nghiệp Nhiều giống cây, conmới được đưa vào sản xuất cho năng suất cao, phù hợp với khí hậu và điều kiệnthổ nhưỡng của tỉnh Nhiều loại máy móc phục vụ nông nghiệp được áp dụngvào sản xuất như máy cày, bừa, máy kéo, máy bón phân được cải tiến, góp phần
Trang 20tích cực trong việc cải tạo nền sản xuất nhỏ, lạc hậu đi lên sản xuất lớn Xã hộichủ nghĩa.
Công nhân viên chức lao động trong lĩnh vực công nghiệp và tiểu thủcông nghiệp thi đua giữ vững và phát triển sản xuất Thực hiện phương châm
“công nghiệp phục vụ nông nghiệp”, xí nghiệp cơ khí Phú Lợi đã tập trung sản
xuất các mặt hàng nông cụ phù hợp, cung cấp cho các hợp tác xã nông nghiệp,cho nhân dân phục vụ sản xuất Mặc dù còn gặp khó khăn về điện, nhiên liệu,hóa chất, tiêu thụ sản phẩm nhưng công nhân, viên chức trong các đơn vị sảnxuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp đã nêu cao tinh thần khắc phục khókhăn, tự chạy vật tư giải quyết việc làm trong đơn vị Nhiều đơn vị đã sản xuấtvượt chỉ tiêu, kế hoạch đề ra Năm 1983, sản phẩm sứ dân dụng của tỉnh đạt70.212 triệu sản phẩm, đạt 104,4% so với kế hoạch, tăng 149,6% so với năm1982; gạch đạt 18 triệu viên, đạt 139% kế hoạch, so với năm 1982 tăng 5,5 triệuviên… Nhiều sáng kiến được áp dụng vào sản xuất, góp phần nâng cao chấtlượng sản xuất, hạ giá thành sản phẩm Phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến
kỹ thuật trong những năm 1980 – 1983 được công nhân, viên chức tích cựchưởng ứng Chỉ riêng năm 1983, tỉnh có 31 cơ sở xét duyệt 183 sáng kiến, làmlợi cho nhà nước trên 3 triệu đồng
Nhà máy xe lửa Dĩ An trong những năm 1980 – 1983 gặp nhiều khó khăn
do thiếu điện, thiếu nguyên vật liệu Để khắc phục những khó khăn đó, cán bộ,công nhân nhà máy đã chủ động sắp xếp lại giờ giấc làm việc trong các bộ phận
Để có đủ nguyên vật liệu cho sản xuất, các cán bộ vật tư của nhà máy đã phảitìm mọi cách như trao đổi với các đơn vị bạn, tranh thủ sự giúp đỡ của các cơquan cung cấp vật tư, nhanh chóng nhận đưa về nhà máy Nhà máy phát độngcông nhân thực hiện phong trào thi đua tiết kiệm vật tư cho sản xuất Nhờ đó,nhà máy vẫn đảm bảo được việc làm và thu nhập cho công nhân Phong trào tiếtkiệm vật tư trong sản xuất, tận dụng tái sinh, tái chế các vật tư, phụ tùng cũ đã
sử dụng được cán bộ, công nhân nhà máy hưởng ứng nhiệt tình Chỉ tính riêngnăm 1982, nhà máy tận dụng phế liệu vào sản xuất trị giá 338.452 đồng, gópphần giảm giá thành toa xe Với những biện pháp cải tổ, hợp lý hóa sản xuất vàtinh thần hăng say lao động, toàn thể cán bộ, công nhân viên nhà máy vẫn giữvững và liên tục hoàn thành vượt mức kế hoạch 5 năm liền
Từ năm 1981, ngành thông tin bưu điện của tỉnh được bổ sung nhiều cán
bộ, công nhân viên kỹ thuật có tay nghề, từng bước đáp ứng được yêu cầu,nhiệm vụ Cán bộ, công nhân viên ngành bưu điện tỉnh đã tích cực đẩy mạnh cácmặt hoạt động phục vụ với sản xuất kinh doanh Mạng lưới bưu điện được pháttriển hầu hết các địa bàn trong tỉnh; trang thiết bị từng bước được thay thế hiệnđại hơn; phương thức khai thác (nhất là điện thoại) chuyển dần sang bán tựđộng, trình độ sử dụng, quản lý khai thác các thiết bị mới của đội ngũ cán bộ,công nhân viên được nâng lên một bước, sản lượng và doanh thu tăng dần lêntheo từng năm Trong năm 1985, cán bộ, công nhân viên ngành bưu điện thực
hiện phong trào thi đua đạt “ba mục tiêu” (chất lượng thông tin, năng suất lao
động, hiệu quả kinh tế cao) với bốn nội dung (thái độ phục vụ tốt; chuyển phátcông văn, thư, báo… đúng thời gian quy định; không để mất bưu phẩm, bưu
Trang 21kiện, tài sản vật tư; quản lý sử dụng tốt cơ sở vật chất kỹ thuật) Đã xuất hiệnnhiều tập thể, cá nhân xuất sắc, được các cấp khen thưởng trên các mặt công tác
và hoạt động phong trào
Từ ngày 12/1 đến ngày 21/1/1982 và từ ngày 18 đến ngày 22/4/1982, Đạihội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Sông Bé lần thứ III được tổ chức tại thị xã Thủ DầuMột, xác định phương hướng, nhiệm vụ của tỉnh trong những năm 1982 - 1986
là: “ra sức ổn định và cải thiện một bước các nhu cầu về ăn, mặc, ở, trị bệnh,
học hành và đi lại của nhân dân lao động, vừa tiến hành tổ chức và sắp xếp lại trật tự kinh tế, vừa xây dựng thêm cơ sở vật chất và kỹ thuật, đảm bảo phát triển thêm một bước cơ cấu kinh tế nông – lâm – công nghiệp, tiến lên xây dựng thành tỉnh công – nông – lâm nghiệp trong nhiều năm tới, đồng thời tăng cường công tác quốc phòng và an ninh, chống kiểu chiến tranh phá hoại về nhiều mặt của địch, góp phần bảo vệ vững chắc tổ quốc xã hội chủ nghĩa”.
Từ ngày 27 đến ngày 31/3/1982, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V củaĐảng được tổ chức tại thủ đô Hà Nội Đại hội đã nhìn thẳng vào thực tế, phântích những khó khăn, thuận lợi của đất nước, phê phán tư tưởng nóng vội, bảothủ và điều chỉnh một bước về đường lối xây dựng xã hội chủ nghĩa Đại hộinhấn mạnh việc xây dựng và phát huy quyền làm chủ tập thể của nhân dân laođộng theo cơ chế Đảng lãnh đạo, nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ và coi đó
là vấn đề có ý nghĩa quyết định để hoàn thành những nhiệm vụ phát triển kinh tế
- xã hội trong thời kỳ đầu quá độ lên chủ nghĩa xã hội ở nước ta
Đại hội đề ra hai nhiệm vụ chiến lược trong giai đoạn mới là: xây dựng
thành công chủ nghĩa xã hội và sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa.
Sau Đại hội, các cấp công đoàn đã tổ chức nhiều lớp học tập, quán triệtNghị quyết Đại hội Đảng các cấp và phát động các phong trào thi đua chàomừng sự thành công của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ V và Đại hội Đảng bộtỉnh lần thứ III, đông đảo công nhân, viên chức, lao động trong tỉnh nhiệt tìnhhưởng ứng
Công nhân, viên chức ngành giáo dục tổ chức thực hiện phong trào thi
đua “hai tốt” (dạy tốt, học tốt) từ năm 1982, phong trào diễn ra sôi nổi Chất
lượng dạy và học trong tỉnh không ngừng được nâng lên theo từng năm học Đãxuất hiện nhiều điển hình tiên tiến nhiều năm liền như phổ thông cơ sở HiệpThành 1 (thị xã Thủ Dầu Một), An Thạnh A, B , Dĩ An 1, 2 (Thuận An), UyênHưng, Thạnh Phước (Tân Uyên), Minh Thạnh, Lợi Hưng (Bình Long), phổthông trung học Bình Phú… Hàng chục cán bộ, giáo viên được công nhận chiến
sĩ thi đua Trong điều kiện kinh tế còn gặp nhiều khó khăn, cán bộ, giáo viênngành giáo dục đã tham gia trồng trọt, chăn nuôi để cải thiện cuộc sống Nhiềugia đình, các em học sinh còn phải phụ việc nhà Các cán bộ, giáo viên ngànhgiáo dục đã kết hợp với các ban ngành, đoàn thể vận động bậc phụ huynh cốgắng khắc phục khó khăn cho các em đang trong độ tuổi đi học được đếntrường
Đối với phong trào bổ túc, được ngành giáo dục phát động và tổ chứcthực hiện trên khắp địa bàn Phong trào viết sáng kiến kinh nghiệm, nghiên cứu
Trang 22trong giáo viên đến năm 1985 đã có tổng số 512 sáng kiến kinh nghiệm, đượccông nhận loại A là 61, loại B là 161 Ở các trường sư phạm có hơn 100 đề tàinghiên cứu và sáng kiến kinh nghiệm của giáo viên.
Trong lĩnh vực y tế, để đáp ứng cho việc phục vụ nhân dân với nhu cầungày càng cao, công đoàn đã phối hợp với cấp chính quyền chú trọng đào tạođội ngũ cán bộ, công nhân viên Từ năm 1981 – 1985, biên chế toàn tỉnh ngành
y tế có 2.105 người Cán bộ công nhân viên ngành y tế đã đoàn kết một lòngvượt qua khó khăn, phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm vụ của mình, góp phần vào
công cuộc xây dựng và bảo vệ tổ quốc Các phong trào “năm dứt điểm”, phong
trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được cán bộ, công nhân viên ngành y
tế thực hiện có hiệu quả cao Trong hai lần tham dự triển lãm sáng kiến toànquốc vào năm 1981 và năm 1983 đã có 262 sáng kiến được công nhận có giá trị.Ngoài ra còn hàng trăm đề tài nghiên cứu được đăng ký, thực hiện Nhiều tậpthể, cá nhân có những thành tích xuất sắc đã được các cấp khen thưởng
Cán bộ, công nhân viên ngành văn hóa - thông tin ra sức tuyên truyền,phổ biến đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước sâu rộngtrong nhân dân Nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao được phátđộng, tổ chức trên địa bàn toàn tỉnh, góp phần xây dựng cuộc sống mới lànhmạnh, nâng cao chất lượng cuộc sống, trình độ thưởng thức văn hóa, nghệ thuật
và tính chiến đấu trong nhân dân Trong những năm 1981 – 1985, phong tràovăn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao diễn ra sôi nổi trong đội ngũ công nhân, viênchức, lao động, đặc biệt trong các cơ quan, đoàn thể và công nhân các nôngtrường, quốc doanh cao su Toàn tỉnh có sáu đội chiếu phim lưu động của công
ty cao su (bằng máy 35), một đội của Sở văn hóa – thông tin và một đội củaLiên hiệp công đoàn (bằng máy chiếu 16 ly do Liên Xô viện trợ) Các đội chiếuphim, thông tin lưu động đã đến các khu vực dân cư, nông trường, xí nghiệpphục vụ công nhân, viên chức và nhân dân Nhiều bộ phim có nội dung tốt,những ca khúc cách mạng vang lên làm nức lòng công nhân, viên chức, laođộng, thúc giục mọi người cố gắng hơn vì tương lai rạng ngời phía trước Côngđoàn phát động công nhân, viên chức kiên quyết đấu tranh chống văn hóa đồitrụy, phản động, mê tín dị đoan Phong trào xây dựng nếp sống văn minh, xâydựng gia đình văn hóa mới được ngành văn hóa – thông tin phối hợp và thựchiện tốt
Ngày 30/4/1982, Liên hiệp Công đoàn tỉnh đã khởi công xây dựng Nhàvăn hóa Lao động tại đường 30/4 (thị xã Thủ Dầu Một) với nguồn vốn chủ yếu
từ sự đóng góp của công nhân lao động Bên cạnh địa điểm xây dựng Nhà vănhóa Lao động là trụ sở Liên hiệp Công đoàn tỉnh Trong thời gian này, Liên hiệpCông đoàn tỉnh đã tổ chức nhiều hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao,trở thành tụ điểm sinh hoạt văn hóa của công nhân, viên chức, lao động và nhândân
Đối với công tác bảo hộ lao động, Liên hiệp Công đoàn tỉnh đã phát độngphong trào thi đua an toàn vệ sinh, an toàn lao động trong các cơ quan, đơn vị,
cơ sở sản xuất Qua gần 10 năm thực hiện, công tác bảo hộ lao động đã có nhiềuchuyển biến và đi vào nề nếp Công tác tuyên truyền, huấn luyện được chú
Trang 23trọng Công nhân trong nhiều đơn vị, cơ sở sản xuất, xí nghiệp đã hiểu được ýnghĩa, mục đích của công tác bảo hiểm lao động Công tác kiểm tra về bảo hộlao động, phòng chống cháy nổ tại các cơ sở được thực hiện ngày càng tốt hơn,đặc biệt từ khi thực hiện theo Thông tư số 01 và số 13 của Nhà nước và Chỉ thị
số 07/UB của Ủy ban nhân dân tỉnh, nhiều đơn vị đã tự kiểm tra về công tác antoàn và bảo hộ lao động tại ngành, đơn vị mình theo định kỳ tuần, tháng, quý từ
tổ, đội lên đến xí nghiệp, ngành Mặc dù đã có sự phối hợp giữa tổ chức côngđoàn với các ngành, các cấp về công tác tuyên truyền, huấn luyện, công tác kỹthuật an toàn, phòng cháy chữa cháy, công tác vệ sinh lao động nhưng công tácbảo hộ lao động tại một số nhà máy, xí nghiệp còn chưa được chú trọng đúngmức, số vụ tai nạn lao động còn xảy ra
Trong gần 10 năm thực hiện, công tác bảo hiểm xã hội trên địa bàn tỉnh
đã đi vào nề nếp, đảm bảo quyền và lợi ích của công nhân viên chức Qua tuyêntruyền, phổ biến, công nhân, viên chức đã thấy được sự quan tâm của Đảng vànhà nước với người lao động trong công tác bảo hiểm xã hội, tạo niềm tin vàochủ trương của Đảng, chính sách của Nhà nước Công đoàn thực hiện tốt các chế
độ bảo hiểm xã hội đối với người lao động như ốm đau, thai sản, tai nạn laođộng, nghỉ dưỡng sức Tuy nhiên, tại một số đơn vị sản xuất nhỏ, ít công nhân,viên chức, đơn vị kinh doanh, việc thực hiện bảo hiểm xã hội còn gặp nhiều khókhăn
Công tác chăm lo đời sống công nhân lao động được các cấp công đoànchú trọng thực hiện Nhà nghỉ dưỡng sức Công đoàn tại huyện Dĩ An được tiếpquản từ chế độ cũ là nơi nghỉ dưỡng sức của cán bộ và công nhân lao động.Hàng ngàn người đã được các cấp công đoàn tổ chức đi du lịch, nghỉ dưỡng sức,
ốm đau, thai sản…
Thực hiện Chỉ thị số 15 của Ban bí thư trung ương Đảng, Chỉ thị số 26của Tổng công đoàn Việt Nam và chỉ đạo của Tỉnh ủy, ngày 21/3/1983, Liênhiệp Công đoàn tỉnh Sông Bé tổ chức Đại hội Đại biểu lần thứ III nhiệm kỳ(1983 – 1988) tại trường Đảng tỉnh
Đại hội xác định phương hướng, nhiệm vụ, mục tiêu của phong trào công
nhân, viên chức và công đoàn trong nhiệm kỳ III là: bồi dưỡng, giáo dục phẩm
chất chính trị và năng lực chuyên môn, phát huy quyền làm chủ tập thể Xã hội chủ nghĩa của công nhân, viên chức, lao động; đẩy mạnh phong trào thi đua sản xuất, tiết kiệm, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật; tham gia cải tạo Xã hội chủ nghĩa đối với công thương nghiệp; chăm lo đời sống công nhân, viên chức
về mọi mặt, tuyên truyền, giáo dục xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa; ra sức đào tạo và bồi dưỡng cán bộ công đoàn, xây dựng tổ chức công đoàn vững mạnh; đề cao cảnh giác, đấu tranh chống địch phá hoại, sẵn sàng bảo vệ tổ quốc.
Đại hội bầu Ban chấp hành Liên hiệp công đoàn khóa III gồm 41 đồngchí Ban thường vụ gồm 11 đồng chí Đồng chí Trần Xuân Minh được bầu giữchức vụ Thư ký, đồng chí Huỳnh Kim Oanh và đồng chí Nguyễn Văn Minh giữchức vụ Phó Thư ký, các đồng chí Huỳnh Minh Hoàng, Nguyễn Thanh Lâm,
Trang 24Nguyễn Văn Khương, Nguyễn Thị Ngọc Ánh, Bùi Văn Thành, Nguyễn VănPhần, Lê Sỹ Toại, Lâm Thế Vũ giữ chức vụ Ủy viên Ban thường vụ.
Từ ngày 16 đến ngày 18/11/1983, Đại hội Tổng công đoàn Việt Nam lầnthứ V được tổ chức tại thủ đô Hà Nội Đại hội khẳng định tiếp tục những nhiệm
vụ chung của công đoàn trong cách mạng xã hội chủ nghĩa như Nghị quyết đại
hội lần thứ IV công đoàn Việt Nam đề ra là: “bồi dưỡng năng lực và phát huy
quyền làm chủ tập thể xã hội chủ nghĩa của công nhân, viên chức, dấy lên phong trào cách mạng rộng lớn thực hiện thắng lợi đường lối cách mạng xã hội chủ nghĩa ở nước ta, kết hợp xây dựng kinh tế với quốc phòng, thường xuyên nâng cao cảnh giác cách mạng, sẵn sàng làm tròn nghĩa vụ bảo vệ tổ quốc; thực hiện đồng thời ba cuộc cách mạng: cách mạng về quan hệ sản xuất, cách mạng khoa học – kỹ thuật, cách mạng tư tưởng và văn hóa, trong đó cách mạng khoa học – kỹ thuật là then chốt; tích cực hoàn thiện quan hệ sản xuất xã hội chủ nghĩa ở miền Bắc và hoàn thành cải tạo xã hội chủ nghĩa ở miền Nam; thi đua lao động, sản xuất, cần kiệm xây dựng xã hội chủ nghĩa, thi đua phục vụ nông nghiệp, thực hiện công nghiệp hóa xã hội chủ nghĩa nhà nước; chăm lo đời sống và bảo vệ lợi ích chính đáng của công nhân, viên chức; ra sức đào tạo
và bồi dưỡng cán bộ công đoàn…”.
Sau Đại hội, Liên hiệp công đoàn tỉnh đã mở nhiều lớp quán triệt cácNghị quyết của Tổng công đoàn sâu rộng trong đội ngũ công nhân, viên chức,lao động của tỉnh
Với chủ trương của Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam về việc giải thểCông đoàn huyện, Liên hiệp Công đoàn tỉnh đã chủ động xin ý kiến chỉ đạo củacấp trên để áp dụng cho phù hợp với điều kiện của địa phương Liên hiệp Côngđoàn tỉnh đã quyết định giữ lại Công đoàn thị xã Thủ Dầu Một và Công đoàncác huyện Tân Uyên, Thuận An, Bến Cát Công đoàn các huyện còn lại đượcchuyển thành các Ban cán sự, tiếp tục thực hiện nhiệm vụ được giao
Phân phối lưu thông là vấn đề nóng bỏng, vì nó ảnh hưởng trực tiếp đếnđời sống của công nhân, viên chức và nhân dân Để làm tốt công tác đó, cán bộ,công nhân viên ngành thương nghiệp đã chủ động lập lại trật tự xã hội chủ nghĩatrên mặt trận phân phối lưu thông, xây dựng và củng cố mạng lưới kinh doanhthương nghiệp xã hội chủ nghĩa, tăng cường quản lý hàng hóa, vật tư đồng thờiđẩy mạnh công tác chống buôn lậu, hàng giả
Công nhân, viên chức ngành giao thông vận tải đẩy mạnh sửa chữa, nângcấp hệ thống cầu đường, đảm bảo việc đi lại và phục vụ sản xuất của nhân dân.Tại xí nghiệp sửa chữa 30/4 thuộc sở giao thông vận tải, công nhân, viên chức
đã tích cực sửa chữa các loại phương tiện vận tải đường bộ, đường thủy, đápứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh
Công nhân ngành điện, nước đã khắc phục khó khăn, xử lý các sự cố, sửachữa và nâng cấp các thiết bị, đảm bảo phục vụ sản xuất và đời sống, từng bước
mở rộng mạng lưới phục vụ nhân dân
Cán bộ, công nhân viên ngành tài chính, ngân hàng thực hiện tốt phongtrào vận động công nhân, viên chức, lao động gửi tiền tiết kiệm, đảm bảo đủ tiền
Trang 25mặt phục vụ sản xuất, thu mua và trả lương Việc huy động nguồn vốn nhàn rỗitrong nhân dân ngày càng được thực hiện tốt hơn, việc thu chi dần được cân đối.
Công nhân Công ty cao su Dầu Tiếng đẩy mạnh việc khai hoang, trồng
mới diện tích cao su trên địa bàn Với khẩu hiệu “tất cả cho khai hoang, trồng
mới thắng lợi”, công tác khai hoang được tiến hành với nhịp độ khẩn trương.
Ngay trong năm 1981, năm đầu thực hiện công trình hợp tác với Liên Xô, công
ty đã thực hiện được 192,5% chỉ tiêu kế hoạch khai hoang trồng mới, khai thácchế biến đạt 107,51% trong đó xuất khẩu đạt 90% Năm 1982, công ty quyếtđịnh thành lập mới 4 nông trường trực thuộc là Minh Tân, Long Tấn, Bến Súc,
An Lập Để đáp ứng nhu cầu công việc, công ty đã tiếp nhận một lực lượngcông nhân mới từ thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh miền Trung, miền Bắctình nguyện đến Dầu Tiếng xây dựng nông trường cao su Đến năm 1983, phongtrào thi đua, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, tiết kiệm vật tư, nâng cao hiệusuất lao động, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ tại công ty diễn ra rất sôi nổi Kếtthúc năm 1983, công ty tiếp tục hoàn thành vượt mức chỉ tiêu, kế hoạch từ khaithác, chế biến đến khai hoang, trồng mới Từ năm 1981 – 1985, công ty đã trồngđược 20.007,87ha cao su, đạt 109,63% kế hoạch Nhà nước giao Tốc độ khaihoang trồng mới ngày càng tăng lên (năm 1984 – 1985 tăng gấp 21 lần so vớinăm 1981)
Đầu năm 1984, thực hiện liên kết thi đua phục vụ phong trào xây dựngthủy điện Thác Mơ, các cấp công đoàn đã đẩy mạnh công tác vận động côngnhân, viên chức, lao động đóng góp tiền của và phấn đấu hoàn thành tốt nhiệm
vụ Qua đợt vận động, đã xuất hiện những tập thể lao động tiêu biểu, đạt thànhtích cao, trong đó nổi bật là đơn vị Tổng công ty xây dựng số 42
Phong trào văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao trong công nhân công tycao su Dầu Tiếng phát triển mạnh mẽ Đến năm 1985 công ty có 16 đội vănnghệ, 16 đội bóng đá, 24 đội bóng chuyền (trong đó có 6 đội nữ), 24 đội bóngbàn, 25 đội điền kinh Các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao củacông ty hoạt động sôi nổi, mang lại cuộc sống lành mạnh, vui tươi và tinh thầnhăng say lao động sản xuất trong công nhân
Nhiều sáng kiến, cải tiến kỹ thuật được nảy nở và được áp dụng vào quytrình sản xuất Riêng năm 1986, công ty đã có 20 sáng kiến của tập thể côngnhân cống hiến cho công ty, làm lợi cho nhà nước 472.000 đồng
Qua năm năm hoạt động, Công ty cao su Phước Hòa đã trồng mới đượctrên 4.000 ha, sản xuất ra nhiều sản phẩm, đóng góp vào sự phát triển kinh tếcủa đất nước Công nhân Công ty cao su Phước Hòa thực hiện tốt phong trào thiđua lao động sản xuất, phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, phong trào văn hóavăn nghệ, thể dục thể thao cũng được phát triển rất mạnh mẽ trong đội ngũ công
nhân tại công ty Nhiều tiết mục văn nghệ tuy “tự biên, tự diễn” nhưng có nội
dung và hình thức thể hiện tốt, không những phục vụ đời sống tinh thần chocông nhân trong công ty mà còn đạt kết quả cao trong các cuộc thi do các cấp,các ngành tổ chức
Trang 26Công đoàn các huyện, thị thực hiện tốt công tác vận động công nhân, viênchức, lao động trong địa bàn thực hiện những phong trào thi đua yêu nước theo
sự chỉ đạo chung của Tỉnh ủy và Liên hiệp công đoàn tỉnh triển khai
II Công nhân, viên chức, lao động và Công đoàn tham gia chiến đấu
và phục vụ chiến đấu, góp phần bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa
Từ sau ngày 30/4/1975, cuộc cách mạng dân tộc dân chủ nhân dân doĐảng lãnh đạo đã thành công rực rỡ, đất nước được hoàn toàn giải phóng Ngaysau đó, bọn Pôn Pốt đã gây ra cuộc chiến tranh trên toàn tuyến biên giới TâyNam của đất nước ta Từ giữa năm 1976, đường lối chính trị của Khơme Đỏ đãbộc lộ bản chất phản động với âm mưu gây chiến tranh Chỉ trong quý II và quýIII năm 1977, bọn Pôn Pốt đã gây ra 58 vụ hoạt động quân sự khiêu khích bênphần lãnh thổ nước ta, trong đó có địa phận tỉnh sông Bé Chúng lấn chiếm đất
và tàn sát một số đồng bào ta tại Lộc Ninh
Trước tình hình đó, Tỉnh ủy đã có Chỉ thị số 12 CT/TU “về việc tăng
cường bảo vệ tuyệt đối an toàn biên giới” Tiếp theo đó, ngày 12/5/1977,
Thường vụ quân ủy và Bộ tư lệnh quân khu 7 đã ra chỉ thị số 21 về “sẵn sàng
chiến đấu, khẩn trương hoàn thành mọi công tác chuẩn bị, bảo vệ toàn vẹn biên giới…”.
Thực hiện sự chỉ đạo của Tỉnh ủy, các cấp công đoàn phát động côngnhân, viên chức thực hiện phong trào vừa đảm bảo sản xuất vừa bảo đảm chobiên giới Phát huy truyền thống đấu tranh cách mạng trong hai cuộc khángchiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ, công nhân, viên chức đã nhiệt tìnhhưởng ứng phong trào, mỗi người đều cố gắng hơn, ra sức lao động sản xuất,đóng góp một phần sức lực của mình cho đất nước
Để tăng cường lực lượng cho tuyến phòng thủ và chiến đấu, Liên hiệpCông đoàn đã tập trung vận động công nhân, viên chức (chủ yếu là lực lượngthanh niên) thành lập tiểu đoàn Phú Lợi 2, lên đường bảo vệ Tổ quốc Quốcdoanh cao su Dầu Tiếng, Phước Hòa đã tiễn đưa hàng trăm cán bộ, công nhân vàcon em lên đường ra biên giới làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Công nhân cao suPhú Riềng, Lộc Ninh tổ chức thành các đội tự vệ có trang bị vũ khí, thườngxuyên tuần tra, canh gác bảo vệ nông trường Công nhân các làng cao su vừa sảnxuất, vừa sẵn sàng chiến đấu
Tại các nhà máy, xí nghiệp, cơ sở sản xuất, bên cạnh việc đảm bảo chỉtiêu sản xuất, hàng trăm cán bộ, công nhân tham gia các đội dân công hỏa tuyến,xây dựng tuyến phòng thủ dọc biên giới trên địa bàn tỉnh Từ giữa năm 1978,trên tuyến biên gới Lộc Ninh đã hình thành một công trường lớn, tập trung sứcngười, sức của trong thời gian dài, số lao động thường xuyên từ 6 ngàn đến 8ngàn dân công, có lúc cao điểm lên tới 10 ngàn dân công lao động trên côngtrường Trong ba đợt (liên tục từ tháng 5/1978 đến tháng 2/1979) trên côngtrường xây dựng tuyến phòng thủ bảo vệ biên giới của tỉnh đã sử dụng 950 ngànngày công, 237.795 bàn chông đinh, trên 10 ngàn cọc sắt, hàng chục vạn métkẽm gai cùng hàng ngàn tấn nguyên vật liệu khác, xây dựng và hoàn thành tuyếnphòng thủ tám xã biên giới có hệ thống giao thông hào, chướng ngại vật, ô ụchiến đấu
Trang 27Công nhân viên chức ngành xây dựng, giao thông vận tải, thương nghiệp,bưu điện phấn đấu làm tốt công việc của mình phục vụ chiến dịch biên giới vàhơn 10 ngàn dân công làm việc trên công trường.
Cán bộ, công nhân, viên chức ngành y tế bên cạnh việc chăm sóc sứckhỏe nhân dân còn nỗ lực công tác phục vụ chiến đấu bảo vệ biên giới Năm
1978, ngành y tế tham gia thành lập Ban y tế biên giới thường trực chỉ đạo côngtác tổ chức mạng lưới y tế và cấp cứu, tổ chức các đội phẫu thuật dã chiến, mởrộng bệnh viện Lộc Tấn (Lộc Ninh) tăng sức thu dụng thương bệnh binh từ 100lên 150 – 200 người Xây dựng kế hoạch thành lập một bệnh viện quân y tỉnh vàQuân khu 7 làm tốt nhiệm vụ tiếp nhận thương, bệnh binh của quân đội gửi đến.Nhiều anh chị em trong bệnh viện thường trực ngày đêm, tận tụy phục vụ, cứuchữa thương binh không nề hà gian khổ
Các cán bộ y tế tổ chức đi phục vụ dân công các huyện làm nghĩa vụ xâydựng tuyến biên giới có đầy đủ thuốc men cho từng trung đội, đại đội dân công,kịp thời phục vụ những tai nạn do bom mìn gây ra Ngành y tế cũng tăng cườngcông tác huấn luyện, tuyên truyền công tác vệ sinh phòng bệnh, chuẩn bị đủthuốc men, vận động cán bộ công nhân viên quyên góp tiền bạc, đồ dùng gửi ragiúp đỡ đồng bào các tỉnh biên giới phía Bắc
Mặc dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng khi có chiến tranh biêngiới, công nhân, viên chức trong các cơ quan, đoàn thể, đơn vị sẵn sàng quyêngóp, ủng hộ lương thực, thực phẩm và những đồ dùng vật dụng, tất cả vì sự độclập và toàn vẹn lãnh thổ của đất nước
Để động viên tinh thần chiến đấu của bộ đội, Liên hiệp công đoàn tỉnh đãchủ trương vận động thành lập các đơn vị đi kết nghĩa, thăm hỏi, tặng quà cácchiến sĩ trong lực lượng vũ trang Nhiều đơn vị, đoàn thể đã cử các đoàn đixuống tận trận địa, chốt giữ của bộ đội, thăm hỏi, tặng quà, kịp thời động viêntinh thần chiến đấu của các chiến sĩ nơi tiền tuyến
Chiến tranh biên giới Tây Nam tạm lắng xuống, tháng 2/1979, chiến tranhbiên giới phía Bắc có chiều hướng căng thẳng hơn Ngày 5/3/1979, Chủ tịchnước ra lệnh tổng động viên, cả nước bừng bừng khí thế, sẵn sàng chiến đấu bảo
vệ Tổ quốc
Tháng 3/1979, Liên hiệp Công đoàn mở Hội nghị quán triệt Chỉ thị
05/TCĐ của Ban thư ký Tổng công đoàn về “phát động và tổ chức phong trào
công nhân, viên chức đẩy mạnh sản xuất, phục vụ sẵn sàng chiến đấu xây dựng
và bảo vệ vững chắc Tổ quốc” Liên hiệp công đoàn tăng cường giáo dục, tuyên
truyền làm cho công nhân, viên chức hiểu rõ bản chất phản động và âm mưu lâudài của các thế lực thù địch trong và ngoài nước chống phá cách mạng nước ta
Công nhân, viên chức trong các cơ quan, đoàn thể, xí nghiệp, đơn vị sảnxuất dấy lên phong trào rèn luyện, thi đua sôi nổi, đề cao cảnh giác, sẵn sàng đậptan mọi âm mưu chống phá của kẻ thù, từ trong nội bộ các cơ quan đơn vị Công
nhân, viên chức thực hiện khẩu hiệu “mỗi xí nghiệp, cơ quan, công, nông, lâm
trường là một đơn vị chiến đấu”, “mỗi công nhân, viên chức là một chiến sĩ kiên cường”, ra sức rèn luyện, sẵn sàng lên đường nhập ngũ khi Tổ quốc cần.
Trang 28III Kiện toàn một bước tổ chức, nâng cao năng lực hoạt động công đoàn
Sau khi tỉnh Sông Bé được thành lập (7/1976), diện tích tự nhiên là 9.859
km2, trong khi dân số chỉ 558.108 người Toàn tỉnh có 332 chi bộ, 3.524 đảngviên, trong đó có 138 chi bộ xã với 1.429 đảng viên (có 102 đảng viên là ngườidân tộc thiểu số) Đơn vị hành chính của tỉnh được chia thành 6 huyện và 1 thị
xã là Bình Long, Phước Long, Đồng Phú, Bến Cát, Tân Uyên, Thuận An và thị
xã Thủ Dầu Một Các tỉnh phía Bắc là vùng kinh tế mới, dân cư thưa thớt, khókhăn trong việc xây dựng tổ chức công đoàn Song, đội ngũ công nhân, viênchức tập trung trong các đơn vị sản xuất công nghiệp – tiểu thủ công nghiệp, cácnông trường, quốc doanh cao su lại là điều kiện thuận lợi để xây dựng đội ngũcông nhân, viên chức và tổ chức công đoàn Từ những đặc điểm đó, trong nhữngnăm 1976 – 1986, phong trào công nhân, viên chức và công đoàn tại cơ sở pháttriển rất mạnh mẽ
Năm 1977, chuẩn bị cho Đại hội lần thứ I, Liên hiệp Công đoàn tỉnh thànhlập Ban cán sự công đoàn các huyện Đồng Phú, Bình Long, Phước Long vàcông đoàn các ngành y tế, giáo dục, công nghiệp, thương nghiệp
Đến 1985, qua mười năm xây dựng và phát triển, Liên hiệp công đoàn tỉnh
đã tổ chức được 3 lần Đại hội, từng bước lãnh đạo phong trào công nhân, viênchức, lao động phát triển đi lên Trong bất cứ hoàn cảnh nào, tổ chức công đoànluôn tiên phong trong việc thực hiện những nhiệm vụ kinh tế - xã hội của địaphương
Liên hiệp Công đoàn tỉnh lãnh đạo tốt phong trào thi đua, chăm lo đờisống, bảo vệ lợi ích chính đáng cho công nhân, viên chức, lao động; tuyêntruyền, xây dựng đội ngũ công nhân, viên chức, lao động và kiện toàn tổ chức,đổi mới phương thức hoạt động phù hợp với tình hình thực tế địa phương, xâydựng tổ chức công đoàn ngày càng vững mạnh Qua hoạt động phong trào, độingũ cán bộ làm công tác công đoàn không ngừng trưởng thành cả về số lượng vàchất lượng, sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ của mình trong giai đoạn mới của đấtnước
Liên hiệp Công đoàn tỉnh đã đúc kết được nhiều kinh nghiệm qua gầnmười năm xây dựng và củng cố tổ chức Năm 1984, Liên hiệp Công đoàn tỉnh
đã mang những kinh nghiệm của mình truyền đạt, giúp đỡ tỉnh Karache (CamPuChia) xây dựng tổ chức Công đoàn tại Đại hội lần thứ nhất, qua đó tăngcường tình đoàn kết, hữu nghị với tỉnh bạn
Công đoàn các ngành nông nghiệp, công nghiệp, thương nghiệp, y tế, giáodục, văn hóa thể thao đã thực hiện tốt vai trò của mình trong công tác tuyêntruyền, giáo dục đoàn viên, công nhân, lao động, mở nhiều đợt sinh hoạt chínhtrị để nghiên cứu, phổ biến các Nghị quyết của Đảng, chủ trương, chính sách củaNhà nước, đảm bảo công nhân, viên chức, lao động trong ngành của mình nắmđược tình hình trong nước và thế giới, nhận thức được vai trò, nhiệm vụ củamình trong mỗi địa vị công tác Công đoàn các ngành đã thu thập ý kiến củacông nhân, viên chức phản ánh lên cấp trên về một số quyết định chưa thật đúngđắn với vai trò của tổ chức cơ sở Đảng, vai trò kiểm tra, giám sát của tổ chức
Trang 29công đoàn trong các doanh nghiệp nhà nước Công đoàn các ngành phối hợp tốtvới cấp chính quyền giải quyết đúng chế độ cho công nhân, viên chức, lao động,chăm lo và từng bước nâng cao đời sống cán bộ, công nhân, viên chức trong cácđơn vị Qua quá trình hoạt động, công đoàn các ngành đã phát hiện và giới thiệunhiều đoàn viên ưu tú để Chi bộ cơ sở kết nạp, bổ sung vào hàng ngũ của Đảng.Công đoàn ngành y tế được thành lập từ năm 1977 với 4 đơn vị công đoàn
cơ sở Công đoàn cùng với Ty y tế phát động trong toàn ngành phong trào thiđua yêu nước, phấn đấu trở thành tổ lao động xã hội chủ nghĩa, tổ tiên tiến, cánhân tiên tiến Trong những năm 1977 – 1985, công đoàn ngành y tế đã vậnđộng công nhân, viên chức trong ngành thực hiện tốt phong trào phát huy sángkiến, cải tiến kỹ thuật, phong trào tham gia bảo vệ Tổ quốc và phục vụ quốcphòng, phong trào 5 dứt điểm…
Lực lượng nữ cán bộ, công nhân viên của ngành y tế chiếm trên 70%, trong
đó nhiều tổ công tác 100% là phụ nữ Công tác nữ công được công đoàn ngànhđặc biệt quan tâm Công đoàn ngành đã mở các lớp bồi dưỡng về công tác nữcông cho các công đoàn cơ sở Năm 1985, 4 đơn vị lớn của ngành tổ chức Hộinghị phụ nữ tài năng, lựa chọn được 54 chị xuất sắc
Toàn tỉnh có 7 công ty cao su, 30 xí nghiệp với 97.838 công nhân (trong đó
nữ chiếm 50.118 công nhân) Tổ chức công đoàn tại các công ty cao su có vaitrò rất quan trọng và được củng cố ngày càng vững chắc hơn Phong trào côngnhân và công đoàn nông trường quốc doanh cao su Dầu Tiếng (từ tháng 5/1981đổi thành Công ty cao su Dầu Tiếng) và công đoàn Quốc doanh cao su PhướcHòa đã phát động nhiều phong trào thi đua sôi nổi như phong trào khai hoangphục hóa, phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, phong trào tham giachiến đấu và phục vụ chiến đấu bảo vệ Tổ quốc, phong trào văn hóa, văn nghệ,thể dục thể thao
Qua mười năm xây dựng và phát triển với nhiều thăng trầm, công đoàntrong các đơn vị cao su luôn bám sát nhiệm vụ chính trị, ra sức giáo dục côngnhân, phát động các phong trào thi đua, xây dựng công đoàn cơ sở vững mạnh.Đến năm 1985, công đoàn công ty cao su Dầu Tiếng và công đoàn công ty cao
su Phước Hòa đã tập trung được trên 80% công nhân trong đơn vị vào tổ chứccông đoàn
Công đoàn các huyện Thuận An, Tân Uyên, Bến Cát, thị xã Thủ Dầu Một
là những công đoàn trực thuộc Liên hiệp công đoàn được thành lập ngay saungày 30/4/1975, là nơi tập trung đông đảo công nhân, viên chức, lao động Côngđoàn các huyện, thị đã phát huy tốt vai trò của mình trong việc xây dựng tổchức, vận động công nhân, viên chức, lao động hăng hái tham gia phong trào thiđua lao động sản xuất, khắc phục hậu quả chiến tranh, từng bước ổn định vànâng cao đời sống; xây dựng và bảo vệ an ninh chính trị, trật tự xã hội, tham giađóng góp sức người, sức của cho chiến dịch Biên giới Tây Nam, qua đó ngàycàng khẳng định được vai trò quan trọng của giai cấp công nhân trong công cuộcxây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa, mà trực tiếp góp phầnquan trọng vào việc thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ chính trị, kinh tế - xãhội và an ninh quốc phòng của tỉnh
Trang 30CHƯƠNG III: CÔNG NHÂN, VIÊN CHỨC, LAO ĐỘNG VÀ CÔNG ĐOÀN BÌNH DƯƠNG TRONG NHỮNG NĂM ĐẦU THỰC HIỆN CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI TỪ 1986 ĐẾN 1993
I Thực hiện công cuộc đổi mới theo đường lối của Đảng
Trải qua mười năm xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội, nước ta cónhiều thuận lợi cơ bản như hệ thống chính trị được xây dựng ngày càng vữngchắc, cơ sở hạ tầng xã hội chủ nghĩa được khôi phục và xây dựng một bước, đờisống nhân dân được nâng lên, vị thế của nước ta trên trường quốc tế được củng
cố Tuy nhiên, nước ta đang đứng trước rất nhiều khó khăn, thách thức Đếnnăm 1986, nước ta vẫn là một nước nghèo với nền kinh tế lạc hậu, đời sống nhândân gặp nhiều khó khăn Mặt khác, Mỹ vẫn thực hiện chính sách cấm vận đốivới nước ta Sự phá hoại nhiều mặt của các thế lực thù địch đặt ra cho Đảng,Nhà nước và nhân dân ta những nhiệm vụ nặng nề trong công cuộc xây dựng vàbảo vệ Tổ quốc
Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội của nước ta tuy có thuận lợi nhưngvẫn còn khó khăn về nhiều mặt Sự trì trệ về sản xuất, rối ren về phân phối lưuthông, những hiện tượng tiêu cực trong xã hội chưa được khắc phục Bên cạnh
đó, chính sách giá lương tiền được thực hiện từ năm 1985 đã làm cho vật giá leothang dẫn đến lạm phát cao, đời sống nhân dân ngày càng khó khăn, nhất làcông nhân, viên chức hưởng lương
Cuộc khủng hoảng kinh tế - xã hội ngày càng gay gắt đã ảnh hưởng trựctiếp tới đời sống của công nhân, viên chức, lao động tỉnh Về nông nghiệp, môhình làm ăn tập thể mà phổ biến là các tập đoàn sản xuất, hợp tác xã đã khôngcòn hấp dẫn đối với người nông dân do không mang lại lợi ích thiết thực Sảnxuất nông nghiệp đình đốn, dẫn đến tình trạng thiếu lương thực Về côngnghiệp, tiểu thủ công nghiệp của tỉnh cũng phải đối mặt với nhiều khó khăn vềnguyên liệu, đầu vào và đầu ra cho sản phẩm Vấn đề lương thực, tài chính, việclàm, tiền lương cũng sụt giảm nghiêm trọng
Tuy nhiên, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh cũng có những thuận lợi cơbản Công nhân, viên chức, lao động trong tỉnh có tinh thần cần cù, sáng tạo vàđặt niềm tin vững chắc vào sự lãnh đạo của Đảng Đội ngũ công nhân khôngngừng trưởng thành cả về phẩm chất chính trị và trình độ chuyên môn Thànhphần kinh tế tư nhân của tỉnh được giữ vững từ sau giải phóng
Tháng 10/1986, Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Sông Bé lần thứ IV được
tổ chức tại thị xã Thủ Dầu Một Đại hội đã tập trung phân tích, đánh giá tìnhhình thực hiện Nghị quyết đại hội lần thứ III, khẳng định:
“Về sản xuất công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp chiếm 70% tổng giá trị
sản lượng Các xí nghiệp được sắp xếp lại tổ chức, bước đầu phát huy quyền tự chủ trong sản xuất, kinh doanh của cơ sở, từ đó, sản xuất được phát triển, năng suất và hiệu quả lao động được nâng cao Nhiều huyện có cơ sở sản xuất phát triển như chế biến thực phẩm, nông cụ, ván ép, gạch ngói, đồ nhựa, cao su Mặc
dù còn khó khăn nhưng đa số cán bộ các ngành các cấp đều tìm mọi cách làm cho địa phương, đơn vị mình vươn lên Công nhân, viên chức, lao động phát huy được tinh thần lao động cần cù, sáng tạo, chịu đựng gian khổ, hành động
Trang 31theo tinh thần Chỉ thị của Đảng một cách sáng tạo Công nhân, nông dân, trí thức cách mạng vẫn bám cơ sở sản xuất, cơ quan, đơn vị công tác, khắc phục khó khăn, phát huy tay nghề, tạo ra khối lượng sản phẩm nhiều hơn trước, làm tròn nghĩa vụ với nhà nước”.
Đại hội xác định phương hướng, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội củatỉnh giai đoạn 1986 – 1990, tập trung vào thực hiện 3 công trình lớn về lươngthực – thực phẩm, hàng tiêu dùng thiết yếu và hàng xuất khẩu; tiếp tục nhiệm vụcải tạo xã hội chủ nghĩa và củng cố quan hệ sản xuất mới
Tháng 12/1986, Đại hội lần thứ VI của Đảng cộng sản Việt Nam được tổchức tại thủ đô Hà Nội Đó là sự kiện quan trọng trong tiến trình cách mạngnước ta Đại hội Đảng lần thứ VI đã chính thức thông qua đường lối đổi mớitoàn diện đất nước Đại hội đề ra nhiệm vụ chủ yếu về kinh tế - xã hội trong kếhoạch 5 năm (1986 – 1990) là thực hiện ba chương trình kinh tế lớn về lươngthực – thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu Đại hội đề 10 nhiệm vụquan trọng, trong đó có nhiệm vụ xây dựng đội ngũ giai cấp công nhân, giai cấpnông dân và tầng lớp trí thức xã hội chủ nghĩa, đồng thời củng cố và phát huyvai trò của công đoàn và các tổ chức quần chúng khác
Cùng với nhân dân cả nước, công nhân, viên chức, lao động và công đoànBình Dương phấn khởi đón nhận đường lối đổi mới của Đảng
Đầu năm 1987, Liên hiệp công đoàn tỉnh đẩy mạnh công tác giáo dục, họctập các văn kiện Đại hội Đảng lần thứ VI trong công nhân, viên chức, lao độngđồng thời phát động phong trào thi đua lao động lập thành tích chào mừng sựthành công của Đại hội Đảng lần thứ VI Phong trào thi đua được công nhân,viên chức, lao động hưởng ứng nhiệt tình Từ các cơ quan, đoàn thể, nhà máy, xínghiệp, cơ sở sản xuất dấy lên phong trào thi đua sôi nổi phấn đấu hoàn thànhvượt mức chỉ tiêu, kế hoạch đề ra trong năm
Thực hiện đường lối phát triển kinh tế của Đảng, các tổ chức và đơn vịkinh tế nhà nước hoạt động thông thoáng hơn Cơ chế tập trung, quan liêu, baocấp dần chuyển sang cơ chế thị trường có sự điều tiết của nhà nước theo địnhhướng xã hội chủ nghĩa Các cơ sở kinh tế tư nhân Bình Dương được giữ vững
từ sau giải phóng, nay có điều kiện hoạt động mở rộng hơn
Thực hiện sự chỉ đạo của Tổng công đoàn Việt Nam và Tỉnh ủy Sông Bé,tháng 9/1988, Đại hội công đoàn tỉnh lần thứ IV được tổ chức tại hội trường Ủyban nhân dân tỉnh
Đại hội diễn ra trong bầu không khí đoàn kết và phấn khởi trước sự pháttriển kinh tế - xã hội của tỉnh đang có chiều hướng thuận lợi theo đường lối mớicủa Đảng Với quan điểm nhìn nhận thẳng thắn mọi vấn đề, Đại hội xác định tổchức công đoàn phải tự chỉnh đốn, đổi mới trình độ mọi mặt cho phù hợp vớitình hình, nhiệm vụ cách mạng mới
Đại hội đề ra phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ IV (1988 – 1993) là:giáo dục, tổ chức, vận động công nhân, viên chức, lao động hoạt động phongtrào do Đảng đề ra; thực hiện thắng lợi ba chương trình kinh tế lương thực –thực phẩm, hàng tiêu dùng và hàng xuất khẩu; tham gia công việc nhà nước,chăm lo và bảo vệ lợi ích chính đáng của công nhân, viên chức; đổi mới về nhận
Trang 32thức, nội dung và phương thức hoạt động, kiện toàn một bước tổ chức côngđoàn.
Đại hội bầu Ban chấp hành Liên hiệp Công đoàn khóa IV gồm 39 đồngchí Ban thường vụ gồm 11 đồng chí Đồng chí Huỳnh Văn Tấn - Ủy viên BanThường vụ Tỉnh ủy được bầu giữ chức vụ Thư ký, đồng chí Nguyễn Văn Minh
và đồng chí Nguyễn Thị Ngọc Ánh giữ chức vụ Phó Thư ký; các đồng chí BùiVăn Thành, Nguyễn Văn Khương, Nguyễn Thanh Lâm, Nguyễn Thị Tuyết,Phạm Thế Hà, Đoàn Thị Năm, Đinh Văn Đâu, Nguyễn Phúc Ký giữ chức vụ Ủyviên Ban Thường vụ
Từ ngày 17 đến ngày 20/10/1988, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIcông đoàn Việt Nam được tổ chức tại thủ đô Hà Nội Đại hội xác định nhiệm vụ
chung của công đoàn trong 5 năm (1988 – 1993) là: “… Tập hợp, giáo dục, làm
cho công nhân, lao động hiểu rõ tình hình của đất nước, hăng hái đi đầu trong công cuộc đổi mới, góp phần làm chuyển biến tình hình kinh tế - xã hội; chăm
lo đời sống, bảo vệ quyền dân chủ và lợi ích chính đáng của công nhân, lao động, xây dựng giai cấp công nhân và tổ chức công đoàn vững mạnh; tích cực tham gia xây dựng Đảng, xây dựng nhà nước ”
Đại hội quyết định đổi tên Tổng công đoàn Việt Nam thành Tổng Liênđoàn Lao động Việt Nam Đổi tên Liên hiệp công đoàn tỉnh, thành phố, đặc khu,huyện, thị xã là Liên đoàn Lao động tỉnh, thành phố, đặc khu, huyện, thị xã Bỏchức danh Tổng Thư ký, Chủ tịch Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam là ngườiđứng đầu Ban chấp hành và Ban thư ký Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam,thay chức Thư ký Công đoàn các cấp bằng chức danh Chủ tịch Từ sau Đại hội,Liên hiệp Công đoàn tỉnh Sông Bé được đổi thành Liên đoàn Lao động tỉnhSông Bé
Tháng 7/1989, đồng chí Huỳnh Văn Tấn được Tỉnh ủy phân công sanggiữ chức vụ Bí thư Thị ủy Thủ Dầu Một, đồng chí Nguyễn Văn Minh được bầugiữ chức Chủ tịch, đồng chí Trịnh Thị Kim Liên và đồng chí Bùi Văn Thành giữchức vụ Phó Chủ tịch Liên đoàn Lao động tỉnh Cũng trong thời gian này, đồngchí Nguyễn Văn Minh đã trúng cử Đại biểu Quốc hội khóa IX
II Từng bước đổi mới tổ chức, nội dung và phương thức hoạt động công đoàn
Thực hiện chức năng của công đoàn, đồng thời để phù hợp với điều kiệnđổi mới của đất nước, Liên đoàn Lao động tỉnh đã có nhiều biện pháp đổi mới
về tổ chức và hoạt động, nhất là từ sau năm 1990 Thực hiện chủ trương củaĐảng và Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, Liên đoàn Lao động tỉnh đãchuyển hướng hoạt động mang tính xã hội và đa dạng về nội dung, phương pháphoạt động
Vận động công nhân, viên chức, lao động tham gia thực hiện đổi mới
cơ chế quản lý, phát triển và nâng cao hiệu quả kinh tế:
Nhiệm vụ quan trọng của các cấp công đoàn là vận động công nhân, viênchức, lao động thi đua thực hiện thắng lợi các chỉ tiêu kinh tế - xã hội của tỉnh,tham gia thự hiện đổi mới cơ chế quản lý kinh tế, quản lý xí nghiệp, khai thác tốttiềm năng của các thành phần kinh tế Thông qua Đại hội công nhân, viên chức,
Trang 33sức mạnh tập thể được phát huy; những khó khăn trong sản xuất, kinh doanh ởnhiều đơn vị được khắc phục Công đoàn đã vận động công nhân, viên chức, laođộng phát huy quyền dân chủ, tham gia xây dựng từ các phương án, kế hoạchsản xuất, kinh doanh của đơn vị đến các biện pháp tổ chức thực hiện Nhiều đơn
vị, cơ sở sản xuất đã hoàn thành và vượt mức chỉ tiêu, kế hoạch đề ra trongnhiều năm liên tục
Công đoàn ngành giáo dục vận động phong trào “dân chủ hóa” trường
học đã góp phần tạo được niềm tin trong đội ngũ giáo viên, đảm bảo thi đua
hoàn thành tốt phong trào “dạy tốt, học tốt” hàng năm.
Trong tình hình sản xuất của tỉnh với phần lớn máy móc, thiết bị cũ kỹ,lạc hậu so với máy móc ở các nước tiên tiến, công đoàn đã có nhiều hình thứcvận động công nhân, viên chức, lao động thực hiện phong trào phát huy sángkiến, cải tiến kỹ thuật, hợp lý hóa sản xuất Từ năm 1988 đến 1993, đã có hơn
100 sáng kiến được cấp cơ sở khen, có 5 sáng kiến được Tổng Liên đoàn Laođộng Việt Nam khen thưởng, cấp bằng và huy hiệu sáng chế
Trong phong trào thi đua bảo vệ an toàn cơ quan, xí nghiệp, giữ vững anninh trật tự và an toàn xã hội, các cấp công đoàn phối hợp chặt chẽ với chínhquyền, cơ quan chuyên môn, thường xuyên tổ chức giáo dục công nhân, viênchức, lao động nâng cao ý thức cảnh giác, kiên quyết chống lại những âm mưu,thủ đoạn và hoạt động phá hoại của các thế lực thù địch đồng thời tăng cườnghoạt động của các đội tự vệ cơ quan, tổ an ninh công nhân, nhất là trong cácngày lễ, tết
Đối với 7 công ty cao su của tỉnh, vấn đề an ninh trật tự khá phức tạp.Công đoàn đã phối hợp với chính quyền các đơn vị tổ chức được lực lượng côngnhân tự vệ cấp trung đội tập trung ở nông trường và tiểu đoàn ở công ty, tổ chứctập dượt, thao luyện bài bản, đảm bảo công tác an ninh trật tự ở cơ sở, ngăn chặntình trạng trộm cắp mủ cao su
Về công tác nghĩa vụ quân sự, công đoàn các cấp vận động công nhân, laođộng đăng ký, khám tuyển nghĩa vụ quân sự, đảm bảo thực hiện đúng luật nghĩa
vụ quân sự
Hưởng ứng cuộc đấu tranh chống tham nhũng, chống buôn lậu để lập lại
kỷ cương phép nước và công bằng xã hội, công đoàn vận động công nhân, viênchức, lao động phát hiện, tố cáo các vụ việc tiêu cực Từ năm 1988 – 1993 côngnhân, viên chức, lao động đã phát hiện, đề nghị xử lý hàng trăm vụ, thu hồi chonhà nước hàng tỉ đồng
Công tác chăm lo đời sống, bảo vệ lợi ích chính đáng cho công nhân,
viên chức, lao động:
Công đoàn các cấp đã cùng với chính quyền và các cơ quan chuyên mônđảm bảo thực hiện đúng, đủ và kịp thời các chính sách, chế độ về tiền lương,tiền thưởng trên cơ sở từng bước cải tiến định mức lao động và đơn giá sảnphẩm cho hợp lý
Những năm đầu thực hiện công cuộc đổi mới theo đường lối của Đảng,đời sống công nhân, viên chức, lao động trong tỉnh đã được cải thiện đáng kểnhưng còn gặp nhiều khó khăn Để khắc phục khó khăn trong thu nhập của công
Trang 34nhân, viên chức, lao động, nhiều đơn vị đã tùy vào khả năng, điều kiện thực tếcủa mình, hỗ trợ công nhân, viên chức, lao động làm kinh tế gia đình, nâng caochất lượng cuộc sống Việc phát triển kinh tế gia đình được phát triển mạnh mẽ,nhất là tại là các huyện phía Bắc và các công ty cao su
Công đoàn các cấp tham gia việc chia đất, trồng xen canh trong các lô cao
su chưa khép tán, giúp một phần cày xới cho công nhân, viên chức, lao độngtrồng cây lương thực và các loại cây đặc sản như tiêu, điều, cà phê hàng năm thuđược kết quả cao, từng bước tạo được sự ổn định trong cuộc sống, giúp côngnhân, viên chức, lao động an tâm công tác
Thực hiện Quyết định số 217/HĐBT về quyền tự chủ sản xuất kinhdoanh, các cấp công đoàn đã phối hợp với chính quyền mở đại hội công nhân,viên chức, công khai bàn bạc các phương án sản xuất, bầu đại biểu của mìnhtham gia quản lý đơn vị, xí nghiệp Qua đó, vai trò của công đoàn được thể hiện
rõ trong tham gia quản lý sản xuất
Thực hiện quyết định 176/HĐBT về “sắp xếp lại lao động trong các đơn
vị kinh tế quốc doanh” và quyết định 315/HĐBT “về chấn chỉnh và tổ chức lại sản xuất kinh doanh trong khu vực kinh tế quốc doanh”, các cấp công đoàn đã
phối hợp với chính quyền, nghiêm túc thực hiện, tích cực tác động vào việc sắpxếp lại sản xuất cơ sở Công đoàn đã góp phần làm cho công nhân, viên chức,lao động đồng tình với chủ trương sắp xếp lại lao động, cùng với cơ quan quản
lý thực hiện giải quyết đầy đủ những chế độ, chính sách đối với lao động dôi dư
Nhiều đơn vị, địa phương, công đoàn đã vận động tổ chức lập “quỹ trợ vốn”
nhằm giúp công nhân, viên chức, lao động có vốn để tạo việc làm mới khi nghỉviệc ở cơ quan, đơn vị
Các cấp công đoàn tăng cường hoạt động của các Ủy ban kiểm tra và BanThanh tra ở cơ sở, giải quyết kịp thời các đơn thư tố cáo, bảo vệ lợi ích của côngnhân, viên chức, lao động Thực hiện chính sách bảo hiểm xã hội đối với côngnhân, viên chức, lao động, các cấp công đoàn một mặt đảm bảo giải quyết chitrả đúng, đủ, kịp thời các chế độ ốm đau, thai sản cho người lao động, mặt khácphấn đấu bằng nhiều biện pháp phòng ngừa, chủ động và tích cực chăm lo đờisống về sức khỏe, tổ chức cho công nhân, viên chức, lao động nghỉ dưỡng sức,bồi dưỡng tại chỗ, đi tham quan du lịch sau những ngày làm việc căng thẳng.Các cấp công đoàn hàng năm tổ chức trại hè, khen thưởng, động viên con emcông nhân, viên chức, lao động có thành tích tốt trong học tập và rèn luyện
Công tác tuyên truyền giáo dục đoàn viên, công nhân, viên chức, lao động:
Những năm đầu thực hiện công cuộc đổi mới đất nước theo đường lối củaĐảng, tình hình chính trị trong nước, khu vực và thế giới có nhiều diễn biếnphức tạp Đặc biệt những năm cuối thập kỷ 80, đầu thập kỷ 90 của thế kỷ 20, sựtan rã của Liên Xô có ảnh hưởng tới tâm lý, tư tưởng của một bộ phận cán bộ,công nhân, lao động trong tỉnh
Trong bối cảnh đó, các cấp công đoàn đã kịp thời quán triệt các Nghịquyết của Trung ương và của Tỉnh ủy cho công nhân, viên chức, lao động, tổchức đợt sinh hoạt kỷ niệm 60 ngày thành lập công đoàn Việt Nam và những
Trang 35ngày lễ lớn Với nhiều hình thức tổ chức tuyên truyền, giáo dục, công nhân, viênchức, lao động càng tin tưởng và quyết tâm thi đua lao động sản xuất, công tácxây dựng đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa mà Đảng và Bác Hồ đã lựachọn.
Đầu năm 1991, Liên đoàn Lao động tỉnh phát động đợt thi đua trong côngnhân, viên chức, lao động, lập thành tích chào mừng Đại hội lần thứ VII củaĐảng Các cấp công đoàn tổ chức cho công nhân, viên chức, lao động thảo luận,đóng góp ý kiến vào các văn kiện Đại hội VII của Đảng, dự thảo Luật công đoàn
và hiến pháp 1992 Với nhiều hình thức sinh hoạt phong phú, sinh động, thu hútđông đảo công nhân, viên chức, lao động tham gia, tổ chức công đoàn tỉnh đãgóp phần làm cho công nhân, viên chức, lao động hiểu rõ hơn tình hình thời sự
và trách nhiệm của mình đối với vận mệnh của đất nước, góp phần giữ vững sự
ổn định chính trị của địa phương
Từ ngày 24 đến ngày 27/6/1991, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIIcủa Đảng được tổ chức tại thủ đô Hà Nội Đại hội chủ trương tiếp tục đổi mớitoàn diện đất nước trên cơ sở kiên trì chủ nghĩa Mác – Lê nin, tư tưởng Hồ Chí
Minh và đề ra “cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên Chủ
nghĩa xã hội, chiến lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000”.
Đại hội xác định mục tiêu tổng quát 5 năm (1991 – 1995) là: “vượt qua khó
khăn thử thách, ổn định và phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường ổn định chính trị, đẩy lùi tiêu cực và bất công xã hội”.
Đối với tổ chức công đoàn, Đại hội chỉ ra phương hướng phát triển trongthời gian tới là phải đổi mới tổ chức và hoạt động cho phù hợp với cơ chế thịtrường, đồng thời khắc phục tình trạng nhà nước hóa, hành chính hóa
Tháng 12/1991, Đại hội Đại biểu Đảng bộ tỉnh Sông Bé lần thứ V được tổchức tại thị xã Thủ Dầu Một Đại hội đề ra phương hướng, nhiệm vụ của tỉnh
trong những năm tới, trong đó nhấn mạnh: “… Tiếp tục thực hiện đường lối đổi
mới của Đảng; cải thiện và nâng cao đời sống nhân dân; mở rộng dân chủ, giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, giữ vững kỷ cương pháp luật, đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực về kinh tế - xã hội trong công nhân, viên chức và nhân dân; củng cố hệ thống chính trị, xây dựng đội ngũ cán bộ có lập trường chính trị vững vàng, có phẩm chất đạo đức tốt, có năng lực; giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội”.
Đầu năm 1992, các cấp công đoàn tổ chức các đợt học tập, quán triệt Nghịquyết Đại hội Trung ương Đảng khóa VII và Nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnhkhóa V cho công nhân, viên chức, lao động trong tỉnh
Góp phần giữ vững an ninh chính trị và trật tự xã hội, công đoàn các cấp
đã giáo dục đoàn viên công đoàn và công nhân, viên chức, lao động chấp hànhnghiêm chỉnh chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, kỷluật, nội quy của xí nghiệp, cơ quan, đơn vị Hàng năm, nhiều cơ sở công đoàn
đã giới thiệu đoàn viên ưu tú để Đảng xem xét, bồi dưỡng, kết nạp Các cấpcông đoàn chú trọng vận động công nhân, viên chức, lao động tham gia vào cáchoạt động xã hội với các phong trào đền ơn đáp nghĩa, tương thân tương ái, quan
Trang 36tâm, chăm sóc gia đình chính sách, gia đình có công với cách mạng và nhữnggia đình nghèo.
Sau mười năm xây dựng, đầu năm 1992, Nhà văn hóa Lao động tỉnh đãđược khánh thành và đi vào hoạt động Tại Nhà văn hóa Lao động (đường 30/4 -thị xã Thủ Dầu Một) công đoàn thường xuyên tổ chức chiếu phim, biểu diễn vănhóa, văn nghệ, thể dục thể thao, phục vụ đời sống tinh thần cho nhân dân laođộng Liên đoàn Lao động tỉnh chỉ đạo các cấp công đoàn vận động công nhân,viên chức viết tin, bài, đổi mới và nâng cao chất lượng tờ tin công nhân Sông Bé(nay là tạp chí lao động), đẩy mạnh các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thểthao từ cơ sở
Công tác tổ chức cán bộ, xây dựng tổ chức công đoàn:
Đến năm 1993, toàn tỉnh có 600 công đoàn cơ sở, số lượng đoàn viêncông đoàn là trên 55.000 (so với năm 1988 giảm 40% do yêu cầu sắp xếp tổchức sản xuất, kinh doanh) Công tác xây dựng tổ chức luôn được củng cố, kiệntoàn và phát triển Toàn tỉnh có tổng số 85% công nhân, viên chức tham gia sinhhoạt công đoàn
Việc củng cố, xây dựng công đoàn cơ sở vững mạnh được các cấp côngđoàn quan tâm thường xuyên kịp thời Hàng năm đều chấm điểm công đoàn cơ
sở vững mạnh theo tiêu chí phù hợp với từng đơn vị, từ đó đúc kết kinh nghiệm
tổ chức, bổ sung dần các nội dung tiêu chuẩn, nhân rộng các công đoàn cơ sởđiển hinh và phân loại những công đoàn yếu kém để có hướng giúp đỡ, tạothuận lợi hoạt động tốt hơn
Trong công tác tổ chức công đoàn ở các cơ sở thuộc thành phần kinh tếkhác được các công đoàn địa phương tập trung chỉ đạo tổ chức Trong tình hìnhcác cơ sở ở các thành phần kinh tế khác phát triển rất nhanh và đa dạng từ khithực hiện công cuộc đổi mới theo đường lối của Đảng, việc tổ chức công đoàn ởcác cơ sở thuộc các thành phần kinh tế khác gặp nhiều khó khăn Đến cuối năm
1992, toàn tỉnh tổ chức được 13 công đoàn cơ sở với 330 đoàn viên công đoàn
Đối với đội ngũ cán bộ công đoàn, đến cuối năm 1992 toàn tỉnh có trên
160 cán bộ công đoàn chuyên trách, so với năm 1988 giảm 20% Các cấp côngđoàn thường xuyên quan tâm tổ chức tập huấn, bồi dưỡng kịp thời, nhất là đốivới cán bộ công đoàn chủ chốt từ tổ cơ sở lên nên chất lượng cán bộ công đoànkhông ngừng được nâng lên Nội dung huấn luyện có bước đổi mới, giúp cán bộcông đoàn vận dụng lý luận công đoàn vào hình thức thực tiễn trong công tác
III Những chuyển biến về mọi mặt của phong trào công nhân, viên chức, lao động sau những năm đầu thực hiện công cuộc đổi mới
Những năm đầu thực hiện công cuộc đổi mới theo đường lối của Đảng,phong trào công nhân, viên chức, lao động và công đoàn gặp phải rất nhiều khókhăn Diễn biến tình hình thế giới và khu vực có nhiều phức tạp, đặc biệt là sựsụp đổ của Liên Xô và các nước Đông Âu làm đảo lộn thị trường xuất nhập khẩutruyền thống của nước ta Đời sống công nhân, viên chức, lao động gặp nhiềukhó khăn Bước vào cơ chế thị trường, công nhân, lao động càng bộc lộ nhiềunhược điểm về trình độ chuyên môn, sự nhạy bén và cạnh tranh kém Nhiều cơ
sở sản xuất, xí nghiệp không thích ứng được với cơ chế đã làm ăn thua lỗ, phải
Trang 37giải thể hoặc chuyển sang hình thức làm ăn, sản xuất khác Thực hiện sắp xếp lạisản xuất, hàng ngàn công nhân, viên chức, lao động trong khu vực kinh tế quốcdoanh phải nghỉ việc hoặc phải đổi nghề.
Trước tình hình khó khăn đó, các cấp công đoàn đã phối hợp tốt với các
cơ quan, ban ngành chức năng thực hiện nhiều biện pháp nhằm ổn định đời sốngcông nhân, viên chức, lao động và đưa phong trào công nhân, viên chức, laođộng tiếp tục phát triển đi lên, phù hợp với điều kiện, tình hình mới
Nhờ làm tốt công tác giáo dục, tuyên truyền nên đa số công nhân, viênchức, lao động hiểu được tình hình khó khăn chung của đất nước, tin tưởng vàođường lối của Đảng và quyết tâm vượt qua khó khăn trước mắt
Công nhân, viên chức, lao động đã tích cực hưởng ứng các phong trào docông đoàn phát động, trong đó có phong trào ủng hộ xây dựng thủy điện Thác
Mơ và phong trào ủng hộ xây dựng Nhà văn hóa lao động, hai công trình có sựđóng góp rất lớn của công nhân, viên chức, lao động trong tỉnh Thực hiện sựchỉ đạo của Tỉnh ủy, các cấp công đoàn đã vận động công nhân, viên chức đónggóp mỗi tháng một ngày công hoặc một ngày lương để xây dựng thủy điện Thác
Mơ, được công nhân, viên chức ủng hộ nhiệt tình (chỉ có công nhân, viên chứctại Phước Long đóng góp bằng công, còn lại công nhân, viên chức đóng gópbằng lương)
Thực hiện quản lý các chính sách bảo hiểm xã hội cho người lao động,Liên đoàn Lao động tỉnh đã chỉ đạo sử dụng có hiệu quả kinh phí bảo hiểm xãhội (15%), kịp thời thăm hỏi, chăm sóc, cải thiện đời sống cho các đối tượng ốmđau, thai sản, tai nạn lao động và bệnh nghề nghiệp
Công tác bảo hộ lao động được Liên đoàn Lao động tỉnh thường xuyênđôn đốc, hướng dẫn công đoàn cơ sở thực hiện việc kiểm tra, chấm điểm theothông tư số 08/TT liên bộ, phối hợp với các ngành liên quan thực hiện công tácbảo hộ lao động, góp phần duy trì các chính sách, chế độ của nhà nước về bảo
hộ lao động, bảo vệ sức khỏe cho người lao động
Cán bộ, công nhân viên ngành công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, các hợptác xã đã tìm mọi cách vượt qua khó khăn, giữ vững và phát triển sản xuất, từngbước ổn định đời sống, góp phần vào sự ổn định và phát triển kinh tế - xã hộicủa tỉnh Gia đoạn đầu chuyển sang cơ chế thị trường, sản xuất công nghiệp, tiểuthủ công nghiệp gặp nhiều khó khăn do chưa thích ứng được với cơ chế mới và
sự cạnh tranh Qua việc thực hiện Quyết định 315, Chỉ thị 316/HĐBT, tỉnh đãcủng cố, sắp xếp lại và giao vốn cho hơn 90 cơ sở sản xuất – kinh doanh, bướcđầu làm ăn có hiệu quả, sản xuất được khôi phục và dần phát triển, nhiều đơn vịđược giao vốn đã bảo toàn và phát triển được nguồn vốn Tình hình sản xuất –kinh doanh đã có sự thay đổi về chất, các đơn vị sản xuất – kinh doanh thực sựhòa nhập và đứng vững trong cơ chế thị trường
Công nhân, viên chức ngành bưu điện thực hiện sự đổi mới về tổ chứckinh doanh, tham gia các phong trào thi đua lập thành tích chào mừng Đại hộiĐảng toàn quốc lần thứ VII và Đại hội Đảng bộ các cấp; tham gia đóng góp ýkiến đề xuất tháo gỡ khó khăn trong sản xuất như cải tiến công tác quản lý, đổi
Trang 38mới về cơ chế tổ chức, những biện pháp giải quyết khó khăn về vật tư, thiết bị,máy móc, nguyên vật liệu… thúc đẩy sản xuất kinh doanh phát triển.
Qua các đợt thi đua đã có nhiều tập thể đạt danh hiệu “tập thể bưu điện
giỏi”, “người bưu điện giỏi”.
Công nhân, viên chức ngành giáo dục thực hiện phong trào thi đua “dạy
tốt, học tốt”, đổi mới phương pháp dạy học và nâng cao chất lượng thay sách cải
cách bậc tiểu học Giáo dục các cấp từ mầm non, tiểu học, trung học cơ sở, trunghọc phổ thông, giáo dục thường xuyên, giáo dục chuyên nghiệp, đặc biệt là giáodục học sinh vùng đồng bào dân tộc được chú trọng Chất lượng dạy và học theotừng năm học đều tăng lên
Trong điều kiện kinh tế khó khăn, nhiều giáo viên nghỉ, bỏ việc (nhất làgiai đoạn 1988 – 1991), ngành giáo dục đã giải quyết kịp thời những chế độ,chính sách đối với giáo viên như tiền lương, thưởng, làm thêm giờ Tỉnh còn cóthêm các chế độ ưu đãi đối với giáo viên vùng đồng bào dân tộc ít người, vùng
xa xôi hẻo lánh, giáo viên giỏi, giáo viên trường dân tộc nội trú, học sinh trường
sư phạm… nhờ vậy số giáo viên nghỉ, bỏ việc đã giảm đáng kể và số học sinh,sinh viên vào học ngành sư phạm tăng lên Các cấp công đoàn đã phối hợp vớichính quyền ra sức chăm lo đời sống, vận động giáo viên khắc phục khó khăn đểcông tác đồng thời đẩy mạnh công tác giáo dục chính trị, chuyên môn, chuẩnhóa giáo viên các cấp, đưa phong trào dạy và học của tỉnh tiếp tục phát triển đilên
Ngành y tế có 100% công nhân, viên chức là đoàn viên công đoàn Côngđoàn ngành phối hợp với cấp Ủy và chính quyền giáo dục, vận động đoàn viên
và cán bộ các cấp nêu cao tinh thần trách nhiệm, làm tròn chức trách, hoàn thànhxuất sắc nhiệm vụ Công nhân, viên chức ngành y tế thực hiện các phong trào thiđua thực hành tiết kiệm, phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật, phongtrào chống lãng phí, tiêu cực Công nhân, viên chức ngành y tế đã tích cực đổimới tư duy, nâng cao năng lực trí tuệ, hát huy những tiến bộ trong nhiệm vụ bảo
vệ và chăm sóc sức khỏe cho mọi người, góp phần vào việc thực hiện nhữngnhiệm vụ kinh tế - xã hội và xây dựng tổ chức công đoàn tỉnh ngày càng vữngmạnh
Công đoàn nhà máy xe lửa Dĩ An đã phối hợp với Ban lãnh đạo đẩy mạnhcông tác giáo dục cho cán bộ, công nhân Những năm đầu đổi mới, hoạt độngcủa nhà máy dần đi vào ổn định và có bước đi vững chắc theo cơ chế mới Đếnđầu năm 1993, đội ngũ cán bộ, công nhân viên nhà máy được sắp xếp lại chophù hợp với yêu cầu công việc Với sự nỗ lực của cán bộ, công nhân viên, sảnphẩm nhà máy làm ra ngày càng nhiều và chất lượng cao hơn, đời sống vật chất
và tinh thần công nhân không ngừng được cải thiện
Phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật tiếp tục được cán bộ,công nhân nhà máy phát huy Trong 3 năm 1991 – 1993, nhà máy đã nghiên cứuthành công 17 đề tài áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất, phát huyđược 75 sáng kiến cải tiến kỹ thuật Trong đó có 17 sáng kiến được công nhậntác giả sáng kiến, làm lợi cho Nhà nước 407.639.482 đồng
Trang 39Trong các đơn vị cao su, cán bộ, công nhân ra sức khắc phục khó khăn,phấn đấu thi đua lao động sản xuất Đến năm 1993, toàn tỉnh đã định hình được
104 ngàn hécta cao su tập trung, trong đó hơn 1/3 diện tích trồng mới đã đượckhai thác Trong tình hình khó khăn gay gắt về tiền vốn, nhiều công ty đã sắpxếp lại tổ chức, quản lý và sản xuất, tạo vốn sản xuất bằng nhiều nguồn Nhờ đó,các công ty cao su đảm bảo hoàn thành kế hoạch đề ra và nghĩa vụ đối với Nhànước Đời sống công nhân lao động được cải thiện rõ rệt
Công nhân, viên chức trong lĩnh vực nông nghiệp trong những năm đầuthực hiện công cuộc đổi mới có sự chuyển hướng cao Các sản phẩm nôngnghiệp đã phát triển theo cơ chế thị trường Cây công nghiệp ngắn ngày và dàingày tăng lên, cây lương thực, thực phẩm có xu hướng thu hẹp, qua đó tạo thêmđược việc làm, nhất là đối với lao động dư dôi ở các huyện phía Bắc và các công
ty cao su
Đội ngũ cán bộ khoa học – kỹ thuật của tỉnh có bước phát triển hơn, nhiềucán bộ được đào tạo chính quy, có khả năng cống hiến nhiều cho quê hương, đấtnước và thực tế có nhiều đóng góp cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh.Tuy nhiên, do nhu cầu sử dụng và chính sách chưa thỏa đáng nên cán bộ khoahọc – kỹ thuật chưa phát huy được hết khả năng của mình
Lực lượng lao động nữ chiếm trên 50% tổng số công nhân – lao động của
tỉnh Phát huy truyền thống “anh hùng bất khuất, trung hậu, đảm đang”, nhiều
chị em đã vượt qua khó khăn trong cuộc sống, vừa phấn đấu sản xuất và làm
nòng cốt trong phong trào “giỏi việc nước, đảm việc nhà”, nhiều chị em được
Đảng, Nhà nước giao những nhiệm vụ quan trọng trong quản lý kinh tế - xã hội.Qua đó, khẳng định vai trò ngày càng quan trọng của người phụ nữ trong xã hội
Với sự cố gắng, đoàn kết, lực lượng công nhân và lực lượng trí thức củatỉnh đã tích cực tham gia tháo gỡ khó khăn, góp phần tạo nên những thành tíchtrong xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, với tổng sản phẩm hàngnăm chiếm tỷ trọng trên 40% và thu nhập quốc dân chiếm tỷ trọng trên 30%,thực hiện nghĩa vụ hàng năm chiếm tỷ trọng trên 47% đối với Nhà nước
Với tinh thần tương thân tương ái, từ năm 1986 – 1993, công nhân, viênchức, lao động đã đóng góp ủng hộ đồng bào các tỉnh Lai Châu, Quảng Ngãi,Sơn La và 6 tỉnh đồng bằng sông Cửu Long bị lũ lụt gần 5 triệu đồng, xây đượctrên 360 ngôi nhà tình nghĩa và ủng hộ hơn 400 sổ tiết kiệm tình nghĩa cho cácgia đình thương binh liệt sĩ, đồng thời ủng hộ, động viên kịp thời về vật chất vàtinh thần các chiến sĩ bộ đội đang làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc Qua quá trình
thực hiện phong trào “uống nước nhớ nguồn” đã trở thành phong trào hàng năm
đối với cán bộ, công nhân trong tỉnh, thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn củadân tộc Việt Nam
Nhìn chung, những năm đầu thực hiện công cuộc đổi mới theo đường lốicủa Đảng, hoạt động công đoàn của tỉnh có những bước chuyển biến mới, từngbước đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, vai trò, chức năng công đoàn, từng bước thíchnghi với việc chuyển đổi cơ chế nền kinh tế, nhất là động viên công nhân, viênchức, lao động hiểu rõ thực trạng khó khăn của đất nước, đi đầu trong công cuộcđổi mới Đội ngũ cán bộ chuyên trách được bồi dưỡng, rèn luyện làm nòng cốt
Trang 40cho hoạt động công đoàn từ cơ sở, thắt chặt hơn mối quan hệ giữa người laođộng với công đoàn Công tác tài chính được đổi mới nhằm tăng quyền chủđộng cho cơ sở, từ đó phục vụ tốt hơn hoạt động xây dựng công đoàn và chăm
lo đời sống cho công nhân, viên chức, lao động Công tác quản lý tài sản, côngtác thu chi của các cấp được thực hiện đúng theo kế hoạch, nguyên tắc Nhiềucán bộ đã nêu cao tinh thần trách nhiệm, tận tụy với hoạt động công đoàn
CHƯƠNG IV: CÔNG NHÂN, VIÊN CHỨC, LAO ĐỘNG VÀ CÔNG ĐOÀN BÌNH DƯƠNG TIẾP TỤC THỰC HIỆN CÔNG CUỘC ĐỔI MỚI THEO ĐƯỜNG LỐI CỦA ĐẢNG VÌ MỤC TIÊU DÂN GIÀU NƯỚC MẠNH, XÃ HỘI CÔNG BẰNG, VĂN MINH TỪ 1993 ĐẾN 1997
I Đẩy mạnh phong trào thi đua trong công nhân, viên chức, lao động, góp phần thực hiện mục tiêu dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, văn minh
Thực hiện Chỉ thị số 06/CT – TƯ của Ban Bí thư Trung ương Đảng, nghịquyết 07 của Ban chấp hành Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam lần thứ VII(khóa VI) về việc tiến hành Đại hội công đoàn các cấp, tiến tới Đại hội VIIICông đoàn Việt Nam và chỉ thị số 03/CT – TƯ của Ban Thường vụ Tỉnh ủy chỉđạo Đại hội công đoàn trong tỉnh Sông Bé Ban Thường vụ Liên đoàn Lao độngtỉnh có kế hoạch 02/KH – LĐLĐ hướng dẫn các cấp công đoàn tiến hành Đạihội và tổ chức tập huấn cán bộ chủ chốt các cấp công đoàn để quán triệt nhiệm
vụ, đồng thời Liên đoàn Lao động tỉnh thành lập 6 tổ công tác chỉ đạo Đại hội đểgiúp các đơn vị công đoàn trực thuộc xây dựng kế hoạch cụ thể tiến hành Đạihội từ cơ sở
Tháng 5/1993, Đại hội công đoàn tỉnh Sông Bé lần thứ V được tổ chức tạiNhà văn hóa Lao động tỉnh Đại hội vinh dự được đón tiếp đồng chí NguyễnVăn Tư - Ủy viên Ban chấp hành Trung ương Đảng, Chủ tịch Tổng Liên đoànLao động Việt Nam, đồng chí Nguyễn Minh Triết, Ủy viên Ban chấp hànhTrung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Sông Bé, đồng chí Hồ Minh Phương, Phó Bíthư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh và 252 Đại biểu là những cán bộ,đoàn viên ưu tú phong trào công nhân, lao động và hoạt động công đoàn, đạidiện cho hơn 70 ngàn công nhân, viên chức, lao động và đoàn viên công đoàntrong tỉnh
Đại hội tập trung đánh giá tình hình thực hiện Nghị quyết Đại hội công
đoàn tỉnh lần thứ IV, trong đó khẳng định: “Trong 5 năm qua, hoạt động công
đoàn có nhiều cố gắng trên các mặt, vai trò, chức năng của công đoàn từng bước thích nghi với việc chuyển đổi cơ chế kinh tế Tuy nhiên, cũng còn những khuyết điểm, thiếu sót như hoạt động công đoàn ở nhiều nơi còn hạn chế, chưa đổi mới kịp thời với tình hình chuyển đổi cơ chế quản lý, công tác giáo dục công nhân, viên chức, lao động có nơi chưa được thực hiện thường xuyên; hoạt động của Ban chấp hành công đoàn ở một số đơn vị chưa được đều tay, việc nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của đoàn viên, công nhân, viên chức chưa được kịp thời; công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ còn hạn chế”.
Đại hội xác định phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ chung của công đoàn
trong nhiệm kỳ V (1993 – 1998) là: Phấn đấu vì lợi ích của công nhân lao