Bt nhóm tháng 1 pl quyền nhân thân đề bài số 02

Một số kiến nghị của nhóm liên quan đến quy định của pháp luật hiện hành về vấn đề quyền của cá nhân đối với hình ảnh của cá nhân trên báo chí...14 KẾT LUẬN...17 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM K

MỤC LỤC:

MỞ ĐẦU: 1

NỘI DUNG: 2

1.Vụ việc thực tế liên quan đến quyền được khai tử của cá nhân 2

1.1 Khái quát chung về quyền được khai tử của cá nhân 2

1.1.1 Khái niệm quyền được khai tử của cá nhân 2

1.1.2 Ý nghĩa của quyền được khai tử của cá nhân 3

1.1.3 Trách nhiệm khai tử và thời hạn đi khai tử 4

1.2 Tóm tắt vụ việc 4

1.3 Bình luận của nhóm về vụ việc 5

1.4 Một số kiến nghị của nhóm liên quan đến quy định của pháp luật hiện hành về vấn đề quyền khai tử 6

2 Vụ việc thực tế liên quan đến quyền của cá nhân đối với hình ảnh của cá nhân trong trường hợp sử dụng hình ảnh của cá nhân trên báo chí 7

2.1 Khái quát quyền của cá nhân đối với hình ảnh và quyền đăng ảnh của báo chí 7

2.2 Tóm tắt vụ việc 9

2.3 Bình luận của nhóm về vụ việc 10

2.4 Một số kiến nghị của nhóm liên quan đến quy định của pháp luật hiện hành về vấn đề quyền của cá nhân đối với hình ảnh của cá nhân trên báo chí 14

KẾT LUẬN 17 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

MỞ ĐẦU

Quyền nhân thân là một quyền cơ bản, không thể tách rời của cá nhân Tuy nhiên mọi người chưa ý thức bảo vệ quyền nhân thân của cá nhân nói chung Trên thực tiễn thì có rất nhiều trường hợp quyền nhân thân của cá nhân nói chung và đặc biệt là quyền nhân thân của cá nhân đối với hình ảnh của cá nhân trên báo chí nói riêng bị xâm phạm bởi các chủ thể khác Tuy nhiên, cá nhân mỗi người lại không ý thức được điều đó và cũng không thể tự bảo vệ được lợi ích của mình

Để hiểu rõ hơn về thực tiễn vi phạm quyền nhân thân nói chung và quyền được khai tử, quyền của cá nhân đối với hình ảnh của cá nhân trên báo chí nói riêng, nội dung bài tập nhóm tháng của nhóm xin được làm rõ yêu cầu đề bài số 02:

Sưu tầm 01 vụ việc liên quan đến quyền được khai sinh (hoặc quyền được khai tử) của cá nhân Sưu tầm 01vụ việc liên quan đến quyền của cá nhân đối với hình ảnh trong trường hợp sử dụng hình ảnh của cá nhân trên báo chí.

Vận dụng các quy định của pháp luật liên quan để phân tích và đưa ra những bình luận, kiến nghị của nhóm về hai vụ việc đó.

Vì nội dung bài viết chỉ được thực hiện trên phạm vi nguồn tại liệu hạn chế, dù

là cố gắng của tập thể nhóm nhưng bài viết khó tránh khỏi những hạn thiếu sót, hạn chế, chúng em mong nhận được sự góp ý, nhận xét của thầy, cô để bài viết được hoàn chỉnh hơn

Chúng em xin chân thành cảm ơn!

NỘI DUNG

1.1 Khái quát chung về quyền được khai tử của cá nhân.

Quyền được khai tử là một trong các quyền nhân thân của cá nhân Như vậy, để hiểu được chính xác bản chất quyền khai tử của cá nhân, ta cần hiểu thế nào là quyền nhân thân Khái niệm quyền nhân thân được Bộ luật dân sự năm 2005 quy định như

sau: “Quyền nhân thân là quyền dân sự gắn liền với mỗi cá nhân, không thể chuyển giao cho người khác, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác”

Quyền được khai tử được quy định tại Điều 30 Bộ luật dân sự năm 2005, cụ thể:

“1 Khi có người chết thì người thân thích, chủ nhà hoặc cơ quan, tổ chức nơi

có người chết phải khai tử cho người đó 2 Trẻ sơ sinh, nếu chết sau khi sinh thì phải được khai sinh và khai tử; nếu chết trước khi sinh hoặc sinh ra mà chết ngay thì không phải khai sinh và khai tử” Như vậy, có thể hiểu quyền được khai tử của cá nhân là: quyền nhân thân của cá nhân, theo đó cá nhân có quyền được xác nhận trước cơ quan nhà nước có thẩm quyền về việc chấm dứt sự tồn tại của mình về mặt pháp lý sau khi

đã chết.

Quyền được khai tử của cá nhân còn được quy định cụ thể ở Nghị định 158/2005/NĐ-CP của Chính phủ ngày 27/12/2005 về đăng ký và quản lý hộ tịch và Nghị định 06/2012/NĐ-CP ngày 02/02/2012 của Chính phủ sửa đổi bổ sung một số điều của các Nghị định về hộ tịch, hôn nhân gia đình và chứng thực

Theo quy định tại Nghị định 158/CP về đăng ký quản lý hộ tịch: Thân nhân của người chết có trách nhiệm đi khai tử; nếu người chết không có thân nhân thì chủ nhà hoặc người có trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, tổ chức, nơi người đó cư trú hoặc công tác trước khi chết đi khai tử

Như vậy, quy định của pháp luật hiện hành cho thấy khai tử là quyền của một cá nhân khi đã chết, nó phải được thực hiện bởi thân nhân và những chủ thể có trách nhiệm Vấn đề khai tử cho người đã chết được pháp luật quy định không những phục

vụ cho công tác quản lý của Nhà nước mà còn nhằm đảm bảo những quyền, lợi ích hợp pháp của cả người được khai tử và thân nhân của họ

Quyền được khai tử của cá nhân có ý nghĩa quan trọng không chỉ với chính cá nhân được đăng ký khai tử mà còn với các cá nhân, tổ chức khác liên quan và Nhà nước

Đối với chính cá nhân được khai tử: Việc khai tử về mặt pháp lý sẽ làm chấm

dứt các quyền và nghĩa vụ của cá nhân đó Tuy nhiên không có nghĩa là tất cả các quyền và nghĩa vụ của cá nhân này sẽ chấm dứt sau khi được khai tử, chẳng hạn như quyền tác giả của cá nhân được bảo hộ ngay cả sau khi tác giả là cá nhân chết

Đối với cá nhân, tổ chức khác: Việc đăng ký khai tử đảm bảo được quyền và lợi

ích hợp pháp của những người liên quan Hay nói các khác, khai tử là sự kiện pháp lý làm chấm dứt hoặc phát sinh các quyền và nghĩa vụ của các cá nhân tổ chức khác trong

xã hội khi đang tham gia các quan hệ hôn nhân, quan hệ tài sản, quan hệ lao động, quan hệ hành chính,… Chẳng hạn như quan hệ thừa kế, quan hệ bồi thường thiệt hại, bảo hiểm…

Đối với Nhà nước: Việc đăng ký khai tử sẽ góp phần giúp cơ quan quản lý nhà

nước ở địa phương nơi cá nhân chết quản lý được tình hình dân cư ở địa phương mình, thực hiện hoạt động quản lý nhân khẩu, tránh được những thay đổi xáo trộn về tình hình dân cư trên địa bàn cơ quan này quản lý Mặt khác nó cũng đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh chính sách của nhà nước sao cho phù hợp nhằm ổn định và phát triển xã hội

1.1.3 Trách nhiệm khai tử và thời hạn đi khai tử

quy định tại Điều 20 Nghị định 158/2005/NĐ-CP của Chính Phủ ngày 27/12/2005 về đăng ký và quản lý hộ tịch, trách nhiệm khai tử thuộc về:

“Thân nhân của người chết; nếu người chết không có thân nhân thì chủ nhà; hoặc người có trách nhiệm của cơ quan, đơn vị tổ chức, nơi người đó cư trú hoặc công tác trước khi chết Thời hạn đi khai tử là 15 ngày kể từ ngày cá nhân chết”.

1.2 Tóm tắt vụ việc.

Hơn sáu năm nay, bà Nguyễn Thị G (phường 25, quận Bình Thạnh, TP.HCM) loay hoay chạy tới lui làm thủ tục xin nhập lại hộ khẩu cho con gái của bà đã bị cắt hộ khẩu trước đây

Vướng mắc bắt nguồn từ khi con gái của bà bị khai tử từ năm 1998 bất thình lình trở về nhà vào tháng 12 năm 2002

Theo trình bày của bà G con gái bà là HTNP (năm nay 47 tuổi) bị bệnh tâm thần, đi lạc từ năm 1997 Đến tháng 1-1998, bà G nhận được tin báo tại Bệnh viện An Bình có phụ nữ vô danh chết Do xác của người này đã bị thiêu nên bà không trực tiếp nhận diện con được mà chỉ nhận diện qua ảnh chụp xác chết Thấy giống cô P nên gia đình đã nhận giấy báo tử của Bệnh viện An Bình và làm thủ tục khai tử cho cô P tại UBND phường 25 (quận Bình Thạnh)

Tháng 12-2002, bà G bất ngờ nhận được tin báo của Bệnh viện Tâm thần tỉnh Đăk Lăk đề nghị bà liên hệ với bệnh viện để nhận cô P về Gia đình bà khấp khởi mừng thầm đến nhận con nhưng lần này bà đã cẩn thận đề nghị bệnh viện cung cấp các giấy tờ chứng minh con mình đã được điều trị nhiều năm tại đây Sau khi về, cô P không có giấy tờ tùy thân và sống tại địa phương với hồ sơ pháp lý là đã chết Gia đình

bà G nhiều lần làm đơn gửi công an quận xin nhập lại hộ khẩu cho cô P nhưng đều bị

từ chối với lý do cô P đã được khai tử từ năm 1998

Quên kiểm tra dấu vân tay: Phòng Tư pháp quận Bình Thạnh lúng túng trước trường hợp của cô P Do đó, Phòng Tư pháp đề nghị Sở Tư pháp TP.HCM hướng dẫn

về trình tự, thủ tục, thẩm quyền hủy bỏ giấy khai tử cấp sai trước đây đối với trường hợp “người chết trở về” khá hy hữu này

Xóa tên người sống khỏi sổ khai tử :Ông Huỳnh Tấn Đạt, Phó phòng Hộ tịch-Lý lịch tư pháp-Quốc tịch (Sở Tư pháp TP), cho biết Sở phải đề nghị Công an TP kiểm tra lại dấu vân tay của người trở về Sau khi mời cô P đến lấy dấu vân tay, đối chiếu với tàng thư, Công an TP đã có văn bản xác nhận hai dấu vân tay là của cùng một người

Do đó, Sở Tư pháp đề nghị Phòng Tư pháp quận Bình Thạnh hướng dẫn UBND phường 25 ra quyết định thu hồi bản chính lẫn bản sao giấy chứng tử của cô P., đồng thời xóa tên cô P khỏi sổ khai tử năm 1998, tạo điều kiện cho cô P làm thủ tục nhập

hộ khẩu trở lại

1.3 Bình luận của nhóm về vụ việc.

Thứ nhất phải khẳng định rằng người được khai tử là HTNP (năm nay 47 tuổi)

con gái bà G vẫn chưa chết Tuy nhiên, trường hợp cô P không thuộc diện tuyên bố đương sự đã chết mà là do báo tử nhầm, dẫn đến khai tử nhầm theo Hiện pháp luật chưa có quy định cụ thể về trường hợp này

Thứ hai, Bệnh viện An Bình đã bỏ qua một thủ tục khá quan trọng đối với

trường hợp người chết vô danh là trước khi thiêu, chôn cất… bệnh viện phải báo để công an lấy dấu vân tay người chết lưu lại hồ sơ Khi đối chiếu với kho tàng thư chứng minh nhân dân của Công an TP sẽ biết ngay đó có phải là cô P hay không Thực tế ai

là người đã chết và được thiêu lần đó thì không thể xác định được

Thứ ba, gia đình bà G nhận được tin báo tại Bệnh viện An Bình có phụ nữ vô

danh chết Do xác của người này đã bị thiêu nên bà không trực tiếp nhận diện con được

mà chỉ nhận diện qua ảnh chụp xác chết Thấy giống cô P nên gia đình đã nhận giấy báo tử của Bệnh viện An Bình và làm thủ tục khai tử cho cô P tại UBND phường 25 (quận Bình Thạnh) Đây là một thiếu sót của gia đình do chưa xác minh được rõ người

phụ nữ vô danh chết có đúng là con gái mình hay không đã nhận giấy báo tử và làm thủ tục khai tử

Thứ tư, Gia đình bà G nhiều lần làm đơn gửi công an quận xin nhập lại hộ khẩu

cho cô P nhưng đều bị từ chối với lý do cô P đã được khai tử từ năm 1998 Việc công

an quận từ chối việc nhập lại hộ khẩu cho cô C là không đúng bởi trên thực tế cô B vẫn còn sống, cô hoàn toàn có quyền được nhập lại hổ khẩu và xóa tên khỏi sổ khai tử năm 1998

Thứ năm, việc đối chiếu và kiểm tra lại dấu vân tay và Sở Tư pháp đề nghị

Phòng Tư pháp quận Bình Thạnh hướng dẫn UBND phường 25 ra quyết định thu hồi bản chính lẫn bản sao giấy chứng tử của cô P., đồng thời xóa tên cô P khỏi sổ khai tử năm 1998, tạo điều kiện cho cô P làm thủ tục nhập hộ khẩu trở lại là đúng đắn và phù hợp với quy định của pháp luât Điều 81 Bộ luật Dân sự quy định trường hợp thân nhân có thể yêu cầu tòa án tuyên bố một người là đã chết khi người đó mất tích lâu năm Nếu người được tuyên bố là đã chết trở về thì họ có quyền yêu cầu tòa hủy quyết định tuyên bố đã chết (Điều 83)

1.4 Một số kiến nghị của nhóm liên quan đến quy định của pháp luật hiện hành về vấn đề quyền khai tử.

Qua phân tích tình huống nói trên và tìm hiểu nhiều tình huống diễn ra trên thực tế liên quan đến vấn đề khai tử, nhận thấy rằng các quy định của pháp luật hiện hành xung quanh vấn đề khai tử vẫn còn những kẻ hở, những bất cập, hạn chế cần phải được hoàn thiện

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều tình huống diễn ra liên quan đến vấn đề khai tử mà cho thấy các quy định của pháp luật hiện hành xung quanh vấn đề khai tử vẫn còn những kẻ hở, những bất cập, hạn chế cần phải được hoàn thiện

Trước hết, xuất phát từ chính vụ việc thực tế mà nhóm đã phân tích ở trên, thấy

rằng pháp luật cần phải quy định chặt chẽ hơn về vấn đề khai tử Đặc biệt là trong

trường hợp báo tử nhầm như của cô P Đây không phải trường hợp tuyên bố đương sự

đã chết mà là do báo tử nhầm, dẫn đến khai tử nhầm theo Hiện pháp luật chưa có quy định cụ thể về trường hợp này Pháp luật cần phải quy định cụ thể hơn nữa mặc dù sự việc này trên thực tế diễn ra không nhiều

Hai là cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các ngành, cấp liên quan trực tiếp đến

quản lý và đăng kí hộ tịch như: công an, y tế, thống kê dân số… để nâng cao hiệu quả của đăng kí hộ tịch Tránh những sai sót không đáng có

Đồng thời với đó cũng cần nâng cao kỉ luật quản lý và đăng kí hộ tịch, tăng cường trách nhiệm pháp lý đối với chủ thể có thẩm quyền quản lý và đăng ký hộ tịch Các cơ quan có thẩm quyền về quản lý và đăng kí hộ tịch cần nghiêm túc chấp hành các quy định hiện hành về quản lý và đăng kí việc khai tử Xây dựng đội ngũ cán bộ hộ tịch cấp cơ sở có hiểu biết, năng lực, trình độ và đạo đức cần thiết để có thể đảm đương, thực hiện tốt công tác quản lý và đăng kí hộ tịch trong đó có việc khai tử của công dân

Cuối cùng, cũng cần phải có quy định về chế tài xử lý đối với những người có

trách nhiệm nhưng có những thiếu sót trong việc thực hiện nhiệm vụ của mình

cá nhân trong trường hợp sử dụng hình ảnh của cá nhân trên báo chí.

2.1 Khái quát chung về quyền của cá nhân đối với hình ảnh và quyền đăng ảnh của báo chí.

Trên thực tế hiện nay chưa có một định nghĩa nào thật sự ngắn gọn dễ hiểu đối với khái niệm về hình ảnh Điều 31 BLDS 2005 chưa đưa ra khái niệm quyền nhân thân đối với hình ảnh Đối với giới luật học thì khái niệm này cũng chưa được đề cập một cách khái quát nên việc hiểu quyền nhân thân đối với hình ảnh còn rất mơ hồ và không ai nhận thấy giá trị thật của quyền này đem lại Quyền đối với hình ảnh có thể là quyền của cá nhân đối với diện mạo bên ngoài của mình như hình dáng, khuôn mặt, cử

chỉ, điệu bộ Ngay cả hình ảnh chụp một người từ phía sau vẫn có thể vi phạm quyền nhân thân của cá nhân đối với hình ảnh nếu qua hình ảnh đó có thể nhận ra người này nhờ vào hình thể, tư thế và kiểu tóc Đứng về mặt ˝quyền nhân thân của con người˝ thì

ai muốn sử dụng hình ảnh của cá nhân đều phải được sự đồng ý của người đó

Điều 31 BLDS 2005 quy định:

“1 Cá nhân có quyền đối với hình ảnh của mình.

2 Việc sử dụng hình ảnh của cá nhân phải được người đó đồng ý; trong trường hợp người đó chết, mất năng lực hành vi dân sự, chưa đủ mười lăm tuổi thì phải được cha, mẹ, vợ, chồng, con đã thành niên hoặc người đại diện của người đó đồng ý, trừ trường hợp vì lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng hoặc pháp luật có quy định khác.

3 Nghiêm cấm sử dụng hình ảnh của người khác mà xâm phạm danh dư, nhân phẩm, uy tín của người có hình ảnh”.

Như vậy theo quy định về quyền đối với hình ảnh của cá nhân tại Điều 31 BLDS

2005 thì về nguyên tắc, cá nhân đều có quyền đối với hình ảnh của mình Mỗi người đều có quyền cho hay không cho người khác sử dụng hình ảnh của mình Nếu chưa được sự đồng ý mà sử dụng là đã vi phạm quyền của cá nhân đối với hình ảnh Trường hợp người trong ảnh đã chết hoặc mất trí, không chủ động quyết định được hoặc đối với hình ảnh của trẻ dưới 15 tuổi thì phải được sự đồng ý của cha, mẹ, vợ, chồng, con (đã thành niên) hoặc người đại diện của họ đồng ý Ngoài ra tại khoản 3 Điều 31 BLDS 2005, pháp luật còn nghiêm cấm việc sử dụng hình ảnh của cá nhân mà xâm phạm đến nhân phẩm, danh dự và uy tín của người có ảnh

Về quyền đăng hình của báo chí: Theo Điều 4 Luật báo chí thì công dân có quyền được thông tin qua báo chí về tình hình mọi mặt của đất nước và thế giới Tương ứng với quyền đó, báo chí có nhiệm vụ thông tin trung thực, làm diễn đàn ngôn luận của nhân dân Trong tác nghiệp, báo chí có quyền đăng hình để truyền tải thông

tin tới người dân Bên cạnh Luật báo chí, Khoản 3 Điều 5 Nghị đinh 51/2002/NĐ-CP ngày 26 tháng 4 năm 2002 quy định chi tiết thi hành Luật Báo chí, Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật báo chí thì “Không được đăng, phát ảnh của cá nhân mà không có chú thích rõ ràng hoặc làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cá nhân đó (trừ ảnh thông tin các buổi họp công khai, sinh hoạt tập thẩ, các buổi lao động, biểu diễn nghệ thuật, thể dục thể thao, những người có lệnh truy nã, các cuộc xét xử công khai của Tòa án, những người phạm tội trong các vụ án đã tuyên án)”

Theo quy định này thì pháp luật cho phép báo chí có quyền đăng hình ảnh của cá nhân mà không cần xin phép nhưng phải có ghi chú thích hợp và không làm ảnh hưởng tới danh dự, nhân phẩm, uy tín của người đó Như vậy Khoản 3 Điều 5 nghị định này

vô hình chung đã chủ động loại bỏ yêu cầu phải có được sự đồng ý của chủ nhân hoặc người được giao quyền sử dụng hình ảnh Quy định trên tại khoản 3 Điều 5 Nghị định 21/2002/NĐ-CP dường như không phù hợp với tinh thần của BLDS 2005 về quyền đối với hình ảnh của cá nhân

Trên thực tế hiện nay, một điều đáng buồn là báo chí nước ta đã có nhiều biểu hiện xâm phạm quyền nhân thân của cá nhân đối với hình ảnh Ví dụ sau đây là một điển hình

2.2 Tóm tắt vụ việc.

Vào ngày 27-7-2013, TAND TP.HCM đưa ra xét xử vụ án “hoa hậu Mỹ Xuân môi giới mại dâm” Với mức án 30 tháng tù dành cho bị cáo đầu vụ, đây là một vụ án

không nghiêm trọng Nhưng điều mà đáng nói nhất về vụ án này không phải là hành vi phạm tội của các bị cáo, mà là cảnh hàng chục nhà báo chen nhau chĩa máy ảnh vào bị cáo Mỹ Xuân và hình ảnh bị cáo người mẫu Thiên Kim trong chiếc áo hoa, đang giơ