Bài giảng FES11 nhóm cộng đồng

- Rác thải có thể là bất cứ đồ vật nào, miễn là chúng không còn hữu ích đối với con người và bị con người thải ra ngoài môi trường thì đó được coi là rác.. [Đưa ra ví dụ về thời gian phâ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN KHOA MÔI TRƯỜNG

BÀI TRUYỀN THÔNG

A ĐỐI TƯỢNG TRUYỀN THÔNG

Người dân xã Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam

Hai đối tượng chính:

- Hội Cựu chiến binh

- Hội Phụ nữ

B MỤC TIÊU

- Trên 90% người dân hiểu và có ý thức phân loại rác

- Trên 90% người dân hiểu và có ý thức tham gia mô hình ngân hàng rác

- Trên 90% người dân hiểu và có ý thức xử lí rác hữu cơ

C CÁCH THỨC TRUYỀN THÔNG

- Tổ chức các buổi nói chuyện, giao lưu văn nghệ gắn liền với nội dung truyền thông

- Tiêu chí: 3D (Dạy – Dỗ – Dọa)

Riêng với - Hội Cựu chiến binh: Dỗ là chính

- Hội phụ nữ : Dọa là chính

D NỘI DUNG TRUYỀN THÔNG

I PHÂN LOẠI RÁC

1 TỔNG QUAN VỀ RÁC THẢI.

- Rác thải có thể là bất cứ đồ vật nào, miễn là chúng không còn hữu ích đối với con người

và bị con người thải ra ngoài môi trường thì đó được coi là rác

- Khái niệm: Rác thải là những đồ, vật con người bỏ đi và có thể gây nguy hại cho môi sinh.

- Con đường đi của Rác:

Rác thải sau khi được con người thải loại ra môi trường vẫn cùng tồn tại với con người và nguy hiểm hơn, nhiều loại rác thải có thể gây ảnh hưởng xấu đến chất lượng môi trường sống và sức khỏe của con người

[Đưa ra ví dụ về thời gian phân hủy của nilon, nhựa, sứ, thủy tinh, thức ăn thừa; hình ảnh và thuyết minh về các bãi rác, hố rác, rác tồn đọng ờ bờ sông, xung quanh nhà dân ;bệnh dịch liên quan đến ô nhiễm do rác.]

- Hiện trạng về rác tại địa phương

Rác đổ tràn cả ra đường không có một nơi nhất định( đặc biệt thấy rõ ở đoạn đường sắt Thống Nhất chạy qua nơi này và vườn hoa công viên Thành Phố Phủ Lý cũng không là ngoại lệ , cùng chung cảnh ngộ đó là ngã tư bến xe Lương Yên, Vĩnh Phúc…)

- Cách xử lý rác hiện tại

• Lượng rác thải hàng ngày được Công ty Công trình đô thị vận chuyển tới Thung Hấm - một vùng đất trũng ven núi thuộc địa bàn xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng chôn lấp

• Suốt 5 năm qua, mọi loại rác thải đều được đổ xuống thung lũng này Sau đó, rác được xử lý bằng cách rắc vôi bột lên trên, khi hố rác đầy thì ủi đất lấp qua loa

•

- Những gì người dân phải hứng chịu

• Mùi hôi thối bốc lên hàng ngày

• Một lượng lớn côn trùng và các vi sinh vật phát triển do có môi trường thích hợp như : ruồi, muỗi, rết …

• Nguồn nước bị ô nhiễm nghiêm trọng

• Bệnh dịch: bệnh liên quan đến đường hô hấp; bệnh ngoài da; bệnh liên quan đến đường tiêu hóa (dịch tả, thương hàn ); ung thư

- Tuy nhiên, rác thải không chỉ có mặt tiêu cực vì KHÔNG CÓ GÌ ĐÁNG BỎ ĐI, kể cả Rác thải Vấn đề là cách con người nhìn nhận và sử dụng chúng

Vậy chúng ta nên nhìn nhận về rác như thế nào?

2 RÁC LÀ TÀI NGUYÊN.

Rác thải hoàn toàn có thế tái sử dụng hoặc tái chế và là một nguồn tài nguyên quý giá như bao tài nguyên – khoáng sản khác Quan trọng là chúng ta có sẵn sàng coi đó là một loại tài nguyên và sử dụng nó hay không?

Nhiên liệu truyền thống mà con người vẫn sử dụng từ xa xưa cho đến ngày nay chủ yếu

là củi, than, dầu, gần đây là năng lượng hạt nhân, năng lượng mặt trời, dòng chảy và các dạng năng lượng tái tạo khác Nhưng ít ai nghĩ rằng rác thải cũng có thể được sử dụng như một loại năng lượng

[Đưa ra ví dụ và hình ảnh về tái sử dụng và tái chế rác.

Ví dụ về hầm Biogas: Sử dụng các loại rác hữu cơ (thức ăn thừa, phân động vật, ) ủ trong hầm Biogas lên men do vi khuẩn tạo ra các loại khí đốt bếp, máy phát điện qui

mô nhỏ ]

Không dừng lại ở đó, rác cũng có thể được sử dụng làm phân bón Bằng chứng là việc từ khi văn minh lúa nước phát triển, ông cha ta đã biết sử dụng phân bón được ủ từ phân gia súc - vốn vô giá trị nhưng người nông dân đã biết sử dụng nó thành nguồn dinh dưỡng quý giá cho cây trồng

Vì vậy, con người nên CHỈ VỨT ĐI NHỮNG GÌ KHÔNG THỂ SỬ DỤNG ĐƯỢC NỮA

Làm thế nào để có thế phát huy tối đa lợi ích từ rác thải?

3 PHÂN LOẠI RÁC.

Rác thải nói chung tồn tại ở rất nhiều dạng và không phải dạng nào cũng có thể xử lý hay tái sử dụng bằng những cách giống nhau Chính vì vậy, cần phân loại chúng để với mỗi loại ta sẽ có cách tái sử dụng hay tái chế phù hợp

3.1 Phân loại.

Rác được chia thành 3 loại:

3.1.1 Rác hữu cơ:

• Là các sản phẩm thải từ động vật, thực vật

• Đặc điểm: có tuổi thọ thấp nhất, khả năng phân hủy nhanh nhất (tồn tại trong môi trường với thời gian ngắn nhất)

• Ví dụ: rau củ, hoa quả, đồ ăn thừa, bã chè, cà phê, xác động vật, phân chăn nuôi…

3.1.2 Rác vô cơ

• Là các loại rác thải từ vật dụng hàng ngày

• Đặc điểm: có tuổi thọ cao, khả năng phân hủy thấp, tồn tại trong môi trường một thời gian dài

• Ví dụ: hầu hết là các loại phế thải trong đời sống sinh hoạt: các loại xương động vật, mẩu thuốc lá, túi nilon, đồ chơi, giấy ăn đã qua sử dụng, quần áo cũ, đồ thủy tinh, sành sứ, than, vật liệu xây dựng…

• Cành cây: thực chất là rác thải hữu cơ, nhưng rất khó phân hủy, chính vì vậy được xếp vào nhóm rác vô cơ

- Rác tái chế

• Là một dạng rác vô cơ nhưng có thể được giữ lại để tái sử dụng hoặc làm mới

để tiếp tục sử dụng

• Ví dụ: Túi nilon, chai lọ, giấy

3.1.3 Rác nguy hại

• Là những loại rác có chứa một hay nhiều yếu tố có khả năng gây hại cho môi trường và/hoặc cho sức khoẻ con người

• Đặc điểm: những loại rác thải này gây ô nhiễm đặc biệt cho môi trường đất và nước, đồng thời gây ra rất nhiều bệnh nguy hiểm cho sức khỏe cộng đồng Nguyên nhân: thời gian tồn tại trong môi trường lâu, tuổi thọ cao, chứa chất độc hại hoặc gây cháy nổ

• Ví dụ: pin, bình ắc quy, hoá chất, thuốc bảo vệ thực vật, bom đạn…

[Hình ảnh: Các loại rác với minh họa cụ thể]

3.2 Lợi ích của việc phân loại rác thải:

3.2.1 Lợi ích cho cá nhân:

• Các loại rác thải sinh hoạt (hầu hết là các loại rác thải hữu cơ) thường có tuổi thọ thấp, thời gian phân hủy ngắn, khi phân hủy thường tạo nên những mùi khó chịu, gây ảnh hưởng đến sức khỏe con người và không gian sống, đồng thời làm ảnh hưởng đến môi trường xung quanh

• Một số loại khó phân hủy (thường là các loại rác vô cơ) thì có thể tập trung lại để bán cho công nhân thu góp để tăng thu nhập, đồng thời bảo vệ cảnh quan môi trường

3.2.2 Lợi ích cho cộng đồng:

• Tiết kiệm chi phí xử lí rác Gia tăng ngân sách nhà nước

• Giữ gìn vệ sinh môi trường ngay tại mỗi gia đình, góp phần phòng tránh bệnh tật

vì sức khỏe cộng đồng

• Cải thiện bộ mặt xã, huyện, địa phương sinh sống

• Là tấm gương tốt cho trẻ em và các thế hệ sau về việc bảo vệ môi trường – sống thân thiện với môi trường

• Tiết kiệm tài nguyên cho thế hệ mai sau, góp phần cho việc phát triển bền vững Tóm lại, phân loại rác là một việc làm đơn giản, không mất nhiều thời gian Việc phân loại rác tại nguồn (tại từng hộ gia đình) là một việc làm quan trọng, cần thiết và có ích – không chỉ cho từng cá nhân và hộ gia đình mà còn cho toàn xã hội nói chung

II MÔ HÌNH NGÂN HÀNG RÁC

1 Giới thiệu

Xử lý rác thải là một trong những mục tiêu đáng quan tâm nhất của dự án Môi trường và

Cộng đồng (CEDO) Hiện tại, dự án đã tiến hành các khoá tập huấn về phân loại rác đồng

thời hỗ trợ các mô hình điểm về thu gom và phân loại rác nhằm góp phần làm sạch, đẹp

cảnh quan và giảm thiểu ô nhiễm môi trường

Câu hỏi được đặt ra là: Sau khi phân loại thì rác sẽ được xử lí như thế nào? Nếu không

có cách xử lí thích hợp đối với từng loại rác mà chỉ đưa đi chôn lấp hoặc đốt như trước

đây thì việc phân loại là hoàn toàn vô nghĩa

Mô hình Ngân hàng rác được đưa ra như một trong số những câu trả lời cho bài toán trên

Ngân hàng rác là nơi sẽ nhận rác tái chế từ người dân Hơn thế nữa, người dân có thể đổi

lấy các vật dụng hữu ích hàng ngày từ ngân hàng

2 Cách thức hoạt động

• Thời gian trao đổi: 14h - 15h30 Chủ nhật hàng tuần (theo quyết định của CEDO)

• Người dân mang rác thải tái chế đến đổi, họ sẽ nhận được phiếu điểm tương

đương với số điểm mà họ đổi được Người dân sẽ mang phiếu điểm đến đổi lấy

đồ dùng Các loại rác sẽ được quy đổi ra số điểm cụ thể như sau:

Túi nilông cũ + nilong

cũ 1 kg 20 Túi đã qua sử dụng, sạch (khôngdính bùn đất) Chai lọ nhựa 1 kg 15 Chai lọ sạch, không chứa nước,

dung dịch

Chai lọ thủy tinh 1kg 10 Chai lọ sạch, không chứa nước,

dung dịch

Vật được

đổi Mũ củadự án 1 quyểnvở / 1

bánh xà phòng

Lọ rửa bát / Túi thân thiện môi trường

Làn nhựa Bóngđiện

compact 20W

Thùng rác tái chế

Bóng điện compact 40W

Bếp con cò

III XỬ LÝ RÁC HỮU CƠ – HỐ RÁC DI ĐỘNG

1.Giới thiệu

Hố rác di động là một trong những mô hình xử lí rác thải hữu cơ Đây là mô hình dễ ứng dụng, linh hoạt mà không kém phần hiệu quả Hố rác di động là hố chứa rác hữu cơ do chính người dân xây dựng và duy trì hoạt động

2 Hố rác di động

Hố rác di động là một trong những giải pháp xử lí rác hữu cơ đơn giản và hiệu quả

2.1 Cách làm hố rác di động – Đơn giản.

- Vị trí đặt hố: Trong vườn, môi trường đất, không quá khô hay quá ẩm ướt, cách xa nơi ở trên 3m

- Chiều sâu: 0,7 – 1,5m

- Đường kính: 0,6 – 1m

- Nắp: Kích thước và hình dáng phụ thuộc vào miệng hố, chất liệu thường bằng kim loại hoặc gỗ ( tùy điều kiện từng hộ gia đình có thể chọn cách vật liệu khác nhau nhưng cần đảm bảo tính an toàn, kín để tránh cho vật thể lạ lọt vào cũng như mùi từ trong hố thoát ra)

2.2 Cơ chế hoạt động – Hiệu quả.

Rác hữu cơ hàng ngày được người dân đổ xuống hố rác di động (chú ý cần lọc bỏ bao bì, bao nilon ) được phân hủy do vi khuẩn và các loại sinh vật đất hay nói cách khác là tự phân hủy

2.3 Ưu điểm của hố rác di động.

- Lợi ích trực tiếp:

• Giảm thiểu ô nhiễm không khí (mùi rác phân hủy)

• Hạn chế sự sinh sôi và phát triển của các bệnh truyền nhiễm (rác hữu cơ thường là nguồn thức ăn của ruồi, muỗi, nhặng…)

• Giảm tải cho hố rác tạm thời tại xã Thanh Sơn, huyện Kim Bảng, lấy lại cảnh quan sạch đẹp cho vùng này

- Lợi ích gián tiếp: Sau khi hố đầy một thời gian, người dân có thể sử dụng trực tiếp làm

hố trồng cây hoặc dùng rác đã phân hủy làm phân bón