SIÊU ÂM DOPPLER QUÝ I-II ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ TIỀN SẢN GIẬT

 Thời điểm khảo sát cũng vô cùng quan trọng, vì nguy cơ tiền sản giật nếu đƣợc chẩn đoán sớm ngay trong quý I, thì việc điều trị dự phòng sẽ mang lại hiệu quả rất cao, làm giảm rõ rệt

SIÊU ÂM DOPPLER QUÝ I-II

ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ TIỀN SẢN GIẬT

Dr NGUYỄN QUANG TRỌNG

website: www.cdhanqk.com

(Last update, 13/03/2015)

KHOA CHẨN ĐOÁN HÌNH ẢNH BỆNH VIỆN FV - TP.HCM

"People only see what they are prepared to see."

Ralph Waldo Emerson

ĐẠI CƯƠNG

kháng mạch máu hệ thống mà thể tích trong lòng

mạch bình thường hoặc tương đối thấp

nhân gây tử vong có liên quan đến thai kỳ ở Mỹ sau băng huyết và thuyên tắc ối

trong những đóng góp quan trọng của siêu âm

Doppler

 Tần suất mắc tiền sản giật khoảng 2 - 7% ở phụ nữ

mang thai lần đầu khỏe mạnh Thai phụ có song thai

là 14% và 18% ở thai phụ có tiền sản giật ở thai kỳ trước

 Đối với thai nhi: Thai chậm phát triển trong TC

(Intrauterine Growth Restriction - IUGR), tử vong

 Đối với người mẹ: Co giật (sản giật), suy thận, đông

máu nội mạch lan tỏa, đột quị và tử vong

 Thời điểm khảo sát cũng vô cùng quan trọng, vì nguy

cơ tiền sản giật nếu đƣợc chẩn đoán sớm ngay trong quý I, thì việc điều trị dự phòng sẽ mang lại hiệu quả rất cao, làm giảm rõ rệt những biến chứng với mẹ và con

chƣa có sự đồng thuận hoàn toàn của các nhà siêu âm sản khoa

S/D ratio

(1) Resistance index (RI) (also called resistive index or Pourcelot’s index); (2) Systolic/diastolic (S/D) ratio, sometimes called the A/B ratio;

(3) Pulsatility index (PI)

GIẢI PHẪU

 ĐM tử cung tách ra từ ĐM

chậu trong

 Hai ĐM chạy hai bên tử cung

và thông nối với nhau

 ĐM tử cung chia ra các nhánh

ĐM cung trước và sau, rồi đến

ĐM xoắn trong cơ tử cung

 Lưu lượng của ĐM tử cung từ

50ml/phút ở TC không thai

nghén, tăng lên 700ml/phút ở

quý III (gấp trên 10 lần)

KỸ THUẬT KHẢO SÁT

II (20-24 tuần)

 Quan trọng: Để an toàn cho thai nhi, chỉ số nhiệt (thermal

index) ≤ 1.0, không quá 10 phút

 Vị trí khảo sát: nhánh chính động mạch tử cung, cạnh vùng eo

tử cung (cervicocorporeal junction)

thường còn khuyết (notching) tiền tâm trương trong quý I

ISUOG (International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology) Practice Guidelines: use of Doppler

ultrasonography in obstetrics Ultrasound Obstet Gynecol 2013; 41: 233–239

Điều chỉnh chỉ số nhiệt bằng cách tăng giảm power output

ĐM chậu trong P

ĐM tử cung P

Nhánh trước ĐM tử cung P

Nhánh sau ĐM tử cung P

KHẢO SÁT ĐỘNG MẠCH TỬ CUNG MANG THAI

QUA ĐƯỜNG THÀNH BỤNG

 Bàng quang người mẹ phải trống (không có nước tiểu): bàng quang căng sẽ đẩy vùng eo tử cung ra xa đầu dò!

 Đặt đầu dò theo lát cắt dọc giữa tử cung, xác định kênh cổ tử cung

 Dịch chuyển đầu dò sang bên cho đến khi gặp những cấu trúc mạch máu cạnh cổ tử cung Dùng Doppler màu trợ giúp

 Động mạch tử cung có hướng lên đầu (cranially), hướng về thân tử cung

 Đo Doppler xung tại vị trí này, trước khi động mạch tử cung phân nhánh

 Thực hiện tương tự với động mạch tử cung đối bên

ISUOG (International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology) Practice Guidelines: use of Doppler

ultrasonography in obstetrics Ultrasound Obstet Gynecol 2013; 41: 233–239

KHẢO SÁT ĐỘNG MẠCH TỬ CUNG MANG THAI

QUA ĐƯỜNG ÂM ĐẠO

 Bàng quang người mẹ phải trống (không có nước tiểu)

 Đặt đầu dò vào cùng đồ trước (anterior fornix) thực hiện lát cắt dọc

 Dịch chuyển đầu dò sang bên cho đến khi gặp những cấu trúc mạch máu cạnh cổ tử cung Dùng Doppler màu trợ giúp

 Tránh lầm lẫn với động mạch cổ tử cung-âm đạo (cervicovaginal artery): chạy theo hướng đầu-chân (cephalad to caudal) Tránh lầm lẫn với động mạch vòng cung (arcuate artery): động mạch tử cung phải có PSV > 50 cm/s

- Động mạch tử cung được làm Doppler cả hai bên, sau đó tính trung bình cộng cho ta mean RI, mean PI, mean S/D ratio

- Khuyết tiền tâm trương phải được ghi nhận xuất hiện ở 1 bên hai hai bên

ISUOG (International Society of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology) Practice Guidelines: use of Doppler

ultrasonography in obstetrics Ultrasound Obstet Gynecol 2013; 41: 233–239

March 15, 2015 13

Doppler động mạch tử cung có thai quý I qua ngã âm đạo

 Doppler ĐM tử cung mang thai quý I có thể giúp nhận ra hơn phân nửa số thai phụ sẽ tiến triển thành tiền sản giật

chỉ điểm trong huyết thanh mẹ ở quý I

nhiều nhờ sự can thiệp của các loại thuốc

16 tuần tuổi giảm đáng kể tần suất Tiền sản giật nặng, Thai chậm phát triển trong TC

 Trong 10 tuần đầu tiên của thai kỳ, đặc trưng phổ Doppler

động mạch tử cung có chỗ khuyết tiền tâm trương (notch) Chỗ khuyết này thường biến mất khi thai 20 – 26 tuần

(quý II) tăng khả năng TSG (pre-eclampsia) gấp 6 lần Giá trị

tiên đoán âm tính rất tốt đối với đối tượng nguy cơ cao

K Melchiorre et al First-trimester uterine artery Doppler indices in the prediction of small-for-gestational age pregnancy

and intrauterine growth restriction Ultrasound Obstet Gynecol 2009; 33: 524–529

 Một nghiên cứu của Bewley và cộng sự: với các sản phụ có thai từ 16 -24

tuần tuổi Nếu RI lớn hơn 95 th percentile thì các tai biến gia tăng gấp 10 lần, bao gồm: thai chết, nhau bong non, thai chậm phát triển trong tử cung

(IUGR), tiền sản giật (pre-eclampsia)

 Một nghiên cứu của Bower và cộng sự: với các sản phụ có thai từ 18 -22

tuần tuổi Gọi là bất thường khi RI lớn hơn 95 th percentile hoặc sự hiện diện của khuyết tiền tâm trương một hoặc hai bên Đô nhạy là 75% cho tiền sản giật (pre-eclampsia) và 46% cho IUGR Độ chuyên biệt là 86% cho cả hai

 Phần lớn các nghiên cứu Doppler động mạch tử cung ở quý II thai kỳ đều lấy mốc mean RI tăng cao bất thường khi > 0.58

 Albaiges và cộng sự khảo sát Doppler động mạch tử cung ở sản phụ mang

thai 23 tuần tuổi chọn mốc mean PI tăng cao bất thường khi > 1.45

Coleman MA et al Mid-trimester uterine artery Doppler screening as a predictor of adverse pregnancy outcome in

high-risk women Ultrasound Obstet Gynecol 2000 Jan;15(1):7-12

DOPPLER ĐỘNG MẠCH TỬ CUNG QUÝ II (22 tuần)

-Bình thường, ở quý II, phổ Doppler không còn chỗ khuyết (notch) tiền

tâm trương Nếu còn, phải ghi nhận 1 hoặc hai bên

- Mean PI tăng cao bất thường khi > 1.45 (> 95th percentile)

- Mean RI tăng cao bất thường khi > 0.58 (> 95th percentile)

DOPPLER ĐỘNG MẠCH TỬ CUNG QUÝ I (12 tuần)

- Mean PI tăng cao bất thường khi > 2.35 (> 95 th percentile)

- Mean RI tăng cao bất thường khi > 0.85 (> 95 th percentile)

Aris Antsaklis et al Uterine Artery Doppler in thr Prediction of Preeclampsia and Adverse Pregnancy Outcome Donald

School Journal of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology, April-June 2010;4(2):117-122

Paula j Woodward et al Diagnostic Imaging – Obstetrics Amirsys 2005

Preeclampsia Healthy control

KẾT LUẬN

sản phụ có nguy cơ cao Tiền sản giật (mà nếu được

điều trị dự phòng thì dự hậu khá tốt)

TÀI LIỆU THAM KHẢO

 Dev Maulik Doppler Ultrasound in Obstetrics and Gynecology 2nd Edition 2005

 Peter M Doubilet et al Atlas of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology 2003

 A C Fleischer et al Sonography in Obstetrics and Gynecology 6th Edition 2001

 Peter W Callen et al Ultrasonography in Obstetrics and Gynecology 5th Edition 2008 Saunders Elsevier

 Gilles Grangé et al Guide pratique de l'échographie obstétricale et gynécologique 2012, Elsevier

Masson

 Paula J Woodward et al Diagnostic Imaging – Obstetrics 1st edition Amirsys 2005

 Diagnostic Medical Sonography: Obstetrics and Gynecology 3 rd edition 2012 by Lippincott

Williams & Wilkins

 A Pilalis et al Screening for pre-eclampsia and fetal growth restriction by uterine arteryDoppler and

PAPP-A at 11–14 weeks’ gestation Ultrasound Obstet Gynecol 2007; 29: 135–140

 C K H YU et al Prediction of pre-eclampsia by uterine artery Doppler imaging: relationship to

gestational age at delivery and small-for-gestational age Ultrasound Obstet Gynecol 2008; 31: 310–

313

 Aris Antsaklis et al Uterine Artery Doppler in the Prediction of Preeclampsia and Adverse

Pregnancy Outcome Donald School Journal of Ultrasound in Obstetrics and Gynecology,

April-June 2010;4 (2): 117-122

 Shivani Singh et al Role of color doppler in the diagnosis of intra uterine growth restriction (IUGR) Int J Reprod Contracept Obstet Gynecol 2013 Dec;2(4):566-572

 K MELCHIORRE et al First-trimester uterine artery Doppler indices in the prediction of

small-for-gestational age pregnancy and intrauterine growth restriction Ultrasound Obstet Gynecol 2009; 33:

524–529

Rennes, mùa lá rụng 2004