PHẦN MỞ ĐẦU 2 PHẦN NỘI DUNG 2 I. Khái quát về hoãn thi hành án dân sự: 2 1. Khái niệm 2 2. Ý nghĩa: 4 II. Nội dung quy định hoãn thi hành án dân sự 4 1. Căn cứ hoãn thi hành án dân sự 4 2. Thời hạn hoãn thi hành án dân sự 6 3. Thẩm quyền và thủ tục hoãn thi hành án dân sự 6 4. Hậu quả pháp lí của hoãn thi hành án dân sự: 7 III. Liên hệ thực tiễn 8 1. Tình huống xây dựng 8 2. Bất cập tồn tại 11 3. Phương hướng khắc phục 13 PHẦN KẾT THÚC 15 TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
Trang 1MỤC LỤC
PHẦN MỞ ĐẦU 2
PHẦN NỘI DUNG 2
I Khái quát về hoãn thi hành án dân sự: 2
1 Khái niệm 2
2 Ý nghĩa: 4
II Nội dung quy định hoãn thi hành án dân sự 4
1 Căn cứ hoãn thi hành án dân sự 4
2 Thời hạn hoãn thi hành án dân sự 6
3 Thẩm quyền và thủ tục hoãn thi hành án dân sự 6
4 Hậu quả pháp lí của hoãn thi hành án dân sự: 7
III Liên hệ thực tiễn 8
1 Tình huống xây dựng 8
2 Bất cập tồn tại 11
3 Phương hướng khắc phục 13
PHẦN KẾT THÚC 15
TÀI LIỆU THAM KHẢO 16
Trang 2PHẦN MỞ ĐẦU
Trong quá trình bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các đương sự, việc giải quyết vụ việc dân sự mới chỉ đóng vai trò ban đầu Những quyền và lợi ích hợp pháp cho đương sự chỉ thực sự được bảo vệ khi những phán quyết được nêu trong quyết định, bản án được thực hiện Đó chính là mục đích của việc thi hành
án Tuy nhiên, việc thi hành án không phải lúc nào cũng diễn ra thuận lợi với sự hợp tác của đôi bên, đó là chưa kể đến trong những trường hợp bất khả kháng hay điều kiện thực tế không cho phép thi hành án Do đó, pháp luật Thi hành án dân sự đã có những quy định liên quan đến việc hoãn thi hành án dân sự Trong bài viết này, tôi sẽ trình bày những nội dung cơ bản về quy định hoãn thi hành án dân dự, đồng thời đưa ra ví dụ thực tiễn nhằm chỉ ra những bất cập đang còn tồn tại để từ đó, có hướng giải quyết kịp thời và đúng đắn
PHẦN NỘI DUNG
I Khái quát về hoãn thi hành án dân sự:
1 Khái niệm
Theo Từ điển tiếng Việt “hoãn” là “chuyển thời điểm đã định để làm việc gì
đó sang thời điểm khác muộn hơn” Trong khoa học pháp lí, hoãn thi hành án là việc cơ quan thi hành án dân sự quyết định chưa tổ chức thi hành các bản án, quyết định khi có căn cứ pháp luật quy định
Cụ thể Điều 2 Luật Thi hành án dân sự đã quy định các bản án, quyết định được thi hành bao gồm:
a) Bản án, quyết định hoặc phần bản án, quyết định của Tòa án cấp sơ thẩm không bị kháng cáo, kháng nghị theo thủ tục phúc thẩm;
Căn cứ vào BLTTDS thì thời hạn kháng cáo bản án sơ thẩm là 15 ngày kể từ ngày tuyên án sơ thẩm; đối với đương sự, đại diện cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân
Trang 3khởi kiện không có mặt tại phiên tòa hoặc không có mặt khi tuyên án mà có lý
do chính đáng thì thời hạn kháng cáo được tính từ ngày họ nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết Thời hạn kháng nghị đối với bản án của Tòa án cấp
sơ thẩm của Viện kiểm sát cùng cấp là 15 ngày, của Viện kiểm sát cấp trên trực tiếp là 01 tháng, kể từ ngày tuyên án Trường hợp Kiểm sát viên không tham gia phiên tòa thì thời hạn kháng nghị tính từ ngày Viện kiểm sát cùng cấp nhận được bản án
Do đó, Bản án sơ thẩm có hiệu lực pháp luật sau 30 ngày kể từ ngày tuyên án trong trường hợp không có kháng cáo, kháng nghị đồng thời không có người vắng mặt Trường hợp có người vắng mặt hoặc Kiểm sát viên không tham gia phiên tòa thì thời gian có hiệu lực nhiều hơn 30 ngày, phụ thuộc vào ngày người
có quyền kháng cáo, Viện kiểm sát cùng cấp nhận được bản án hoặc bản án được niêm yết
b) Bản án, quyết định của Tòa án cấp phúc thẩm;
c) Quyết định giám đốc thẩm hoặc tái thẩm của Tòa án;
d) Bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài, quyết định của Trọng tài nước ngoài đã được Tòa án Việt Nam công nhận và cho thi hành tại Việt Nam;
đ) Quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh của Hội đồng xử lý vụ việc cạnh tranh mà sau 30 ngày, kể từ ngày có hiệu lực pháp luật đương sự không tự nguyện thi hành, không khởi kiện tại Tòa án;
e) Phán quyết, quyết định của Trọng tài thương mại;
g) Quyết định của Tòa án giải quyết phá sản.
Ngoài ra còn có những bản án, quyết định sau đây của Tòa án cấp sơ thẩm được thi hành ngay, mặc dù có thể bị kháng cáo, kháng nghị:
a) Bản án, quyết định về cấp dưỡng, trả lương, trả công lao động, trợ cấp thôi việc, trợ cấp mất việc làm, trợ cấp mất sức lao động hoặc bồi thường thiệt
Trang 4hại về tính mạng, sức khỏe, tổn thất về tinh thần, nhận người lao động trở lại làm việc;
b) Quyết định áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời.
2 Ý nghĩa:
Quy định hoãn thi hành án là một quy định có ý nghĩa quan trọng, được xây dựng dựa trên những nguyên tắc cơ bản của pháp luật thi hành án dân sự:
Thể hiện tính nhân đạo của pháp luật, tạo điều kiện về thời gian cho những người phải thi hành án khi gặp phải những trở ngại khách quan hay có lý
do chính đáng khiến họ không thể thực hiện nghĩa vụ đúng thời hạn
Tạo điều kiện để các cơ quan nhà nước có thêm thời hạn để giải quyết và thực hiện, hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết để đảm bảo quyền, lợi ích của các đương sự và những người có liên quan
Bên cạnh việc tạo điều kiện cho người phải thi hành án thì việc hoãn thi hành án cũng giúp người nhận được tài sản có thêm thời gian trong việc nhận tài sản nhưng vì những lý do nhất định mà họ chưa thể nhận được, giúp đảm bảo quyền và lợi ích của họ
Ngoài ra, việc hoãn thi hành án còn thể hiện sự tôn trọng sự thỏa thuận giữa các bên trong quá trình thi hành án dân sự
II Nội dung quy định hoãn thi hành án dân sự
1 Căn cứ hoãn thi hành án dân sự
Căn cứ vào Điều 48 Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi, bổ sung 2014, Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định hoãn thi hành án trong các trường hợp sau đây:
a) Người phải thi hành án bị ốm nặng, có xác nhận của cơ sở y tế từ cấp huyện trở lên; bị mất hoặc bị hạn chế năng lực hành vi dân sự theo quyết định của Tòa án;
Trang 5b) Chưa xác định được địa chỉ của người phải thi hành án hoặc vì lý do chính đáng khác mà người phải thi hành án không thể tự mình thực hiện được nghĩa vụ theo bản án, quyết định;
c) Đương sự đồng ý hoãn thi hành án; việc đồng ý hoãn phải lập thành văn bản ghi rõ thời hạn hoãn, có chữ ký của đương sự; trong thời gian hoãn thi hành
án thì người phải thi hành án không phải chịu lãi suất chậm thi hành án, trừ trường hợp đương sự có thỏa thuận khác;
Ở 2 trong 3 trường hợp trên, cơ sở hoãn thi hành án xuất phát từ những nguyên nhân khách quan khiến cho người phải thi hành án không thể thực hiện được việc thi hành án một cách bình thường, khiến cho quyền của bên được thi hành án bị ảnh hưởng Trong trường hợp còn lại, pháp luật đã thể hiện sự tôn trọng thỏa thuận của các bên, tôn trọng quyền tự định đoạt của các cá nhân
d) Tài sản để thi hành án đã được Tòa án thụ lý để giải quyết theo quy định tại Điều 74 và Điều 75 của Luật này; tài sản được kê biên theo Điều 90 của Luật này nhưng sau khi giảm giá theo quy định mà giá trị bằng hoặc thấp hơn chi phí
và nghĩa vụ được bảo đảm;
Điều 74, 75 Luật Thi hành án dân sự 2008, sửa đổi, bổ sung 2014 quy định
về những trường hợp thi hành án đối với tài sản là tài sản chung và tài sang tranh chấp Việc giải quyết loại tài sẩn này khá phức tạp bởi nó có liên quan đến quyền lợi của người thứ ba trong quan hệ thi hành án Còn đối với tài sản được kê biên theo Điều 90, khi được kê biên, những tài sản này đã đủ để đảm bảo cho người phải thi hành án thực hiện nghĩa vụ của mình, tuy nhiên, do nguyên nhân khách quan mà những tài sản này mất/ giảm giá trị khiến cho việc thi hành án không được đảm bảo Cho nên, hoãn thi hành án trong trường hợp này là điều cần thiết nhằm đảm bảo quyền lợi cho các bên
Trang 6đ) Việc thi hành án đang trong thời hạn cơ quan có thẩm quyền giải thích bản án, quyết định và trả lời kiến nghị của cơ quan thi hành án dân sự theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 170 và khoản 2 Điều 179 của Luật này;
Việc chờ đợi cơ quan có thẩm quyền giải thích bản án, quyết định và trả lời kiến nghị của cơ quan thi hành án dân sự về bản án, quyết định nhằm đảm bảo cho cơ quan thi hành án dân sự xác định đúng quyền và nghĩa vụ của các bên; tránh trường hợp hiểu sai/ không đúng bản án khiến cho quyền và nghĩa vụ của một trong các bên thi hành án bị thiệt hại
Ngoài ra, tại Điều 48 Luật thi hành án dân sự còn quy định trường hợp hoãn thi hành án theo yêu cầu của người có thẩm quyền kháng nghị bản án, quyết định Quy định trên nhằm đảm bảo trong quá trình xem xét kháng nghị bản án, quyết định, việc thi hành án được hoãn nhằm làm giảm, tránh thiệt hại nếu bản
án, quyết định được ra trái pháp luật
2 Thời hạn hoãn thi hành án dân sự
Thời hạn hoãn thi hành án theo yêu cầu của người có thẩm quyền kháng nghị bản án, quyết định không quá 03 tháng, kể từ ngày ra văn bản yêu cầu hoãn thi hành án; trong thời gian hoãn thi hành án thì người phải thi hành án không phải chịu lãi suất chậm thi hành án
Đối với các trường hợp khác, thời hạn hoãn thi hành án cho đến khi lí do của việc hoãn không còn nữa
Như vậy, trong số các trường hợp phải hoãn thi hành án, chỉ có hoãn thi hành
án theo yêu cầu của người có kháng nghị mới có thời hạn, còn những trường hợp còn lại chỉ chấm dứt khi điều kiện gây cản trở không còn; thậm chí, việc hoãn thi hành án có thể kéo dài vô hạn nếu lý do của việc hoãn không chấm dứt
3 Thẩm quyền và thủ tục hoãn thi hành án dân sự
Theo điều 48 luật Thi hành án dân sự về hoãn thi hành án:
Trang 7Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự đã ra quyết định thi hành án có thẩm quyền ra quyết định hoãn thi hành án
Khi có căn cứ hoãn thi hành án, chấp hành viên chịu trách nhiệm thi hành án
đề nghị Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định hoãn thi hành án Thời hạn ra quyết định hoãn thi hành án là 05 ngày làm việc, kể từ ngày có căn cứ hoãn thi hành án quy định tại khoản 1 Điều 48
Người có thẩm quyền kháng nghị theo thủ tục giám đốc thẩm hoặc tái thẩm đối với bản án, quyết định của Tòa án chỉ được yêu cầu hoãn thi hành án một lần
để xem xét kháng nghị nhằm tránh hậu quả không thể khắc phục được Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định hoãn thi hành án khi nhận được yêu cầu hoãn thi hành án của người có thẩm quyền kháng nghị ít nhất 24 giờ trước thời điểm cưỡng chế thi hành án đã được ấn định trong quyết định cưỡng chế Trường hợp cơ quan thi hành án nhận được yêu cầu hoãn thi hành án của người có thẩm quyền kháng nghị ít hơn 24 giờ trước thời điểm cưỡng chế đã được ấn định trong quyết định cưỡng chế thi hành án thì Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự có quyền quyết định hoãn thi hành án khi xét thấy cần thiết Trường hợp vụ việc đã được thi hành một phần hoặc đã được thi hành xong thì cơ quan thi hành án dân sự phải có văn bản thông báo ngay cho người yêu cầu hoãn thi hành án
4 Hậu quả pháp lí của hoãn thi hành án dân sự:
Thứ nhất, sau khi có quyết định hoãn thi hành án, các hoạt động thi hành án
dân sự được tạm ngừng lại
Thứ hai, trường hợp vụ việc đã được thi hành một phần hoặc đã được thi
hành xong thì cơ quan thi hành án dân sự phải có văn bản thông báo ngay cho người yêu cầu hoãn thi hành án
Thứ ba, trong thời gian hoãn thi hành án, người phải thi hàn án không phải
chịu lãi suất chậm thi hành án
Trang 8Thứ tư, trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ khi căn cứ hoãn thi hành án
không còn, hết thời hạn hoãn thi hành án theo yêu cầu của người có thẩm quyền kháng nghị hoặc nhận được văn bản trả lời của người có thẩm quyền kháng nghị
về việc không có căn cứ kháng nghị thì thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự phải ra quyết định tiếp tục thi hành án
III Liên hệ thực tiễn
1 Tình huống xây dựng
Ông Nguyễn Thanh T được công ty Toàn Thế Giới cam kết sẽ trả lại vốn cho ông là 06 nền nhà giá trị 3 tỷ đồng Do không thực hiện đúng theo cam kết, ông
T đã kiện ra tòa Sau quá trình xét xử, Tòa phúc thẩm TANDTC xử phúc thẩm ra bản án phúc thẩm số 50/2016 ngày 12-2-2016 sửa án sơ thẩm, tuyên buộc công
ty cổ phần Toàn Thế Giới phải trả cho ông T 3 tỷ đồng Trong bản án ghi rõ
“nếu Toàn Thế Giới chậm thi hành án (trả tiền) thì phải chịu thêm lãi suất do Ngân hàng Nhà nước qui định” Do không thấy công ty thực hiện nghĩa vụ, ông
T có gửi đơn yêu cầu thi hành án và ngày 08-4-2016, Cục thi hành án dân sự tỉnh
X ra “Quyết định thi hành án theo yêu cầu” số 226/QĐ-THA, yêu cầu công ty
Toàn Thế Giới thi hành bản án dân sự phúc thẩm số 50/2009/DS-PT nói trên
Ngày 19-11-2016 Cục thi hành án dân sự tỉnh X ra “Quyết định cưỡng chế
thi hành án” kê biên tài sản (06 nền nhà) vào ngày 30-11-2016 của công ty Toàn
Thế Giới (để bán đấu giá) đối với công ty Toàn Thế Giới Ngày 23-11-2016, công văn của Viện kiểm sát nhân dân tối cao yêu cầu Cục trưởng cục thi hành án dân sự tỉnh X ra quyết định hoãn thi hành bản án dân sự phúc thẩm nêu trên trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày nhận được công văn với lý do: bà Ng (một cổ đông trong công ty Toàn Thế Giới) đã có đơn khiếu nại Bản án dân sự phúc thẩm
số 50/2016/DS-PT
Hết thời hạn hoãn thi hành án, ông T vẫn tiếp tục không nhận được hồi âm từ phía công ty Toàn Thế Giới về việc trả lại số tiền cho mình và không có quyết
Trang 9định tiếp tục thi hành án từ phía cơ quan thi hành án Do vậy, ông T lại phải gửi đơn yêu cầu thi hành án đến cơ quan có thẩm quyền
Đến ngày 4-7-2017, ông T nhận được Công văn số 13/VKSTC-V5 của Viện Kiểm sát nhân dân tối cao với nội dung: hoãn thi hành án tiếp 03 tháng nữa để có thời gian xem xét đơn của Toàn Thế Giới Việc hoãn thi hành án này khiến cho ông T vô cùng mệt mỏi vì phải chờ đợi xử lý thi hành án trong một thời gian dài
mà không có kết quả
Giải quyết tình huống:
Trong tình huống nêu trên, có hai lần Viện kiểm sát nhân dân tối cao ra công văn với nội dung hoãn thi hành án để có thời gian xem xét đơn đề nghị từ phía bị đơn Do vậy, ta sẽ xét lần lượt từng lần hoãn thi hành án dân sự
Lần thứ nhất
Công văn của Viện kiểm sát nhân dân tối cao vào ngày 23-11-2016 yêu cầu Cục trưởng cục thi hành án dân sự tỉnh X ra quyết định hoãn thi hành bản án dân
sự phúc thẩm nêu trên trong thời hạn 90 ngày kể từ ngày nhận được công văn với
lý do: bà Ng (một cổ đông trong công ty Toàn Thế Giới) đã có đơn khiếu nại Bản án dân sự phúc thẩm số 50/2016/DS-PT
Căn cứ theo Khoản 2, Điều 48, Luật thi hành án 2008, sửa đổi, bổ sung
2014: “Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự ra quyết định hoãn thi hành án
khi nhận được yêu cầu hoãn thi hành án của người có thẩm quyền kháng nghị ít nhất 24 giờ trước thời điểm cưỡng chế thi hành án đã được ấn định trong quyết định cưỡng chế ” thì việc hoãn thi hành án lần thứ nhất là đúng theo quy định
của pháp luật bởi:
Thứ nhất, người có thẩm quyền kháng nghị trong trường hợp này là Viện kiểm sát nhân dân tối cao Cụ thể, Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã gửi công văn đến để yêu cầu Cục trưởng cục thi hành án dân sự tỉnh X ra quyết định hoãn
Trang 10thi hành bản án dân sự phúc thẩm vì có bà Ng đã có đơn khiếu nại Bản án dân
sự phúc thẩm số 50/2016/DS-PT
Thứ hai, về thời hạn yêu cầu hoãn thi hành án Ngày 19-11-2016 Cục thi
hành án dân sự tỉnh X ra “Quyết định cưỡng chế thi hành án” kê biên tài sản (06
nền nhà) vào ngày 30-11-2016 của công ty Toàn Thế Giới (để bán đấu giá) Còn công văn của Viện kiểm sát nhân dân tối cao được ra vào ngày 23-11-2016, tức
là 07 ngày trước thời điểm cưỡng chế thi hành án đã được ấn định trong quyết định cưỡng chế Thời hạn yêu cầu hoãn thi hành án theo quy định của pháp luật
là ít nhất 24 giờ trước thời điểm cưỡng chế thi hành án đã được ấn định trong quyết định cưỡng chế So với 24 giờ (02 ngày) công văn yêu cầu hoãn thi hành
án của Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ra đảm bảo đúng thời gian theo quy định
Thêm nữa, về thời hạn hoãn thi hành án theo công văn của Viện kiểm sát nhân dân tối cao cũng đáp ứng đúng theo quy định của pháp luật tại đoạn 4 của
khoản 2 Điều 48, Luật thi hành án hiện hành: “Thời hạn hoãn thi hành án theo
yêu cầu của người có thẩm quyền kháng nghị bản án, quyết định không quá 03 tháng, kể từ ngày ra văn bản yêu cầu hoãn thi hành án; trong thời gian hoãn thi hành án thì người phải thi hành án không phải chịu lãi suất chậm thi hành án.”
Bên cạnh sự tuân thủ đúng theo pháp luật, ở lần hoãn thi hành án thứ nhất này, vẫn có sai xót về phía cơ quan thi hành án khi hết thời hạn hoãn thi hành án
Cụ thể, theo quy định tại Khoản 4, Điều 48, Luật thi hành án 2008, sửa đổi, bổ
sung 2014: “Trong thời hạn 05 ngày làm việc, , hết thời hạn hoãn thi hành án
theo yêu cầu của người có thẩm quyền quy định tại khoản 2 Điều này Thủ trưởng cơ quan thi hành án dân sự phải ra quyết định tiếp tục thi hành án.” thì
khi hết thời hạn hoãn thi hành án dân sự, thủ trưởng cơ quan thi hành án có trách nhiệm ra quyết định tiếp tục thi hành án và phải gửi đến cho đương sự cùng tổ chức, cá nhân có liên quan để tiếp tục thực hiện bản án Trong tình huống, không