I. MỞ ĐẦU: 2 II. NỘI DUNG: 3 1. Định nghĩa: 3 2. Nguồn pháp luật 3 3. Nguồn pháp luật Việt Nam 4 3.1. Văn bản quy phạm pháp luật: 4 3.2. Tập quán pháp 14 3.4. Tiền lệ pháp (án lệ) 17 3.5. Pháp luật nước ngoài 20 3.6. Pháp luật quốc tế 21 3.7. Các tư tưởng, học thuyết pháp lí: 23 III. KẾT LUẬN 26 PHỤ LỤC 27
Trang 1Mục lục
I MỞ ĐẦU: 2
II NỘI DUNG: 3
1 Định nghĩa: 3
2 Nguồn pháp luật 3
3 Nguồn pháp luật Việt Nam 4
3.1 Văn bản quy phạm pháp luật: 4
3.2 Tập quán pháp 14
3.4 Tiền lệ pháp (án lệ) 17
3.5 Pháp luật nước ngoài 20
3.6 Pháp luật quốc tế 21
3.7 Các tư tưởng, học thuyết pháp lí: 23
III KẾT LUẬN 26
PHỤ LỤC 27
Trang 2I MỞ ĐẦU:
Trong xã hội cộng sản nguyên thủy không tồn tại pháp luật nhưng lại có nhữngquy tắc ứng xử chung thống nhất Đó là những tập quán và các tín điều tôn giáo Khichế độ tư hữu xuất hiện, xã hội phân chia thành các giai cấp thì các quy tắc, tập quánkhông còn phù hợp nữa Trong điều kiện xã hội có phân chia giai cấp và mâu thuẫngiai cấp không thể điều hòa được thì nhà nước ra đời Nhà nước muốn duy trì trật tự xãhội thì cần có pháp luật và pháp luật đã ra đời Pháp luật không tách rời với nhà nước
và đó chính là sản phẩm của xã hội có giai cấp và đấu tranh giai cấp
Chính vì vậy, pháp luật không phải là hiện tượng bất biến, vĩnh cửu mà phải thayđổi theo sự biến đổi của xã hội và bản thân nó luôn chịu sự tác động của các sự vật,hiện tượng khác nhau trong đời sống xã hội sự thay đổi về tính chất, quan niệm và vaitrò của pháp luật luôn kèm theo sự biến đổi của nguồn pháp luật bởi pháp luật vànguồn pháp luật là hai phạm trù luôn có mối tác động qua lại chặt chẽ với nhau vàđược coi là song hành về bản chất các nguồn của pháp luật ở Việt Nam được sử dụngrất phong phú, đa dạng trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa thì hệ thống pháp luậtViệt Nam ngày càng được hoàn thiện và có những đổi mới theo hướng tích cực để phùhợp với xã hội hiện tại
Về vấn đề này thì Tiến sĩ Mai Văn Thắng – khoa Luật, ĐHQGHN đã bàn về việc
“Đa dạng hóa các loại nguồn pháp luật ở Việt Nam hiện nay là một tất yếu kháchquan” hay bài nghiên cứu “Về khái niệm nguồn của pháp luật” của Tiến sĩ Nguyễn ThịHồi Các bài nghiên cứu nói trên đã đi sâu vào mội vài khía cạnh của nguồn pháp luậtViệt Nam Trong khuôn khổ của bài luận này, chúng ta sẽ tập trung phân tích các loạinguồn của pháp luật Việt Nam hiện nay để từ đó thấy được tiến trình hội nhập của đấtnước và công cuộc xây dựng nhà nước pháp quyền, củng cố đất nước
Trang 3II NỘI DUNG:
1 Định nghĩa:
1.1 Định nghĩa pháp luật:
Pháp luật là hệ thống các quy định (quy tắc) chung cho xã hội (bao gồm các quytắc xử sự chung và các nguyên tắc, các khái niệm pháp lý) do nhà nước đặt ra hoặcthừa nhận và đảm bảo thực hiện để điều hành và quản lý xã hội nhằm thiết lập, giữ gìntrật tự xã hội và thực hiện các mục tiêu của lực lượng cần quyền
1.2 Định nghĩa nguồn pháp luật:
Nguồn pháp luật là tất cả các căn cứ được sử dụng làm cơ sở để xây dựng, giảithích, thực hiện và áp dụng pháp luật
2 Nguồn pháp luật
Ngày nay, các nguồn pháp luật được sử dụng ở các quốc gia rất phong phú và đadạng Mỗi quốc gia xác định cho mình các nguồn pháp luật khác nhau Tuy vậy, cónhững nguồn pháp luật mà hầu hết các quốc gia đều thừa nhận và sử dụng như tậpquán, án lệ, văn bản quy phạm pháp luật, điều ước quốc tế Ngoài ra, ở một số quốcgia còn có các nguồn luật khác như học thuyết pháp lý, đường lối, chính sách củađảng, tín điều tôn giáo,…
- Văn bản quy phạm pháp luật
- Tập quán pháp
- Tiền lệ pháp
- Văn kiện của các tổ chức phi nhà nước
- Các tư tưởng, học thuyết pháp lý
- Pháp luật quốc tế
- Pháp luật nước ngoài
- Nguyên tắc pháp luật, chính sách pháp luật
Trang 4- Các hợp đồng, giao kèo
- Các quan điểm luật học của các chuyên gia
3 Nguồn pháp luật Việt Nam
Pháp luật của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là sự kết hợp hài hòagiữa pháp luật truyền thống dân tộc và pháp luật quốc tế Chính vì vậy, nguồn củapháp luật Việt Nam cũng được hợp thành từ nguồn pháp luật của dân tộc và chọn lọcnhững nguồn pháp luật của thế giới sao cho phù hợp với chuẩn mực của xã hội, điềukiện của đất nước
Giống như pháp luật của các nhà nước xã hội chủ nghĩa khác, nguồn chủ yếu củapháp luật Việt Nam là văn bản quy phạm pháp luật Ngoài ra trong pháp luật Việt Namtập quán pháp vẫn được áp dụng, nhất là trong quan hệ dân sự và hôn nhân gia đình.Trong xu thế hội nhập và toàn cầu hóa như hiện nay, nhà nước Việt Nam đã chú trọngnhiều hơn tới án lệ và các loại nguồn pháp luật khác như pháp luật quốc tế, pháp luậtnước ngoài, tư tưởng, học thuyết pháp lý
3.1 Văn bản quy phạm pháp luật:
3.1.1 Định nghĩa:
Đây là loại nguồn hình thức chủ yếu, cơ bản và quan trọng nhất của pháp luật, bởi
lẽ, các cơ quan nhà nước ở Việt Nam khi giải quyết các vụ việc pháp lý thực tế thuộcthẩm quyền của mình đều chủ yếu dựa vào các VBQPPL VBQPPL là văn bản do các
cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành theo thủ tục, trình tự luật định, trong đó cóquy tắc xử sự chung được Nhà nước bảo đảm thực hiện, nhằm điều chỉnh các quan hệ
xã hội theo định hướng xã hội chủ nghĩa
VBQPPL ở nước ta bao gồm nhiều loại với giá trị pháp lý cao, thấp khác nhau.Đứng đầu thang bậc giá trị pháp lý trong hệ thống VBQPPL là Hiến pháp, đạo luậtgốc, luật cơ bản của Nhà nước Tiếp đó là các đạo luật và các nghị quyết của Quốc hội;pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban Thường vụ Quốc hội,…
VBQPPL được hình thành do kết quả của hoạt động xây dựng pháp luật, thể hiệntrí tuệ của tập thể nên tính khoa học tương đối cao Các quy định của nó được trìnhbày thành văn nên thường rõ ràng, cụ thể, bảo đảm có thể được hiểu và được thực hiện
Trang 5thống nhất ở phạm vi rộng; nhờ vậy, nó tạo điều kiện thuận lợi cho việc đáp ứng cácyêu cầu cơ bản của nguyên tắc pháp chế Hơn nữa, VBQPPL cũng có thể đáp ứngđược kịp thời các yêu của cuộc sống nên nó được coi là loại nguồn hình thức cơ bản,chủ yếu và quan trọng nhất của pháp luật nước ta hiện nay Tuy nhiên, VBQPPLkhông phải là loại nguồn hình thức duy nhất của pháp luật bởi VBQPPL vẫn có nhữngđiểm hạn chế nhất định cần được khắc phục như: các quy định của nó thường mangtính khái quát cao nên nhiều khi không dự kiến được hết các tình huống, điều kiện,hoàn cảnh có thể xảy ra trong cuộc sống để điều chỉnh, vì thế có thể dẫn đến tình trạngthiếu pháp luật hoặc tạo ra những lỗ hổng, khoảng trống trong pháp luật VBQPPL cótính ổn định tương đối cao nên nhiều khi kém linh hoạt hơn các nguồn khác Quy trìnhxây dựng và ban hành VBQPPL cũng lâu dài và tốn kém hơn một số nguồn khác.Hiện nay, tuy nguồn pháp luật đã có phần đa dạng hơn nhiều so với trước đây khivăn bản quy phạm pháp luật còn được xem là nguồn pháp luật duy nhất, nhưng vai tròcủa văn bản quy phạm pháp luật vẫn giữ một vai trò vô cùng to lớn đối với nguồnpháp luật nói chung và nguồn pháp luật Việt Nam nói riêng.
3.1.2 Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội
Hiến pháp
Hiến pháp là luật cơ bản, quy định những vấn đề cơ bản, quan trọng nhất của nhànước và xã hội như bản chất của nhà nước, chế độ chính trị, chế độ kinh tế, văn hóa, xãhội, quyền và nghĩa vụ cơ bản của công dân, cơ cấu tôt chức và hoạt động của các cơquan nhà nước,… là văn bản pháp lý đặc biệt thể hiện một cách tập trung nhất ý chícủa và những lợi ích cơ bản của nhân dân lao động trên các lĩnh vực của đời sống nhànước và xã hội Hiến pháp ghi nhận những thành tựu quan trọng của quá trình dựngnước và giữ nước của dân tộc đồng thời khẳng định những định hướng quan trọngtrong sự phát triển đất nước
Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là văn bản pháp luật có giátrị cao nhất trong hệ thống pháp luật của Việt Nam và mọi văn bản pháp luật khác đềuphải phù hợp với hiến pháp Bản hiến pháp đang có hiệu lực là bản của năm 2013, làbản Hiến pháp của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam được Quốc hội Việt
Trang 6Nam khóa XIII, kỳ họp thứ 6 thông qua vào ngày vào sáng ngày 28 tháng 11 năm2013.
Ví dụ:
Điều 16 Hiến pháp 2013:
1 Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật
2 Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa,
Ví dụ :
Điều 130 BLHH 2015 : Người nào đối xử tàn ác, thường xuyên ức hiếp, ngược đãihoặc làm nhục người lệ thuộc mình làm người đó tự sát, thì bị phạt tù từ hai năm đếnbảy năm
Điều 183 Luật hôn nhân và gia đình 2018: Tội tổ chức tảo hôn
Người nào tổ chức việc lấy vợ, lấy chồng cho những người chưa đến tuổi kết hôn,
đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng hoặc phạt cải tạo không giam giữ đến 02 năm
Nghị quyết của quốc hội
Nghị quyết của quốc hội có chứa quy tắc xử sự chung được ban hành để quyếtđịnh nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội; dự đoán ngân sách nhà nước và phân bổ ngân
Trang 7sách trung ương; điều chỉnh ngân sách nhà nước; phê chuẩn quyết toán ngân sách nhànước ; quy định chế độ làm việc của Quốc hội, các ủy ban và hội đồng của Quốc hội,đoàn đại biểu Quốc hội, đại biểu Quốc hội; phê chuẩn điều ước quốc tế và quyết địnhcác vấn đề khác thuộc thăm quyền của Quốc hội.
Ví dụ: Nghị quyết số 50/2017/QH14 ngày 14/11/2017 về phân bổ ngân sách trungương năm 2018
Nghị quyết nêu rõ, tổng số thu ngân sách trung ương là 753.404 tỷ đồng Tổng sốthu ngân sách địa phương là 565.796 tỷ đồng.Tổng số chi ngân sách trung ương là948.404 tỷ đồng Trong đó, dự toán 321.151 tỷ đồng để bổ sung cân đối ngân sách, bổsung có mục tiêu cho ngân sách địa phương
Nghị quyết số 51/2017/QH14 ngày 21/11/2017 điều chỉnh lộ trình thực hiệnchương trình, sách giáo khoa giáo dục phổ thông mới theo Nghị quyết số88/2014/QH13 ngày 28/11/2014 của Quốc hội về đổi mới chương trình, sách giáokhoa giáo dục phổ thông
Theo lộ trình mới, thời gian bắt đầu triển khai áp dụng chương trình, sách giáokhoa giáo dục phổ thông mới, đảm bảo tuần tự trong từng cấp học, chậm nhất từ nămhọc 2020 - 2021 đối với lớp đầu cấp của cấp tiểu học, từ năm học 2021 - 2022 đối vớilớp đầu cấp của cấp trung học cơ sở và từ năm học 2022 - 2023 đối với lớp đầu cấpcủa cấp trung học phổ thông
3.1.3 Pháp lệnh, nghị quyết của ủy ban thường vụ Quốc hội
Pháp lệnh
Pháp lệnh của Ủy ban thường vụ Quốc hội ban hành để quy định về những vấn đềđược quốc hội giao Sau thời gian thực hiện, Pháp lệnh có thể được Quốc hội xem xét,quyết định ban hành thành Luật
Ví dụ: Pháp lệnh số 05/2002/PL-UBTVQH11 của Quốc hội về tổ chức Viện kiểmsát quân sự
Điều 16: Trong giai đoạn xét xử các vụ án hình sự, Viện Kiểm sát quân sự cótrách nhiệm thực hành quyền công tố, bảo đảm việc truy tố đúng người, đúng tội, đúng
Trang 8pháp luật, không để lọt tội phạm và người phạm tội; kiểm sát việc xét xử các vụ ánhình sự của Toà án quân sự, nhằm bảo đảm việc xét xử đúng pháp luật, nghiêm minh,kịp thời.
Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội
Có chứa quy tắc xử sự chung được ban hành để giải thích hiến pháp, luật, pháplệnh; hướng dẫn hoạt động của hội đồng nhân dân; quyết định tuyên bố tình trạngchiến tranh, tổng động viên hoặc động viên cục bộ, ban bố tình trạng khẩn cấp trongnhà nước hoặc từng địa phương và quyết định những vấn đề khác thuộc thẩm quyềncủa Ủy ban thường vụ Quốc hội
Ví dụ : Nghị quyết số 437/NQ-UBTVQH14 ngày 21-10-2017 của Ủy ban Thường
vụ QH về một số nhiệm vụ và giải pháp tiếp tục hoàn thiện và đẩy mạnh việc thực hiệnchính sách pháp luật về đầu tư và khai thác các công trình giao thông theo hình thứchợp đồng xây dựng - kinh doanh - chuyển giao (BOT)
3.1.4 Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước
Lệnh, quyết định của Chủ tịch nước có chứa quy tắc xử sự chung được ban hành
để thực hiện những nhiệm vụ, quyền hạn của Chủ tịch nước do Hiến pháp, Luật, Nghịquyết của Quốc hội, Pháp lệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ quốc hội quy định
Ví dụ: Quyết định 2310/QĐ-CTN Quyết định của Chủ tịch nước về việc cho nhậpquốc tịch Việt Nam
Điều 1 Cho nhập quốc tịch Việt Nam đối với:
Thongchuai Thitima, giới tính: nữ, sinh ngày 27/7/2011 tại Thái Lan
Có tên gọi Việt Nam là: Trần Hà Thảo Vy
Hiện cư trú tại: thôn 5, xã Cẩm Vịnh, huyện Cẩm Xuyên, tỉnh Hà Tĩnh
Điều 2 Quyết định này có hiệu lực từ ngày ký
Thủ tướng Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tư pháp, Chủ nhiệm Văn phòng Chủ tịchnước và cá nhân có tên tại Điều 1 chịu trách nhiệm thi hành Quyết định này
Trang 9- Vấn đề cần thiết thuộc thẩm quyền của Quốc hội, Ủy ban thường vụ Quốc hộinhưng chưa đủ điều kiện xây dựng thành luật hoặc pháp lệnh để đáp ứng yêu cầu quản
lý nhà nước, quản lý kinh, tế, quản lý xã hội Trước khi ban hành nghị định này phảiđược sự đồng ý của Ủy ban thường vụ Quốc hội
Ví dụ: Chính phủ ban hành Nghị định số 112/2017/NĐ-CP quy định về chế độ,chính sách đối với thanh niên xung phong cơ sở ở miền Nam tham gia kháng chiếngiai đoạn 1965-1975
Nghị định này quy định chế độ trợ cấp một lần; trợ cấp hằng tháng; trợ cấp maitáng và chính sách vay vốn sản xuất, kinh doanh đối với thanh niên xung phong cơ sở
ở miền Nam tham gia kháng chiến trong thời gian từ ngày 26/3/1965 đến ngày30/4/1975 ở các tỉnh từ Quảng Trị đến Cà Mau
3.1.6 Quyết định của Thủ tướng Chính phủ
Thủ tướng Chính phủ ban hành quyết định để quy định:
Trang 10- Biện pháp lãnh đạo, điều hành hoạt động của Chính phủ và hệ thống hành chínhnhà nước từ trung ương đến địa phương, chế độ làm việc với các thành viên Chínhphủ, chính quyền địa phương và các vấn đề khác thuộc thẩm quyền của Thủ tướngChính phủ;
- Biện pháp chỉ đạo, phối hợp hoạt động của các thành viên Chính phủ; kiểm trahoạt động của các bộ, cơ quan ngang bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, chính quyền địaphương trong việc thực hiện đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luậtcủa Nhà nước
Quyết định số 399/QĐ-TTg, ngày 12/4/2018, Thủ tướng Chính phủ bổ nhiệm ông
Lê Công Thành giữ chức vụ Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường
3.1.7 Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao
Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao được quy định tạiĐiều 21 Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 như sau:
Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao ban hành, nghị quyết để hướng dẫnviệc áp dụng thống nhất pháp luật trong xét xử thông qua tổng kết việc áp dụng phápluật, giám đốc việc xét xử
Ví dụ:
Điều 4 Về việc xử lý hình sự đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi
1 Kể từ ngày 09 tháng 12 năm 2015 đến ngày Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13
có hiệu lực thi hành, chỉ áp dụng quy định của Bộ luật hình sự số 15/1999/QH10 (đượcsửa đổi, bổ sung theo Luật số 37/2009/QH12) để xử lý hình sự đối với người từ đủ 14tuổi đến dưới 16 tuổi về tội phạm thỏa mãn quy định tại Khoản 2 Điều 12 Bộ luật hình
sự số 15/1999/QH10 (được sửa đổi, bổ sung theo Luật số 37/2009/QH12) và Khoản 2Điều 12 Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13
2 Kể từ ngày Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13 có hiệu lực thi hành, chỉ xử lýhình sự đối với người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi về tội phạm quy định tại Khoản 2Điều 12 và Điểm b, Điểm c Khoản 2 Điều 14 Bộ luật hình sự số 100/2015/QH13
Trang 113.1.8 Thông tư của Bộ trưởng, thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao,thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao
Thông tư của Bộ trưởng, thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, thông tưcủa Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao được quy định tại Điều 22, 23, 24, 25Luật ban hành văn bản quy phạm pháp luật 2015 như sau:
Điều 22 Thông tư của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao Chánh án Tòa án nhândân tối cao ban hành thông tư để thực hiện việc quản lý các Tòa án nhân dân và Tòa ánquân sự về tổ chức và những vấn đề khác được Luật tổ chức Tòa án nhân dân và luậtkhác có liên quan giao
Điều 23 Thông tư của Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao Viện trưởngViện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành thông tư để quy định, những vấn đề đượcLuật tổ chức Viện kiểm sát nhân dân và luật khác có liên quan giao
Điều 24 Thông tư của Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ Bộ trưởng, Thủtrưởng cơ quan ngang bộ ban hành thông tư để quy định:
1 Chi tiết điều, khoản, điểm được giao trong luật, nghị quyết của Quốc hội, pháplệnh, nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội, lệnh, quyết định của Chủ tịch nước,nghị định của Chính phủ, quyết định của Thủ tướng Chính phủ;
2 Biện pháp thực hiện chức năng quản lý nhà nước của mình
Điều 25 Thông tư liên tịch giữa Chánh án Tòa án nhân dân tối cao với Việntrưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao; thông tư liên tịch giữa Bộ trưởng, Thủ trưởng
cơ quan ngang bộ với Chánh án Tòa án nhân dân tối cao, Viện trưởng Viện kiểm sátnhân dân tối cao Chánh án Tòa án nhân dân tối cao và Viện trưởng Viện kiểm sát nhândân tối cao; Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ và Chánh án Tòa án nhân dân tốicao, Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao ban hành thông tư liên tịch để quyđịnh về việc phối hợp giữa các cơ quan này trong việc thực hiện trình tự, thủ tục tốtụng
Ví dụ: Thông tư số 79-VKSND/TT Hướng dẫn thực hiện pháp lệnh tổ chức điềutra hình sự trong ngành kiểm sát
Trang 123.1.9 Quyết định của Tổng kiểm toán
Quyết định của Tổng kiểm toán được quy định tại Điều 26 Luật ban hành văn bảnquy phạm pháp luật 2015 như sau:
Điều 26 Quyết định của Tổng Kiểm toán nhà nước Tổng Kiểm toán nhà nước banhành quyết định để quy định chuẩn mực kiểm toán nhà nước, quy trình kiểm toán, hồ
sơ kiểm toán
Ví dụ: Quyết định số 02/2017/QĐ-KTNN ngày 13/3/2017 của Tổng Kiểm toánnhà nước ban hành Quy trình kiểm toán dự án đầu tư xây dựng công trình
3.1.10 Nghị quyết của Hội đồng nhân dân các cấp
Nghị quyết của Hội đồng nhân dân các cấp được quy định tại Điều 27 Luật banhành văn bản quy phạm pháp luật 2015 như sau:
Điều 27 Nghị quyết của Hội đồng nhân dân cấp tỉnh Hội đồng nhân dân cấp tỉnhban hành nghị quyết để quy định:
1 Chi tiết điều, khoản, điểm được giao trong văn bản quy phạm pháp luật của cơquan nhà nước cấp trên;
2 Chính sách, biện pháp nhằm bảo đảm thi hành Hiến pháp, luật, văn bản quyphạm pháp luật của cơ quan nhà nước cấp trên;
3 Biện pháp nhằm phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách, quốc phòng, an ninh ởđịa phương;
4 Biện pháp có tính chất đặc thù phù hợp với điều kiện phát triển kinh tế - xã hộicủa địa phương
Ví dụ: Quyết định số 06/2018/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội về việcphê duyệt Điều lệ tổ chức và hoạt động của Quỹ đầu tư phát triển thành phố Hà Nội.3.1.11 Quyết định của Ủy ban nhân dân
Quyết định của Ủy ban nhân dân được quy định tại Điều 28, 30 Luật ban hànhvăn bản quy phạm pháp luật 2015 như sau:
Trang 13Điều 28 Quyết định của Ủy ban nhân dân cấp tỉnh Ủy ban nhân dân cấp tỉnh banhành quyết định để quy định:
1 Chi tiết điều, khoản, điểm được giao trong văn bản quy phạm pháp luật của cơquan nhà nước cấp trên;
2 Biện pháp thi hành Hiến pháp, luật, văn bản của cơ quan nhà nước cấp trên,nghị quyết của Hội đồng nhân dân cùng cấp về phát triển kinh tế - xã hội, ngân sách,quốc phòng, an ninh ở địa phương;
3 Biện pháp thực hiện chức năng quản lý nhà nước ở địa phương
Điều 29 Văn bản quy phạm pháp luật của chính quyền địa phương ở đơn vị hànhchính - kinh tế đặc biệt Hội đồng nhân dân ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt banhành nghị quyết, Ủy ban nhân dân ở đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt ban hànhquyết định theo quy định của Luật này và các luật khác có liên quan
Điều 30 Nghị quyết của Hội đồng nhân dân, quyết định của Ủy ban nhân dân cấphuyện, cấp xã Hội đồng nhân dân cấp huyện, cấp xã ban hành nghị quyết, Ủy ban nhândân cấp huyện, cấp xã ban hành quyết định để quy định những vấn đề được luật giao.Hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật
3.1.12 Ưu điểm, hạn chế
Ưu điểm:
- Dễ phổ biến, dễ kiểm soát, dễ dàng được bổ sung hoặc sửa đổi lại
- Văn bản quy phạm pháp luật mang tính pháp lí cao
- Tên gọi, nội dung và trình tự ban hành được quy định cụ thể trong pháp luật
- Văn bản quy phạm pháp luật được áp dụng nhiều lần trong đời sống, được ápdụng trong mọi trường hợp khi có sự kiện pháp lý xảy ra
Nhược điểm:
- Có tính khái quát cao nên nhiều khi phải ban hành văn bản hướng dẫn nên sẽgiảm mất tính tích cực
- Chi phí xây dựng tốn kém
Trang 14- Nhiều văn bản quy phạm pháp luật có dấu hiệu chưa đảm bảo tính hợp pháp theoquy định, vi phạm pháp luật về nội dung và thẩm quyền.
2.1.13 Hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật
Hiệu lực về thời gian: thời điểm có hiệu lực của văn bản quy phạm pháp luật đượcquy định tại văn bản đó nhưng không sớm hơn 45 ngày (từ ngày thông qua hoặc kí,ban hành đối với văn bản của cơ quan nhà nước trung ương); không sớm hơn 10 ngày(từ ngày kí ban hành đối với văn bản của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân cấptỉnh); không sớm hơn 7 ngày từ ngày kí ban hành đối với văn bản của Hội đồng nhândân và Ủy ban nhân dân cấp huyện, cấp xã
Hiệu lực về không gian và đối tượng áp dụng: Văn bản của cơ quan trung ương cóhiệu lực trong cả nước và được áp dụng với mọi chủ thể Văn bản của Hội đồng nhândân, Ủy ban nhân dân ở đơn vị hành chính nào thì có hiệu lực trong phạm vi đơn vịhành chính đó Văn bản quy phạm pháp luật có hiệu lực đối với tổ chức, cá nhân nướcngoài ở Việt Nam
VD: Vụ việc Cây chà 19 tiếng tranh chấp quyền đánh bắt hải sản giữa chủ tàu và
tài công do TAND huyện Long Đất, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu thụ lý giải quyết là một ví
dụ điển hình cho việc áp dụng tập quán pháp vào xét xử Liên quan đến vụ việc, trongQuyết định Giám đốc thẩm, Tòa Dân sự TAND tối cao đã xác định, đối với vùng biển