Kiểm tra tình trạng kỹ thuật của động cơ và ôtô là công việc thường xuyên của người thợ vận hành động cơ và vận hành ôtô. Vì vậy người vận hành động cơ và vận hành ôtô cần có các kiến
Trang 1t r ì n h đ ộ đ à o t ạ o
bộ lao động - thơng binh và x hội ã
Tổng cục dạy nghề
Dự án giáo dục kỹ thuật và dạy nghề (VTEP)
Sách hớng dẫn giáo viên
a) b) c)
Logo
kiểm tra tình trạng kỹ thuật
động cơ và ôtô
M số ã : HAR 01 34 Nghề : sửa chữa ôtô
Trang 2Tuyên bố bản quyền :
Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình
Cho nên các nguồn thông tin có thể
đ-ợc
phép dùng nguyên bản hoặc trích
dùng cho các mục đích về đào tạo và
tham khảo
Mọi mục đích khác có ý đồ lệch lạc
hoặc
sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu
lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm
Tổng Cục Dạy nghề sẽ làm mọi cách
để bảo vệ bản quyền của mình
Tổng Cục Dạy Nghề cám ơn và hoan
nghênh các thông tin giúp cho chúng
tôI sửa chữa,hiệu đính và hoàn thiện
tốt hơn tàI liệu này
Địa chỉ liên hệ:
Dự án giáo dục kỹ thuật và nghề
nghiệp
Tiểu Ban Phát triển Chơng trình Học
liệu
Mã tài liệu
Mã quốc tế ISBN :
Trang 3Lời tựa
(Vài nét giới thiệu xuất xứ của chơng trình và tài liệu)
Tài liệu này là một trong các kết quả của Dự án GDKT-DN
(Tóm tắt nội dung của Dự án)
(Vài nét giới thiệu quá trình hình thành tài liệu và các thành phần tham gia)
(Lời cảm ơn các cơ quan liên quan, các đơn vị và cá nhân đ tham gia ) ã …
(Giới thiệu tài liệu và thực trạng)
Sách hớng dẫn giáo viên là tàI liệu hớng dẫn giảng dạy cho từng mô đun/môn học trong hệ thống mô đun và môn học đào tạo cho
Nghề Sửa chữa ôtô ở cấp độ II
Các thông tin trong tài liệu có giá trị hớng dẫn giáo viên thiết kế và tổ chức các bài dạy cho mô đun/môn học một cách hợp lý Giáo viên vẫn có thể thay đổi hoặc điều chỉnh cho phù hợp với điều kiện và bối cảnh thực tế trong quá trình đào tạo
Đây là tài liệu thử nghiệm sẽ đợc hoàn chỉnh để trở thành Sách hớng dẫn giáo viên chính thức trong hệ thống dạy nghề
Trang 4Mục lục
Đề mục Trang
1. Lời tựa 3
2. Mục lục 4
3. Giới thiệu về mô đun 5
4 Nội dung chính của mô đun 6
5 Liệt kê các nguồn lực cần thiết cho mô đun 7
6 Bài 1 : Vận hành Động cơ xăng 8
7 Bài 2 : Vận hành Động cơ điêzen 10
8 Bài 3 : Kiểm tra tình trạng kỹ thuật ôtô 12
9 Bài 4 : Vận hành ôtô 14
10 Đáp án các câu hỏi và bài kiểm tra 16
11 Kế hoạch và cách thức đánh giá kết quả học tập mô đun 18
12 Tài liệu tham khảo 19
Trang 5Giới thiệu về mô đun
Vị trí, ý nghĩa, vai trò mô đun :
Kiểm tra tình trạng kỹ thuật của động cơ và ôtô là công việc thờng xuyên của ngời thợ vận hành động cơ và vận hành ôtô Vì vậy ngời vận hành động cơ và vận hành ôtô cần có các kiến thức hiểu biết cơ bản về cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của các loại
động cơ động cơ và ôtô Đồng thời có đủ kỹ năng phân định về cấu tạo để tiến hành kiểm tra, bảo dỡng các bộ phận của động cơ và ôtô đảm bảo đúng quy trình, đúng yêu cầu kỹ thuật và an toàn
Mục tiêu của mô đun:
Nhằm đào tạo cho học viên có đầy đủ kiến thức về yêu cầu,nhiệm vụ của cộng việc
vận hành, kiểm tra tình trạng kỹ thuật động cơ và ôtô.Đồng thời có đủ kỹ năng phân
định cấu tao, tiến hành vận hành, kiểm tra bảo dỡng thờng xuyên động cơ và ôtô với việc sử dụng đúng và hợp lý các trang thiết bị,dụng cụ đảm bảo đúng quy trình, yêu cầu kỹ thuật ,an toàn và năng suất cao
Mục tiêu thực hiện của mô đun:
Học xong mô đun này học viên có khả năng:
1 Phát biểu đúng yêu cầu, nhiệm vụ của công việc vận hành và kiểm tra tình trạng kỹ thuật của động cơ xăng, động cơ điêzen và ôtô
2 Trình bày đợc quy trình và phơng pháp kiểm tra và vận hành động cơ và ôtô
3 Vận hành, kiểm tra, bảo dỡng bên ngoài các bộ phận của động cơ và ôtô đúng yêu cầu kỹ thuật
Nội dung chính của mô đun:
1- Vận hành động cơ xăng
2- Vận hành động cơ đIêzen
3- Kiểm tra tình trạng kỹ thuật động cơ
4- Vận hành ôtô
thuyết Thực hành hoạt Các
động khác
Trang 6Các hình thức dạy- học chính trong mô đun Các hình thức học tập chính trong mô đun
1 Học trên lớp về :
- Nhiệm vụ, yêu cầu của công việc vận hành và kiểm tra tình trạng kỹ thuật động
cơ và ôtô
- Phơng pháp kiểm tra vận hành và bảo dỡng bên ngoài động cơ và ôtô
- Quy trình kiểm tra, bảo dỡng và vận hành động cơ, ôtô
2 Thực tập tại xởng trờng về :
- Thực hành kiểm tra, bảo dỡng và vận hành động cơ và ôtô
3 - Tự nghiên cứu và làm bài tập về :
- Các tài liệu tham khảo về cấu tạo các bộ phận, hệ thống của động cơ và ôtô
- Vẽ sơ đồ cấu tạo, trình bày đợc nguyên tắc hoạt động của một số loại động cơ
và các hệ thống của ôtô
Yêu cầu về đánh giá hoàn thành mô đun
KIếN THứC:
- Trình bày đầy đủ các yêu cầu, nhiệm vụ và nguyên tắc kiểm tra tình trạng kỹ thuật
động cơ và ôtô
- Giải thích đúng các quy trình kiểm tra, vận hành động cơ và ôtô
kỹ năng:
- Kiểm tra và vận hành bảo dỡng đợc các động cơ và ôtô đúng quy trình,quy phạm
và đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật
- Sử dụng đúng,hợp lý các dụng cụ kiểm tra,bảo dỡng đảm bảo chính xác và an toàn
- Chuẩn bị,bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh,an toàn và hợp lý
Thái độ:
- Chấp hành nghiêm túc các quy định về kỹ thuật,an toàn, tiết kiệm trong bảo dỡng
và vận hành
- Có tinh thần trách nhiệm hoàn thành công việc đảm bảo chất lợng và đúng thời gian
- Cẩn thận ,chu đáo trong công việc luôn quan tâm đúng,đủ không để xảy ra sai sót
Trang 7các nguồn lực cần thiết cho mô đun
1 Vật liệu:
- Mỡ bôi trơn, dầu bôi trơn, nhiên liệu vận hành
- Giẻ sạch
- Các đệm và joăng bìa
2 Dụng cụ và trang thiết bị:
- Mô hinh cắt của các bộ phận : các loại động cơ và ôtô
- Các loại động cơ và ôtô dùng kiểm tra và vận hành
- Bộ dụng cụ đo và kiểm tra các thông số: áp suất, độ chân không, nhiệt độ và đo thể tích
- Các dụng cụ kê kích và thiết bị nâng hạ
- Phòng học chuyên môn hoá, xởng thực hành có đủ trang thiết bị đo kiểm hiện đại
và ánh sáng, hệ thống thông gió đúng tiêu chuẩn
- Tranh treo tờng về sơ đồ cấu tạo, quy trình kiểm tra kỹ thuật và vận hành các loại
động cơ và ôtô
- Máy chiêú Overhead, ảnh và CD ROM về cấu tạo, nguyên tắc hoạt động của các loại động cơ và ôtô
- Các tàI liệu hớng dẫn và tham khảo khác về các loại động cơ và ôtô
- Phiếu kiểm tra, các bảng quy trình vận hành và quy trình kiểm tra động cơ và ôtô
Trang 8tổ chức thực hiện bài dạy
Bài 1 Vận hành Động cơ xăng - M bài: ã HAR 01 34 01
I Công việc chuẩn bị vật t và các trang thiết bị
1 Vật t và các trang thiết bị
- Phòng học lý thuyết
- Tranh treo tờng về ccấu tạo, quy trình kiểm tra kỹ thuật và vận hành động cơ
- Các bộ phận và chi tiết của động cơ dùng nhận dạng cấu tạo
- Các động cơ bốn kỳ dùng nhận dạng cấu tạo và vận hành
- Dụng cụ tháo lắp, bảo dỡng
- Khay đựng dụng cụ, chi tiết
- Bộ dụng cụ kiểm tra áp suất, độ chân không, nhiệt độ và thể tích
- Giẻ sạch
- Giấy nhám
- Nhiên liệu vận hành, rửa, dầu mỡ bôi trơn
- Các đầu nối, joăng đệm
- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật về kiểm tra và bảo dỡng, vận hành động xăng 4 kỳ
- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió
2 Địa điểm tham quan
- Liên hệ cho học viên đI tham quan tại một xởng đại tu ôtô có trang thiết bị tơng đối
hiện đại, loại công suất 250 xe trở lên để học tập có kháI niệm về nội dung công việc sửa chữa và bảo dỡng các loại ôtô
3 Tài liệu phát tay cho các học viên
Mỗi học viên sẽ đợc phát :
- Một bản vẽ sơ đồ cấu tạo về các bộ phận, hệ thống của động cơ xăng
- Một bản quy trình hớng dẫn kiểm tra kỹ thuật động cơ xăng
- Một bản quy trình vận hành động cơ xăng
II Tổ chức các hoạt động dạy - học
1 Thuyết trình có minh hoạ về :
- Yêu cầu, nhiệm vụ của công việc vận hành và kiểm tra tình trạng kỹ thuật động cơ
- Phơng pháp kiểm tra và vận hành động cơ xăng
- Thứ tự các bớc của quy trình kiểm tra và vận hành động cơ xăng và các chú ý trong quá trình kiểm tra, vận hành và biện pháp khắc phục đảm bảo an toàn lao động
2 Trình diễn mẫu về :
Thông qua bản vẽ cấu tạo các bộ phận của động cơ xăng và bản quy trình vận hành, giáo viên trình diễn phơng pháp kiểm tra, vận hành mẫu để học viên cùng quan sát biết phơng pháp kiểm tra tình trạng kỹ thuật và vận hành động cơ xăng
- Giới thiệu về cấu tạo chung các loại động cơ xăng
- Giới thiệu các phơng pháp kiểm tra và vận hành các loại động cơ xăng
3 Tổ chức cho học viên thực tập :
a Tổ chức học viên thành các nhóm nhỏ 4 ngời cùng nghiên cứu, thảo luận thông qua các bản vẽ cấu tạo và bản vẽ quy trình vận hành các loại động cơ xăng
b Hớng dẫn các nhóm học viên thực hành các bớc kiểm tra và vận hành động cơ và quan sát nhắc nhở các chú ý, an toàn lao động trong qúa trình vận hành động cơ
- Thực hành kiểm tra bên ngoài và vặn chặt các bộ phận của động cơ
- Thực hành chuẩn bị khởi động
- Thực hành khởi động và vận hành động cơ
- Thực hành kiểm tra động cơ trong quá trình vận hành
Trang 94 Tổ chức cho học viên tham quan :
- Giáo viên tổ chức và hớng dẫn cho các nhóm học viên các nội dung, yêu cầu về tham quan và thực tập tại các cơ cở bảo dỡng và sửa chữa ôtô hiện đại
5 Tổ chức cho học viên tự nghiên cứu và làm bài tập :
- Địa điểm, môi trờng : Tại th viện, tại lớp học, câu lạc bộ hoặc tại nhà.
- Hớng dẫn các tài liệu tham khảo về các loại động cơ xăng
- Vẽ sơ đồ cấu tạo của các loại động cơ xăng
- Nghiên cứu tài liệu và trình bày đợc phơng pháp kiểm tra kỹ thuật và vận hành một
số loại động cơ xăng
- Hớng dẫn cũng cố và phát triển kỹ năng đọc bản vẽ và tìm kiếm các số liệu, các thông số kỹ thuật của động cơ xăng cùng với nhóm học viên và viết báo cáo, trình bày chung cho cả lớp cùng trao đổi
III Cách thức kiểm tra đánh giá
1 Kiến thức:
Qua các câu hỏi về các yêu cầu và quy trình vận hành động cơ xăng vào đầu tiết học
Cơ sở đánh giá:
Đánh giá của giáo viên qua sự trình bày của học viên
- Trình bày đợc đầy đủ các yêu cầu và các bớc kiểm tra kỹ thuật một động cơ xăng
- Đạt yêu cầu : 5 - 10 điểm
2 Kỹ năng:
Đánh giá của giáo viên qua các thông số kiểm tra động cơ của học viên về:
- Tổng hợp đầy đủ các thông số kiểm tra của động cơ và vận hành động cơ đúng quy trình, quy phạm, đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật và đúng thời gian quy định và an toàn
- Đạt : 7 điểm Vợt thời gian - Đạt : 1 điểm
-Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ đo đảm bảo chính xác và an toàn
- Đạt : 1 điểm
- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý - Đạt : 1 điểm
IV Các dạng câu hỏi và bài tập kiểm tra đánh giá
* Câu hỏi kiểm tra đầu tiết học :
- Kiểm tra động cơ trớc khi vận hành bao gồm những công việc nào ?
* Một bài kiểm tra viết về :
- Quy trình kiểm tra và vận hành động cơ xăng 4 kỳ ?
* Một bài kiểm tra về hoạt động tự nguyên cứu :
- Nội dung công tác kiểm tra động cơ trong quá trình vận hành và các chú ý, biện pháp an toàn cho động cơ
* Một bài kiểm tra đánh giá kỹ năng thực hành về :
- Kiểm tra tình trạng kỹ thuật và vận hành một động cơ xăng
Đánh giá kết quả học tập của toàn bài
- Kết quả điểm kiểm tra viết - Lấy hệ số 1
- Kết quả điểm kiểm tra viết (45 phút) và bài tập tự nghiên cứu - Lấy hệ số 2
- Kết quả điểm kiểm tra và vận hành - Lấy hệ số 3
Trang 10Bài 2 Vận hành Động cơ điêzen - M bài: ã HAR 01 34 02
I Công việc chuẩn bị vật t và các trang thiết bị
1 Vật t và các trang thiết bị
- Phòng học lý thuyết
- Tranh treo tờng về cấu tạo, quy trình kiểm tra kỹ thuật và vận hành động cơ
- Các bộ phận và chi tiết của động cơ dùng nhận dạng cấu tạo
- Các động cơ bốn kỳ dùng nhận dạng cấu tạo và vận hành
- Dụng cụ tháo lắp, bảo dỡng
- Khay đựng dụng cụ, chi tiết
- Bộ dụng cụ kiểm tra áp suất, độ chân không, nhiệt độ và thể tích
- Giẻ sạch
- Giấy nhám
- Nhiên liệu vận hành, rửa, dầu mỡ bôi trơn
- Các đầu nối, joăng đệm
- Tài liệu phát tay về các quy trình và tra cứu các yêu cầu kỹ thuật về kiểm tra và bảo dỡng, vận hành động cơ điêzen 4 kỳ
- Bố trí nơi làm việc cho nhóm học viên đủ diện tích, ánh sáng và thông gió
2 Địa điểm tham quan
- Liên hệ cho học viên đI tham quan tại một xởng đại tu ôtô có trang thiết bị tơng đối
hiện đại, loại công suất 250 xe trở lên để học tập có kháI niệm về nội dung công việc sửa chữa và bảo dỡng các loại ôtô
3 Tài liệu phát tay cho các học viên
Mỗi học viên sẽ đợc phát :
- Một bản vẽ sơ đồ cấu tạo về các bộ phận, hệ thống của động cơ điêzen
- Một bản quy trình hớng dẫn kiểm tra kỹ thuật động cơ điêzen
- Một bản quy trình vận hành động cơ điêzen
II Tổ chức các hoạt động dạy - học
1 Thuyết trình có minh hoạ về :
- Yêu cầu, nhiệm vụ của công việc vận hành và kiểm tra tình trạng kỹ thuật động cơ
- Phơng pháp kiểm tra và vận hành động cơ điêzen
- Thứ tự các bớc của quy trình kiểm tra và vận hành động cơ điêzen và các chú ý trong quá trình kiểm tra, vận hành và biện pháp khắc phục đảm bảo an toàn lao động
2 Trình diễn mẫu về :
Thông qua bản vẽ cấu tạo các bộ phận của động cơ và bản quy trình vận hành, giáo viên trình diễn phơng pháp kiểm tra, vận hành mẫu để học viên cùng quan sát biết phơng pháp kiểm tra tình trạng kỹ thuật và vận hành động cơ điêzen
- Giới thiệu về cấu tạo chung các loại động cơ điêzen
- Giới thiệu các phơng pháp kiểm tra và vận hành các loại động cơ điêzen
3 Tổ chức cho học viên thực tập :
a Tổ chức học viên thành các nhóm nhỏ 4 ngời cùng nghiên cứu, thảo luận thông qua các bản vẽ cấu tạo và bản vẽ quy trình vận hành các loại động cơ điêzen
b Hớng dẫn các nhóm học viên thực hành các bớc kiểm tra và vận hành động cơ và quan sát nhắc nhở các chú ý, an toàn lao động trong qúa trình vận hành động cơ
- Thực hành kiểm tra bên ngoài và vặn chặt các bộ phận của động cơ
- Thực hành chuẩn bị khởi động
- Thực hành khởi động và vận hành động cơ
- Thực hành kiểm tra động cơ trong quá trình vận hành
4 Tổ chức cho học viên tham quan :
- Giáo viên tổ chức và hớng dẫn cho các nhóm học viên các nội dung, yêu cầu về tham quan và thực tập tại các cơ cở bảo dỡng và sửa chữa ôtô hiện đại
Trang 115 Tổ chức cho học viên tự nghiên cứu và làm bài tập :
- Địa điểm, môi trờng : Tại th viện, tại lớp học, câu lạc bộ hoặc tại nhà.
- Hớng dẫn các tài liệu tham khảo về các loại động cơ điêzen
- Vẽ sơ đồ cấu tạo của các loại động cơ điêzen.
- Nghiên cứu tài liệu và trình bày đợc phơng pháp kiểm tra kỹ thuật và vận hành một
số loại động cơ điêzen
- Hớng dẫn cũng cố và phát triển kỹ năng đọc bản vẽ và tìm kiếm các số liệu, các thông số kỹ thuật của động cơ điêzen cùng với nhóm học viên và viết báo cáo, trình bày chung cho cả lớp cùng trao đổi
III Cách thức kiểm tra đánh giá
1 Kiến thức:
Qua các câu hỏi về các yêu cầu và quy trình vận hành động cơ điêzen vào đầu tiết học
Cơ sở đánh giá:
Đánh giá của giáo viên qua sự trình bày của học viên
- Trình bày đợc đầy đủ các yêu cầu và các bớc kiểm tra kỹ thuật một động cơ
- Đạt yêu cầu : 5 - 10 điểm
2 Kỹ năng:
Đánh giá của giáo viên qua các thông số kiểm tra động cơ điêzen của học viên về:
- Tổng hợp đầy đủ các thông số kiểm tra của động cơ và vận hành động cơ đúng quy trình, quy phạm, đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật và đúng thời gian quy định và an toàn
- Đạt : 7 điểm Vợt thời gian - Đạt : 1 điểm
-Sử dụng đúng, hợp lý các dụng cụ đo đảm bảo chính xác và an toàn
- Đạt : 1 điểm
- Chuẩn bị, bố trí và sắp xếp nơi làm việc vệ sinh, an toàn và hợp lý - Đạt : 1 điểm
IV Các dạng câu hỏi và bài tập kiểm tra đánh giá
* Câu hỏi kiểm tra đầu tiết học :
- Kiểm tra động cơ điêzen trớc khi vận hành bao gồm những công việc nào ?
* Một bài kiểm tra viết về :
- Quy trình kiểm tra và vận hành động cơ điêzen 4 kỳ ?
* Một bài kiểm tra về hoạt động tự nguyên cứu :
- Nội dung công tác kiểm tra động cơ trong quá trình vận hành và các chú ý, biện pháp an toàn cho động cơ
* Một bài kiểm tra đánh giá kỹ năng thực hành về :
- Kiểm tra tình trạng kỹ thuật và vận hành một động cơ điêzen
Đánh giá kết quả học tập của toàn bài
- Kết quả điểm kiểm tra viết - Lấy hệ số 1
- Kết quả điểm kiểm tra viết (45 phút) và bài tập tự nghiên cứu - Lấy hệ số 2
- Kết quả điểm kiểm tra và vận hành - Lấy hệ số 3