MỞ ĐẦUHiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á viết tắt là ASEAN được thành lập ngày 8/8/1967 là một liên minh chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á..
Trang 1MỞ ĐẦU
Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (viết tắt là ASEAN) được thành lập ngày 8/8/1967 là một liên minh chính trị, kinh tế, văn hóa và xã hội của các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á Sau nhiều lần kết nạp thành viên, hiện tại ASEAN
đã có 10 quốc gia thành viên và là một thực thể quan trọng ở châu Á – Thái Bình Dương Gồm 5 quốc gia là thành viên sáng lập (Vương quốc Thái Lan, Cộng hòa Singapore, Liên bang Malaysia, Cộng hòa Indonesia, cộng hòa Philippines) và 5 quốc gia là thành viên gia nhập (Vương quốc Brunei, cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, Liên bang Myanmar, Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào, Vương quốc Campuchia) biểu hiện tinh thần đoàn kết giữa các nước trong cùng khu vực với nhau, đồng thời hợp tác chống tình trạng bạo động và bất ổn tại những nước thành viên
NỘI DUNG
1 Tiêu chí mở rộng thành viên
Hiến chương ASEAN ra đời không chỉ kế thừa tuyên bố Bangkok (điểm 4
Tuyên bố Bangkok năm 1967: “Hiệp hội này mở rộng cho tất cả các quốc gia khu vực Đông Nam Á tán thành tôn chỉ, nguyên tắc và mục đích nói trên tham gia”) mà
còn cụ thể hóa các điều kiện để trở thành thành viên của tổ chức, cụ thể tại khoản 2 Điều 6 Hiến chương của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á về Kết nạp thành viên
mới quy định: “Việc kết nạp dựa trên các tiêu chí sau đây:
(a) Có vị trí nằm trong khu vực địa lý Đông Nam Á;
(b) Được tất cả các Quốc gia thành viên ASEAN công nhận;
(c) Chấp nhận sự ràng buộc và tuân thủ Hiến chương.
(d) Có khả năng và sẵn sàng thực hiện các nghĩa vụ Thành viên”.
Các quốc gia sáng lập ASEAN (ASEAN 5) đã không đặt ra những yêu cầu
về chính trị, mặc dù vào thời điểm thành lập ASEAN, trong khu vực đã tồn tại hai khối các quốc gia phát triển theo xu hướng xã hội chủ nghĩa Các quốc gia muốn trở thành thành viên của tổ chức này phải tán thành các tôn chỉ, mục đích và
nguyên tắc của ASEAN Như vậy, ngoài việc là “quốc gia khu vực Đông Nam Á”
và “tán thành tất các tôn chỉ, mục đích và các nguyên tắc của ASEAN”, những điều
kiện hoàn toàn có tính chất khách quan thì sự khác biệt về chế độ kinh tế, chính trị
và xã hội không phải là rào cản các quốc gia ở Đông Nam Á trở thành thành viên của ASEAN Không phụ thuộc vào tư cách thành viên (sáng lập và gia nhập) các thành viên ASEAN đều bình đẳng về quyền và nghĩa vụ
Ngoài ra ứng cử viên để trở thành thành viên của ASEAN còn phụ thuộc vào
sự chấp nhận của các thành viên khác của ASEAN Tuy là điều kiện mang tính chất chủ quan nhưng quá trình phát triển của ASEAN trong nhiều năm qua cho thấy hầu như không có quốc gia thành viên nào của ASEAN sử dụng tính chất này
để cản trở nguyên vọng gia nhập ASEAN Điều kiện này là biểu hiện của nguyên
Trang 2tắc đồng thuận của ASEAN (so với một số tổ chức quốc tế khác) là đồng thuận 100% (nhất trí tuyệt đối)
2 Các lần mở rộng thành viên của ASEAN
Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam á (ASEAN) ra đời trong bối cảnh có nhiều biến động đang diễn ra trong khu vực và trên thế giới, bao gồm cả những thay đổi
từ bên ngoài tác động vào khu vực cũng như những vấn đề nảy sinh từ bên trong mỗi nước Để đối phó với các thách thức này, xu hướng co cụm lại trong một tổ chức khu vực với một hình thức nào đó để tăng cường sức mạnh bản thân đã xuất hiện và phát triển Những nỗ lực theo hướng trên vẫn được xúc tiến và ngày 8/8/1967 Bộ trưởng Ngoại giao các nước Indonesia, Thái Lan, Philippines, Xingapo và Phó Thủ tướng Malaysia ký tại Bangkok bản Tuyên bố thành lập Hiệp hội các nước Đông Nam Á (ASEAN)
- Kết nạp Brunei: Bru-nây Đa-ru-xa-lam là quan sát viên của ASEAN từ năm 1981 Ngày 1/1/1984, Brunei nộp đơn xin gia nhập ASEAN và ngày 7/1/1984, Brunei được chính thức kết nạp vào ASEAN với nghi lễ trọng thể tại Gia-các-ta và trở thành thành viên thứ sáu của Hiệp hội ASEAN
- Kết nạp Việt Nam: Tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 27 ở Băng-cốc (tháng 7/1994) các nước ASEAN đã tuyên bố sẵn sàng chấp nhận Việt Nam làm thành viên Hiệp hội Ngày17/10/1994, Việt Nam đã chính thức đặt vấn đề trở thành thành viên đầy đủ của ASEAN Ngày 28/7/1995, lễ trọng thể kết nạp Việt Nam làm thành viên thứ 7 của tổ chức ASEAN đã diễn ra tại Bru-nây, trong dịp họp Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN lần thứ 28
- Lào và Myanmar cùng gia nhập vào ngày 23/7/1997
- Kết nạp Campuchia: Lễ kết nạp Campuchia chính thức trở thành thành viên thứ 10 của Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á đã được tổ chức tại Hà Nội vào ngày 30/4/1999
3 Ý nghĩa của việc mở rộng thành viên ASEAN
ASEAN ra đời đánh dấu sự trưởng thành của chính trị của các quốc gia Đông Nam Á Những quốc gia này đã thể hiện quyết tâm tự gánh vác trách nhiệm đối với sự phát triển của đất nước cũng như khu vực, đặc biệt trong vấn đề an ninh
mà không dựa vào ngoại lực bên ngoài
Việc mở rộng thành viên ASEAN sẽ giúp cho liên kết khu vực này lớn mạnh hơn về cả mặt vị trí địa lý cũng như về kinh tế, chính trị, văn hóa… Khi ASEAN
mở rộng thành viên, tất yếu sẽ có những quy tắc liên kết, những chính sách tương trợ lẫn nhau trong các vấn đề như kinh tế, văn hóa, xã hội,…Chính những điều đó
sẽ giúp cho ASEAN có sự thống nhất, đoàn kết với nhau hơn Đồng thời, việc liên kết cũng giúp khu vực Đông Nam Á có thể tạo dựng sức mạnh nội tại riêng cho mình để có thể bước ra thế giới, sánh vai với các tổ chức khu vực khác
Đối với Việt Nam từ một nước xã hội chủ nghĩa khi tham gia vào tổ chức này sẽ phá vỡ thế độc quyền về tư bản của tổ chức ban đầu Campuchia đưa tổ
Trang 3chức ASEAN từ một tổ chức quốc tế trong lòng khu vực trở thành một tổ chức quốc tế toàn khu vực Các nước quan sát viê như Đông Timor Papug là một quốc gia nhỏ nếu tham gia vào tổ chức quốc tế này sẽ thu hút được nhiều nước khác biết đến và đầu tư
Về phía các nước ASEAN, việc mở rộng Hiệp hội phù hợp với những tính toán kinh tế, chính trị và an ninh của họ sau chiến tranh lạnh Các nước ASEAN cho rằng việc mở rộng không gian ASEAN lên thành mười nước với dân số khoảng 500 triệu người và tổng GNP là 350 tỷ USD chắc chắn sẽ làm tăng thêm sức nặng kinh tế và chính trị của ASEAN trong các vấn đề kinh tế, chính trị ở Châu
Á - Thái Bình Dương (CA-TBD) và trên trường quốc tế
Gia nhập ASEAN đồng nghĩa với việc tôn trọng và sẵn sàng thực hiện những yêu cầu mà ASEAN đề ra Sức mạnh cộng đồng này sẽ giúp cho các nước thành viên có một chỗ đứng nhất định trước các quốc gia khác
ASEAN luôn có các chính sách phát triển, tương trợ lẫn nhau giữa các quốc gia Chính sự giúp đỡ, đòa kết với nhau này sẽ giúp các quốc gia có thể giải quyết được nhiều khó khăn về kinh tế, văn hóa, xã hội…dưới sự trợ giúp của những quốc gia khác
ASEAN đang cố gắng xây dựng những nét đặc trưng chung, kéo gần khoảng cách giữa các nước, hạn chế các rào cản bằng cách thúc đẩy giao lưu giữa các quốc gia Đây chính là cơ hội cho các quốc gia mở rộng quan hệ ngoại giao cho các nước
ASEAN là có thể đại diện quốc tế để bảo vệ quyền và lợi ích cho các quốc gia thành viên trong một số trường hợp Ví dụ điển hình là việc ASEAN chính thức tham gia vào giải quyết vấn đề tranh chấp Biển Đông thông qua Bộ quy tắc ứng xử trên Biển Đông được kĩ kết giữa ASEAN và Trung Quốc năm 2002
Về phía Việt Nam và các nước Đông Nam Á khác, tuy không hoàn toàn chia
sẻ những cân nhắc mang tính địa - chính trị và địa - kinh tế với các nước ASEAN, nhưng rõ ràng việc trở thành thành viên ASEAN sẽ giúp họ có môi trường thuận lợi hơn để phát triển kinh tế và nâng cao vai trò của mình trên trường quốc tế
Hơn nữa, việc mở rộng ASEAN cũng phù hợp với lợi ích của các nước lớn
là Mỹ, Trung, Nga và Nhật, muốn có môi trường khu vực ổn định để thúc đẩy các quan hệ thương mại và đầu tư, cho nên họ ủng hộ quá trình này
KẾT LUẬN
Tiến trình mở rộng ASEAN từ một tổ chức tiểu khu vực của các nước Đông Nam Á với năm thành viên ban đầu năm 1967 thành một tổ chức mang tính toàn khu vực như ngày nay là một tiến trình lâu dài và phức tạp Về cả trước mắt lẫn lâu dài, việc mở rộng ASEAN phù hợp với lợi ích của tất cả các thành viên cũng như của hòa bình và ổn định khu vực./