Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, không phải lúc nào hôn nhân cũng đạt được những mục đích mà hai bên nam nữ mong muốn khi quyết định sống chung vì vậy mà có rất nhiều cặp vợ chồng đã phả
Trang 1NỘI DUNG:
Mục 1: Tổng quan về chế định ly hôn trong lịch sử hôn nhân Việt Nam.
Gia đình là tế bào của xã hội và nó được xây dựng trên nền tảng của hôn nhân Tuy nhiên, trong mọi trường hợp, không phải lúc nào hôn nhân cũng đạt được những mục đích mà hai bên nam nữ mong muốn khi quyết định sống chung
vì vậy mà có rất nhiều cặp vợ chồng đã phải ly hôn để chấm dứt quan hệ hôn nhân của mình Việc ly hôn của vợ chồng luôn kéo theo một số hậu quả và những nghĩa vụ mà vợ, chồng phải thực hiện sau khi ly hôn như chia tài sản chung hay trách nhiệm đối với con cái sau khi cha mẹ ly hôn Vì thế quy định về chế định ly hôn đã được các nhà làm luật rất quan tâm, trải qua những giai đoạn lich sử khác nhau chế định ly hôn đã có nhiều thay đổi chặt chẽ hơn và phù hợp với từng thời
kì của đất nước
Vào thời phong kiến, các quy định về hôn nhân gia đình mà cụ thể là chế định ly hôn đã được quy định tại một số điều khoản mà ta có thể tìm hiểu trong hai bộ luật Hồng Đức và Gia Long Như trong Luật Hồng Đức quy định các trường hợp chấm dứt hôn nhân là: một trong người đã chết, ly hôn Về trường hợp ly hôn có ba nhóm sau:
1:Buộc phải ly hôn (các điều 317, 318, 323, 324, 334) do hôn nhân đã vi phạm các quy định cấm kết hôn
2:Ly hôn do lỗi của người vợ: Điều 310 quy định người chồng phải ly hôn khi người vợ phạm phải điều nghĩa tuyệt (đoạn tuyệt hết ân nghĩa vợ chồng) như: không con, ghen tuông, ác tật (mắc các bệnh như phong, hủi), dâm đãng, không kính cha mẹ, lắm lời, trộm cắp
3:Ly hôn do lỗi của người chồng: Các điều 308 / 333 quy định người vợ có quyền trình quan xin ly hôn khi: chồng đã bỏ lửng vợ 5 tháng không đi lại (có quan xã làm chứng), trừ khi chồng có việc phải đi xa
Luật Hồng Đức đã quy định khá rõ ràng về các trường hợp ly hôn Tuy nhiên ở bộ luật này thì ly hôn không dựa trên nguyên tắc tự nguyện của vợ
Trang 2chồng, có thể là vợ hay chồng yêu cầu được ly hôn với nhiều ly do Người phụ
nữ trong thời phong kiến chỉ được ly hôn trong trường hợp chồng bỏ lửng vợ 5 tháng và không đi lại, ngoài ra người phụ nữ không còn được yêu cầu ly hôn trong trường hợp nào khác Trong khi người đàn ông được quyền yêu cầu ly hôn
vợ trong nhiều trường hợp kể cả những lý do rất bất công với người phụ nữ Các quy định này thể hiện sự bất bình đẳng giữa vợ chồng và có phần khắt khe với người phụ nữ, có sự bất bình đẳng này là do luật thời phong kiến ảnh hưởng nhiều từ Nho giáo mà ở đó người đàn ông là trụ cột và có nhiều quyền quyết định trong gia đình Trong bộ Luật Hồng Đức chưa có những quy định nhằm bảo vệ lợi ích của người phụ nữ và người con sau khi vợ chồng ly hôn
Luật hôn nhân gia đình năm 1959 được ban bố sau khi miền Bắc nước ta được giải phóng, đây là một bước ngoặt lớn, các quy định cả về kết hôn, tài sản
vợ chồng hay ly hôn đều có những thay đổi theo hướng tiến bộ, xóa bỏ những luật lệ phong kiến không còn phù hợp Cụ thể các quy định về ly hôn được quy đinh tại chương V từ điều 25 đến điều 33 Nội dung của luật 1959 về chế định ly hôn đề cập đến những vấn đề, ở đây luật đã quy định cụ thể ly hôn phải dựa trên tinh thần tự nguyện của vợ chồng Đặc biệt trong luật HN&GĐ năm 1959 đã có
một số quy định nhằm bảo vệ lợi ích của người vợ và con cái Ví dụ Điều 27:
“Trong trường hợp người vợ có thai, chồng chỉ có thể xin ly hôn sau khi vợ đã sinh đẻ được một năm Điều hạn chế này không áp dụng đối với việc xin ly hôn của người vợ” Hay quy định khi chia tài sản phải bảo vệ lợi ích của người mẹ và
con… Qua các quy định về ly hôn trong luật năm 1959 ta thấy được sự tiến bộ trong các quy định của luật, các hủ tục phong kiến lạc hậu đã được xỏa bỏ thay vào đó là những quy định mới mang tính bình đẳng cao giữa vợ và chồng
Tiếp thu những điểm tiến bộ trong luật HN&GĐ năm 1959, luật HN&GĐ năm 1986 ngày càng phát triển và hoàn thiện hơn cả trong những quy định về ly hôn và các điều khoản bảo vệ lợi ích của bà mẹ và trẻ em Các quy định về ly hôn trong luật năm 1986 được quy định tại Chương VII từ điều 40 đến điều 45 Luật
Trang 3năm 1986 tiếp tục hoàn thiện hơn chế định ly hôn, bên cạnh đó điều 45 quy định:
“Khi ly hôn, việc giao con chưa thành niên cho ai trông nom, nuôi dưỡng, giáo dục phải căn cứ vào quyền lợi về mọi mặt của con Về nguyên tắc, con còn bú được giao cho người mẹ nuôi giữ.
Người không nuôi giữ con có nghĩa vụ và quyền thăm nom, chăm sóc con và phải đóng góp phí tổn nuôi dưỡng, giáo dục con Nếu trì hoãn hoặc lẩn tránh việc đóng góp, thì Toà án nhân dân quyết định khấu trừ vào thu nhập hoặc buộc phải nộp những khoản phí tổn đó.
Vì lợi ích của con, khi cần thiết, có thể thay đổi việc nuôi giữ con hoặc mức đóng góp phí tổn nuôi dưỡng, giáo dục con.”
Quy định nhằm bảo vệ cho quyền lợi của trẻ em sau khi cha mẹ ly hôn được đề cập đầy đủ và cụ thể hơn trong luật năm 1986
Đến luật HN&GĐ năm 2000, các quy định về ly hôn được sửa đổi và hoàn thiện phù hợp với thực tế đất nước trong thời kì đổi mới, cùng với đó những quy định đảm bảo quyền và lợi ích của bà mẹ và trẻ em sau khi ly hôn cũng được các nhà làm luật chú ý và quy định khá đầy đủ ở trong luật HN&GĐ năm 2000
Mục 2: Nội dung chế định ly hôn
1: Khái niệm ly hôn.
Ly hôn là một sự kiện pháp lý làm chấm dứt quan hệ hôn nhân Chỉ có vợ, chồng có quyền yêu cầu ly hôn Tuy nhiên, trong trường hợp vợ có thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì chồng không có quyền yêu cầu ly hôn.
Theo khái niệm trên thì ly hôn phải dựa trên nguyên tắc bình đẳng, và phải
là do chính vợ hay chồng hay cả hai người cùng xin ly hôn Ở đây các nhà làm luật cũng quy định rõ trong trường hợp vợ có thai hoặc đang nuôi con dưới 12 tháng tuổi thì chồng không có quyền yêu cầu ly hôn( khoản 2, Điều 85, Luật HN&GĐ năm 2000) Quy định này nhằm bảo đảm quyền lợi của người phụ nữ khi đang trong thời kì thai nghén và nuôi con nhỏ không phải một mình đảm đương mọi việc Thời kì thai nghén và nuôi con nhỏ có thể nói là giai đoạn rất
Trang 4khó khăn vất vả của người phụ nữ vì vậy quy định này có ý nghĩa rất lớn thể hiện
sự quan tâm của nhà nước đối với người phụ nữ
2: Căn cứ ly hôn theo luật hôn nhân và gia đình Việt Nam.
2.1: Khái niệm:
Căn cứ ly hôn là những tình tiết hay điều kiện được quy định trong pháp luật để khi có những tình tiết hay điều kiện đó thì Tòa án xử cho phép vợ chồng thuận tình ly hôn
2.2: Nội dung căn cứ ly hôn:
Mỗi quốc gia có quan điểm riêng về ly hôn, do vậy cũng có những căn cứ khác nhau về quy định ly hôn Ở nước ta trên quan điểm của Nhà nước Xã hội chủ nghĩa là giải quyết ly hôn dựa vào thực chất của vợ chồng, trên cở sở đánh giá một cách khách quan Theo quy định tại Điều 89, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000, có căn cứ ly hôn đó là:
2.2.1:Tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài, mục đích của hôn nhân không đạt được
Cần hiểu quan hệ vợ chồng ở vào “tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài” là giữa vợ chồng có nhiều mâu thuẫn sâu sắc đến mức không thể hòa giải, các thành viên trong gia đình không thể sống chung với nhau nữa, nếu họ sống chung với nhau thì không những không mang lại hạnh phúc cho nhau mà thậm chí gây tổn thương cho nhau, sự tan vỡ của hôn nhân và sự ly tán của gia đình không thể tránh khỏi Xem xét và đánh giá tình trạng trầm trọng của hôn nhân là phải đặt thực trạng quan hệ vợ chồng trong tổng thể các mối quan Nếu chỉ xét trên phương diện quan hệ của hai vợ chồng là phiến diện và chưa đầy
đủ Tình yêu giữa nam nữ là căn cứ để kết hôn, nhưng tình yêu không phải là yếu
tố duy nhất để vợ chồng duy trì hôn nhân Bởi vì trong hôn nhân còn xuất hiện thêm con cái, đôi khi giữa vợ chồng không còn tình cảm nhưng vì trách nhiệm đối với con cái, muốn cho con có sự đầy đủ về vật chất tinh thần cũng như phát triển toàn diện về mặt tâm lý, họ vẫn tiếp tục duy trì cuộc sống hôn nhân Như
Trang 5vậy khi giải quyết ly hôn Tòa cần phải thẩm tra, xem xét lợi ích của vợ chồng, của con cái, của gia đình và xã hội trong quan hệ hôn nhân đó ra sao
Thực tế ở nước ta nhưng trường hợp ly hôn do” tình trạng trầm trọng, đời sống chung không thể kéo dài” rất nhiều và kèm theo đó là nhiều biểu hiện khác nhau: có thể có hành vi ngược đãi, vì mâu thuẫn gia đình, không có con hay ngoại tình… Các biểu hiện này rất đa dạng vì vậy khi xem xét phải thật thận trọng để tránh những sai lầm đáng tiếc, tránh việc xử lý dập khuôn máy móc 2.2.2 Vợ (chồng) bị tòa án tuyên bố mất tích
Khi vợ hoặc chồng của người bị Tòa án tuyên bố mất tích xin ly hôn thì Tòa án giải quyết cho ly hôn (điều 89 khoản 2 Luật HN&GĐ năm 2000) Quyết định tuyên bố mất tích của Tòa án được coi là căn cứ y hôn nếu người vợ hoặc chồng của người tuyên bố bị mất tích xin ly hôn Người bị coi là mất tích có nghĩa là họ đã biệt tích hai năm hoặc đã chết, chính sự vắng mặt đó của vợ hoặc chồng làm cho hôn nhân của họ chỉ còn mang tính hình thức Đây là một quy định hoàn toàn hợp lý và giải quyết ly hôn trong trường hợp này nhằm bảo vệ quyền và lợi ích về nhân thân và tài sản cho người ở nhà, đồng thời cũng củng cố mối quan hệ gia đình
3: Đường lối giải quyết các trường hợp ly hôn.
Trên phương diện nguyên tắc khi vợ chồng hoặc cả hai vợ chồng có yêu cầu ly hôn, xét thấy hợp lý, Tòa án thụ lý vụ án ly hôn và giải quyết theo thủ tục luật định Trong trường hợp ly hôn, Tòa án đều phải tiến hành điều tra và hòa giải
Khi giải quyết ly hôn, Tòa án cần xem xét toàn diện về lợi ích của vợ, chồng, các con, lợi ích gia đình và lợi ích xã hội để cân nhắc bác bỏ yêu cầu hay chấp nhận đơn ly hôn Trong mọi trường hợp ly hôn, dù một bên vợ chồng hay cả hai thuận tình xin ly hôn với bất kì lý do nào thì Tòa án cần phải kiên trì hòa giải, động viên để họ hàn gắn quan hệ vợ chồng, trong trường hợp tình trạng quan hệ
Trang 6đã trở nên trầm trọng gay gắt không thể hòa giải, mục đích của hôn nhân không đạt được thì tòa giải quyết cho vợ chồng được ly hôn
Theo quy định của Luật hôn nhân và gia đình Việt Nam có hai trường hợp
ly hôn: Thuận tình ly hôn và ly hôn do một bên yêu cầu
3.1: Thuận tình ly hôn.
Thuận tình xin ly hôn là trường hợp cả hai vợ chồng cùng xin yêu cầu chấm dứt hôn nhân và được thể hiện bằng đơn thuận tình xin ly hôn của vợ chồng Trong trường hợp này khi thụ lý Tòa án tiến hành hòa giải, mục địch là để
vợ chồng rút đơn xin ly hôn Trong trường hợp vợ chồng cùng yêu cầu ly hôn mà hòa giải tại tòa án không thành, nếu xét thấy hai bên thật sự tự nguyện ly hôn và
đã có thỏa thuận thỏa thuận về tài sản và con trên cơ sở bảo đảm quyền lợi chính đáng của vợ và con thì Tòa án thuận tình cho ly hôn, trường hợp không đảm bảo quyền lợi chính đáng của vợ và con thì tòa án quyết định
Việc chấm dứt hôn nhân bằng ly hôn phải được tiến hành ở tòa án nhân dân, pháp luật quy định việc thuận tình ly hôn là công nhận và bảo đảm quyền tự
do ly hôn chính đáng của hai bên vợ chồng Khi giải quyết ly hôn trong trường hợp này phải lưu ý đên sự tự nguyện thực sự của vợ chồng, nếu thiếu điều này thì Tòa án không thể công nhận thuận tình ly hôn Thông thường thuận tình ly hôn thiếu sự tự nguyện của vợ, chồng thường do bị cưỡng ép, lừa dối hay vì suy nghĩ bồng bột tự ái của một bên …Vì thế cần xác minh kĩ, nếu thấy các chứng cứ cho rằng thiếu sự tự nguyện của vợ chồng thì Tòa án có thẻ bác đơn xin ly hôn của vợ hoặc chồng
Việc xét thế nào là tình trạng hôn nhân trầm trọng dựa vào hướng dẫn trong Nghị quyết số 02/2000 của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao Cụ thể, vợ chồng không còn yêu thương nhau, không thực hiện nghĩa vụ với nhau, được gia đình, cơ quan, tổ chức nhắc nhở, hòa giải nhiều lần Ngoài ra, vợ chồng
có hành vi ngược đãi, đánh đập nhau, xúc phạm uy tín, nhân phẩm, có biểu hiện ngoại tình… Những hành vi nói trên phải dẫn đến mục đích hôn nhân không đạt
Trang 7được, tức không có tình nghĩa vợ chồng, không bình đẳng về nghĩa vụ và quyền giữa vợ chồng, không tôn trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín của vợ chồng, không tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của vợ chồng, không giúp đỡ, tạo điều kiện cho nhau phát triển mọi mặt
Nhiều thẩm phán cho biết khái niệm tình trạng trầm trọng trong hôn nhân rất trừu tượng Theo họ, hướng dẫn của TAND Tối cao chỉ mang tính giải thích chung chung, khó thể vận dụng để giải quyết thấu đáo loại án này Đa phần thẩm phán chỉ dựa vào trực quan là chủ yếu Có người còn bảo nếu bác đơn ly hôn thì
cứ dựa vào hướng dẫn của nghị quyết mà lập luận, còn cho ly hôn thì cứ nói đơn giản rằng mâu thuẫn giữa hai bên là trầm trọng Bởi lẽ thực tế muốn chứng minh
vợ chồng “không thương yêu, quý trọng, chăm sóc, giúp đỡ nhau” là rất phức
tạp, khó khăn, trong khi những người muốn ly hôn vẫn hay nại ra lý do là “không hợp nhau, bất đồng quan điểm sống”
3.2: Ly hôn theo yêu cầu một bên.
Ly hôn theo yêu cầu của một bên là trường hợp chỉ có một trong hai vợ chồng yêu cầu được chấm dứt quan hệ hôn nhân Cũng như trong trường hợp thuận tình ly hôn, khi nhận được đơn ly hôn từ một phía vợ hoặc chồng, Tòa án thụ lí giải quyết phải tiến hành hòa giải Nếu hòa giải đoàn tụ thành công mà người yêu cầu ly hôn rút đơn thì tòa tuyên bố đình chỉ việc giải quyết Trong trường hợp ly hôn theo yêu cầu một bên tòa án chỉ xét xử dựa trên căn cứ quan hệ
vợ chồng, do đó dù bên không làm đơn không yêu cầu ly hôn Tòa cũng vẫn xử cho ly hôn khi quan hệ vợ chồng đã thực sự tan vỡ Ví dụ: hai vợ chồng anh T và chị H mâu thuẫn giữa hai người rất trầm trọng, tuy nhiên chỉ có chị H xin ly hôn còn anh T do không muốn cho chị H sau khi ly hôn kết hôn với người khác nên nhất định không chịu ly hôn, trường hợp này Tòa án vẫn xử cho ly hôn
Muc 3: Áp dụng giải quyết ly hôn thực trạng và một số giải pháp nhằm bảo vệ bà mẹ và trẻ em sau khi ly hôn.
Trang 81: Thực tiễn việc áp dụng luật bảo vệ quyền phụ nữ trong trường hợp vợ chồng ly hôn.
Theo điều 92 luật HN&GĐ, người phụ nữ được nuôi con chung (nếu con còn nhỏ dưới 3 tuổi; và thường giải quyết việc chia tài sản chung theo nguyên tắc
“ưu tiên”… nhằm bảo vệ quyền lợi cho người phụ nữ Tất cả những quy định này được áp dụng vào thực tế khi giải quyết việc ly hôn giữa vợ chồng Theo đó, nhìn chung, người phụ nữ cũng được xoa dịu nỗi đau khi gia đình tan nát
Khi ly hôn người chịu thiệt thòi hơn có lẽ là người phụ nữ Phụ nữ Việt Nam với những nét tính cách phương Đông họ luôn mong hôn nhân của mình được êm đẹp, ly hôn với nhiều người là trường hợp bất đắc dĩ Một trong những
lý do dẫn đến ly hôn mà người phụ nữ thường là nạn nhân trong việc này là bạo lực gia đình, người phụ nữ bị hành hạ cả về mặt thể xác lẫn bị bạo hành về mặt tinh thần khiến họ không thể chịu nổi
Theo thống kê của tổ chức Action Aid, ước tính trên thế giới cứ 3 phụ nữ thì có một người đã từng bị đánh, cưỡng ép tình dục hoặc bị hành hạ với đa số
thủ phạm đều chính là người trong gia đình Ở Việt Nam, bạo lực gia đình không
phải là mới, chế độ phụ hệ, tư tưởng trọng nam, khinh nữ đã kéo theo sự bất bình đẳng giữa phụ nữ và nam giới Trước đây những người phụ nữ bị hành hạ chủ yếu là sống phụ thuộc vào chồng Khi chuyển sang kinh tế thị trường, vai trò của phụ nữ cũng thay đổi, song thực tế đã ghi nhận rất nhiều trường hợp phụ nữ kiếm được nhiều tiền hơn lại bị chồng đánh Theo nghiên cứu của Hội liên hiệp phụ nữ Việt Nam thì những trường hợp này chiếm 72% trong số những vụ xung đột gia đình Hiện nay bạo lực gia đình có xu hướng gia tăng và ngày càng tinh vi, gây ra cho người phụ nữ tổn thương nghiêm trọng về mặt thể xác cũng như tinh thần
Sau khi ly hôn, người phụ nữ phải chịu thiệt thòi vì xã hội cho thấy cơ hội làm lại cuộc đời đối với họ cũng ít hơn so với nam giới Mặt khác những đau đớn thiệt thòi mất mát từ cuộc hôn nhân đều làm cho người phụ nữ rơi vào trạng thái tâm lý khủng hoảng lo sợ, họ không tin vào hạnh phúc và cuộc sống và lo sợ nếu
Trang 9tái hôn thì cuộc sống cũng không được tốt đẹp như mong muốn nên nuôi con một mình Hơn nữa trong rất nhiều trường hợp, các ông chồng rũ bỏ trách nhiệm với con chung, không cấp dưỡng bỏ mặc trách nhiệm cho người vợ Hành vi vô trách nhiệm của những ông chồng như vậy cần phải lên án và phải được xử lý theo quy định của pháp luật Nếu như gặp phải vấn đề này, người phụ nữ không nên buông xuôi, mà nên đấu tranh, đòi hỏi quyền lợi chính đáng cho mình và các con
Từ thực tế trên ta thấy việc quan tâm một cách sâu sắc của các cơ quan chức năng là chưa triệt để vì thế cần nâng cao hơn nữa sự quan tâm cũng như phải có những chế tài nghiêm khắc để giảm hành vi bạo lực trong gia đình
Một vấn đề nữa cần quan tâm là việc chia tài sản chung khi vợ chồng ly hôn Khi ly hôn thì tài sản của vợ chồng được chia đôi nhưng có xem xét đến hoàn cảnh của mỗi người, tình trạng tài sản và công sức tạo lập của mỗi người Trong khi chia tài sản thường áp dụng nguyên tắc “ưu tiên” đối với phụ nữ, nguyên tắc này giúp bảo đảm được cuộc sống sau này của vợ chồng vì thực ra sau khi ly hôn đa phần phụ nữ sẽ gặp khó khăn hơn về kinh tế, áp dụng nguyên tắc này giúp họ có thể một phần nào đó ổn định cuộc sống sau khi ly hôn Ví dụ anh A và chị B xin ly hôn, tài sản chung của hai người gồm một căn nhà trị giá khoảng 600 triệu đồng và một mảnh đất trị giá khoảng 500 triệu đồng Anh A là người thường xuyên đi công tác xa nhà tài sản chung của vợ chồng anh có đóng góp tuy nhiên chị B ở nhà mới là người xu vèn và toàn quyền quyết định trong việc mua đất làm nhà Mặt khác tòa xử cho chị được quyền nuôi con thế nên khi chia tài sản Tòa chia cho chị căn nhà, đây cũng là một quyết định hoàn toàn phù hợp của Tòa án, đưa ra quyết định này thẩm phán đã dựa trên công sức đóng góp kèm theo việc bảo vệ quyền lợi của chị B với các con chung của chị với anh A
Trang 102: Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con sau khi cha mẹ ly hôn.
Nghĩa vụ và quyền của cha mẹ đối với con sau khi cha mẹ ly hôn được quy định tại điều 92, 93, 94, Luật Hôn nhân và gia đình năm 2000 Tại các điều luật trên quy định rõ, sau khi ly hôn vợ chồng vẫn phải thực hiện việc trông nom, chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con chưa thành niên hoặc con đã thành niên bị tàn tật, bị mất năng lực hành vi dân sự hoặc không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi dưỡng mình Tuy nhiên do cha mẹ ly hôn và không còn chung sống để cùng chăm sóc, giáo dục, nuôi dưỡng con chung vì vậy vợ chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con và quyền và nghĩa vụ của hai vợ chồng đối với con sau khi ly hôn
Theo quy định vợ và chồng với tư cách là những bậc cha mẹ của con đều
có quyền và nghĩa vụ bình đẳng trong việc thương yêu, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con Sau khi vợ chồng ly hôn việc giáo dục con chưa thành niên hoặc đã thành niên nhưng bị tàn tật, mất năng lực hành vi dân sự hay không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi dưỡng mình cho bên nào thì phải căn cứ vào thực tế của vợ chồng và phải bảo đảm lợi ích mọi mặt của con Tòa án xem xét về tư cách đạo đức, hoàn cảnh công tác, điều kiện kinh tế thời gian của mỗi bên vợ chồng… xem ai là người có điều kiện thực tế thực hiện việc trông nom, nuôi dưỡng, chăm sóc, giáo dục con được tốt hơn thì quyết định giao con cho người đó Trong việc này tòa án cũng nên xem xét việc quan hệ tình cảm của con gắn với cha hay mẹ
2.1: Việc quyết định cho ai nuôi con Thực trạng hiện nay ở nước ta.
Nguyên tắc bảo vệ lợi ích của con theo luật HN&GĐ năm 2000 điều 92 khoản 2 vợ chồng thỏa thuận về người trực tiếp nuôi con , quyền và nghĩa vụ của mỗi bên sau khi ly hôn đối với con; nếu không thỏa thuận được thì Tòa án quyết định giao con cho một bên trực tiếp nuôi dạy căn cứ vào quyền lợi của con, nếu
từ đủ 9 tuổi trở lên thì phải xem xét nguyện vọng của con Có thể ghi nhận từ điều luật, ý chí của người làm luật theo đó, việc trông con phải được quyết định