A MỞ ĐẦU: 1 B NỘI DUNG: 2 ILý luận chung: 2 1Khái niệm: 2 1.1Quản lý hành chính: 2 1.2 Phương pháp quản lý hành chính nhà nước: 2 1.3 Cưỡng chế hành chính: 2 2Phương pháp quản lý hành chính: 2 2.1 Đăc điểm: 3 2.2 Yêu cầu đối với phương pháp quản lý hành chính nhà nước: 4 3 Cưỡng chế hành chính: 5 3.1 Khái niệm: 5 3.2 Đặc điểm: 5 3.3 Nguyên tắc áp dụng phương pháp cưỡng chế: 5 3.4Phân loại: 6 3.4.1 Nhóm biện pháp xử phạt hành chính: 6 3.4.2 Nhóm biện pháp khắc phục hậu quả: 7 3.4.3 Nhóm biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính 8 3.4.4 Nhóm biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính: 8 3.4.5 Nhóm biện pháp xử lý hành chính 9 IIThực trạng cưỡng chế hành chính nước ta hiện nay 10 1Thực trạng: 10 2 Giải pháp: 11 C KẾT LUẬN: 12
Trang 1MỤC LỤC
A/ MỞ ĐẦU: 1
B/ NỘI DUNG: 2
I/Lý luận chung: 2
1/Khái niệm: 2
1.1/Quản lý hành chính: 2
1.2/ Phương pháp quản lý hành chính nhà nước: 2
1.3/ Cưỡng chế hành chính: 2
2/Phương pháp quản lý hành chính: 2
2.1/ Đăc điểm: 3
2.2/ Yêu cầu đối với phương pháp quản lý hành chính nhà nước: 4
3/ Cưỡng chế hành chính: 5
3.1/ Khái niệm: 5
3.2/ Đặc điểm: 5
3.3/ Nguyên tắc áp dụng phương pháp cưỡng chế: 5
3.4/Phân loại: 6
3.4.1/ Nhóm biện pháp xử phạt hành chính: 6
3.4.2/ Nhóm biện pháp khắc phục hậu quả: 7
3.4.3/ Nhóm biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính 8
3.4.4/ Nhóm biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính: 8
3.4.5/ Nhóm biện pháp xử lý hành chính 9
II/Thực trạng cưỡng chế hành chính nước ta hiện nay 10
1/Thực trạng: 10
2/ Giải pháp: 11
C/ KẾT LUẬN: 12
A/ MỞ ĐẦU:
Trong xã hội ngày càng phát triển như ngày nay, các mối quan hệ xã hội ngày càng phức tạp Việc quản lý hành chính nhà nước cũng trở nên phức tạp hơn bao
Trang 2giờ hết, điều này đòi hỏi các cơ quan hành chính nhà nước phải có những thay đổi, đổi mới,ngày càng hoàn thiện hơn về phương pháp xử lý các đối tượng có hành vi xâm hại đến các quan hệ pháp luật hành chính mà pháp luật bảo vệ Phương pháp quản lý hành chính bao gồm nhiều phương pháp mà trong đó phương pháp thuyết phục và phương pháp cưỡng chế là hai phương pháp chính được các nhà nước sử dụng tùy thuộc vào các kiểu nhà nước đó Nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân và vì dân mang tính xã hội, tính dân tộc và tính nhân dân sâu sắc do đó phương pháp thuyết phục là phương pháp ưu tiên áp dụng hàng đầu Thế nhưng có những đối tượng bắt buộc Nhà nước phải sử dụng Đó
là các phần tử phản động, phản cách mạng Việc nắm vững phương pháp cưỡng chế hành chính trong quản lý hành chính là hết sức cần thiết Thế nên em quyết định chọn đề tài “Cưỡng chế hành chính trong quản lý hành chính nhà nước hiện nay –Thực trạng và giải pháp” Do hiểu biết của em về vấn đề này còn nhiều hạn chế, không thể tránh khỏi sai sót, mong thầy cô góp ý để bài nghiên cứu của em ngày càng hoàn thiện hơn
B/ NỘI DUNG:
I/Lý luận chung:
1/Khái niệm:
1.1/Quản lý hành chính:
Trang 3Quản lý hành chính là một hình thức hoạt động của Nhà nước, được thực hiện trước hết và chủ yếu bởi cơ quan hành chính nhà nước, có nội dung của việc chấp hành Hiến pháp, luật pháp, pháp lệnh, nghị quyết của cơ quan quyền lực nhà nước, nhằm tổ chức một cách trực tiếp và thường xuyên công cuộc xây dựng kinh tế, văn hóa xã hội và hành chính – chính trị ở nước ta Nói cách khác
đó là hoạt động chấp hành - điều hành của Nhà nước.1
1.2/ Phương pháp quản lý hành chính nhà nước:
Phương pháp quản lý hành chính nhà nước là cách thức mà chủ thể quản lý sử dụng để tác động lên các quan hệ là đối tượng điều chỉnh của ngành luật hành chính.2
1.3/ Cưỡng chế hành chính:
Cưỡng chế hành chính là bắt buộc phải thi hành một mệnh lệnh, quyết định hành chính Là biện pháp do cơ quan hành chính nhà nước thực hiện đối với cá nhân hay tổ chức đã bị xử phạt vi phạm hành chính, nhưng không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt, được thực hiện bởi những người có thẩm quyền được pháp luật quy định.3
2/Phương pháp quản lý hành chính:
Phương pháp quản lý hành chính thể hiện rất rõ ràng bản chất của nhà nước Nhà nước có bản chất tính giai cấp dân chủ, tiến bộ càng sâu sắc thì phương pháp quản lý hành chính rất mềm dẻo Ngược lại, Nhà nước tính giai cấp càng bóc lột thì phương pháp quản lý nhà nước càng cứng rắn Ví dụ, nhà nước chủ
nô, phong kiến sẽ luôn dùng quyền lực của chủ nô hoặc của nhà vua, để đàn áp bắt mọi người trong xã hội phải phục tùng Quyền lực là khả năng và năng lực thực hiện những tác động nhất định đến hành vi của con người băng những cách thức khác nhau Do vậy , nó có một số đặc điểm nhất định
Hà Nội, 2014, tr 9.
Hà Nội, 2014, tr 246.
3 https://nganhangphapluat.thukyluat.vn/tu-van-phap-luat/thu-tuc-to-tung/cuong-che-hanh-chinh-la-gi-121115
Trang 42.1/ Đăc điểm:
Thứ nhất, phương pháp quản lý hành chính nhà nước thể hiện bản chất của mối quan hệ giữa chủ thể quản lý và đối tượng quản lý, thể hiện bản chất của Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, đặc biệt trong mối quan hệ giữa nhà nước với công dân Bản chất của phương pháp quản lý hành chính là phục
vụ lợi ích công, phục vụ nhân dân chứ không vì bất cứ mục đích nào khác Với bản chất tốt đẹp của Nhà nước ta, các cơ quan hành chính luôn mong muốn ngày càng hoàn thiện hơn nữa phương pháp quản lý hành chính để tạo thuận lợi cho người dân, xây dựng xã hội ngày một tốt đẹp
Thứ hai, phương pháp quản lý hành chính nhà nước chủ yếu do cơ quan hành chính nhà nước, cán bộ, công chức và người có thẩm quyền của cơ quan hành chính nhà nước áp dụng Trong một số trường hợp chủ thể áop dụng phương pháp quản lý hành chính nhà nước còn là các cơ quan khác, các tổ chức xã hội, các cá nhân Cơ quan hành chính nhà nước thường là ủy ban nhân dân , nhưng trong một số trường hơp cơ quan khác như cơ quan quyền lực cũng có thể đưa ra các quyết định hành chính trong lĩnh cực quản lý hành chính Ví dụ: Hội đồng nhân dân cũng có thể ra quyết định tăng mức xử phạt khi vi phạm giao thông trong các con đường nội đô được quy định tại Khoản 3 Điều 234 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012
Thứ ba,phương pháp quản lý hành chính nhà nước áp dụng trong giới hạn của hoạt động quản lý hành chính nhà nước, chủ yếu thể hiện mối quan hệ của cơ quan hành chính nhà nước với đối tượng quản lý khi cơ quan hành chính nhà nước tiến hành các hoạt động thực hiện chức năng quản lý hành chính nhà nước
Thứ tư, phương pháp quản lý hành chính nhà nước thể hiện dưới nhiều hình thức pháp lý khác nhau, chủ yếu dưới hình thức văn bản pháp luật bao gồm hình thức ban hành văn bản quy phạm pháp luật, hình thức văn bản áp dụng quy phạm pháp luật và các hình thức khác mang tính pháp lý
Thứ năm, nội dụng của phần lớn các phương pháp quản lý hành chính nhà nước phản ánh thẩm quyền của các cơ quan hành chính hoặc người có chức vụ
Trang 5đại diện cho nước Nhà nước ta quy định rất rõ thẩm quyền nhằm tránh hiện tượng lạm quyền, hạch sách,làm tiền người dân Ví dụ như thẩm quyền xử phạt của Công an nhân dân được quy định tại Điều 395 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 Tùy theo chức vụvà thẩm quyền xử phạt mà người cán bộ công an
sẽ quyết định hình thức phạt hoặc số tiền phạt cụ thể
2.2/ Yêu cầu đối với phương pháp quản lý hành chính nhà nước:
Thứ nhất, các phương pháp quản lý phải có khả năng quản lý lên các lĩnh vực chủ yếu của quản lý hành chính nhà nước Tùy theo các lĩnh vực quản lý hành chính mà nhà nước sẽ áp dụng các phương pháp quản lý hành chính khác nhau
để quản lý, mang lại hiểu quả cao nhất
Thứ hai,phương pháp quản lý phải đa dạng, thích hợp để tác động lên những đối tượng khác nhau Mỗi đối tượng cần phải có những phương pháp khác nhau
để áp dụng mà phù hợp với độ tuổi, hoàn cảnh, điều kiện cụ thể Ví dụ, đối với người chưa thành niên sẽ ưu tiên phương pháp thuyết phục để giáo dục người chưa thành
niên biết được hành vi của mình là vi phạm pháp luật,gây hại cho xã hội
Thứ ba, phương pháp quản lý phải có tính hiện thực Tùy theo đối tượng mà
áp dụng các phương pháp quản lý hành chính khác nhau để phù hợp với đối tượng Ví dụ, người vi phạm giao thông không thể áp dụng phương pháp kinh tế
để xử lý vì nó hoàn toàn không phù hợp với chủ thể là người vi phạm giao thông
Thứ tư,phương pháp quản lý phải có khả năng đem lại hiệu quả cao
Thứ năm,phương pháp quản lý phải mềm dẻo và linh hoạt để làm cho các chủ thể phải tuân theo, chấp hành pháp luật
Thứ sáu,phương pháp quản lý phải có tính sáng tạo
Thứ sáu,phương pháp quản lý phải hoàn toàn phù hợp với đường lối chính trị quy định chương trình quản lý trong từng giai đoạn cụ thể
Trang 63/ Cưỡng chế hành chính:
3.1/ Khái niệm:
Phương pháp cưỡng chế là việc các cơ quan, cán bộ có thầm quyền sử dụng các biện pháp bắt buộc bằng bạo lực của nhà nước đối với các cá nhân,tổ chức,nhằm buộc các cá nhân, tổ chức phải thực hiện hoặc không thực hiện những hành vi nhất định; hạn chế về quyền, tài sản của cá nhân, tồ chức hoặc hạn chế tự do thân thể của cá nhân Ví dụ việc tạm giữ người theo thủ tục hành chính cũng là một phương pháp cưỡng chế nhằm hạn chế tự do thân thể
3.2/ Đặc điểm:
Thứ nhất, chủ thể áp dụng phương pháp cưỡng chế phải là cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền theo quy định của pháp luật như: Hải quan , Kiểm lâm, Thuế, được quy định tại Điều 38 đến Điều 51 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012
Thứ hai, đối tượng bị áp dụng các biện pháp cưỡng chế là cá nhân, tổ chức nhất định trong những trường hợp pháp luật quy định như: cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính Ví dụ người tham giao thông vi phạm Luật giao thông đường
bộ thì bị xử lý vi phạm hành chính
Thứ ba, biểu hiện của phương pháp cưỡng chế là buộc cá nhân, tổ chức phải chấp hành các quyết định đơn phương của chủ thể quản lý Cụ thể là buộc cá nhân, tổ chức phải thực hiện hay không thực hiện những hành vi nhất định hoặc phải phục tùng những hạn chế nhất định về mặt tài sản của cá nhân, tổ chức hoặc tự do thân thể của cá nhân Ví dụ, người buôn bán hàng hóa không rõ xuất
xứ nguồn gốc sẽ bị tịch thu tang vật theo Điều 266 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 Biểu hiện của phương pháp cưỡng chế ỡ trường hợp này là tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính
3.3/ Nguyên tắc áp dụng phương pháp cưỡng chế:
Như đã nói ở trên, Nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân, vì dân, bản chất nhà nước mang tính dân tộc, tính nhân dân sâu sắc Biện pháp thuyết phục sẽ
Trang 7được sử dụng chủ yếu Biện pháp cưỡng chế có sử dụng nhưng cần tuân theo những nguyên tắc nhất định
Thứ nhất, chỉ áp dụng cưỡng chế khi nào thuyết phục không hiệu quả Thuyết phục sẽ là phương pháp đầu tiên được áp dụng Phương pháp này áp dụng càng rộng rãi càng cho thấy sự văn minh, tiến bộ, thể hiện bản chất tốt đẹp của nhà nước Đối với nhà nước chủ nô hoặc phong kiến, phương pháp này khá mờ nhạt
vì tính giai cấp quá cao Nhưng đối với nhà nước xã hội chũ nghĩa như nước ta, đấy là phương pháp ưu tiên áp dụng đầu tiên
Thứ hai, chỉ áp dụng cưỡng chế khi có quy định pháp luật cụ thể và rõ ràng, tuân theo quy định về thẩm quyền, trình tự, thủ tục Biện pháp cưỡng chế
sẽ gây ảnh hưởng trực tiếp đến tài sản, quyền tự do, quyền con người của cá nhân do vậy việc áp dụng biện pháp cưỡng chế khi có quy định của pháp luật cụ thể và rõ ràng, tuân theo quy định về thẩm quyền,trình tự, thủ tục là hết sức cần thiết để tránh tình trạng lạm quyền , quan liêu
Thứ ba, khi cần thiết áp dụng thì phải lựa chọn các biện pháp cưỡng chế mang tính thiệt hại ở mức thấp nhất cho đối tượng bị áp dụng Biện pháp cưỡng chế có nhiều mức độ áp dụng khác nhau Ví dụ, đối với phạt tiền thì có nhiều mức xử phạt khác nhau, biện pháp xử lý hành chính cũng có nhiều mức xử phạt khác nhau, tất cả đều tăng từ thấp lên cao Do vậy khi áp dụng biện pháp này cần xem xét dựa trên mức độ vi phạm hoặc hoàn cảnh, độ tuổi
Thứ tư, ngay cả khi áp dụng biện pháp cưỡng chế, vẫn phải tiến hành thuyết phục để tạo điều kiện cho đối tượng quản lý tự giác chấp hành các mệnh lệnh chủ thể quản lý Nhà nước luôn mong muốn các chủ thể trong xã hội nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật Do vậy, khi bắt buộc phải tiến hành biện pháp cưỡng chế, thì cũng vẫn phải thuyết phục, làm cho đối tượng hiểu được hành vi của mình là sai và cần phải khắc phục
Trang 83.4/Phân loại:
3.4.1/ Nhóm biện pháp xử phạt hành chính:
Là những hình thức, biện pháp áp dụng đối với cá nhân, tổ chức, vi phạm hành chính nhằm giáo dục phòng ngừa vi phạm, gồm các hình thức được quy định tại Điều 217 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 bao gồm cảnh cáo, phạt tiền, tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn, tịch thu tang vật vi phạm hành chính, phương tiện được sử dụng để vi phạm hành chính, trục xuất Các hình thức này được quy định một cách cụ thể từ Điều 22 đến Điều 26 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012
3.4.2/ Nhóm biện pháp khắc phục hậu quả:
Điều 28 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 có quy định
“1 Các biện pháp khắc phục hậu quả bao gồm:
a) Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu;
b) Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép;
c) Buộc thực hiện biện pháp khắc phục tình trạng ô nhiễm môi trường, lây lan dịch bệnh;
d) Buộc đưa ra khỏi lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam hoặc tái xuất hàng hoá, vật phẩm, phương tiện;
đ) Buộc tiêu hủy hàng hóa, vật phẩm gây hại cho sức khỏe con người, vật nuôi, cây trồng và môi trường, văn hóa phẩm có nội dung độc hại;
e) Buộc cải chính thông tin sai sự thật hoặc gây nhầm lẫn;
g) Buộc loại bỏ yếu tố vi phạm trên hàng hoá, bao bì hàng hóa, phương tiện kinh doanh, vật phẩm;
h) Buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng;
Trang 9i) Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện vi phạm hành chính hoặc buộc nộp lại số tiền bằng trị giá tang vật, phương tiện vi phạm hành chính
đã bị tiêu thụ, tẩu tán, tiêu hủy trái quy định của pháp luật;
k) Các biện pháp khắc phục hậu quả khác do Chính phủ quy định
2 Nguyên tắc áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả:
a) Đối với mỗi vi phạm hành chính, ngoài việc bị áp dụng hình thức xử phạt,
cá nhân, tổ chức vi phạm hành chính có thể bị áp dụng một hoặc nhiều biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 1 Điều này;
b) Biện pháp khắc phục hậu quả được áp dụng độc lập trong trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 65 của Luật này”
Các hình thức này được quy định chi tiết tại các Điều 29 đến Điều 37 Luật xử
lý vi phạm hành chính
3.4.3/ Nhóm biện pháp cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính
Đây là các biện pháp được áp dụng khi hết thời hạn thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính mà cá nhân, tổ chức bị xử phạt không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt
Điều 86 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 quy định :
“1 Cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt được áp dụng trong trường hợp cá nhân, tổ chức bị xử phạt vi phạm hành chính không tự nguyện chấp hành quyết định xử phạt theo quy định tại Điều 73 của Luật này
2 Các biện pháp cưỡng chế bao gồm:
a) Khấu trừ một phần lương hoặc một phần thu nhập, khấu trừ tiền từ tài khoản của cá nhân, tổ chức vi phạm;
b) Kê biên tài sản có giá trị tương ứng với số tiền phạt để bán đấu giá;
c) Thu tiền, tài sản khác của đối tượng bị cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính do cá nhân, tổ chức khác đang giữ trong trường hợp cá nhân, tổ chức sau khi vi phạm cố tình tẩu tán tài sản
d) Buộc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả quy định tại khoản 1 Điều 28 của Luật này
Trang 103 Chính phủ quy định cụ thể về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt vi phạm hành chính
3.4.4/ Nhóm biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính:
Điều 119 Luật xử lý vi phạm hành chính 2012
“Trong trường hợp cần ngăn chặn kịp thời vi phạm hành chính hoặc để bảo đảm việc xử lý vi phạm hành chính, người có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp sau đây theo thủ tục hành chính:
1 Tạm giữ người;
2 Áp giải người vi phạm;
3 Tạm giữ tang vật, phương tiện vi phạm hành chính, giấy phép, chứng chỉ hành nghề;
4 Khám người;
5 Khám phương tiện vận tải, đồ vật;
6 Khám nơi cất giấu tang vật, phương tiện vi phạm hành chính;
7 Quản lý người nước ngoài vi phạm pháp luật Việt Nam trong thời gian làm thủ tục trục xuất;
8 Giao cho gia đình, tổ chức quản lý người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử
lý hành chính trong thời gian làm thủ tục áp dụng biện pháp xử lý hành chính;
9 Truy tìm đối tượng phải chấp hành quyết định đưa vào trường giáo dưỡng, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc, đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc trong trường hợp bỏ trốn.”
Như vậy gồm có 9 biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý hành chính Các biện pháp này thường được áp dụng một cách thường xuyên nhằm ngăn chặn các đối tượng có dấu hiệu vi phạm hành chính
3.4.5/ Nhóm biện pháp xử lý hành chính
Đây là biện pháp mang tính giáo dục được áp dụng để thay thế cho hình thức
xừ phạt vi phạm hành chính hoặc biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên vi phạm hành chính bao gồm biện pháp nhắc nhở và quản lý tại gia