Tìm hiểu về thực trạng tranh chấp hợp đồng bảo hiểm từ đó chỉ ra những nguyên nhân cơ bản và đề xuất giải pháp để hạn chế tranh chấp

Trong khi làm bài tập thì nhóm đã tham khảo rất nhiều các tài liệu trên internet, có các vụ việc tranh chấp hợp đồng bảo hiểm cụ thể để từ đó đưa ra các nhận xét.Tuy nhiên, chưa có một s

LỜI NÓI ĐẦU

Hiện nay, khi nền kinh tế của nước ta ngày càng phát triển, thì nhu cầu phòngtránh rủi ro của các cá nhân, tổ chức cũng tăng lên, do đó thị trường bảo hiểm cũngphát triển theo nhằm thỏa mãn nhu cầu đó Khi thị trường bảo hiểm càng phát triểncàng mạnh thì kéo theo nó là các tranh chấp về hợp đồng bảo hiểm diễn ra càngnhiều Nhằm giải quyết các tranh chấp hợp đồng bảo hiểm có thể xảy ra, pháp luậtViệt Nam hiện hành cũng đã quy định khá rõ ràng cả về thẩm quyền, thủ tục và cơchế giải quyết tranh chấp hợp đồng bảo hiểm Tuy nhiên, tranh chấp hợp đồng bảohiểm vẫn là hiện tượng diễn ra phổ biến trong thị trường bảo hiểm hiện nay Khithị trường bảo hiểm càng phát triển thì số lượng các vụ tranh chấp bảo hiểm càngdiễn ra nhiều hơn và phức tạp hơn Trong phạm vi bài viết này chúng em xin tìmhiểu về thực trạng tranh chấp hợp đồng bảo hiểm, từ đó chỉ ra những nguyên nhân

cơ bản và đề xuất giải pháp để hạn chế tranh chấp

Trong khi làm bài tập thì nhóm đã tham khảo rất nhiều các tài liệu trên internet,

có các vụ việc tranh chấp hợp đồng bảo hiểm cụ thể để từ đó đưa ra các nhận xét.Tuy nhiên, chưa có một số liệu thống kê cụ thẻ là hàng năm có bao nhiêu các tranhchấp về hợp đồng bảo hiểm xảy ra nên khó đánh giá được tình hình tranh chấp quacác năm

NỘI DUNG

I NHỮNG VẤN ĐỀ PHÁP LÝ CƠ BẢN VỀ HỢP ĐỒNG BẢO HIỂM

1 Khái niệm về Hợp đồng bảo hiểm

a, Định nghĩa:

Kinh doanh bảo hiểm là quan hệ kinh doanh được thiết lập trên cơ sở hợp đồngký kết giữa doanh nghiệp bảo hiểm đối với khách hàng, hợp đồng này gọi là Hợpđồng bảo hiểm Hợp đồng bảo hiểm là hình thức pháp lý của quan hệ kinh doanhbảo hiểm giữa doanh nghiệp bảo hiểm với bên mua bảo hiểm

Điều 567 BLDS 2005 quy định: “Hợp đồng bảo hiểm là sự thỏa thuận giữa các bên, theo đó bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm, còn bên bảo hiểm phải trả một khoản tiền bảo hiểm cho bên được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm”

Tiếp cận về hợp đồng bảo hiểm, khái niệm hợp đồng bảo hiểm được Luật kinh

doanh bảo hiểm quy định như sau: “Hợp đồng bảo hiểm là sự thỏa thuận giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm, theo đó bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm phải trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.” (Khoản 1

Điều 12 Luật kinh doanh bảo hiểm)

sự bảo đảm về mặt tài chính trước rủi ro cho người được bảohiểm Rủi ro là cơ sở,

là nguồn gốc phát sinh quan hệ hợp đồng bảo hiểm Để bảo vệ mình, người thamgia bảo hiểm nộp phí cho doanh nghiệp bảo hiểm để đổi lấy sự cam kết của doanhnghiệp bảo hiểm là sẽ trả tiền hoặc bồi thường bảo hiểm khi có rủi ro xảy ra Nhưvậy, ở đây chỉ có cam kết từ hai phía là doanh nghiệp bảo hiểm và người tham gia

bảo hiểm, trong đó người tham gia bảo hiểm phải cam kết nộp phí, còn doanhnghiệp bảo hiểm cam kết sẽ bồi thường hay trả tiền bảo hiểm khi có sự kiện bảohiểm xảy ra.

- Chủ thể ký kết hợp đồng bảo hiểm: một bên chủ thể tham gia ký kết hợp đồngbảo hiểm là doanh nghiệp bảo hiểm tham gia với tư cách là người nhận bảo hiểm.Còn chủ thể mua bảo hiểm là các tổ chức, cá nhân có đủ năng lực chủ thể có nhucầu hoặc bắt buộc phải tham gia ký kết hợp đồng bảo hiểm

- Về hình thức, hợp đồng bảo hiểm phải được lập thành văn bản Bằng chứnggiao kết hợp đồng bảo hiểm là giấy chứng nhận bảo hiểm, đơn bảo hiểm, điện báo,telex, fax và các hình thức khác do pháp luật quy định

- Về nội dung của hợp đồng bảo hiểm: ngoài điều khoản mà các bên thỏa thuậnghi trong hợp đồng còn bao gồm cả quy tắc, điều khoản bảo hiểm do cơ quan nhànước có thẩm quyền ban hành (đối với hợp đồng bảo hiểm bắt buộc) Hoặc quy tắc,điều khoản bảo hiểm do doanh nghiệp bảo hiểm xây dựng và được Bộ Tài chínhphê chuẩn (đối với hợp đồng bảo hiểm về con người) hay quy tắc, điều khoản bảohiểm do doanh nghiệp bảo hiểm xây dựng và đã đăng ký với Bộ Tài chính (đối vớihợp đồng bảo hiểm tài sản, hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự không mangtính bắt buộc)

- Trong quan hệ doanh nghiệp bảo hiểm quyền và nghĩa vụ cơ bản các bên thựchiện không đồng thời và nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm là loại nghĩa vụ thực hiện

có điều kiện

Trong hợp đồng bảo hiểm thì nghĩa vụ của người mua bảo hiểm là cung cấp đầy

đủ, trung thực các thông tin liên quan đến đối tượng bảo hiểm trước khi ký hợpđồng và trong quá trình thực hiện hợp đồng và nộp phí bảo hiểm Trên cơ sở đódoanh nghiệp bảo hiểm sẽ chấp nhận bảo hiểm và định mức phí bảo hiểm

Nghĩa vụ cơ bản của doanh nghiệp bảo hiểm là bồi thường hay trả tiền bảo hiểmcho người được bảo hiểm hoặc người thụ hưởng bảo hiểm khi có sự kiện bảo hiểm

xảy ra Nghĩa vụ bồi thường hay trả tiền bảo hiểm của doanh nghiệp bảo hiểmtrong hợp đồng bảo hiểm là nghĩa vụ thực hiện có điều kiện.

- Tính đền bù trong quan hệ hợp đồng bảo hiểm thường là không xác định trước

và lợi ích của các bên chủ thể trong hợp đồng bảo hiểm có xung đột trực tiếp vớinhau

c, Phân loại.

Có rất nhiều loại hợp đồng bảo hiểm tùy thuộc vào tiêu chí phân loại khác nhau

- Căn cứ vào đối tượng của hợp đồng bảo hiểm thì hợp đồng bảo hiểm đượcchia thành: hợp đồng bảo hiểm con người, hợp đồng bảo hiểm tài sản và hợp đồngbảo hiểm trách nhiệm dân sự

- Căn cứ vào sự tự nguyện của các bên trong việc giao kết hợp đồng bảo hiểmthì hợp đồng bảo hiểm được chia thành hợp đồng bảo hiểm tự nguyện và hợp đồngbảo hiểm bắt buộc

- Căn cứ vào tính phái sinh trong việc xác lập quan hệ bảo hiểm thì hợp đồngbảo hiểm được chia thành hợp đồng bảo hiểm ban đầu và hợp đồng bảo hiểm pháisinh (tái bảo hiểm)

Ngoài ra, tùy từng loại hợp đồng bảo hiểm cụ thể mà còn có các loại bảo hiểmtrùng, bảo hiểm trên giá trị, bảo hiểm dưới giá trị…

2 Khái niệm về tranh chấp Hợp đồng bảo hiểm

Tranh chấp là sự xung đột, bất đồng ý chí giữa các chủ thể về những quyền vànghĩa vụ hoặc lợi ích phát sinh trong quan hệ nào đó

Tranh chấp hợp đồng là một dạng tranh chấp cụ thể, đó là sự bất đồng của cácbên chủ thể khi thực hiện quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng mà các bên đã ký kết.Hay nói cách khác: tranh chấp phát sinh từ hợp đồng là tranh chấp giữa các bêntrong việc thực hiện các điều khoản hợp đồng”

=> tranh chấp hợp đồng bảo hiểm chính là sự xung đột, bất đồng ý chí giữadoanh nghiệp và bên tham gia bảo hiểm trong việc thực hiện quyền và nghĩa vụhoặc lợi ích phát sinh từ hợp đồng bảo hiểm

Hợp đồng bảo hiểm được xác định là một loại hợp đồng dân sự chính vì vậy màcăn cứ phát sinh tranh chấp hợp đồng bảo hiểm cũng dựa trên những căn cứ phátsinh tranh chấp hợp đồng dân sự nói chung Theo Điều 412 BLDS năm 2005,

nguyên tắc thực hiện hợp đồng dân sự được quy định là: “1 Thực hiện đúng hợp đồng, đúng đối tượng, chất lượng, số lượng, chủng loại, thời hạn, phương thức và các thỏa thuận khác; 2 Thực hiện một cách trung thực, theo tinh thần hợp tác và

có lợi nhất cho các bên, đảm bảo tin cậy lẫn nhau; 3 Không được xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền, lợi ích hợp pháp của người khác.”.

Dựa trên những quy định như vậy thì có thể thấy rằng, tranh chấp sẽ phát sinh khinhững nguyên tắc cơ bản này bị vi phạm Bởi hợp đồng bảo hiểm là sự thỏa thuậngiữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm, khi ký kết hợp đồng có nghĩa làtrách nhiệm hợp đồng đã phát sinh, các bên buộc phải thực hiện quyền và nghĩa vụcủa mình với bên kia Hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ đã thỏa thuận giữa cácbên có thể sẽ dẫn đến thiệt hại, mà mỗi bên thì đều có quyền tự bảo vệ lợi ích củamình, từ đó dẫn đến phát sinh tranh chấp

Thông thường tranh chấp phát sinh từ hợp đồng bảo hiểm đều xuất phát từ hành

vi vi phạm hợp đồng của một hoặc cả hai bên ký kết với lỗi cố ý hoặc vô ý nên đãlàm trái với các điều khoản đã cam kết trong hợp đồng bảo hiểm

Một hành vi được coi là vi phạm hợp đồng bảo hiểm khi hành vi đó phải thỏamãn những điều kiện sau:

+) Người thực hiện hành vi phải là các bên trong quan hệ hợp đồng bảo hiểm làdoanh nghiệp bảo hiểm và bên tham gia bảo hiểm

+) Hành vi mà chủ thể vi phạm đã thực hiện là trái với các điều khoản mà cácbên đã cam kết trong hợp đồng bảo hiểm Để chứng minh một hành vi là trái vớicam kết trong hợp đồng bảo hiểm thì bên có quyền lợi bị xâm hại bởi hành vi củabên kia phải dẫn chứng về sự tồn tại một cam kết của người thực hiện hành vi (đó

là hợp đồng bảo hiểm và quy tắc điều khoản bảo hiểm kèm theo hợp đồng bảohiểm ) thông thường hành vi làm trái với cam kết trong hợp đồng bảo hiểm làhành vi không thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ đã cam kết.

+) Bên thực hiện hành vi trái cam kết có một lỗi xác định là cố ý hoặc vô ý.Thông thường bên có quyền lợi bị xâm hại chỉ cần chứng minh rằng bên đối tác đãkhông thực hiện hoặc thực hiện không đúng nghĩa vụ như cam kết cũng đủ để dẫnchứng về lỗi của người đó Bên thực hiện hành vi trái với cam kết thì phải chứngminh mình không có lỗi bằng cách dẫn ra các sự kiện, các quy định để bảo vệmình

+) Hành vi vi phạm đó nhằm xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của bênđối ước, hoặc xâm hại đến lợi ích khác như lợi ích xã hội, lợi ích của các tổ chức,

cá nhân khác

Hợp đồng bảo hiểm hàng hải dù được quy định riêng ở Bộ luật Hàng hải Việtnam nhưng khi phát sinh tranh chấp hợp đồng bảo hiểm vẫn dựa trên những căn cứnhư trên

Chủ thể trong tranh chấp hợp đồng bảo hiểm

Chủ thể tham gia tranh chấp cũng chính là chủ thể tham gia hợp đồng bảohiểm, bởi tranh chấp phát sinh là do mối quan hệ nhân quả giữa hành vi của cácbên tham gia hợp đồng bảo hiểm gây nên Vậy nên chính họ cũng là người thamgia vào tranh chấp bảo hiểm đã phát sinh này Theo khoản 1 Điều 12 Luật Kinh

doanh bảo hiểm: “Hợp đồng bảo hiểm là sự thỏa thuận giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm, theo đó bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm phải trả tiền bảo hiểm cho người hưởng thụ hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm.” Như vậy, chủ thể tham gia

tranh chấp là người mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm

II THỰC TRẠNG, NGUYÊN NHÂN VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ TRANH CHẤP HỢP ĐỒNG BẢO HIỂM

1 Thực trạng tranh chấp hợp đồng bảo hiểm tại Việt Nam hiện nay.

Hiện nay, khi nền kinh tế của nước ta ngày càng phát triển, thì nhu cầu phòng

tránh rủi ro của các cá nhân, tổ chức cũng tăng lên, do đó thị trường bảo hiểm cũngphát triển theo nhằm thỏa mãn nhu cầu đó Khi thị trường bảo hiểm càng phát triểncàng mạnh thì kéo theo nó là các tranh chấp về hợp đồng bảo hiểm diễn ra càngnhiều Nhằm giải quyết các tranh chấp hợp đồng bảo hiểm có thể xảy ra, pháp luậtViệt Nam hiện hành cũng đã quy định khá rõ ràng cả về thẩm quyền, thủ tục và cơchế giải quyết tranh chấp hợp đồng bảo hiểm Tuy nhiên, tranh chấp hợp đồng bảohiểm vẫn là hiện tượng diễn ra phổ biến trong thị trường bảo hiểm hiện nay Khithị trường bảo hiểm càng phát triển thì số lượng các vụ tranh chấp bảo hiểm càngdiễn ra nhiều hơn và phức tạp hơn

a, Các tranh chấp phát sinh trong hợp đồng bảo hiểm tài sản

Hiện nay, xu hướng mua bảo hiểm tự nguyện cho tài sản ngày càng phổ biến Vàmục đích của việc mua bảo hiểm là khi xảy ra sự cố, tài sản bị hư hại, mất mát…sẽ được phía bảo hiểm đứng ra hỗ trợ bồi thường Tuy nhiên, thực tế một số trườnghợp tranh chấp quyền lợi bảo hiểm đang khiến bên mua và bên bán phải kéo nhau

ra tòa

Chẳng hạn, trên thực tế, nhiều trường hợp doanh nghiệp bảo hiểm có biết đượcbên mua bảo hiểm đã yêu cầu bảo hiểm tài sản trên giá trị họ vẫn ký hợp đồng vàthu phí bảo hiểm, bởi làm như vậy họ luôn có lợi vì nếu không có sự kiện bảo hiểmxảy ra thì số phí bảo hiểm sẽ thuộc về doanh nghiệp bảo hiểm Nếu có sự kiện bảohiểm phát sinh thì doanh nghiệp bảo hiểm chi trả số tiền bảo hiểm đóng dư và chỉtrả lại khách hàng phần thiệt hại thực tế của tài sản mà thôi

Bên cạnh đó, một loại hợp đồng xảy ra tranh chấp phổ biến ở Việt Nam là bảohiểm thân tàu Do Việt Nam có đường bở biển dài nên nghiệp vụ bảo hiểm thân tàurất phát triển, tuy nhiên kéo theo đó là các tranh chấp hóc búa, khó giải quyết Vídụ: Tàu đánh cá mang biển số QNG2805TS có công suất 40CV của ông NguyễnVăn Cư, xã Nghĩa An, Quảng Ngãi, tham gia bảo hiểm thân tàu với mức125.000.000 VNĐ, Hợp đồng có hiệu lực một năm từ ngày 06/11/1996 đến ngày

06/11/1997 Ngày 15/11/1996 tàu ông Cư cùng 9 thuyền viên ra khơi đánh cá.Ngày 21/11/1997 có dông, nước biển tràn vào tàu làm tàu chết máy, trôi lênh đênhtrên biển 2 ngày, trôi dạt vào đảo Cát Vàng thuộc quần đảo Hoàng sa Đến ngày27/01/1997 tầu được kéo trở về Sau đó, ông Cư yêu cầu công ty Bảo Việt tỉnhQuảng ngãi bồi thường số tiền bảo hiểm là 125 triệu đồng Yêu cầu bồi thường củaông Cư bị từ chối Ông Cư nộp đơn khởi kiện đến TAND tỉnh Quảng Ngãi Bản ándân sự sơ thẩm số 06/STDS ngày 24/6/1998 của Tòa án nhân dân tỉnh Quảng Ngãi

đã áp dụng Điều 571, 574, 575, Khoản 1 Điều 580 Bộ luật dân sự 1995 buộc công

ty Bảo Việt tỉnh Quảng Ngãi bồi thường ông Cư số tiền bảo hiểm thân tàu là 115triệu đồng Tòa án xét xử hoàn toàn không xem xét đến hành vi và mối quan hệgiữa hành vi và hậu quả và yêu tố lỗi của chủ tàu khi quản lý và sử dụng tàu đánh

cá Ngày 29/6/1998 Công ty Bảo Việt tỉnh Quảng Ngãi đã kháng cáo bản án sơthẩm lên Tòa phúc thẩm Tòa án nhân dân tối cao, án dân sự phúc thẩm số 35 ngày05/11/1998 của tòa án phúc thẩm TANDTC tại Đà Nẵng đã quyết định y án sơthẩm Ngày 13/03/1999 Viện trưởng Viện kiểm sát tối cao kháng nghị bản án dân

sự phúc thẩm số 35/DSPT ngày 06/10/1998 của Tòa án Phúc thẩm tại Đà Nẵng,đền nghị TANDTC xét xử giám đốc thẩm để hủy bản án sơ thẩm và bản án phúcthẩm, bác đơn yêu cầu bồi thường của ông Cư

Ở trên là các tranh chấp đối với hợp đồng bảo hiểm tự nguyện nhưng trong cáchợp đồng bảo hiểm tài sản bắt buộc cũng xảy ra tranh chấp như đối với hợp đồngbảo hiểm cháy, nổ Khi mua bảo hiểm cháy, nổ thì bên mua bảo hiểm được cácdoanh nghiệp bảo hiểm hướng dẫn rất cụ thể về cách phòng cháy, chữa cháy để hạnchế tối thiểu thiệt hại xảy ra Và khi sự kiện bảo hiểm xảy ra thì các doanh nghiệpbảo hiểm trước hết là từ chối bồi thường với lí do bên mua bảo hiểm không cố gắng

khắc phục vụ cháy nổ đó (vd: tháng 10/2007, Công ty Tân Việt mua bảo hiểm cháy

2,5 tỉ đồng với Công ty Bảo hiểm Bảo Việt Sóc Trăng Khuya 22-11-2007, nhàmáy xay xát Đại Thành của Tân Việt bất ngờ bị cháy rụi, thiệt hại trên 1,8 tỉ đồng.Tân Việt liền báo ngay cho phía bảo hiểm, các cơ quan chức năng khác đến giám

định thiệt hại cùng nguyên nhân cháy Sau khi công an kết luận nhà máy cháy là rủi

ro, do chất xăng dầu gây ra, không có dấu hiệu tội phạm, Tân Việt đã yêu cầu công

ty bảo hiểm bồi thường thiệt hại như trên Tuy nhiên, công ty bảo hiểm đã từ chốigiải quyết, lập luận theo nguyên tắc, bên được bảo hiểm sẽ mất quyền được bồithường nếu sử dụng các thủ đoạn và biện pháp man trá nằm trục lợi bảo hiểm, hoặcthiệt hại gây ra do hành động có chủ tâm, có sự đồng lõa của người được bảo hiểm.Trong vụ này, công ty bảo hiểm cho rằng chính giám đốc Tân Việt… đốt nhà máynên không thể bắt bảo hiểm bồi thường => hai bên đã kiện nhau ra tòa để giảiquyết) Bên cạnh đó, cũng có những trường hợp người mua bảo hiểm cố tình đểxảy ra vụ cháy để được nhận tiền bồi thường từ công ty bảo hiểm Đây là một hành

vi man trá của bên mua bảo hiểm

b, Các tranh chấp phát sinh trong hợp đồng bảo hiểm con người

Tranh chấp trong hợp đồng bảo hiểm con người diễn ra cũng rất phổ biến, phátsinh cả từ phía doanh nghiệp bảo hiểm và bên mua bảo hiểm

- Doanh nghiệp bảo hiểm và các đại lý bảo hiểm khi mang sản phẩm bảo hiểm củamình đến với khách hàng chủ yếu chỉ nói về phần quyền lợi của khách hàng, thậmchí phóng đại những quyền và lợi ích mà khách hàng có thể nhận được Trong khi

đó, phần nghĩa vụ của khách hàng thì không được nhắc đến hoặc bị chỉ được nhắc

sơ qua bằng các thủ thuật tinh vi để nhằm mục đích khách hàng ký vào hợp đồngbảo hiểm Ví dụ: bà Nguyễn Thị Oanh, trú ở quận Phú Nhuận cũng làm đơn khiếunại một công ty bảo hiểm nhân thọ lên Văn phòng người tiêu dùng, vì công ty nàykhông đền bù bảo hiểm cho chồng bà (mới chết vì bệnh ung thư dạ dày) Lý do từchối không giải quyết là khi ký kế hợp đồng bảo hiểm, chồng bà quên không khairằng “trong vòng 3 năm qua, ông đã đi khám và điều trị bệnh đau dạ dày 2 lần” BàOanh cũng cho rằng: “Trong khoảng mấy năm trời như thế, làm sao có thể nhớđược chính xác là mình nhức đầu, sổ mũi, đau ốm, chữa bệnh cụ thể bao nhiêu lần,điều trị bằng thuộc loại gì, tên thuốc ra sao?”.1

1 http://www.baohiem.pro.vn/Ins_News_Print.asp?ID=510

Thêm vào đó, việc xác định lỗi của người tham gia bảo hiểm đối với nhữngthiệt hại phát sinh cũng là một yếu tố phổ biến dẫn đến tranh chấp trong hợp đồngbảo hiểm con người Ví dụ: gia đình ông Trần Văn Quý ở quận Bình Thạnh, có contrai bị chết vì tai nạn xe máy, công ty bảo hiểm nhân thọ P đã kiên quyết khônggiải quyết đền bù bảo hiểm với lý do “có hơi men trong khi điều khiển phương tiệngiao thông” Ông Quý cho rằng “uống một ly bia nhỏ cũng là có hơi men, và nhưvậy thì đâu phải là say rượu?” Ông Quý thắc mắc: “nếu các công ty bảo hiểm bắt

bẻ từng ly, từng tí như vậy thì sao không chịu nói ngay từ đầu?”

Hiện nay, nhiều hãng bảo hiểm đều yêu cầu khách hàng phải ký tên dưới dòngchữ “tôi đã đọc bản minh họa này và đã được đại lý tư vấn rõ ràng” Thế nhưngtrên thực tế, không có một cơ chế kiểm tra nào để đảm bảo rằng các đại lý đã tưvấn đúng trách nhiệm, bởi nếu tư vấn cặn kẽ về hợp đồng thì vừa mất thời gian và

có nguy cơ khách hàng không ký kết hợp đồng Và còn rất nhiều các vụ việc tranhchấp trong hợp đồng bảo hiểm con người diễn ra trên thực tế với nhiều lý do vàhình thức khác nhau

- Nhưng bên cạnh đó, các vụ việc tranh chấp hợp đồng bảo hiểm mà người có lỗichính là người mua bảo hiểm cũng rất nhiều Các vụ việc thường gặp như: tự tử đểđòi bồi thường bảo hiểm; gian dối trong việc cung cấp thông tin;…

Điển hình, có những trường hợp bên mua bảo hiểm thực hiện hành vi lừa dốikhi ký kết hợp đồng bảo hiểm trục lợi bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm thườngphát hiện ra khi điều tra xác minh vụ việc Đây là cũng là một loại tranh chấp phổbiến phát sinh từ phía lỗi của người mua bảo hiểm

Ví dụ: Ông giáo về hưu Vũ Quang Uông (sinh năm 1946) trú tại xã Hiệp Lực,huyện Ninh Giang, tỉnh Hải Dương là khách hàng của 3 công ty bảo hiểm nhân thọlớn (Prudential VN, Bảo Minh và Hà Nội) với tổng giá trị hợp đồng mua bảo hiểm3,651 tỉ đồng Chỉ tính riêng số tiền ông Uông mua bảo hiểm của Công tyPrudential trong vòng 6 ngày (21/3 - 26/3/2001) qua 4 hợp đồng đã là 750 triệuđồng cùng với sản phẩm bổ trợ chết và tàn tật là 1,5 tỉ đồng Hằng tháng, ông Uông

phải đóng một số tiền bảo hiểm khoảng 15 triệu đồng Ông Uông đóng phí bảohiểm đầy đủ (trừ công ty Bảo Minh) đến ngày 1/10/2002.

Theo án văn bản án xét xử sơ thẩm dân sự ngày 21/6/2004 của TAND tỉnh HảiDương, vào khoảng 23h ngày 23/3/2002, ông Uông điều khiển xe máy đến Km40+500 thuộc địa phận xã Tân Trường, huyện Cẩm Giang, tỉnh Hải Dương thì bịngã xe (án văn ghi là "bị tai nạn") Ông Uông được đưa vào Trung tâm Y tế huyệnCẩm Giàng cấp cứu, vết thương gãy hở 1/3 cẳng chân dưới, hôm sau chuyển lênBệnh viện Việt - Đức bó bột cẳng chân trái, ra viện vào ngày 29/3/2002 Sau đóông Uông vào Bệnh viện tỉnh Hải Dương và sau nữa là Viện Quân y 7 điều trị Vàtại Viện Quân y 7, ngày 24/4/2002, bệnh viện đã cắt cụt 1/3 xương cẳng chân củaông Uông

Sau khi ra viện (21/6/2002), ông Uông đòi Công ty Bảo hiểm Prudential bồithường số tiền 750 triệu đồng, Công ty Bảo hiểm Hà Nội 330 triệu đồng (tổng cộng1,08 tỉ đồng), Công ty Bảo Minh không bị kiện vì trước đó do ông Uông khôngđóng tiền nên hợp đồng với công ty này hết hiệu lực Cả hai công ty bị đòi bồithường đều từ chối bồi thường, ông Uông đưa vụ kiện công ty Prudential ra TANDtỉnh Hải Dương

Tại phiên xét xử sơ thẩm dân sự ngày 21/6/2004, TAND tỉnh Hải Dương đãtuyên buộc Công ty Prudential bồi thường cho ông Uông số tiền là 750 triệu đồng.Công ty Prudential kháng cáo và đề nghị các cơ quan điều tra vào cuộc

Luật gia Trần Đình Triển - Hội Luật gia Hà Nội với tư cách là người bảo vệquyền lợi hợp pháp cho Công ty Prudential trình bày trước tòa, cho rằng ông VũQuang Uông có dấu hiệu trục lợi bảo hiểm và tòa đã bỏ qua nhiều tình tiết quantrọng:

- Tòa chưa xác minh về thu nhập của ông Uông - một thầy giáo về hưu - để lýgiải vì sao ông Uông trong một thời gian ngắn lại mua nhiều hợp đồng bảo hiểm cógiá trị lớn (Con ruột của ông Uông là Vũ Trung Thành - đại lý của Công tyPrudential, là người giao tiền mua bảo hiểm của ông Uông cho Prudential)

- Hồ sơ bệnh án trong các bệnh viện có kết quả khác nhau, có nhiều dấu hiệutẩy xóa nhưng tòa không cho trưng cầu giám định

- Một vấn đề quan trọng là có hay không tai nạn đêm 23/3/2002?

Ông Uông tự mình đi trong đêm mưa trong 7 giờ liên tục (không nghỉ) bằng xemáy với vận tốc 40 km/g nhưng chỉ đi được 50 km (từ Hà Nội đến nơi xảy ra tainạn) là một điều hết sức vô lý Đi trong mưa, không mặc áo mưa mà khi bị tai nạn

áo vẫn khô là điều vô lý thứ hai Theo Luật sư thì vụ việc này có dấu hiệu của hành

vi trục lợi bảo hiểm.2

c, Các tranh chấp phát sinh trong hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự.

Trong thị trường bảo hiểm hiện nay, cùng với các tranh chấp hợp đồng bảohiểm về tài sản hay tranh chấp về bảo hiểm con người thì tranh chấp về bảo hiểmtrách nhiệm dân sự cũng là một vấn đề rất phổ biến Các tranh chấp phát sinh tronghợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự thường phát sinh trong các lĩnh vực như:trách nhiệm dân sự của chủ xe cơ giới, trách nhiệm nghề nghiệp,… Các tranh chấptrong hợp đồng bảo hiểm trách nhiệm dân sự thường phát sinh do mâu thuẫn về sựkiện bảo hiểm, lỗi do cung cấp thông tin, tranh chấp do vi phạm thời hạn thôngbáo,…

Bên cạnh đó, việc xác định lỗi trong tranh chấp hợp đồng bảo hiểm trách nhiệmdân sự cũng là một vấn đề khó khăn mà khi giải quyết các vụ việc tranh chấp cầnphải làm Ví dụ: tháng 3-2009, Công ty Bảo vệ Y ký hợp đồng bảo hiểm tráchnhiệm nghề nghiệp (những trách nhiệm phát sinh mà công ty bảo vệ phải bồithường cho khách hàng của mình do những lỗi, sơ suất về chuyên môn) với Công

ty Bảo hiểm X Một thời gian sau, Công ty Y để trộm vào lấy mất chiếc xe SH củamột khách hàng và phải bồi thường hơn 97 triệu đồng Sau đó căn cứ vào hợp đồngbảo hiểm, Công ty Y yêu cầu Công ty X phải hoàn lại cho mình số tiền trên

Phía công ty bảo hiểm từ chối với lý do sự cố trên không thuộc phạm vi bảohiểm, việc mất xe là do lỗi của công ty bảo vệ Bởi công ty bảo vệ giữ xe của