Khoản 1 Điều 12 Luật kinh doanh bảo hiểm.Vậy, HĐBH là sự thỏa thuận giữa bên mua bảo hiểm gọi là người được bảo hiểmvới bên bảo hiểm doanh nghiệp bảo hiểm theo đó doanh nghiệp bảo hiểm
Trang 1MỤC LỤC
A MỞ ĐẦU 2
B.NỘI DUNG CHÍNH 2
I Một số khái niệm 2
1 Khái niệm hợp đồng bảo hiểm 2
2 Khái niệm tranh chấp hợp đồng bảo hiểm 3
II Thực trạng tranh chấp hợp đồng bảo hiểm 4
III Nguyên nhân cơ bản dẫn đến những tranh chấp hợp đồng bảo hiểm 8
1 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn về hợp đồng bảo hiểm hiện nay chưa đủ và còn tồn tại bất cập 8
2 Các bên tham gia hợp đồng luôn có sự xung đột lợi ích trực diện 13
3 Sự không cân xứng các thông tin giữa các bên tham gia hợp đồng 14
4 Xuất phát từ bên mua bảo hiểm 14
5 Xuất phát từ doanh nghiệp bảo hiểm, đại lý bảo hiểm 15
6 Công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật về hợp đồng bảo hiểm còn hạn chế 16
IV Một số giải pháp pháp lý để hạn chế tình trạng tranh chấp về hợp đồng bảo hiểm 17
1 Hoàn thiện các quy định pháp luật về hợp đồng bảo hiểm 17
2 Thắt chặt hơn trong các quy định về hoạt động kê khai thông tin 19
3 Đối với hoạt động giải thích hợp đồng bảo hiểm 19
4 Nâng cao công tác tuyên truyền và phổ biến pháp luật về hợp đồng bảo hiểm 20
C KẾT THÚC 20
Trang 2A MỞ ĐẦU.
Sự phát triển của hoạt động kinh doanh bảo hiểm ở Việt Nam là một xu thế tấtyếu, nhất là trong bối cảnh hội nhập toàn diện, khi chúng ta đã là thành viên của Tổchức thương mại Thế giới WTO Khi thị trường bảo hiểm càng phát triển càng mạnhthì kéo theo nó là các tranh chấp về hợp đồng bảo hiểm diễn ra càng nhiều Nhằmgiải quyết các tranh chấp hợp đồng bảo hiểm có thể xảy ra, pháp luật Việt Nam hiệnhành cũng đã quy định khá rõ ràng cả về thẩm quyền, thủ tục và cơ chế giải quyếttranh chấp hợp đồng bảo hiểm Tuy nhiên, tranh chấp hợp đồng bảo hiểm vẫn là hiệntượng diễn ra phổ biến trong thị trường bảo hiểm hiện nay
Với đề tài “Tìm hiểu về thực trạng tranh chấp hợp đồng bảo hiểm từ đó chỉ
ra những nguyên nhân cơ bản và đề xuất giải pháp về pháp lý để hạn chế tranh chấp” nhóm xin trình bày những điểm cơ bản nhất về hợp đồng bảo hiểm, đưa ra
thực trạng tranh chấp hợp đồng bảo hiểm hiện nay cũng như nêu rõ nhưng nguyênnhân và định hướng tháo gỡ tình trạng này Với thực tiễn, tranh chấp hợp đồng bảohiểm rất đa dạng và phức tạp Do vậy, không dễ để đưa ra được những số liệu cũngnhư đề ra được những giải pháp hữu hiệu Do vậy, bài làm không thể tránh khỏinhững sai sót, mong sự đóng góp ý kiến của thầy cô để bài làm hoàn thiện hơn!
B NỘI DUNG CHÍNH.
I Một số khái niệm.
1 Khái niệm hợp đồng bảo hiểm.
Kinh doanh bảo hiểm là quan hệ kinh doanh được thiết lập trên cơ sở hợp đồng
ký kết giữa doanh nghiệp bảo hiểm đối với khách hàng, hợp đồng này gọi là H ợpđồng bảo hiểm Hợp đồng bảo hiểm (HĐBH) là hình thức pháp lý của quan hệ kinhdoanh bảo hiểm giữa doanh nghiệp bảo hiểm với bên mua bảo hiểm
Điều 567 BLDS 2005 quy định: “Hợp đồng bảo hiểm là sự thỏa thuận giữa các
bên, theo đó bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm, còn bên bảo hiểm phải trả một khoản tiền bảo hiểm cho bên được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm” Tiếp
cận về HĐBH, khái niệm HĐBH được Luật kinh doanh bảo hiểm quy định như sau:
“Hợp đồng bảo hiểm là sự thỏa thuận giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm, theo đó bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm
Trang 3phải trả tiền bảo hiểm cho người thụ hưởng hoặc bồi thường cho người được bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm” (Khoản 1 Điều 12 Luật kinh doanh bảo hiểm).
Vậy, HĐBH là sự thỏa thuận giữa bên mua bảo hiểm (gọi là người được bảo hiểm)với bên bảo hiểm (doanh nghiệp bảo hiểm) theo đó doanh nghiệp bảo hiểm chấpnhận rủi ro trên cơ sở thu phí bảo hiểm của người được bảo hiểm để nhận tráchnhiệm bồi thường hay trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bất ngờ thuộc tráchnhiệm bảo hiểm (gọi là sự kiện bảo hiểm)
2 Khái niệm tranh chấp hợp đồng bảo hiểm.
Tranh chấp là sự xung đột, bất đồng ý chí giữa các chủ thể về những quyền và nghĩa vụ hoặc lợi ích nào đó Tranh chấp hợp đồng là sự mâu thuẫn, bất đồng ý
kiến giữa các bên tham gia quan hệ hợp đồng liên quan đến việc thực hiện (hoặc
không thực hiện) các quyền và nghĩa vụ theo hợp đồng Từ đó, tranh chấp HĐBH
được hiểu là sự xung đột, bất đồng ý chí giữa các chủ thể tham gia liên quan đếnthực hiện quyền và nghĩa vụ của các bên được quy định trong HĐBH Tranh chấpHĐBH có thể là do không thống nhất được ý kiến của các bên về việc đánh giá hành
vi vi phạm HĐBH hoặc cách thức giải quyết hậu quả phát sinh từ vi phạm đó
Đối với tranh chấp HĐBH do có không thống nhất được việc đánh giá hành vi viphạm Trước tiên, xuất phát từ sự vi phạm đơn phương hoặc của cả DBNH và ngườimua bảo hiểm kết hợp với sự bất đồng ý kiến trong việc đánh giá hành vi vi phạm
về mức độ, về hậu quả pháp lý của hành vi vi phạm đó Hành vi vi phạm HĐBH đó
có thể là không thực hiện, thực hiện không đúng hay thực hiện không đầy đủ nhữngcam kết trong HĐBH Theo Điều 412 BLDS năm 2005, nguyên tắc thực hiện hợp
đồng dân sự được quy định là: “1 Thực hiện đúng hợp đồng, đúng đối tượng, chất
lượng, số lượng, chủng loại, thời hạn, phương thức và các thỏa thuận khác; 2 Thực hiện một cách trung thực, theo tinh thần hợp tác và có lợi nhất cho các bên, đảm bảo tin cậy lẫn nhau; 3 Không được xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, lợi ích công cộng, quyền, lợi ích hợp pháp của người khác” Tranh chấp HĐBH sẽ phát
sinh khi những nguyên tắc cơ bản này bị vi phạm Hành vi vi phạm quyền và nghĩa
vụ đã thỏa thuận giữa các bên có thể sẽ dẫn đến thiệt hại, mà mỗi bên thì đều cóquyền tự bảo vệ lợi ích của mình, từ đó dẫn đến phát sinh tranh chấp
Trang 4Đối với tranh chấp HĐBH trong việc lựa chọn cách thức giải quyết hậu quả phátsinh Các tranh chấp này diễn ra phổ biến và gây phản ứng gay gắt cho cả hai chủthể trong quan hệ tranh chấp Bởi, việc lựa chọn cách thức giải quyết hậu quả sẽ tácđộng trực tiếp đến quyền, lợi ích cũng như nghĩa vụ của họ Lựa chọn các thức giảiquyết hậu quả phát sinh từ hành vi vi phạm chịu sự chi phối của các yếu tố như:+ Các lợi thế mà phương thức đó có thể mang lại cho các bên.
+ Mức độ phù hợp của phương thức đó đối với nội dung và tính chất của tranhchấp Hợp đồng với cả thiện chí của các bên
+ Thái độ hay qui định của nhà nước đối với quyền chọn lựa phương thức giảiquyết của các bên
Từ các yếu tố chi phối này kết hợp với đặc trưng của quan hệ HĐBH là sự đốikháng lợi ích trực tiếp sẽ dẫn đến tranh chấp trong HĐBH
II Thực trạng tranh chấp hợp đồng bảo hiểm
Hiện nay, khi nền kinh tế của nước ta ngày càng phát triển, thì nhu cầu phòngtránh rủi ro của các cá nhân, tổ chức cũng tăng lên, do đó thị trường bảo hiểm cũngphát triển theo nhằm thỏa mãn nhu cầu đó Khi thị trường bảo hiểm càng phát triểncàng mạnh thì kéo theo nó là các tranh chấp về hợp đồng bảo hiểm diễn ra càngnhiều Đánh giá chung, tranh chấp HĐBH hằng năm diễn biến phức tạp cả về diện
và lượng, cụ thể như sau:
- Thứ nhất về lượng: tỷ lệ tranh chấp HĐBH trong tranh chấp toàn thị trường
bảo hiểm ở mức cao
Tranh chấp hợp đồng bảo hiểm thường dẫn đến hệ quả đó là hủy hợp đồng nếunhư cả hai bên không thương lượng được với nhau Hàng năm, tỷ lệ hủy hợp đồngtrước hạn tính chung thị trường khoảng 30%, trong đó tỷ lệ hủy hợp đồng do phátsinh tranh chấp hợp đồng bảo hiểm là không nhỏ Hủy hợp đồng trước hạn do nhiềunguyên do, dù là lý do gì thì cả khách hàng và công ty bảo hiểm đều bị thiệt hại Đốivới khách hàng, họ sẽ không được bảo vệ kịp thời nếu như sự kiện bảo hiểm xảy rangay sau khi hủy hợp đồng Đối với DNBH, DNBH sẽ bị ảnh hưởng rất lớn do uytín của doanh nghiệp luôn gắn chặt với sự tồn tại của DNBH
Trang 5- Thứ hai về diện: tranh chấp HĐBH phát sinh ở hầu hết các giai đoạn, từ giao
kết HĐBH và thực hiện HĐBH cũng như giải quyết tranh chấp HĐBH Các tranhchấp đa dạng, xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau
Giai đoạn trước khi ký kết hợp đồng: pháp luật có quy định về nghĩa vụ cung
cấp thông tin của doanh nghiệp bảo hiểm như sau: doanh nghiệp bảo hiểm phải cungcấp đầy đủ các thông tin về sản phẩm bảo hiểm mà mình sẽ cung ứng cho kháchhàng, giải thích các điều kiện, điều khoản bảo hiểm, quyền và nghĩa vụ cho bên muabảo hiểm…Trên thực tế, có nhiều doanh nghiệp bảo hiểm không cung cấp đầy đủcác thông tin cần thiết cho bên mua bảo hiểm, đặc biệt là trong trường hợp bảo hiểmnhân thọ Các đại lý bảo hiểm chủ yếu là cung cấp các thông tin về quyền lợi bảohiểm cho khách hàng nhằm mục đích lôi kéo khách hàng kí HĐBH để họ chạy đuatheo số lượng hợp đồng và doanh thu Nhìn chung, những thông tin cung cấp chokhách hàng có tính bất lợi mà có thể dẫn đến việc khách hàng chần chứ hoặc từ chốitham gia bảo hiểm ít được các đại lý nêu ra và giải thích một cách cặn kẽ, thậm chí
có doanh nghiệp bảo hiểm còn dung cả đến những tiểu xảo khác tinh vi mà kháchhàng không thể nhận thấy ngay được Chẳng hạn, trong dự thảo hợp đồng có quyđịnh số tiền lãi được chia, nhiều công ty đưa ra lãi cao, hấp dẫn, nhưng không camkết trong hợp đồng chính thức, nghĩa là về mặt pháp lý, không có gì ràng buộc công
ty phải trả lãi cao cho khách hàng Có công ty bảo hiểm đã sử dụng những thủ thuật
để thu hút khách hàng bằng việc sẵn sàng chịu lỗ lớn để thông báo mức lãi suất caocho một vài năm đầu của hợp đồng Mức lãi sau này sẽ khó có thể đáp ứng được vìtiền lãi này phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của công ty
Có thể nói, trên thực tế vì quyền lợi của mình, doanh nghiệp bảo hiểm đã khôngcung cấp đầy đủ, chính xác các thông tin về sản phẩm, dẫn đến việc khách hàng hiểukhông đầy đủ về sản phẩm bảo hiểm khi giao kết HĐBH, điều đó ảnh hưởng đếnquyền lợi của khách hàng dẫn đến tranh chấp phát sinh sau này
Giai đoạn giao kết hợp đồng:
+ Doanh nghiệp bảo hiểm từ chối trả tiền do người mua bảo hiểm cẩu thả trong kê khai hồ sơ: Phó thác vào tư vấn viên bảo hiểm, đặt bút ký khi chưa nắm rõ
hết các điều khoản của HĐBH với các quy định rất phức tạp, nhiều khách hàng đãrất bức xúc nhưng cũng phải chấp nhận cách giải quyết của DN bảo hiểm khi phát
Trang 6sinh sự kiện bảo hiểm Sự cẩu thả trong kê khai hồ sơ có thể do chính người muabảo hiểm (quên các sự kiện vì quá lâu hoặc có sự nhầm lẫn) hoặc sự cẩu thả này là
do các “thủ thuật” của đại lý, DNBH
Ví dụ như vụ việc của NS Lê Dung NS Lê Dung có người hàng xóm là NguyễnVăn Thuỷ, một đại lý chính thức của Prudential Thông qua ông Thuỷ, NS Lê Dung
đã ký kết hợp đồng mua một bảo hiểm của Prudential Sau khi Lê Dung đột ngột quađời, con trai chị (cháu Tuấn) đã đến hỏi ông Thuỷ thì được trả lời là sẽ chi trả 60triệu đồng tiền bảo hiểm Nhưng khi đến gặp lãnh đạo của Prudential thì được trảlời: "Mẹ cháu đã kê sai một số khoản trong hợp đồng, nên hãng không thanh toán"
Cụ thể: Với câu hỏi trong vòng 6 tháng qua, bạn có phải điều trị bởi một bác sĩ nào
không, trong vòng 5 năm qua, bạn có phải điều trị , đặc biệt là câu hỏi "Bạn đã đi nước ngoài chưa? Nếu có, xin biết tên quốc gia bạn đến?", NS Lê Dung đều khai
là không Không kể đến trường hợp DNBH tự khai cho NS Lê Dung, thì việc
DNBH không có sự nhắc nhở khi sự kiện NS Lê Dung tự mình khai “chưa đi nướcngoài” cho thấy DNBH đã không có sự thiện chí và tinh thần hợp tác Khi sự kiệnbảo hiểm xảy ra, thì Prudential là viện dẫn để từ chối bồi thường
+ Doanh nghiệp bảo hiểm không trả tiền bảo hiểm do người mua bảo hiểm cố
ý che giấu thông tin về tình trạng sức khỏe: Anh Nguyễn Văn Linh trú tại quận Hai
Bà Trưng thành phố Hà Nội, mua bảo hiểm sức khỏe của Công ty Cổ phần bảo hiểmNông nghiệp ABIC vào ngày 20/10/2011 Trong hợp đồng anh Linh khai báo tìnhtrạng sức khỏe bình thường Tuy nhiên tại thời điểm ký kết hợp đồng anh Linh biếtmình đã bị mắc chứng hở van tim độ 3, rất nguy hiểm đến tính mạng Nhưng anh đã
cố ý che giấu tình trạng sức khỏe của mình để mua bảo hiểm của ABIC
Ngày 02/02/2012, anh Linh phải nhập viện điều trị 3 tháng sau anh Linh xuấtviện và có đơn yêu cầu ABIC thanh toán số tiền chi phí khám chữa bệnh theo thỏathuận trong hợp đồng
ABIC điều tra và phát hiện ra anh Linh gian dối nên đã không chấp thuận yêu cầuchi trả chi phí mà chỉ đồng ý hoàn trả phí bảo hiểm mà anh đã đóng trong thời gianqua
Trang 7+ Doanh nghiệp bảo hiểm bỏ qua các chi tiết mà họ biết là khách hàng khai sai để kí kết và thực hiện hợp đồng: Nhiều khi vì lợi ích trong kinh doanh mà các
doanh nghiệp bảo hiểm cố bỏ qua các chi tiết mà biết khách hàng khai sai để ko kíkết và thực hiện hợp đồng Đến khi sự kiện bảo hiểm xảy ra thì doanh nghiệp bảohiểm từ chối thanh toán vì lí do lỗi do bên mua bảo hiểm, đại lí hoặc môi giới bảohiểm
+ Tranh chấp phát sinh từ việc trả chậm phí bảo hiểm: Trong cuộc cạnh tranh
giành thị phần và tăng doanh thu, nhiều doanh nghiệp bảo hiểm đã phải cho kháchtrả chậm phí và từ đó phát sinh nhiều tranh chấp khi sự kiện bảo hiểm xảy ra Vàinăm gần đây, cạnh tranh trên thị trường bảo hiểm ngày càng căng thẳng hơn khi sốlượng DN bảo hiểm tăng nhanh, trong khi quy mô thị trường thay đổi chậm Bởivậy, để có được doanh thu, nhiều DN bảo hiểm đã phải chấp nhận rủi ro khi cố giữchân khách hàng bằng cách cho nợ phí Tuy nhiên, điều này đã nảy sinh tình trạngđối mặt với tranh chấp nếu sự kiện bảo hiểm phát sinh Ông Phạm Tuấn Anh, ChánhTòa Kinh tế – TAND TP Hà Nội cho biết, cơ quan này đã thụ lý nhiều vụ án tronglĩnh vực bảo hiểm mà tranh chấp phát sinh từ việc DN bảo hiểm cho khách hàng nợphí Khi có sự kiện bảo hiểm xảy ra, DN bảo hiểm cho rằng, khách hàng chưa đóngphí nên hợp đồng bảo hiểm đương nhiên bị chấm dứt, trong khi khách hàng khăngkhăng đòi bồi thường, bởi hợp đồng đã ký, đã có giấy chứng nhận bảo hiểm
Giai đoạn giải quyết tranh chấp hợp đồng bảo hiểm: Việc giải quyết xử
tranh chấp HĐBH hiện này còn nhiều bất cập Ngay cả việc áp dụng Bộ luật Dân sự
hay Luật Kinh doanh bảo hiểm cũng gây tranh cãi giữa các tòa Theo nhiều chuyên
gia, pháp luật về bảo hiểm còn những điểm chưa rõ, trong khi ngày càng có nhiều vụngười mua bảo hiểm bị công ty bảo hiểm từ chối thanh toán với lý do khai báo thôngtin không trung thực, dẫn đến tranh chấp, kiện tụng gay gắt…
Ví dụ như TAND quận 1 (TP.HCM) đã tuyên hợp đồng bảo hiểm giữa ôngNVC và một công ty bảo hiểm vô hiệu và bác yêu cầu đòi tiền bảo hiểm của ngườinhà ông C Giữa tháng 11-2010, ông C ký hợp đồng bảo hiểm nhân thọ với công tybảo hiểm, mệnh giá sản phẩm chính là 500 triệu đồng Ngày 6-6-2011, ông C bịbệnh Sau khi cấp cứu tại BV Bà Rịa (Bà Rịa-Vũng Tàu), bệnh của ông C chuyểnbiến nặng, người nhà đưa về thì mất Sau đó, anh của ông C (người thụ hưởng hợp
Trang 8đồng bảo hiểm) đã yêu cầu công ty bảo hiểm thanh toán Tuy nhiên, công ty bảohiểm từ chối với lý do: “Qua thông tin thu thập từ địa phương và cơ quan chức năngcung cấp thì ông C là người nghiện rượu, uống rượu thường xuyên, liên tục nhiềunăm trước khi tham gia bảo hiểm, tức là mâu thuẫn với thông tin ông C khai tại hợpđồng bảo hiểm Vì vậy hợp đồng không có hiệu lực ngay từ khi giao kết” Khôngđồng ý, anh của ông C khởi kiện ra TAND quận 1 (nơi công ty bảo hiểm có trụ sở)yêu cầu tòa buộc công ty bồi thường hơn 500 triệu đồng Tại phiên xử, đại diện công
ty bảo hiểm rút chứng cứ trên nhưng vẫn cho rằng ông C nghiện rượu căn cứ vàobệnh án bệnh viện cung cấp Tranh luận, anh của ông C nói bệnh án không nêu ông
C nghiện rượu từ lúc nào Tại phiên xử, bác sĩ cũng xác định: “Không thể xác địnhđược thời điểm nghiện rượu” Hơn nữa, bác sĩ trình bày việc bệnh án ghi nhận ông
C nghiện rượu là căn cứ vào lời khai của người nhà bệnh nhân nhưng bác sĩ khôngxác định được người đó là ai Chưa kể trước đó tòa từng có công văn hỏi bệnh viện
là “bệnh nhân C bị xuất huyết tiêu hóa trên do giãn tĩnh mạch thực quản, xơ gan cóphải là hậu quả tất yếu của việc sử dụng rượu bia trong một thời gian dài haykhông?” Bệnh viện trả lời: “Chưa đủ dữ liệu khẳng định nguyên nhân xơ gan là dorượu…”
Dù vậy, tòa vẫn kết luận: Ông C bị xơ gan nên ông là người nghiện rượu Hợpđồng bảo hiểm nhân thọ do ông C mua vô hiệu nên bác yêu cầu khởi kiện của anhông C
III Nguyên nhân cơ bản dẫn đến những tranh chấp hợp đồng bảo hiểm
1 Hệ thống văn bản quy phạm pháp luật và hướng dẫn về hợp đồng bảo hiểm hiện nay chưa đủ và còn tồn tại bất cập
Kinh doanh bảo hiểm là kinh doanh rủi ro Bởi vậy, việc tạo ra một hành lang
pháp lí để kinh doanh bảo hiểm phát triển bền vững là vấn đề cấp thiết Tuy nhiên,một cách tổng quát có thể thấy hệ thống văn bản quy phạm về HĐBH hiện nay cònnhiều điểm bất cập Đây là một trong những nguyên nhân chủ đạo tạo nên các tranhchấp về HĐBH của bên mua bảo hiểm với doanh nghiệp bảo hiểm
Thứ nhất, có điểm khác biệt giữa khái niệm HĐBH được quy định tại Điều
567 BLDS và Luật KDBH về chủ thể thụ hưởng bảo hiểm.
Trang 9Trong BLDS năm 2005, HĐBH cũng được quy định như là một loại hợp đồngthông dụng Tuy nhiên, trong những quy định về HĐBH của BLDS, hoàn toànkhông có quy định về người thụ hưởng mà chỉ có quy định về người được bảo hiểm,nhưng khái niệm về người được bảo hiểm cũng không được BLDS nêu ra Tuynhiên, người thụ hưởng là một chủ thể liên quan rất quan trọng trong HĐBH conngười Điều này tất yếu dẫn đến những vướng mắc trong quá trình áp dụng phápluật.
Tại Điều 578 BLDS năm 2005 quy định về bảo hiểm tính mạng có ghi nhận: “
Trong trường hợp bảo hiểm tính mạng, thì khi xảy ra sự kiện bảo hiểm, bên bảo hiểm phải trả tiền bảo hiểm cho bên được bảo hiểm hoặc người đại diện theo uỷ quyền của họ; nếu bên được bảo hiểm chết, thì tiền bảo hiểm được trả cho người thừa kế của bên được bảo hiểm” Tuy nhiên trong LKDBH lại quy định, người thụ
hưởng là người được bên mua bảo hiểm chỉ định nhận tiền bảo hiểm trong bảo hiểmcon người và người thụ hưởng có thể không phải là người được bảo hiểm Như vậy,nếu người được bảo hiểm chết, theo quy định của BLDS, số tiền bảo hiểm sẽ trả chongười thừa kế của người được bảo hiểm, còn theo quy định của LKDBH, số tiền bảohiểm sẽ trả cho người thụ hưởng, và có thể họ không phải là người (hoặc nhữngngười) thừa kế của người được bảo hiểm
Thứ hai, còn quy định chung chung và đơn giản về chuyển nhượng HĐBH
mà chưa quy định về điều kiện chuyển nhượng, thủ tục chuyển nhượng, quyền hạn
và trách nhiệm của các bên trong quan hệ cũng như hậu quả pháp lý sau khi tiến hành chuyển nhượng
Luật Kinh doanh bảo hiểm hiện hành chưa có quy định cụ thể về việc chuyển
nhượng từng loại HĐBH mà chỉ quy định chung việc chuyển nhượng tất cả các loạiHĐBH tại Điều 26 như sau:
“1 Bên mua bảo hiểm có thể chuyển nhượng hợp đồng bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm.
2 Việc chuyển nhượng hợp đồng bảo hiểm chỉ có hiệu lực trong trường hợp bên mua bảo hiểm thông báo bằng văn bản cho doanh nghiệp bảo hiểm về việc chuyển
Trang 10nhượng và doanh nghiệp bảo hiểm có văn bản chấp thuận về việc chuyển nhượng
đó, trừ trường hợp việc chuyển nhượng được thực hiện theo tập quán quốc tế”
Rõ ràng, quy định về việc chuyển nhượng HĐBH tại Điều 26 Luật Kinh doanh
bảo hiểm còn quá chung chung và mới chỉ dừng lại ở việc ghi nhận quyền của bênmua bảo hiểm trong việc chuyển nhượng HĐBH cho người thứ ba và việc chuyểnnhượng này phải được sự chấp thuận bằng văn bản của doanh nghiệp bảo hiểm, màchưa đề cập đến các vấn đề như: điều kiện chuyển nhượng, thủ tục chuyển nhượng,quyền hạn và trách nhiệm của các bên trong quan hệ chuyển nhượng; và hậu quảpháp lý của việc chuyển nhượng HĐBH Mặt khác, HĐBH con người, HĐBH tàisản và HĐBH trách nhiệm dân sự lại có sự khác biệt rất lớn về đối tượng bảo hiểm,quyền lợi có thể được bảo hiểm, thời hạn bảo hiểm, quyền và nghĩa vụ của doanhnghiệp bảo hiểm và bên mua bảo hiểm do vậy, theo chúng tôi thay vì việc quyđịnh chung chung như hiện nay, nên sửa đổi luật theo hướng quy định việc chuyểnnhượng riêng cho từng loại HĐBH
Cụ thể, HĐBH nhân thọ là một hợp đồng phức tạp có liên quan đến nhiều chủthể khác nhau và bên chuyển nhượng (Bên mua bảo hiểm hay Người tham gia bảohiểm) có thể không đồng thời là Người được bảo hiểm, do vậy, việc chuyển nhượngHĐBH nhân thọ có nhiều vấn đề đặc thù nảy sinh cần được pháp luật quy định riêng
và cụ thể hơn Chẳng hạn như: điều kiện đối với người nhận chuyển nhượng như thếnào? Người nhận chuyển nhượng có cần phải có quyền lợi có thể được bảo hiểm vớiNgười được bảo hiểm hay không? Việc chuyển nhượng có cần sự đồng ý của Ngườiđược bảo hiểm hay không? Doanh nghiệp bảo hiểm có trách nhiệm như thế nàotrong việc chấp nhận chuyển nhượng của bên mua bảo hiểm? Bên mua bảo hiểm còntrách nhiệm gì đối với HĐBH sau khi HĐBH đã được chuyển nhượng? Rõ ràng,đây là những nội dung quan trọng nhưng Luật Kinh doanh bảo hiểm đã bỏ ngỏ, dovậy khi có tranh chấp phát sinh không có cơ sở pháp lý để giải quyết
Thực tế cho thấy, trong điều khoản bảo hiểm nhân thọ của các sản phẩm bảohiểm đang triển khai trên thị trường, các doanh nghiệp bảo hiểm đều đưa ra cam kết
là “doanh nghiệp bảo hiểm không chịu trách nhiệm về tính hiệu lực, hợp pháp, sự
đầy đủ của việc chuyển nhượng hợp đồng giữa bên mua bảo hiểm và người được