Chính vì thế mà rất nhiều các cuộc đấu tranh kiên cường, bền bỉ của nhân dân ta chống sự đô hộ của đế quốc Trung Hoa đã diễn ra để bảo tồn dân tộc và giành độc lập cho đất nước.. Trong đ
Trang 1Với vị trí là một kẻ mạnh đi xâm lược kẻ yếu, phong kiến phương Bắc đã thực hiện chính sách bóc lột không có định lượng về mặt số lượng cũng như chủng loại Họ cần thứ gì thì người Việt phải cống thứ ấy Ngoài việc cống nạp
và ban hành các chính sách tô thuế rất nặng (như thuế: tô, dung, điệu,…) chính quyền đô hộ còn nắm độc quyền sản xuất, mua bán muối, sắt khiến cho đời sống của nhân dân càng lệ thuộc chặt chẽ Với chính sách bóc lột, vơ vét triệt để của bọn phong kiến phương Bắc, nhân dân ta đã phải chịu đựng một cuộc sống đói khổ, đầy đau thương Chính vì thế mà rất nhiều các cuộc đấu tranh kiên cường, bền bỉ của nhân dân ta chống sự đô hộ của đế quốc Trung Hoa đã diễn ra để bảo tồn dân tộc và giành độc lập cho đất nước Trong đó, thành quả lớn lao và nổi bật nhất là xây dựng được các chính quyền độc lập, tự chủ như: chính quyền Hai Bà Trưng đến nhà nước Vạn Xuân, chính quyền họ Khúc, chính quyền Dương Đình Nghệ,…
1 Những thành tựu, đóng góp của các chính quyền độc lập,
tự chủ thời kì Bắc thuộc:
1.1 Tinh thần dân tộc:
Trong sách lịch sử Việt Nam của nhà xuất bản Khoa học Xã hội xuất bản năm 1971 có viết: “Thời kỳ Văn Lang, thời kỳ Hùng Vương là một giai đoạn trọng yếu của lịch sử Việt Nam Chính trong thời kỳ này đã xây dựng nền tảng dân tộc Việt Nam, nền tảng văn hóa Việt Nam và truyền thống tinh thần Việt Nam” Hay như trong truyền thuyết còn lưu truyền những câu chuyện sinh động
về việc Vua Hùng dạy dân làm ruộng, trồng lúa nước, Vua tôi cùng nhau săn bắn
xẻ thịt thú rừng, thui trên dàn lửa, ăn uống vui vẻ không phân biệt sang hèn, chuyện Vua Hùng thứ 6 cầu người hiền tài giúp nước - kể về Thánh Gióng đánh giặc Ân và Lang Liêu dâng bánh chưng bánh dày Những chuyện kể dân gian còn lưu truyền đến ngày nay cho chúng ta thấy, mặc dù trình độ kinh tế, văn hóa
và tổ chức xã hội còn ở mức sơ khai, nhưng trong quá trình phát triển của lịch sử
đã tạo dựng nên những truyền thống quý báu của dân tộc ta: Cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất; đoàn kết để chiến thắng thiên tai địch họa và dũng cảm kiên cường trong đấu tranh chống giặc ngoại xâm
Đồng thời, sự gắn bó giữa con người với thiên nhiên, giữa con người với
Trang 2trong cộng đồng nhà - làng - nước - dân tộc cũng cho con người Việt Nam truyền thống tương thân tương ái, sống có đạo lý, nhân nghĩa; khi gặp hoạn nạn thì đồng cam cộng khổ, cả nước một lòng; tính thích nghi và hội nhập; lối ứng
xử mềm mỏng và truyền thống hiếu học, trọng nghĩa, khoan dung
Những truyền thống quí báu đó là nguồn sức mạnh giúp dân tộc ta vượt lên mọi khó khăn thử thách trong thời đại ngày nay, để chiến thắng kẻ thù xâm lược và xây dựng đất nước ngày càng hùng mạnh, có vị thế trên trường quốc tế
1.2 Giành được chính quyền độc lập, tự chủ:
Cuộc khởi nghĩa của Hai Bà Trưng bùng nổ vào mùa xuân năm 40 đã nhanh chóng giành thắng lợi, lật đổ chính quyền đô hộ ở 65 thành trì và trở thành chính quyền độc lập, tự chủ đầu tiên của nước ta sau hơn 200 năm Bắc thuộc Nối tiếp sau đó các cuộc khởi nghĩa giành chính quyền ngày càng phát triển, tiêu biểu là các cuộc khởi nghĩa: Lý Nam Đế, Mai Thúc Loan, Phùng Hưng, Dương Thanh, Khúc Thừa Dụ, Dương Đình Nghệ…
Tuy nhiên, giành được chính quyền đã khó để giữ được chính quyền lại càng khó hơn Nếu có được chính quyền rồi nhưng lại chưa có chính sách cải cách hợp lí và củng cố bộ máy quản lí như chính quyền Hai Bà Trưng; hoặc là chưa xây dựng được lực lượng vững mạnh như Nhà nước Vạn Xuân,…thì chính quyền đó sẽ không tồn tại được lâu dài
Mặc dù vậy, bên cạnh đó vẫn có nhiều chính quyền đạt được những thành công nhất định trong giành lại độc lập, tự chủ cho dân tộc; tiêu biểu như chính quyền họ Khúc: mặc dù thân làm tiết độ sứ nhưng mà Khúc Thừa Dụ đã xóa bỏ thực chất chính quyền đô hộ để xác lập nền tự chủ; để củng cố nền tự chủ còn non trẻ, Khúc Thừa Dụ và con trai ông là Khúc Hạo đã tiến hành hành nhiều cải cách quan trọng về các mặt dựa trên quan điểm "Chính sự cốt chuộng khoan dung, giản dị, nhân dân đều được yên vui" (Việt sử thông giám cương mục): xây dựng chính quyền dân tộc thống nhất từ trung ương đến xã, từng bước xóa bỏ chính quyền đô hộ còn đang tồn tại một cách hình thức, chia lãnh thổ thành các cấp hành chính, sửa đổi lại chế độ điền tô, thuế má lao dịch nặng nề của thời thuộc Đường (bình quân thuế ruộng, tha bỏ lực dịch, lập sổ hộ khẩu, kê rõ quê quán, giao cho giáp trưởng trông coi), pháp luật thể hiện đường lối chính trị thân
Trang 3dân, …Đây cũng là một trong những cuộc cải cách quan trọng trong lịch sử dựng nước của dân tộc
1.3 Quá trình Việt hóa trở lại:
Trong suốt thời kỳ Bắc thuộc là lịch sử của một cuộc đấu tranh đề kháng dai dẳng, bền bỉ để bảo tồn giống nòi, bảo vệ nền văn hoá dân tộc và giải phóng đất nước Các triều vua Trung Quốc từ Hán đến Đường, thông qua chính quyền
đô hộ nước ta khi ấy, đã kế tiếp nhau thi hành chính sách cai trị tàn bạo, chính sách đồng hoá, Hán hoá đối với người Việt và văn hoá Việt trên mọi phương diện, nhằm vĩnh viễn thôn tính nước ta vào đế quốc phong kiến phương Bắc
Ngay từ những buổi đầu dựng nước, dưới ách Bắc thuộc nhân dân Âu Lạc
đã phải chấp nhận một cuộc giao lưu cưỡng bức vô cùng nghiệt ngã với nền văn hóa Hán Mặc dù vậy nhưng nhân dân Âu Lạc không những đấu tranh để bảo tồn nền văn hóa dân tộc mà còn “Việt hóa” các ảnh hường của Trung Hoa.Thành tựu quan trọng của cư dân Âu Lạc là đã bảo tồn được tiếng nói của dân tộc, làm thất bại ý đồ nham hiểm của bọn xâm lược Tất nhiên, dưới ách thống trị lâu ngày của bọn xâm lược, cùng với sự phát triển của cuộc sống, tiếng Việt cũng cần có những biến đổi Nó đã hấp thụ được nhiều yếu tố của ngôn ngữ Hán về mặt ngữ
âm và thanh điệu, tiếp thu nhiều từ ngữ gốc Hán Nhưng người Âu Lạc đã hấp thụ ảnh hưởng ngôn ngữ Hán một cách độc đáo, sáng tạo, đã Việt hóa những từ ngữ ấy theo cách dùng, cách đọc của người Việt, tạo thành một lớp từ mới gọi là
từ Hán-Việt Như vậy là Tiếng Việt không bị mất đi mà lại còn được giàu có và hoàn thiện về mặt âm tiết Chữ viết của người Hán cũng được ông cha ta tiếp thu
và xây dựng thành chữ Nôm, một thứ chữ viết của người Việt Nam dựa trên cấu liệu chữ Hàn để ghi âm tiếng Việt
Cùng với đó, đối lập lại chủ nghĩa “bình thiên hạ” của kẻ thù, nhân dân ta
đã phát huy mạnh mẽ chủ nghĩa yêu nước, ý chí độc lập tự chủ, tinh thần tự lập
tự cường Đối lập với bộ máy nhà nước đế chế và tổ chức chính quyền đô hộ theo cơ cấu quận huyện, nhân dân ta lo củng cố và giữ gìn cộng đồng xóm làng
Từ làng, người Việt vươn ra giành lại nước Đối lập với sức mạnh của một đế chế lớn mạnh, nhân dân ta tạo lập nên một sức mạnh đoàn kết toàn dân Khởi nghĩa chống Bắc thuộc là khởi nghĩa nhân dân, có tính quần chúng rộng rãi, mau
Trang 4chóng phát triển thành chiến tranh nhân dân giải phóng dân tộc, và cuối cùng đã giành được thắng lợi vẻ vang
Không chỉ “Việt hóa” về chữa viết, văn hóa, tín ngưỡng, phong tục, chính quyền,… mà cả con người cũng bị “Việt hóa” Ví dụ như Khúc Thừa Dụ, mặc dù thân còn mang danh hiệu là một chức quan của nhà Đường nhưng về thực chất, Khúc Thừa Dụ đã xây dựng một chính quyền tự chủ bãi bỏ quan lại chế độ cũ kết thúc về cơ bản ách thống trị hơn một nghìn năm của phong kiến phương Bắc
1.4 Đánh đế quốc, học văn minh:
Tranh thủ sự giao thương dưới thời Bắc thuộc, ngay từ buổi đầu dựng nước nhân dân Âu Lạc đã trao đổi và trang bị rộng rãi các công cụ bằng sắt cho ngành nông nghiệp Họ đã tiếp thu kĩ thuật bón phân Bắc của người Trung Quốc, phát triển giống cây trồng nhằm đa canh hóa và mở rộng lúa hai vụ
Kết hợp giữa kinh nghiệm cổ truyền với kinh nghiệm học tập của Trung Quốc, cư dân Âu Lạc đã sản xuất được loại gốm tráng men nửa sành nửa sứ Hơn thế nữa, họ còn biết phát triển sáng tạo những kĩ thuật tiếp thu được của người Trung Quốc như sản xuất xành hai quai, ống nhổ, bình con tiện có đầu voi, bình gốm nạm đá ở cổ, sản xuất được loại giấy trầm hương,…
Trong lĩnh vực âm nhạc, trong thời Bắc thuộc người Việt đã tiếp thu một
số nhạc cụ của người Trung Quốc như chuông, khánh
Trên lĩnh vực chính trị, mô hình tổ chức nhà nước của Trung Quốc đã bước đầu được Lý Nam Đế tiếp thu trong việc xây dựng chính quyền tự chủ thời Vạn Xuân
Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng: nước ta từ một nước chưa có chữ viết, chưa có thể chế, chưa có pháp luật đã tiến tới có chữ viết (chữ Nôm), có thể chế,
có pháp luật, không chỉ thế mà còn làm cho nền văn hóa dân dộc trở nên phong phú và đa dạng hơn
2 Nhược điểm:
2.1 Hầu như chỉ dành được chính quyền trong một thời gian ngắn:
Nguyên nhân chủ yếu khiến cho các chính quyền thời kì này nhanh chóng
bị tiêu diệt là do: thời cơ chưa chín muồi và chưa có đủ lực lượng Ví dụ như:
Trang 5sau khi Nhà Lý giành được chính chính quyền và xưng đế thì ở phương Bắc nhà Tùy thay thế nhà Trần, sau đó tiến hành chiến tranh xâm lược chinh phục được Nhà nước Vạn Xuân Chính vì chưa có đủ thời cơ và lực lượng nên Nhà nước Vạn Xuân đã nhanh chóng bị tiêu diệt Tuy nhiên, cuộc khởi nghĩa giành chính quyền của Khúc Thừa Dụ đã vận dụng tốt hai yếu tố này: nhà Đường suy yếu và lực lượng vững mạnh nên đã nhanh chóng giành thắng lợi Ngoài ra còn có một yếu tố nữa cũng rất quan trọng đó là người cầm quyền hay chính là vị thủ lĩnh Nếu có một người thủ lĩnh sáng suốt, tài giỏi thì sẽ dẫn dắt được cuộc khởi nghĩa
đó đi đến thắng lợi, thành công
Như vậy, một chính quyền có thể đi đến thành công khi hội tụ đủ các yếu
tố cần thiết: thời cơ chín muồi, lực lượng vững chắc và đặc biệt là có một người thủ lĩnh tài giỏi, có thể nhìn xa trông rộng chỉ huy sáng suốt
2.2 Tổ chức chính quyền:
Một số chính quyền sau khi giành được độc lập không chú trọng vào xây dựng,tổ chức củng cố bộ máy chính quyền và chưa có chính sách cải cách hợp lí nên nhanh chóng bị sụp đổ Ví dụ như ở chính quyền Hai Bà Trưng, do thời gian độc lập ngắn ngủi nên có lẽ bộ máy chính quyền vẫn chủ yếu sử dụng những luật
lệ cổ truyền của người Việt Ngoài ra sách Thủy kinh chú cho biết: Hai Bà Trưng
đã bãi bỏ các thứ thuế nặng nề do chính quyền đô hộ đặt ra, xóa thuế hai năm liền cho nhân dân hai quận Giao Chỉ và Cửu Chân Tuy nhiên, do chính sách bất hợp lí này nên nguồn tài chính không có để duy trì sự hoạt động của đất nước; đồng thời lực lượng ở phương Bắc ngày càng lớn mạnh đã làm cho chính quyền này nhanh chóng bị tiêu diệt
Bằng chiến thắng Bạch Đằng lịch sử năm 938 dân tộc ta đã đè bẹp được ý chí xâm lược của kẻ thù, chấm dứt hơn 1000 năm đô hộ của các triều đại phong kiến phương Bắc Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng, trải qua quá trình đấu tranh giải phóng kiên cường, bền bỉ của nhân dân ta đã xác lập được những chính quyền độc lập, tự chủ Mặc dù còn nhiều hạn chế nhưng chính quyền độc lập, tự chủ thời kì này đã đặt nền móng cho việc xây dựng một nhà nước độc lập, dân tộc vững chắc, có chủ quyền hoàn toàn vào thời kì sau này
Trong quá trình làm bài, không thể tránh khỏi những sai sót, kính mong thầy cô góp ý bổ sung Em xin chân thành cảm ơn!